ڤۆلۆدیمیر زیلینسكی سەرۆكی ئۆكراین دەڵێت، هێرشەكانیان لە دژی روسیا تا ناوجەرگەی ئەو وڵاتە فراوان دەكەن. 

زیلینسكی رایگەیاندووە، بۆئەوەی بۆ مۆسكۆی بسەلمێنێن كە ئاشتی و ئارامی چەند گرنگن، هێرشەكانیان لە دژی روسیا فراوان دەكەن و ئامانجی قوڵتر لە ناوجەرگەی ئەو وڵاتە دەپێكن، وەك ئەوەی لە رۆژانی رابردوودا هێرشیانكردەسەر كەرتی نەوتی روسیا لە شاری تۆبۆلسك.

سەرۆكی ئۆكراین وتیشی، روسیا موشەكی كۆریای باكوری لە هێرشێكدا بۆسەر خاكی ئۆكراین بەكارهێناوە كە بەهۆیەوە شەش كەس كوژران، هۆشداریشداوە لە بەردەوامیی هاوكارییە سەربازییەكانی پیۆنگ یانگ بۆ مۆسكۆ و دەشڵێت، هەماهەنگی نێوان ئەو دوو وڵاتە مەترسی لەسەر وڵاتانی ئاسیاش دروست دەكات.

 

 

ژمارەی گیانلەدەستدانی بومەلەرزەكەی رۆژئاوای كۆڵۆمبیا بەرزبوەتەوە بۆ زیاتر لە 130 كەس، 700 كەسیش برینداربوون.

رۆژی دووشەممە بومەلەرزەیەكی بەهێز بە گوڕی 7.4 پلە، شاری پێرێرای لە رۆژئاوای كۆڵۆمبیا هەژاند، وەزیری ناوخۆی ئەو وڵاتەش رایگەیاندوە، ئۆپراسیۆنی گەڕان و پشكنین و رزگاركردن بەردەوامە، بەپێی ئامارەكان تائێستا 132 كەس بەهۆی بومەلەرزەكەوە گیانیانلەدەستداوە، 700 كەسیش برینداربوون.

راشیگەیاندوە، بومەلەزەكە زیانی زۆری لێكەوتوەتەوە، نزیكەی هەزار و 500 بینا روخاون، رێگاوبانەكان زیانیان بەركەوتووە، خزمەتگوزارییە گشتیەكان پەكیان كەوتووە، هەروەها تیمەكانی فریاكەوتن لە هەوڵی رزگاركردنی ئەو كەسانەدان، لە ژێر داروپەردووی باڵەخانە رووخاوەكاندا گیریان خواردووە.

بومەلەرزەیەکی بەهێز بە گوڕی 7.4 پلەی رێختەر، وڵاتی کۆڵۆمبیا و ژمارەیەک ناوچەی تری ئەمریکای لاتینی هەژاند، قوڵی بومەلەرزەکە 100 کیلۆمەتر بووە لە ژێر زەویدا و تا ئێستا گیان لەدەتدانی 18 کەس پشتراستکراوەتەوە.

ئەمڕۆ دوشەممە، بومەلەرزەیەکی بەهێز بە گوڕی، 7.4 پلەی رێکخەتر، کۆڵۆمبیا و چەند وڵاتێکی تری ئەمریکای لاتینی هەژاند، وێڕای زیانێکی مادیی زۆر  گەشتە ئاسمانییەکانی لە شەش فڕۆکەخانەش وەستاند.

ئاژانسی رۆیتەرز لە زاری لێپرسراوانی کۆڵمبیاوە بڵاویکردوەتەوە، تا ئێستا جگە لە بریندار بوون، 18 کەس بەهۆی بومەلەرزەکەوە گیانی لەدەستداوە.

بە گوێرەی زانیارییەکان، بومەلەرزەکە، چەقی بومەلەرزەکە نزیك ناوچەی سان خۆسێ دێل پالمار بووە لە هەرێمی چۆکۆ لە رۆژئاوای کۆڵۆمبیا و لە قوڵایی 100 کیلۆمەتر لە ژێر زەویدا رویداوە.

