حكومەتی ئێران كۆتوبەندەكانی سەر هێڵی ئینتەرنێتی بۆ كۆمپانیا بازرگانییەكان كەمكردەوە و دەشڵێت، لەگەڵ ئاسایبوونەوەی رەوشی ناوچەكە ئینتەرنێت بۆ هاوڵاتییانی مەدەنیش بەردەست دەبێتەوە.

فاتیمە مەهرەجانی، وتەبێژی حكومەتی ئێران رایگەیاند، ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی ئێران رەزامەندی نیشانداوە لەسەر پلانی " ئینتەرنێت پرۆ"، كە تایبەتە بە كەمكردنەوەی كۆتوبەندەكانی سەر هێڵی ئینتەرنێت بۆ كۆمپانیا بازرگانییەكان، ئەویش لەپێناو راییكردنی كاروبارەكانیان لەكاتی قەیراندا.

ئەوەشی خستەڕو، هەركاتێك لایەنی پەیوەندیدار ئاساییبوونەوەی رەوشی ناوچەكەی راگەیاند، رەوشی ئینتەرنێت ئاسایی دەبێتەوە و جارێكی تر بۆ هاوڵاتیانی مەدەنی بەردەست دەبێتەوە.

وتەبێژی حكومەتی ئێران جەختیلەوەشكردەوە، حكومەتی ئێران بە هانای داواكارییەكانی گەلی ئێرانەوە دەچێت و باوەڕی تەواوی بەوە هەیە دەستگەیشتن بە هێڵی ئینتەرنێت یەكێك لە مافەكانی هاوڵاتیانی مەدەنی.
ئەوەش لەكاتێكدایە، بەهۆی جەنگی ئەمریكا و ئێرانەوە نزیكەوەی دوو مانگە هێڵی ئینتەرنێت لەناوخۆی ئێران بۆ هاوڵاتیانی مەدەنی قەدەغەكراوە.

میدیاکانی ئیسرائیل بڵاویانکردەوە، بنیامین نەتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، دوای زیاتر لە دوو مانگی کە بەهۆی جەنگی ئێرانەوە دروست ببوو، گەڕایەوە ناو هۆڵی دادگا بۆ بەردەوامبوون لە پێدانی وتە لەبارەی دۆسیەکانی گەندەڵییەوە. 

رۆژنامەی (تایمز ئۆف ئیسرائیل) ئاماژەی بەوەکردوە،  هەرچەندە بڕیار بوو دانیشتنەکە دوێنێ دەست پێ بکاتەوە، بەڵام بەهۆی نیگەرانییە ئەمنییەکانەوە کە پارێزەرەکەی نەتانیاهۆ پێشکەشی دادگای کردبوو، بۆ ئەمڕۆ دواخرا.

 نەتانیاهۆ تا ئێستا 80 جار لەبەردەم دادوەردا قسەی کردووە و لە ئێستادا لە کۆتایییەکانی قۆناغی لێپرسینەوەدایە سەبارەت بەو دۆسیەی، کە تێیدا تۆمەتبارە بەوەی بڕیارێکی رێکخستنی دەرکردووە، کە بە بڕی سەدان ملیۆن شیکڵی ئیسرائیلی سودی دارایی بە شاول ئەلۆڤیچ، خاوەنی کۆمپانیای پەیوەندییەکان گەیاندووە.

بەپێی خەمڵاندنی داواکاری گشتی، نەتانیاهۆ هێشتا چوار بۆ هەشت دانیشتنی تری لەبەردەم ماوە،  کە پەیوەندی بە رێککەوتنێکی گوماناوییەوە هەیە لەگەڵ ئارنون مۆزیس، خاوەن ئیمتیازی رۆژنامەی یەدیعۆت ئەحرەنۆت.

