سەرۆک کۆماری عیراق و سەرۆکی ئیمارات و میری قەتەر، جەخت لەسەر بەکارهێنانی دیپلۆماسی و دیالۆگ دەکەنەوە بۆ رێگریکردن لە فراوانبوونی شەڕ.

سەرۆک کۆماری عیراق و سەرۆکی دەوڵەتی ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی و میری دەوڵەتی قەتەر بە تەلەفون  تاوتوێی دوایین پێشهاتەکانی ناوچەکە کرد.

د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق، لە میانی دوو پەیوەندیی تەلەفۆنیدا لەگەڵ هەر یەک لە شێخ محەمەد کوڕی زاید ئال نەهیان سەرۆکی دەوڵەتی ئیمارات و شێخ تەمیم بن حەمەد ئال سانی میری دەوڵەتی قەتەر، ئەمڕۆ دوایین پێشهاتی ناوچەکە لە بەر ڕۆشنایی شەڕی بەردەوام و کاردانەوەکانی لەسەر ئاسایش و سەقامگیری وڵاتان تاوتوێ کرد.

لە هەردوو  پەیوەندییەکەدا جەختکرایەوە، لەسەر پێویستی گرتنەبەری دیالۆگ و رێگەی دیپلۆماسی بۆ رووبەڕووبوونەوەی قەیرانەکان و دانانی کاری لە پێشینە بۆ کەمکردنەوەی پەرەسەندنەکان و رێگریکردن لە تەشەنەسەندنی جەنگ، بە شێوەیەک کە ئاسایش و سەقامگیری گەلانی ناوچەکە و بەرژەوەندییە باڵاکانیان بپارێزێت.

هەرسێ سەرکردە پابەندبوونیان بە پتەوکردنی هاریکاری و هەماهەنگی هاوبەشی نێوان هەرسێ  وڵاتەکە دووپاتکردەوە، هەروەها فراوانکردنی ئاسۆی هاریکارییەکان بە شێوەیەک کە هاوتەریب بێت لەگەڵ پەیوەندی قووڵی برایەتی نێوان هەرسێ وڵات و پاڵپشتی ئاشتی و سەقامگیری جیهانی دوپاتکردەوە.

سەرۆك كۆماری عیراق پەیامی سەرەخۆشیی ئاڕاستەی ئێران دەكات و جەخت لەوەدەكاتەوە كە هەڵوێستی عیراق نەگۆڕە و لەگەڵ راگرتنی شەڕ و زمانی گفتوگۆدایە.

د. لەتیف رەشید سەرۆك كۆماری عیراق، بەبۆنەی كوژرانی عەلی خامنەیی رابەری باڵای ئێران و چەند لێپرسراوێكی تری باڵای ئەو وڵاتە پەیامێكی هاوخەمیی ئاڕاستەی ئێران كردووە و رایگەیاندوە، عیراق لەم رەوشە سەختەدا لەگەڵ گەلی ئێراندایە.

ئاماژەی بەوەشكردووە، لەم بارودۆخەی ناوچەكەی پێدا تێپەڕ دەبێت، جەخت لە هەڵوێستی نەگۆڕی عیراق دەكەینەوە بۆ راگرتنی شەڕ و پێویستی بەكارهێنانی زمانی گفتوگۆ، بۆ ئەوەی رێگری لە هەڵكشانی قەیرانەكان بكرێت و رێگری بكرێت لە هەر گرژییەك كە ببێتە هۆی قوڵكردنەوەی قەیرانەكان و دروستكردنی مەترسی لەسەر ئاسایش و سەقامگیری گەلانی ناوچەكە.

سەرۆك كۆمار راشیگەیاندووە، عیراق ساڵانێكی زۆرە بەدەست شەڕ و ململانێكانەوە دەناڵێنێت، بۆیە پێمان وایە چارەسەری دیپلۆماسی و سیاسی باشترین رێگەیە بۆ ئەوەی ناوچەكە لە كارەساتی زیاتر بپارێزین.

 

عەلی سیستانی مەرجەعی باڵای شیعەکان، بەبۆنەی کوژرانی علەی خامنەیی رێبەری باڵای ئێران راگەیەندراێکی بڵاوکردوە وتێیدا هاتووە؛ بەوپەڕی خەم و پەژارەوە، سەرەخۆشی خۆم ئاراستەی گەلی شەریفی ئێران و گشت موسڵمانانی جیهان دەکەم بەبۆنەی  کوژرانی سەرکردەی گەورەی  ئێران، جەنابی ئایەتوڵڵا سەید خامنەیی.