 بەهۆی بومەلەرزەکەوە بینا و باڵەخانەی زۆر زیانیان پێگەیشتوە و تا ئێستا زیانە مادییەکان دیار نین و بە گوێرەی ئەو گرتە ڤیدیۆیانەی بڵاوکراونەتەوە بەهۆی بەهیزی بومەلەرزەکەوە، هاووڵاتییان ناچار بوون باڵەخانەکان چۆڵ بکەن و بڕژێنە سەر شەقامەکان.

دەستەی فڕۆکەوانی مەدەنی کۆڵۆمبیاش ئاشکرای کرد، بەهۆی ئەو زیانانەی بەر ژێرخانی فڕۆکەخانەکان کەوتوون، شەش فڕۆکەخانە کارەکانیان راگرتووە.

كۆمەڵەی مەغربی بۆ مافەكانی مرۆڤ نوێترین ئاماری گیانلەدەستدانی كۆچبەرەكانی سێوتای ئاشكراكرد و دەشڵێت ئەگەری هەیە ژمارەكە زیاتریش بكات.

سوعاد براهیمە، سەرۆكی كۆمەڵەی مەغربی بۆ مافەكانی مرۆڤ لە كۆنفرانسێكی رۆژنامەوانیدا كۆمەڵێك زانیاریی و ئاماری نوێی ئاشكراكرد و رایگەیاند، گیانلەدەستدانی لانی كەم 144 كەس  لەكۆچبەرانی مەغریب پشتڕاستكراوەتەوە كە 81 كەسیان تەرمەكانیان لە ئیسپانیا دەرهێنراونەتەوە و 63 تەرمیش لەئاوەكانی مەغریب دەرهێنراون.

باسی لەوەش كرد، ئەو ژمارانە تەنها بۆ ئەو تەرمانەیە كە سەر ئاو كەوتوون، چونكە تەرمی تر هەن كە گیریان خواردووە و تا ئێستا لێپرسراوانی مەغریب بەدوایاندا نەگەڕاون، بۆیە ئەگەری هەیە ئامارەكە زیاتر بەرز بێتەوە.

سەرۆكی كۆمەڵەكە وتیشی، لەبارەی بێسەروشوێنبووانەوە تا ئێستا هیچ ئامارێكی پشتڕاستكراوەیان لەبەردەستدا نییە چونكە رۆژانە  ژمارەكان رۆژانە دەگۆڕێن بەڵام لە هەوڵدان زانیارییەكان لەو بارەیەوە كۆبكەینەوە رایبگەیەنن.

دۆناڵد ترەمپ رایگەیاند هێمنی و دور لە گرژی مامەڵە لەگەڵ ئێراندا دەکەن و تاران لە رەوشێکی زۆر خراپی ئابوریدایە، کە ناتوانێت موچە سەربازەکانیشی بدات.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا، بە پێگەی ئەکسیۆسی راگەیاندوە، بەردەوامن لە چاودێریکردنی تاران و گەمارۆی دەریایی قەیرانە ئابورییەکانی ئێرانی قووڵتر کردووەتەوە.

سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەکردوە، بەهۆی گەمارۆکانی ئەمریکاوە ئێران لە رەوشێکی زۆر خراپی ئابوریدایە، کە ناتوانێت موچەی سەربازەکانی بدات.

دۆناڵد ترەمپ جەختیکردوەتەوە، پەیوەندییەکان و کێشەکان لەگەڵ تاراندا چارەسەر دەکرێن وەک چۆن هەمیشە چارەسەر کراون و رەوشەکەی بە ياری شەتڕەنج وەسف کردوە.

سەرۆکی ئەمریکا وتوشیەتی؛ ئەگەر پێویست بکات دەتوانن فشارە ئابورییەکان لە سەر ئێران زیاتر بکەن.