دەستپێکردنەوەی ئەم دانیشتنانە لە کاتێکدایە کە ئیسحاق هێرزۆگ، سەرۆکی ئیسرائیل، داواکارییەکی رەسمی نەتانیاهۆی بۆ لێبووردنی گشتی رەتکردەوە، سەرەڕای ئەوەی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، فشارێکی زۆری لەو بارەیەوە دروست کردبوو.

لە ساڵی 2019، بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، بە سێ تۆمەتی گەندەڵی تۆمەتبار کرا، یەکێک لەوانە وەرگرتنی نزیکەی 700 هەزار شیکڵە، کە دەکاتە، 210 هەزار دۆلار، وەک دیاری لە بازرگانانەوە و لە ساڵی 2020 دادگایکردنی دەستی پێکردوە.

بەهۆی بۆردومانەكانی ئیسرائیلەوە بۆسەر باشوری لوبنان 55 كەس كوژران برینداربوون و داوای گرەنتی چەكداماڵینی حزبوڵاش دەكرێت.

وەزارەتی تەندروستی لوبنان رایگەیاند، بۆردومانەكانی ئیسرائیل بۆسەر ناوچەكانی باشوری لوبنان، كوژرانی چوار كەسی لێكەوتووەتەوە كە یەكێكیان ژن بووە و 51 كەسیش برینداربوون كە سیانیان منداڵن.

سوپای ئیسرائیلیش دەڵێت، ژێرخانی حزبوڵایان لە رۆژهەڵات و باشوری لوبنان كردوەتە ئامانج، لە رۆژانی رابردووشدا زیاتر لە 50 ژێرخانی حزبوڵایان لە باشوری لوبنان لەناوبردووە و لە نێویاندا بارەگایەك كە لە ژێر زەویدا بووە و بۆ ئەنجامدانی هێرش بەكارهێنراوە.

تائێستاش چەندین جار حزبوڵا و ئیسرائیل یەكتریان بە پێشێلكردنی ئاگربەست تۆمەتبار كردووە، لە دواین لێدوانیشدا یسرائیل كاتز وەزیری بەگری ئیسرائیل داوای گرەنتی چەك داماڵینی حزبوڵای لە حكومەتی لوبنان كردووە و رایگەیاندووە، دەتوانن هاوكاربن لە پرۆسەی چەكداماڵینی حزبوڵادا.

لەگەڵ چونە نێو سێیەم هەفتەی گەمارۆی دەریایی ئەمریکا بەسەر  بەندەرەکانی ئێران، ئاستی بەرهەمهێنانی رۆژانەی نەوتی ئەو وڵاتە بە شێوەیەکی بەرچاو دابەزیوە.

بەپێی داتاکانی دامەزراوەی "کێپلەر"، کە تایبەتە بە چاودێری هاتوچۆی دەریایی بەرهەمهێنانی نەوت بۆ 1.2 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا کەم بووەتەوە، کە ئەمەش بە واتای نیوەبوونی ئاستی پێش گەمارۆکانی ئەمریکا دێت.

ئەو دامەزراوەیە ئاماژەی بەوەشکردوە، ه توانای بهەناردەکردنی رۆژانەی نەوت لە دوو ملیۆن بەرمیلەوە بۆ تەنها 560هەزار بەرمیل دابەزیوە، ئەمەش نیشانەی کاریگەرییە توندەکانی ئەو گەمارۆیەیە لەسەر هەناردەی نەوتی تاران.

لە لایەکی دیکەوە، رۆژنامەی واڵ ستریت جۆرناڵ بڵاوی کردوەتەوە، تاران هەوڵ دەدات لە رێگەی هێڵی شەمەندەفەرەوە نەوت بۆ چین بگوازێتەوە، بەڵام شارەزایان پێیان وایە ئەم هەنگاوە نە ئابورییە و نە دەتوانێت ببێتە جێگرەوەیەکی کارا بۆ گواستنەوەی دەریایی. 