ئاماژەی بەوەشکردوە،  پێگە بەرزی ئەو کۆچکردووە گەورەیە و رۆڵە بێوێنەکەی لە رێبەرایەتیکردنی سیستەمی ئێران لە ماوەی ساڵانی رابردوودا، بۆ هەمووان روون و ئاشکرایە و داواش دەکات هاووڵاتییانی ئێران یەکگرتوبن و یەکپارچەی خۆیان بپاریزن.

جەختیشیکردوەتەوە، گومانی تێدا نییە، کە دوژمنان لە رێگەی کوشتنی عەلی خامنەی  و پەلاماری سەربازی بەرفراوان بۆ سەر ئەو وڵاتە، هەوڵ دەدەن گورزێک لە ئێرانی ئازیز بوەشێنن.

سیستانی دەشڵێت؛  چاوەڕوانیم لە گەلی مەزنی ئەم وڵاتە ئەوەیە کە لەم رەوشە سەخت و هەستیارەدا، یەکڕیزی و تەبایی نیشتمانی خۆیان بپارێزن و رێگە نەدەن دەستدرێژیکاران بگەنە ئامانجە گڵاوەکانیان.

موقته‌دا سەدر، رێبەری رەوتی نیشتمانیی شیعە،  لە راگەیەندراوێکدا، سەرەخۆشی خۆی ئاراستەی جیهانی ئیسلامی کرد بەبۆنەی کۆچی دوایی  رێبەری کۆماری ئیسلامی ئێران، عەلی خامنەییەوە و سێ رۆژ ماتەمینی لە عیراق رادەگەیەنێت.

دوای پشتڕاستکردنەوەی کوژرانی عەلی خامنیەی لەلایەن میدیاکانی ئێرانەوە، موقتەدا سەدر راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە  وتێیدا هاتوە؛ خامنەیی بە "عالم و موجاهید" وەسف کردووە و نزا دەکات، کە خودا بە باوباپیرانی شاد بکاتەوە.

لە کۆتایی راگەیەندراوەکەشێدا ئاماژەی بەوەکردوە، بەم بۆنە خەمناکەوە سێ رۆژ ماتەمینی گشتی لە سەرتاسەری عیراقدا رادەگەیەنێت.

 

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و هادی عامری، سەرۆکی هاوپەیمانیی فەتح لە بەغداد کۆبوونەوە.

لە کۆبوونەوەکەدا کە د. خالید شوانی، وەزیری دادی عیراق ئامادەیبوو، دوایین پەرەسەندنە ئەمنییەکان و هەوڵەکان بۆ رێگریکردن لە تێکچوونی زیاتری دۆخی ناوچەکەیان تاوتوێ کرد.

لە کۆبوونەوەکەدا جەخت لە پێویستیی گرتنەبەری ر‌ێکاری گونجاو بۆ پاراستنی سەقامگیریی عیراق کرایەوە.

 

 

بەهۆی هێرشەكانی ئیسرائیل بۆسەر ئێران، وەزارەتی گواستنەوەی عیراق ئاسمانی وڵاتەكەی بە رووی گەشتە ئاسمانییەكان داخست.

دوای ئەوەی بەیانی ئەمڕۆ ئیسرائیل هێرشی بۆسەر ئێران دەستپێكرد، وەزارەتی گواستنەوەی عیراق لە بڕیارێكدا ئاسمانی عیراقی بە رووی هەموو گەشتە ئاسمانییەكاندا داخست و تەواوی گەشتەكانیش لە عیراق و هەرێمی كوردستان راگیران.

لەلایەكی تریشەوە بەهۆی مەترسی هێرشەكانی ئیسرائیل، حكومەتی توركیاش هەموو گەشتەكانی بۆ ئێران راگرت و روسیاش بە هەموو شێوەیەك گەشتەكانی وڵاتەكەی بۆ ئێران و ئیسرائیل راگرت.

محەمەد شەیاع سودانی، سەرۆک وەزیرانی عێراق، ئەمڕۆ هەینی لە بەغداد پێشوازی لە تۆم باراک، نێردەی تایبەتی ئەمریکا بۆ سوریا کرد و جەختی لە گرنگیی دوورخستنەوەی عێراق لە ململانێ و کاردانەوەکانی ناوچەکە کردەوە.