جۆ وێڵسۆن، ئەندامی كۆنگرێسی ئەمریكا دەڵێت، رێككەوتنی سعودیە، توركیا و پاكستان دەستكەوتێكە بۆ ترەمپ.

جۆ ویڵسۆن ئیمزاكردنی رێككەوتنی بەرگریی هاوبەشی نێوان سعودیە، توركیا و پاكستانی بە دەستكەوتێك بۆ دۆناڵد ترەمپ لەپێناو بەهێزكردنی سەقامگیری، ئاشتی و خۆشگوزەرانی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست.

وێڵسۆن ئاماژەی بەوەش كردووە، لە سایەی بوونی هاوپەیمانە كەنداوەییە گەشەسەندووەكانیان، سووریای رزگاركراو و دانوستانەكانی نێوان لوبنان و ئیسرائیل بەردەوامەودەسەڵاتی ئێرانیش لە دابڕاندایە

 

بەهۆی ئاگركەوتنەوەوە لە كەنەدا، زیاتر لە 20 هەزار هاووڵاتی بە ناچاری ماڵەكانیان جێهێشتووە، باری لە ناكاو راگەیەنراوە.

بەهۆی كەوتنەوەی ئاگرێكی بەهێزەوە لە هەرێمی بریتیش كۆڵۆمبیا لە وڵاتی كەنەدا، باری نائاسایی راگەیەندرا و داوا لە 20 هەزار كەس كراوە كە ماڵەكانیان چۆڵبكەن، ئاگرەكە تا ئێستا كۆنتڕۆڵ نەكراوە و رووبەری  9 هەزار و 500 هێكتار زەوی گرتوەتەوە.

دەیڤید ئێبی سەرۆكی حكومەتی خۆجێی هەرێمی بریتیش كۆڵۆمبیا رایگەیاند، كە ئاگرەكە ئەگەر هەیە بەهۆی تەقینەوەی بۆمبێكەوە بووبێت، وتیشیك ئاگرەكە هێندە بەهێزە كە كاریگەری لەسەركەشوهەوای ناوچەكە كردووە.

راشیگەیاند، چەندەها ماڵ سوتاون و چەندین كەس بەهۆی نالەباری رەوشەكەوە گیریان خواردووە و پێویستیان بە یارمەتی بووە بۆ ئەوەی ناوچەكە جێبهێڵن. 

بەپێی ئامارەكانی سەنتەری هاوبەشی ئاگركەوتنەوەی دارستانەكانی كەنەدا، بە تەنها لەمساڵدا، زیاد لە چوار ملیۆن هێكتار زەوی لە كەنەدا سووتاوە.

 

بەهۆی نزیكبوونەوەی گەردەلوولی دۆلفین، دەسەڵاتدارانی چین زیاتر لە هەزار و 300 گەشتی ئاسمانییان لە شاری شەنگهای هەڵوەشاندەوە و نزیكەی 400 هەزار كەسیشیان لە ناوچە مەترسیدارەكان گواستەوە بۆ شوێنە ئارامەكان.

لێپرسراوانی كەشناسی چین رایگەیاند ئەم گەردەلوولە كە بە دۆلفین ناسراوە و پێشتر باكوری تایوانی گرتووەتەوە، بووەتە هۆی بارانبارینی زۆر و خێرایی با تێیدا دەگاتە 162 كیلۆمەتر لە سەعاتێكدا.

بەپێی زانیارییەكانی كەشناسی، پێشبینی دەكرێت لە سەعاتەكانی كۆتایی ئەمرۆ یەكشەممەدا گەردەلوولەكە بگاتە پارێزگاكانی تری وڵاتەكە. 