ئەم قەیرانە لە کاتێکدایە کە پسپۆرانی بوارەکە دەڵێن، کۆگاکانی نەوتی ئێران لە ئێستادا  49 ملیۆن بەرمیل نەوتیان تێدا خەزن کراوە، خەریکە توانای وەرگرتنیان نامێنێت و پڕ دەبن؛ ئەمەش مەترسی ئەوەی دروست کردووە کە پرۆسەی بەرهەمهێنان بە تەواوی رابگیرێت.

لە ئەگەری راگرتنی پرۆسەی بەرهەمهێنندا، کە لە دەستپێکی گەمارۆکانەوە دۆناڵد ترەمپ ئاماژەی پێکرد بوو،  دەبێتە هۆی زیانی کوشندە و بۆ ژێرخانە نەوتی ئێران، کە رەنگە قەرەبوکردنەوەی ئەستەم بێت.

بەردەوامی گەمارۆکانی ئەمریکا، کە بەردەوام لێپرسراوانی تاران داوای شکاندنی دەکەن، نەک هەر ئابوری ئێرانیان ئیفلیج کردووە، بەڵکو سەرچاوە داراییەکانی سوپای پاسدارانیشیان بە شێوەیەکی بێپێشینە کردوەتە ئامانج و گوشارێکی زۆریان بۆ سەر دەسەڵاتدارانی تاران دروست کردووە.

لە میانی کۆبوونەوەی لەگەڵ عەباس عراقچی، ڤلادیمیر پوتنی سەرۆکی روسیا رایگەیاند، هیواخوازە گەلی ئێران ئەم قۆناغە سەختە تێپەڕێنێت و ئاشتی سەربگرێت، ئاماژەی بەوەشکرد، هەفەتی رابردوو پەیامێکی لە رێبەری  باڵای ئێرانەوە پێگەیشتوە.

 فالدیمیر پوتنی سەرۆکی روسیا رایگەیاند، وڵاتەکەی هەموو هەوڵێک دەدات بۆ هێنانەدی ئاشتی بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە زووترین کات و  لەو جەنگەی دروست بووە، گەلی ئێران ئازایانە و قارەمانانە لە پێناو سەروەری خۆیان دەجەنگن.

سەرۆکی روسیا ئاماژەی بەوەشکرد،  لەسەر رەوشی ناوچەکە هەفتەی رابردوو نامەیەکی لە موجتەبا خامنەیی، رابەری باڵای ئێرانەوە پێگەیشتوە، بەبێ ئەوەی باسی ناوەڕۆکی نامەکە بکات بۆ میدیاکان.

لای خۆشیەوە عەباس عراقچی، وەزیر دەرەوەی ئێران رایگەیاند، پەیوەندی نێوان روسیا و ئێران هاوبەشییەکی ستراتیژییە، بەردەوام دەبن لە بەهێزکردنی.

عەراقچی جەختیکردەوە،  گەلی ئێران بە ورەی خۆیان توانیویانە روبەڕویی دەستدرێژی ئەمریکا و ئیسرائیل ببنەوە و بە خۆڕاگری دەمێننەوە.

ماڵپەڕی "ئەکسیۆس"ی ئەمریکی لە زاری لێپرسراوێکی ئەمریکی و چەند سەرچاوەیەکی ئاگادارەوە ئاشکرای کرد، ئێران لە رێگەی نێوەندگیری پاکستانییەوە پێشنیازێکی نوێی پێشکەشی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کردووە، کە ئامانج لێی گەیشتنە بە ریککەوتنێکی گشتگیر بۆ کۆتاییهێنان بە شەڕ و دووبارە کردنەوەی گەرووی هورمز.

بەپێی ڕاپۆرتەکە، پێشنیازە ئێرانییەکە داوا دەکات دانوستانە ئەتۆمییەکان بۆ قۆناغێکی دیکە دوابخرێن، ئەمەش وەک هەوڵێک بۆ تێپەڕاندنی ناکۆکییە ناوخۆییەکانی ئێران سەبارەت بەو سازشانەی کە پەیوەستن بە دۆسیەی ئەتۆمییەوە.