لە میانی دیدارەکەدا، تاوتوێی پەیوەندییە دووقۆڵییەکانی نێوان بەغداد و واشنتۆن و دوایین پێشهاتەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست کرا. نێردەکەی ئەمریکا پەیام و تێڕوانینی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی وڵاتەکەی بۆ دۆخی ناوچەکە گەیاندە سودانی و رۆڵی عێراقی لە بونیاتنانی سەقامگیری و بەرەوپێشبردنی گەشەپێدان بە گرنگ وەسف کرد. لای خۆیەوە سەرۆک وەزیرانی عێراق ئاماژەی بەوە کرد کە سەرکردایەتیی وڵاتەکەی کار بۆ پاراستنی بەرژەوەندییە باڵا و ستراتیژییەکانی گەل دەکات کە قوربانییەکی زۆریان بۆ داوە، و دووپاتی کردەوە کە سەروەری و سەقامگیریی عێراق پایەیەکی بنەڕەتییە بۆ هاوسەنگیی ناوچەکە.

ئەم کۆبوونەوەیە لە کاتێکدایە کە هەوڵە دیپلۆماسییەکان بۆ هێورکردنەوەی گرژییەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست چڕبوونەتەوە. لە بەشێکی دیکەی دیدارەکەدا، هەردوولا هاوڕا بوون لەسەر پێویستیی پەنابردن بۆ دیالۆگ و کەناڵە دیپلۆماسییەکان بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان و دوورکەوتنەوە لە پەرەسەندنی ململانێکان، هاوکات گرنگیدان بە گەشەسەندنی ئابوورییان وەک ئامرازێکی کاریگەر بۆ کەمکردنەوەی گرژییەکان و زامنکردنی سەقامگیریی بەردەوام لە ناوچەکەدا دانا.

دکتۆر لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق، ئەمڕۆ پێنجشەممە 26ی شوباتی 2026 لە بەغداد پێشوازی لە جوشوا هاریس، هەڵسوڕێنەری کاروباری باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە عیراق کرد. 

لە دیدارەکەدا پەرەپێدانی پەیوەندییە دووقۆڵییەکانی نێوان بەغداد و واشنتۆن لە بوارە جیاجیاکاندا تاوتوێ کرا و سەرۆک کۆمار جەختی لە گرنگی بەهێزکردنی هاریکارییەکان کردەوە، بەتایبەت لە بوارەکانی سیاسی، ئابووری و ئەمنی.

 هەروەها باس لە پێویستی پاڵپشتیکردنی هەوڵەکان بۆ چەسپاندنی سەقامگیری، ئاسایش و سەروەریی عیراق کرا، لەگەڵ هەماهەنگی هاوبەش دەربارەی رەوشی ناوچەکە بۆ بەدیهێنانی ئارامی.

لای خۆیەوە جوشوا هاریس ئاماژەی بە بەهێزی پەیوەندییەکانی وڵاتەکەی لەگەڵ عێراق کرد و ئامادەیی ئەمریکای نیشاندا بۆ فراوانکردنی ئاسۆی هاریکارییەکان بە جۆرێک کە خزمەت بە بەرژەوەندی هەردوو گەل و سەقامگیری ناوچەکە بکات.

ئەمڕۆ پێنجشەممە، د.لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق  پێشوازی لە محەمەد شیاع سودانی، سەرۆک وەزیران کرد و رەوشی گشتی وڵات و دوایین پێشهاتە نێودەوڵەتی و ناوچەییەکانیان تاوتوێ کرد.

لەو کۆبونەوەکەدا، جەخت لەسەر پێویستیی گەڵاڵەکردنی لێکتێگەیشتنەکان لە نێوان هێزە سیاسییە نیشتمانییەکاندا کرایەوە، بە مەبەستی تەواوکردنی شایستە دەستوورییەکان بە جۆرێک کە خواستەکانی گەلی عیراق بەدیبهێنێت.

هەروەها باس لە رێگاکانی بەهێزکردنی هاریکاری و هەماهەنگی نێوان سەرۆکایەتی کۆمار و سەرۆکایەتی ئەنجومەنی وەزیران کرا، بە ئامانجی چەسپاندنی سەقامگیری و پاڵپشتیکردنی ڕێڕەوەکانی چاکسازی.

تەوەرێکی تری کۆبونەوەکە،  تایبەت بوو بە پەرەسەندنەکانی ناوچەکە و رەنگدانەوەیان لەسەر کاروباری عیراق؛ تێیدا جەخت کرایەوە، کە ئەو ئاستەنگانەی رووبەڕووی گەلەکەمان دەبنەوە، پێویستییان بە هەڵوێستێکی یەکگرتوو هەیە بۆ پاراستنی ئاسایش و سەقامگیریی وڵات لە سایەی گرژییە بەردەوامەکانی ناوچەکەدا.