دەسەڵاتدارانی شەنگهای لە راگەیاندراوێكدا جەختیان كردەوە، زیاتر لە هەزار و 300 گەشتی ئاسمانییان لە هەردوو فڕۆكەخانەی شارەكەیان راگرتووە، هاوكات سەرجەم چالاكییە دەریاییەكان و گەشتی كەشتییەكان لە كەناراوەكاندا وەستێنراون، نزیكەی 390 هەزار كەس لە ناوچە كەنارییەكان گوازراونەتەوە و لە شەنگهاییش زیاتر لە 30 هەزار كەس بەهۆی مەترسیی لافاو و داڕمانی زەوییەوە شوێنەكانیان جێ هێشتووە.

 

رۆژنامەی "واشنتۆن پۆست" ئاشکرای کرد، پێنتاگۆن لە رێگەی یاداشتێکی رەسمییەوە داوای لە کۆمپانیاکانی پیشەسازیی بەرگری کردووە بەرهەمهێنان و رادەستکردنی چەک و تەقەمەنییەکان خێرا بپەڕێنن.

ستیڤ فینبێرگ، جێگری وەزیری بەرگری، مۆڵەتی 21 رۆژی داوەتە کۆمپانیاکان بۆ پێشکەشکردنی پلانی خێراکردنی بەرهەمهێنانی چەکە ستراتیژییەکان، بەتایبەت مووشەکەکانی بەرگریی ئاسمانیی (پاتریۆت) و (ثاد)، جەختیشی کردووەتەوە کە پرۆسەی پەرەپێدانی چەند ساڵە ئیدی قبووڵکراو نییە.

ئەم هەنگاوەی پێنتاگۆن دوای ئەوە دێت رۆژنامەی "نیویۆرک تایمز" بڵاوی کردەوە، شەڕی ئێرانی بووەتە هۆی بەکارهێنانی هەزاران مووشەکی گرانبەها و داخرانی کۆگاکانی بەرگریی ئاسمانیی ئەمریکا؛ بەجۆرێک پێنتاگۆن ناچار بووە سیستەمە بەرگرییەکان لە ئەورووپا و ئاسیاوە بگوازێتەوە بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ئەمەش نیگەرانیی لای بەرپرسانی واشنتۆن دروستکردووە.

لەگەڵ ئەوەشدا، جێبەجێکردنی ئەم پلانە رووبەڕووی کۆسپ بووەتەوە، چونکە پێویستی بە پەسەندکردنی بودجەیەکی بەرگریی1.15 تریلیۆن دۆلاری لەلایەن کۆنگرێسەوە هەیە کە بەهۆی ناکۆکییە سیاسییەکانەوە پەکی کەوتووە.

جێگری سەرۆکی ئەمریکا لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کەناڵی فۆکس نیوز وتی: ئێران بە ئەمریکای راگەیاندووە کە هیچ پلانێکی بۆ سەپاندنی باج بەسەر گەروی هورمزدا نییە.

جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، سەرەڕای ئەم داواکارییانە، ڤانس پێیوایە ئێران لە رەوشێکی خراپدایە و بە توندی فشار دەکات بۆ گەیشتن بە رێککەوتنێک کە کۆتایی بە شەڕ بهێنێت. ئاماژەی بەوەش کرد، چاوەڕوانی ئەمریکا ئەوەیە ئاستی هەناردەکردنی نەوت و غاز لە کەنداوەوە بگەڕێتەوە بۆ پێش سەرهەڵدانی ململانێکان.

لەلایەکەوە، راپۆرتەکان باس لەوە دەکەن ئێران کۆمەڵێک داواکاریی نوێی وەک مەرج بۆ کردنەوەی گەرووەکە خستووەتەڕوو، لەوانە چاککردنی رەفتارەکانی ئەمریکا، کۆتاییهێنان بە شەڕ لەگەڵ حزبوڵا و حەماس و حوسییەکان و هەڵگرتنی گەمارۆکان و قەرەبووکردنەوەی زیانەکانی جەنگی ساڵانی 2025 و 2026.

لەلایەکی دیکەشەوە، سوپای پاسدارانی ئێران پێشتر ئاماژەی بەوە کردبوو، ئەمریکا ناچار دەبێت مەرجەکانیان سەبارەت بە گەروی هورمز قبوڵبکات.