سەرچاوەکان ئاماژەیان بەوە کردووە کە عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران، لە سەردانەکەیدا بۆ پاکستان تاوتوێی ئەم پێشنیازەی کردووە، کە لە قۆناغی یەکەمدا جەخت لەسەر چارەسەرکردنی تەنگژەی گەرووی هورمز و گەمارۆکانی ئەمریکا دەکاتەوە، دواتر و لە قۆناغەکانی داهاتوودا دەست بە دانوستانە ئەتۆمییەکان بکرێت.

هەروەها پێشنیازەکە درێژکردنەوەی ئاگربەست بۆ ماوەیەکی درێژ یان گەیشتن بە رێککەوتنێکی هەمیشەیی بۆ کۆتاییهێنان بە شەڕ لەخۆدەگرێت، پێش ئەوەی باس لە هەر رێککەوتنێکی ئەتۆمی بکرێت.

لە بەرانبەردا، وتەبێژی کۆشکی سپی رایگەیاندووە، ئەم گفتوگۆیانە "هەستیارن" و جەختی کردووەتەوە کە واشنتۆن لە رێگەی میدیاکانەوە دانوستان ناکات، هەروەها ئاماژەی بەوە کردووە کە دۆناڵد ترەمپ تەنها رێککەوتنێک ئیمزا دەکات کە لە بەرژەوەندی گەلی ئەمریکادا بێت و هەرگیز رێگە نادات ئێران ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی.

 بڕیاریشە ترەمپ ئەمڕۆ دووشەممە کۆبوونەوەیەک لەگەڵ لێپرسراوە باڵاکانی ئەنجام بدات بۆ تاوتوێکردنی بژاردەکانی بەردەم واشنتۆن و هەنگاوەکانی داهاتوو لە شەڕەکەدا، لە کاتێکدا عراقچی بە نێوەندگیرەکانی راگەیاندووە کە کۆدەنگییەکی ناوخۆیی لەناو سەرکردایەتی ئێراندا نییە سەبارەت بە داواکارییەکانی ترەمپ دەربارەی پیتاندنی یۆرانیۆم.

عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران، لە چوارچێوەی هەوڵە دیپلۆماسییەكانی بۆ كۆتاییهێنان بە شەڕ لە ناوچەكەدا، زنجیرەیەك پەیوەندی و سەردانی ئەنجامدا.

عراقچی لە پەیوەندییەكی تەلەفۆنیدا لەگەڵ هاكان فیدان، وەزیری دەرەوەی توركیا و بەدر عەبدولعاتی، وەزیری دەرەوەی میسر، دواین پەرەسەندنەكانی پەیوەست بە ئاگربەست و هەوڵە نێودەوڵەتییەكانی بۆ هێوركردنەوەی رەوشەكەی تاوتوێ كرد.

هاوكات، بڕیارە وەزیری دەرەوەی ئێران دوای كۆتاییهاتنی گەشتەكەی بۆ عومان و پێش سەردانی روسیا، جارێكی دیكە بگەڕێتەوە پاكستان.

ئاژانسی هەواڵی تەسنیم ئاماژەی بەوە كردووە، بەشێك لە وەفدی یاوەری عراقچی بۆ وەرگرتنی ڕێنمایی نوێ سەبارەت بە كۆتاییهێنان بە شەڕ گەڕاونەتەوە تاران و ئێوارەی یەكشەممە لە ئیسلام ئاباد پەیوەندی بە عراقچی دەكەنەوە.

دەشڵێت، ئەم جووڵە دیپلۆماسییانە نیشاندەری هەوڵە چڕەكانی تارانە بۆ گەیشتن بە ڕێككەوتنی كۆتایی لەبارەی ئاگربەست لە ناوچەكەدا.