هەروەها جەخت لە پاڵپشتیکردنی رێکار و هەنگاوەکانی حکومەت کرایەوە بۆ بەهێزکردنی رۆڵی میحوەری عیراق لە چەسپاندنی ئاسایش و ئاشتی نێودەوڵەتیدا.

د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق پێشوازی لە عەمار موسا کازم ئەمینداری بەغداد کرد.

لە سەرەتای کۆبوونەوەکەدا کە ئەمڕۆ پێنجشەممە ٢٦-٢- ٢٠٢٦ لە کۆشکی بەغداد بەڕێوەچوو ، سەرۆک کۆمار فەرمانی سەرۆکایەتیی بۆ دیاریکردنی ئەمینداری پایتەخت پێشکەش بە عەمار کازم کرد، هیوای سەرکەوتنی بۆ خواست لە ئەرکەکانیدا بۆ باشترکردنی پایتەخت و پەرەپێدانی ئەو خزمەتگوزارییانەی پێشکەش بە دانیشتوانەکەی دەکرێت.

سەرۆک کۆمار جەختیکردەوە کە بەغداد شایەنی سەرنجی بەرچاوە بە هۆی پێگەی مێژوویی و کەلتووری و ئیسلامی و شارستانیی لە نێو پایتەختە عەرەبی و نێودەوڵەتییەکاندا، ئەمە جگە لە ژمارەی دانیشتووانی کە زۆرن، بۆ ئەمەش پێویستی بە هەوڵی زیاتر هەیە بۆ پەرەپێدانی لە هەموو روویەکەوە. جەختیشی کردەوە لەسەر  پێویستی پاڵپشتیکردنی پایتەخت لە رێگەی دەرکردنی یاسای کارگێڕی و دارایی کە بەشدارە لە گەشەسەندنی بەغداد.

لای خۆیەوە ئەمینداری بەغداد سوپاس و پێزانینی خۆی بۆ پاڵپشتی سەرۆک کۆمار دەربڕی، پابەندبوونی خۆی دووپاتکردەوە بۆ سود وەرگرتن لە هەموو ئەو سەرچاوانەی کە لەبەردەستدان بۆ باشترکردنی پایتەخت و پەرەپێدانی بە شێوەیەک کە لەگەڵ گرنگیی مێژوویی و کەلتوورییەکانیدا بگونجێت.

دکتۆر لەتیف رەشید، سەرۆک کۆمار، ئەمڕۆ پێنجشەممە، لە کۆشکی بەغداد پێشوازی لە هەیسەم زەهوان کرد و مەرسومی کۆماریی تایبەت بە دەستبەکاربوونی وەک پارێزگاری نوێی سەڵاحەدین رادەست کرد.

لە دیدارەکەدا سەرۆک کۆمار هیوای سەرکەوتنی بۆ پارێزگاری نوێ خواست و جەختی لە گرنگیی خستنەگەڕی هەموو هەوڵەکان کردەوە بۆ خزمەتکردنی دانیشتووانی پارێزگاکە و چەسپاندنی سەقامگیریی ئەمنی و کۆمەڵایەتی، بە جۆرێک کە وەڵامدەرەوەی خواست و پێویستییەکانی هاوڵاتییان بێت.

لای خۆیەوە، هەیسەم زەهوان سوپاس و پێزانینی بۆ سەرۆک کۆمار دەربڕی و ستایشی پەرۆشیی بەڕێزیانی کرد بۆ پاراستنی سەقامگیریی عیراق و بەدیهێنانی بەرژەوەندییەکانی گەل. هەروەها جەختی لەوە کردەوە کە بە رۆحییەتی بەرپرسیارییەتییەوە کار دەکات بۆ خزمەتکردنی پارێزگای سەڵاحەدین و دابینکردنی خزمەتگوزارییە پێویستەکان بۆ خەڵکەکەی.

دوای دوو ساڵ و دوو مانگ لە مانگرتن، دانیشتووانی گەڕەکی نەورۆز لە شاری کەرکوک، بە رەسمی کۆتاییهاتنی چالاکییە ناڕەزایەتییەکانیان و هەڵگرتنی خێمەکانیان راگەیاند.