رۆژنامەی (گاردیان)ی بەریتانی ئاشکرای کرد کە سەرکردایەتیی ئێران تاووتوێی ستراتیژییەکی نهێنی دەکات بۆ ئەوەی هەر رێککەوتنێک لەگەڵ ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ بباتە دوای هەڵبژاردنەکانی نیوەی خولی کۆنگرێس لە تشرینی دووەمی داهاتوو.

بەپێی رۆژنامەکە، تاران پێیوایە درێژەدان بە ئاڵۆزییەکان و بەرزبوونەوەی نرخی نەوت جەماوەرییەتی پارتی کۆمارییەکان لە ناوخۆی ئەمریکا لاواز دەکات، هەروەها دۆخەکە وەک "تەڵەیەکی سیاسی" بۆ ترەمپ دەبینێت؛ چونکە بەردەوامبوونی رووبەڕووبوونەوە فشارە ئابوورییەکان زیاتر دەکات، پاشەکشەشی وەک لاوازی لێکدەدرێتەوە.

هاوکات لێدوانی بەرپرسانی ئێرانیش ئاماژە بە دەستپێکردنی سیاسەتی کاتکوشتن دەکەن، بەجۆرێک کازم غەریب ئابادی، جێگری وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاندووە کە پێچوونەوەی قۆناغی دووەمی دانوستانەکان دوو بۆ چوار مانگی پێویستە، ئەوەش بوار لە ترەمپ دەبرێت بۆ دەستکەوتنی هەر هێوربوونەوەیەک پێش هەڵبژاردنەکان.

دوای زیاتر لە 80 ساڵ، بەهۆی دابەزینی بەرچاوی ئاستی ئاوی روباری دانوب لە شاری بودابێستی پایتەختی هەنگاریا، روفاتی دوو سەربازی سوپای ئاڵمانیای نازی و موتۆڕسکیلێک و بڕێک ئامێری سەربازیی سەردەمی جەنگی دوەمی جیهانی لە قوڵایی روبارەکە دەرهێنران.

بەپێی راگەیەندراوێکی ئەنجومەنی جەماوەریی ئاڵمانیا بۆ چاودێریکردنی گۆڕەکانی جەنگ، پڕۆسەی دەرهێنانی روفاتەکان لەلایەن شارەزایانی ئەنجومەنەکە و بە هاوکاری تیمەکانی هەنگاریا ئەنجامدراوە.

بەهۆی تێکەڵبوونی لیتاوی بنی روبارەکە لەگەڵ گازوایل لە ناوچەی مەیدانی باتیانی، کەشێکی گونجاو لە ژێر ئاودا دروست بووە، کە رێگری لە شیبوونەوەی تەواوەتی جەستەکان کردوە لەو ماوە دورودرێژەدا؛ بە شێوەیەک، کە ناسنامەی سەربازەکان بە تەواوی و بەبێ کێشە ناسراونەتەوە.

دۆزینەوەی هەردوو بەشی ئەو پارچە پلێتانەی ناوی سەربازەکانیان لەسەر بووە، نیشانەی ئەوەیە لە کاتی جەنگەکەدا زانیاری کوژرانیان هەرگیز نەگەیشتووەتە فەرمانگەی زانیارییەکان لە بەرلین تا خێزانەکانیان ئاگادار بكرێنەوە.

 بڕیاریشە دوای تەواوبوونی پشکنینەکان، روفاتی ئەو دوو سەربازە لە گۆڕستانی سەربازیی بودائورش لە دەروازەی شاری بودابێست بە خاك بسپێردرێن.

جگە لە رووفاتەکان، موتۆڕسکیلێک لە جۆری (DKW NZ 350-1) کە لە سەردەمی جەنگدا بە بەهێزی و بەرگەگرتن دەناسرایەوە، لەلایەن پەیمانگا و مۆزەخانەی مێژوی سەربازییەوە لە ئاوەکە دەرهێنراوە.