دوێنێ عراقچی لە دوای گەڕانەوەی لە پاكستان وتی، هەڵوێستی ئێران و نەخشە رێگەی و كۆتاییهێنان بە جەنگ و ئاشتی هەمیشەییان خستووەتەڕوو، بەڵام دیارنییە ئایا ئەمریكا جدییە لەسەر گفتوگۆكان یاخودا نا.

سوپای پاسدارانی ئێران لە راگەیەندراوێکی نوێدا هۆشداری توندی داوەتە ئەمریکا و ئیسرائیل و رایگەیاندوە، کە هەر جۆرە دەستدرێژییەک بۆ سەر خاکی ئێران، بە وەڵامێکی ستراتیژی و  چاوەڕواننەکراو روبەڕوو دەبێتەوە.

وەک لە راگەیەندراوەکەدا هاتووە؛ سوپاسی پاسداران، بانگەشەی ئەوەدەکات کە هێزە چەکدارەکانی ئێران لەوپەڕی ئامادەیی ئۆپەراسیۆنی و بەرگریدان، بەجۆرێک کە تەنانەت پێشبینی هێرشی زەمینیشیان کردووە و کەمپیان بۆ دەستگیرکردنی سەربازەکانی ئەمریکا ئیسرائیل ئامادە کردوە.

سوپای پاسداران داوا لە ئەمریکییەکان دەکات، چیتر نەبنە یاری دەستی سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل و ئاماژە بەوە دەکەن کە بنکە سەربازییەکانی ئەمریکا لە ناوچەکەدا لەژێر هێرشەکاندا وێران بوون و توانای نۆژەنکردنەوەیان نەماوە؛ بۆیە تەنها بژاردەی بەردەمیان کشانەوەی بێ مەرج و خێرایە لە ناوچەکە.

سوپای پاسداران، لە راگەیەندراوەکەدا، جەختیکردوەتەوە، کە کۆنترۆڵکردنی گەروی هورمز ستراتیژییەکی جێگیری ئێرانە و بەردەوام دەبن لە رێگریکردن لە هاتوچۆی کەشتییە بازرگانییەکانی ئەمریکا، ئیسرائیل و هاوپەیمانەکانیان دەکرێت، لە کاتێکدا هاتوچۆ بۆ وڵاتانی تر بە ئاسانی بەردەوام دەبێت.

وەزارەتی دەرەوەی ئێران، ئەمڕۆ شەممە، رایگەیاند کە عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی وڵاتەکە، لە میانی کۆبوونەوەیدا لەگەڵ سەرۆک وەزیرانی پاکستان، هەڵوێستی ئێرانی لەبارەی ئاگربەست و کۆتاییهێنان بە شەڕ روون کردووەتەوە.

لە بەیاننامەیەکی وەزارەتی دەرەوەی ئێراندا، هاتووە: عەباس عراقچی لە کۆبوونەوەکەیدا لەگەڵ سەرۆک وەزیرانی پاکستان، دیدگای ئێرانی سەبارەت بە پرسی ئاگربەست و پێویستی کۆتاییهێنان بە جەنگ خستووەتەڕوو.

بەیاننامەکە ئاماژەی بەوەش کردووە: عراقچی تیشکی خستووەتە سەر بەردەوامیی دەستدرێژییەکانی ئیسرائیل بۆ سەر لوبنان و ستایشی بایەخدانی حکومەتی پاکستانی کردووە بۆ جێبەجێکردنی رێککەوتنی ئاگربەست لە لوبنان.

هەریەک لە ستیڤ ویتکۆف و جارید کۆشنەر، نێردراوانی ئەمریکا، ئەمڕۆ شەممە، گەیشتنە ئیسلام ئابادی پایتەختی پاکستان بە مەبەستی دەستپێکردنەوەی دانوستانەکان لەگەڵ ئێران، ئەمەش لە کاتێکدایە هێشتا روون نییە کە ئایا کۆبوونەوەی راستەوخۆ لە نێوان هەردوولادا ئەنجام دەدرێت یان نا.