دانیشتووانی گەڕەکەکە لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەیان بەوە کرد، "دوای دەربڕینی ناڕەزایی دژی داگیرکردنی ماڵ و حاڵیان و سەپاندنی رەوشی عەسکەرتارییەت، دواجار توانرا لە رێگەی دیالۆگ و بەرپرسیاریێتییەوە کۆتایی بەو رەوشە نائاساییە بهێنرێت کە زیاتر لە دوو ساڵ بوو باڵی بەسەر گەڕەکەکەدا کێشابوو".

دانیشتووانی گەڕەکی نەورۆز دەستخۆشی و پێزانینی بێپایانیان ئاڕاستەی رێبوار تەها، پارێزگاری کەرکوک کرد و رایانگەیاند: پارێزگار بە شێوەیەکی مەیدانی هاتە ناو گەڕەکەکەمان و لە رێگەی پەیوەندییەکانی لەگەڵ سوپاسالاری عیراق، توانی مافەکانمان بپارێزێت و بیسەلمێنێت کە ئەو پارێزگاری هەموو پێکهاتەکان و پارێزەری راستەقینەی مافی هاووڵاتیانە."

لە کۆتایی راگەیەنراوەکەدا دانیشتووانی گەڕەکەکە دووپاتیانکردەوە، کە گەڕەکی نەورۆز وەک هێمایەک بۆ خۆڕاگری دەمێنێتەوە و کەرکوکیش تەنها بە یەکڕیزی، پێکەوەژیان و سەروەری یاسا ئاوەدان دەبێتەوە.

ئەمڕۆ چوارشەممە، حکومەتی روسیا ئامادەیی خۆی بۆ گەڕاندنەوەی هاووڵاتیانی خۆی راگەیاند، کە تۆمەتبارن بە تیرۆر، ئەندامی رێکخراوی داعشن و  لە ئێستادا لە زیندانەکانی عیراقدا راگیراون.

ئاژانسی هەواڵی عیراق بڵاویکردوەتەوە، عەبدولکەریم هاشم مستەفا، باڵیۆزی عیراق لە مۆسکۆ، لەگەڵ وەزیری دەرەوەی روسیا و بریکاری وەزیری ناوخۆی روسیا، کۆبوەتەوە و هاوکاری نێوان وەزارەتەکانی ناوخۆی هەردوو وڵات یان تاوتوێ کردوە.

ئاماژە بەوەشکراوە، باڵیۆزی عیراق داوای لە حکومەتی روسیا کردوە، ئەو هاووڵاتییانە وەرگرێتەوە کە ئەندامی رێکخراوی تیرۆریستی داعشن و لە زیندانەکانی عیراق راگیراون.

بە گوێرەی زانیارییەکانی ئاژانسی هەواڵی عیراق، بریکاری وەزیری ناوخۆیی روسیا لاری نەبوە لە گەڕاندنەوەی هاووڵاتییە روسییەکان، دوای  پشتراستکردنەوەی رەگەزنامەکانیان کە روسین.

جیا لە پرسی زیندانییەکان، باڵیۆز عیراق  داوای کردوە ئاسانکاری بۆ رێکارەکانی وەرگرتنی ڤیزا بۆ هاووڵاتییان و بازرگانانی عیراقی بکرێت، کە دەیانەوەێت سەردانی روسیا بکەن  و ئەو کارە  دەبێتە  یارمەتیدەر بۆ بوژاندنەوەی بازرگانی و گەشتیاری و بەهێزکردنی هاوکارییەکانی نێوان هەردوو وڵات.

 ئەمڕۆ چوارشەممە، وەزارەتی بەرگری عیراق، لە راگەیەندراوێكدا،  ماتەمینی خۆی بۆ کۆچی دوایی هەشت سەربازیان لە روداوێکی هاتوچۆدا راگەیاند.

بەگوێرەی راگەیەندراوەکە، لە روداوێکی هاتوچۆدا، لە پارێزگای ئەنبار، هەشت سەربازە،  کە سەر  بە لیوای 27ی فیرقەی حەوت بوون، گیانیان لەدەستداوە.

ئاماژەیان بەوەشکردوە، جگە لەو هەشت سەربازە لە روداوەکەدا، ژمارەیەک هاووڵاتی مەدەنیش گیانیان لەدەستداوە.

 وەزارەتی بەرگری جەختیشدەکاتەوە، کە لایەنە پەیوەندیدارەکان بەدواداچوونی ورد بۆ وردەکاری و هۆکاری روداوەکە دەکەن بۆ گرتنەبەری رێکاری پێویست.