هەروەها ژمارەیەک مینی دژەتانکی ئاڵمانی لە جۆری (Tellermine 35)، نیشانەیەکی رێزلێنانی سەربازی و گالۆنێک سوتەمەنی دۆزراونەتەوە.

 پێشبینیش دەکرێت لەگەڵ بەردەوامی دابەزینی ئاستی ئاوی روباری دانوب، پاشماوەی کەشتیی نوقمبوو و روفاتی زیاتری قوربانیانی جەنگی دوەمی جیهانی بدۆزرێنەوە.

جەنگی دوەمی جیهانی، کە لە ساڵی 1939 تا 1945 بەردەوام بوو، زۆربەی وڵاتانی جیهانی لە خۆگرت، بەتایبەت وڵاتە زلهێزەکانی جیهانی لەخۆگرتبوو .

لە جەنگەکەدا زیاتر لە 100 ملیۆن کەس لە 30 وڵاتی جیاواز بەشدارییان تێدا کرد و  لە ئەنجامی جەنگەکە 70 بۆ 85 ملیۆن کەس کوژران، کە زۆرینەیان خەڵکی مەدەنی بوون، هەروەها  دەیان ملیۆن کەس بەهۆی کۆمەڵکوژی و برسێتی و نەخۆشییەوە گیانیان لەدەستدا.

تۆڕی هەواڵی سی‌ ئێن‌ ئێن لە راپۆرتێکدا ئاشکرای کردووە، ناکۆکیی جدی لە بەرزترین ئاستی حکومەت و سوپای  ئەمریکا سەبارەت بە بەردەوامیی جەنگ لەگەڵ ئێران دروست بووە و داوای کۆتاییهاتنی جەنگەکە دەکەن.

بەگوێرەی راپۆرتەکە، زۆرێک لە لێپرسراوە باڵاکانی ئەمریکا گەیشتوونەتە ئەو دەرئەنجامەی، کە بژاردە سەربازییە بەردەستەکان ئیتر ناتوانن ئامانجەکانی  سەرۆکی ئەمریکا بپێکن.

لە بەشێکی تری راپۆرتەکەدا، بەپشتبەستن بە زانیاریی سێ سەرچاوەی ئاگادار، ئاماژە بەوە کراوە، کە ژەنەڕاڵ دەن کین، سەرۆکی ئەرکانی هاوبەشی سوپای ئەمریکا، لە هەفتەکانی رابردوودا بە شێوەیەکی تایبەتی بە ئەندامانی تری کابینەکەی راگەیاندووە، کە پێویستە واشنتۆن رێگەچارەیەک بۆ چوونەدەرەوە لەم جەنگە بدۆزێتەوە، چونکە زیاتر ئاڵۆزکردن و فراوانکردنی ئۆپراسیۆنە سەربازییەکان دەکرێت ئەنجامی پێچەوانەی لێبکەوێتەوە.

سی ئێن ئێن دەڵێت؛  ژەنەڕاڵ کین ئەم نیشاندانی نیگەرانییانەی لەگەڵ لێپرسراوانی باڵای وەک جان راتکلیف سەرۆکی دەزگای هەواڵگری (CIA)، مارکۆ رۆبیۆی وەزیری دەرەوە و جی‌دی ڤەنس جێگری سەرۆکی ئەمریکا باسکردوە.

بە گوێرەی زانیارییەکان، ئەم ناکۆکییە ناوخۆییە نیشانەی جیاوازییەکی گرنگ لە هەڵسەنگاندنی لێپرسراوانی سیاسی و سەربازیی ئەمریکایە لەبارەی توانای بەردەوامبوونی هەڵمەتی سەربازی و ئەوەی ئایا بەردەوامبوونی جەنگ دەتوانێت ئامانجە سیاسییەکانی واشنتۆن دابین بکات یان نا.