کۆشکی سپی رایگەیاند کە نێردراوەکان گفتوگۆی کەسی لەگەڵ نوێنەرانی شاندی ئێرانیدا ئەنجام دەدەن، ئاماژەی بەوەش کردووە کە ئەم هەنگاوە لە چوارچێوەی هەوڵەکاندایە بۆ پاڵنانی پڕۆسەی دانوستانەکان بەرەو پێشەوە.

لە بەرانبەردا، میدیا رەسمییەکانی ئێران بڵاویانکردەوە، عەباس عێراقچی وەزیری دەرەوەی ئێران کە رۆژی هەینی گەیشتە ئیسلام ئاباد، پلانی نییە لەگەڵ بەرپرسانی ئەمریکیدا کۆببێتەوە، و بڕیارە پاکستان پێشنیازەکانی تاران بگەیەنێتە واشنتون.

ئەم جووڵانە لە کاتێکدا دێن کە هەوڵەکان بۆ گەڕاندنەوەی هەردوولا بۆ سەر مێزی دانوستان پەککەوتوون، بەتایبەت بەهۆی سووربوونی ئێران لەسەر رەتکردنەوەی وتووێژ لەژێر سێبەری گەمارۆی دەریایی ئەمریکا، لە بەرامبەر ئەو کۆتوبەندانەی تاران خستوویەتیە سەر هاتوچۆی کەشتیوانی لە گەرووی هورمز، کە کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر بازاڕەکانی وزەی جیهان دروست کردووە.

نوێنەری ئێران لە نەتەوەیەكگرتووەكان دەڵێت، ئێران شەڕ ناكات، بەڵكو بەرگری لە خۆی دەكات، بەرگركریكردنیش خاڵی كۆتایی نییە.

عەلی بەحرەینی، نوێنەری هەمیشەیی ئێران لە نەتەوە یەكگرتووەكان لە چاوپێكەوتنێكدا ئاماژەی بۆ ئەوەكردووە، ئەمریكا دەستپێشخەری شەڕبووە بۆ سەر وڵاتەكەی، ئێران تەنها بەرگریی لە خۆی دەكات و بەرگریكردنیش هیچ خاڵێكی كۆتایی نییە، تا ئەو كاتەی شەڕ بە تەواوی رادەوەستێت و گرەنتی دووبارە نەبوونەوەی دەدرێت بەرگریكردن بەردەوام دەبێت.

سەبارەت بە گەروی هورمزیش رایگەیاندوە، دوژمنانی ئێران گەروی هورمز بۆ پڕچەككردنی بنكە سەربازییەكان و ئامانجە نایاساییەكانیان لە ناوچەكە بەكاردەهێنن، ئێستاش رەوشی گەرووەكە گۆڕاوە و بە وردی چاودێری هەموو ئەو كەشتیانە دەكەن كە پێیدا تێدەپەڕن بۆ ڕێگری لە كارە نایاساییەكان.

سێنتكۆم دەڵێت لە گەروی هورمز رێگرییان لە كەشتییەك كردووە كە ئاڵای ئێرانی لەسەربووە و ویستویەتی بەرەو بەندەرەكانی ئەو وڵاتە بڕوات.

فەرماندەیی ناوەندیی هێزەكانی ئەمریكا (سێنتكۆم) لە تۆڕی كۆمەڵایەتی ئێكس بڵاویكردەوە، كەشتی تێكشكێنەری یو ئێس ئێس رافایل پیراڵتا لە نزیك گەروی هورمز رێگریی لە كەشتییەك كردووە كە ئاڵای ئێرانی هەڵكردووە ویستویەتی بەرەو بەندەرێكی ئەو بڕوات.

پیت هێگسێس وەزیری جەنگی ئەمریكاش رایگەیاند، ئۆپراسیۆنی تووڕەیی داستان ئاسا بەردەوامە و لەو چوارچێوەیەشدا ئەو گەمارۆ دەریاییەی خستویانەتە سەر بەندەرەكانی ئێران فراوانتر دەبێت، تا ئەمڕۆش شكستیان بە 34 كەشتی سەر بە ئێران هێناوە كە هەوڵیانداوە گەمارۆكە بشكێنن.

دان كەین سوپاسالاری ئەمریكاش هۆشداریدا هەر كەشتییەكی سەر بە ئێران بیەوێت هێڵی گەمارۆ ببەزێنێت، ناچار بە گەڕانەوە دەكرێت یان دەستی بەسەردا دەگیرێت.

پێگەی مارین ترەفیكیش بڵاویكردەوە، رۆژی هەینی تەنها پێنج كەشتی توانیویانە بە گەروی هورمزدا تێپەڕن و تەنها یەك كەشتیشیان نەوتهەڵگری ئێرانی بووە.

بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل، رایگەیاند، وڵاتەکەی دەستی کردووە بە هەنگاونان بەرەو بەدیهێنانی ئاشتییەکی مێژویی لەگەڵ لوبنان، بەڵام حزبوڵا هەوڵی تێکدانی ئەو پرۆسەیە دەدات.

نەتانیاهۆ ئاماژەی بەوەکردوە، وڵاتەکەی  مافی تەواوی هەیە بۆ جوڵە و بەرپەرچدانەوەی هەر هەڕەشەیەک، وەک چۆن لە دوێنێ و ئەمڕۆدا هێرشیان ئەنجامداوە و جەختیکردوەتەوە پابەندن بە گەڕاندنەوەی ئاسایش بۆ دانیشتوانی باکوری وڵاتەکەیان.

لەسەر پرسی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستیش، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل جارێکتر بەڵاینی دا نەخشەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەگۆڕن و دوپاتی کردوە "ئەمە رێک ئەو کارەی کە دەیکەن لە ئێستادا".

سەبارەت بە هەماهەنگییە نێودەوڵەتییەکانیش، ناتانیاهۆ وتی،  لەسەر پرسی ئێران و لوبنان لەگەڵ ئیدارەی ئەمریکا لە هەماهەنگی تەواودان و ئاشکراشی کرد  پەیوەندییەکی تەلەفۆنی سەرکەوتوی لەگەڵ دۆناڵد ترەمپی سەرۆکی ئەمریکا ئەنجامداوە و باسی لەوە کرد کە ترەمپ فشارە سەربازی و ئابوورییەکانی بۆ سەر ئێران زیاتر کردووە.

ئیسماعیل سەقابی ئەسفەهانی، جێگری سەرۆک کۆماری ئێران و سەرۆکی رێکخراوی بەڕێوەبردنی ستراتیژیی وزە، هۆشدارییەکی توندی دا، لە ئەگەری هەر هێرشێکی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر بیرە نەوتەکانی ئێران، وڵاتەکەی کێڵگە نەوتییەکانی سعودیە دەکاتە ئامانج.

ناوبراو لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ میدیای وڵاتەکەی رایگەیاند، کە پلانێکی دیاریکراویان بۆ ئامانجەکان هەیە و ستراتیژییەکیان بە ناوی "پەیژەی بەرپەرچدانەوە" داڕشتووە؛ کە تێیدا پەیڕەوی بنەمای (چاو بەرانبەر بە چاو) و لە قۆناغە باڵاکانیدا (چاو بەرانبەر بە سەر)دەکەن، وەک ئاماژەیەک بۆ ئەوەی هەر لێدانێکی کەرتی نەوتی ئێران بە وێرانکردنی کەرتی نەوتی وڵاتانی دراوسێ وەڵام دەدرێتەوە.

ئەم لێدوانانە لە کاتێکدایە،پێشتریش فەرماندەی هێزی ئاسمانی سوپای پاسداران هۆشداری دابووە وڵاتانی کەنداو،  ئەگەر رێگە بە ئەمریکا بدەن خاک و ئاسانکارییەکانیان دژی ئێران بەکاربهێنێت، ئەوا دەبێت ماڵئاویی لە بەرهەمهێنانی نەوت لە تەواوی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بکەن.

ئەمە لە کاتێكدایە، پێشتریش ئێران دەستی نەپاراستوە و لە ماوەی نزیکەی 40 رۆژی جەنگی نێوان ئەمریکا، ئیسرائیل  بەرانبەر بە ئێران، چەندین جار دامەزراوەکانی نەوت و وزە لە وڵاتانی کەنداو لەلایەن هێزەکانی ئێران و گروپە هاوپەیمانەکانیانەوە بە موشەک و درۆن کراونەتە ئامانج.

باڵیۆزخانەی چین لە تاران لە رێگەی راگەیەندراوێکی رەسمییەوە داوای لە تەواوی هاووڵاتیانی وڵاتەکەی کردووە، کە لە زووترین کاتدا خاکی ئێران جێبهێڵن و روو لە ناوچە ئارامەکان بکەن، ئەمە لە کاتێکدایە، رۆژێک پێش دەستپێکردنی جەنگەکە هەمان داواکاریان هەبوو.

 لە راگەیەندراوەکەدا هۆشداری دراوە بەو هاووڵاتیانەشی کە لە ئێران دەمێننەوە، کە بە تەواوی لە شوێنە هەستیارەکان وەک دامەزراوە حکومی و سەربازییەکان دوور بکەونەوە؛ هاوکات داواشی لێکردوون لە کاتی هەر رەوشێکی نائاساییدا، پەیوەندی بە لێپرسراوانی ناوخۆیی و نوێنەرایەتییە دیپلۆماسییەکانی چینەوە بکەن بۆ وەرگرتنی هاوکاری.

ئەم هۆشدارییە نوێیەی پەکین لە کاتێکدایە کە پێشتریش رۆژێک پێش هێرشکردنە سەر ئێران، هۆشدارییەکی هاوشێوەی دەرکردبوو.

 ئەم هەنگاوە وەک ئاماژەیەک بۆ زیادبوونی مەترسییە ئەمنییەکان و ئەگەری پەرەسەندنی گرژییە سەربازییەکان لە ناوچەکەدا دەبینرێت، کە وای لە چین کردووە رێکاری خێرا بۆ پاراستنی گیانی هاووڵاتیانی لە ناوخۆی ئێران بگرێتەبەر.

دۆناڵد ترەمپ دەڵێت، لەگەڵ ئێران رێكناكەون ئەگەر بێت و ئەو رێككەوتنە لە بەرژەوەندی ئەمریكا و هاوپەیمانەكانیدا نەبێت.

ترەمپ لە تۆڕی كۆمەڵایەتی تروس سۆشیاڵ رایگەیاندووە، رێككەوتن لەگەڵ ئیران ناكەن ئەگەر لە بەرژەوەندی ئەمریكا و هاوپەیمانەكانی و هەموو جیهاندا نەبێت، دووپاتیشكردووەتەوە لە ژێر هیچ فشارێكدا نییە بۆ كۆتاییهێنان بە جەنگی ئێران.

ئاماژەی بەوەش كردووە، كاتیكی زۆریان لە بەردەمدایە بۆ مامەڵەكردن لەگەڵ ئێران و تاوتوێكردنی بابەتەكە، بەڵام وەك خۆی دەڵێت، ئێران كاتی زۆری نەماوە و رەوشەكە بەرەو خراپتر دەڕوات و لە سوودی ئەو وڵاتەدا نابێت.

وتیشی، گەمارۆی دەریایی سەر ئێران بەهێزە و چەك و رادار و بەرگری ئاسمانی ئێران وێرانكراوە و سوپای دەریایی ئێرانیش بە تەواوەتی لەناوچووە.