لە روداوێکی تەقەکردندا لە خوێندنگەیەکی تایلەند دوو کوژراو 15 برینداری لێکەوتەوە.

دەسەڵاتدارانی تایلەند رایانگیاند، بەهۆی تەقەکردنی خوێنکدارێکەوە لە ناو خوێندگەیەک لە باکوری بانکۆک، مامۆستایەک کوژراوە و 15 کەسی تر بریندار بوون، پێش ئەوەی تەقەکەرەکە خۆی بکوژێت.

فەرماندەی پۆلیسی پارێزگای نۆنتابوری بە ئاژانسی رۆیتەرزی راگەیاندووە، تۆمەتبارەکە پاش ئەنجامدانی تاوانەکە دەستبەجێ لەناو خوێندنگەیەکەدا خۆی کوشتووە، هاوکات لەناو بریندارەکاندا مامۆستایەک و سێ خوێندکار هەن.

ئەم روداوە لە کاتێکدایە لە مانگی شوباتی رابردووشدا لە باشووری تایلەند، بەهۆی هێرشی چەکدارێک بۆ سەر خوێندنگەیەک مامۆستایەک کوژرا و خوێندکارێکیش بریندار بوو.

ئەمڕۆ، رێوڕەسمی ئیمزاکردنی "رێککەوتنامەی مەککە بۆ بەرگریی هاوبەش"ی لەنێوان سعودیە، تورکیا و پاکستان بەڕێوەچوو، رێککەوتنەکە لە چوارچێوەی هەنگاوەکان بۆ بەهێزکردنی هاوکارییە بەرگرییەکان و چەسپاندنی سیستمی بەرپەرچدانەوەی بەکۆمەڵ بە مەبەستی پاڵپشتیکردنی ئاسایش و سەقامگیری لە ئاستی ناوچەکە و جیهاندا.

رێککەوتنەکە لە کۆبوونەوەی محەمەد بن سەلمان شازادەی جێنشینی سعودیە، رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆکی تورکیا و شەهباز شەریف سەرۆک وەزیرانی پاکستان ئیمزاکرا. لە لووتکەکەدا سەرکردەی هەرسێ وڵات تاوتوێی پەیوەندییە بەهێزەکانی نێوانیان و ژمارەیەک پرسی هەرێمی و نێودەوڵەتیی جێی بایەخی هاوبەشیان کرد.

تورکیا و سعودیە و پاکستان راگەیەنراوێکی هاوبەشیان بڵاوکردەوە، ئاماژەیان بەوەکرد، رێککەوتنەکە پشتبەستووە بە پەیوەندییە مێژوویی و برایەتییەکانی نێوان هەرسێ وڵات و بەرژەوەندییە ستراتیژییە هاوبەشەکان ئیمزا کراوە، جەخت لە پەرۆشیی ریازی، ئەنقەرە و ئیسلامئاباد دەکاتەوە بۆ بەهێزکردنی ئاسایشی بەکۆمەڵ و بەشداری لە چەسپاندنی ئاشتی و سەقامگیری لە ناوچەکە و جیهاندا.

لە بەندەکانی "رێککەوتنامەی مەککە بۆ بەرگریی هاوبەش"دا هاتوو، هەر هێرشێکی چەکداری بۆ سەر هەریەک لەم سێ وڵاتە بە هێرش بۆ سەر تەواوی وڵاتانی بەشدار لە رێککەوتنەکە هەژمار دەکرێت؛ ئەوەش لەپێناو بەهێزکردنی پرەنسیپی بەرپەرچدانەوەی بەکۆمەڵ و دووپاتکردنەوەی پابەندیی هاوبەش بەرانبەر هەر هەڕەشەیەک کە رووبەڕووی ئاسایش و سەروەرییان دەبێتەوە.

هاوکات رێککەوتنەکە ئامانجی پەرەپێدانی ئاستەکانی هاوکاریی سەربازی و بەرگری و بەهێزکردنی هەماهەنگییەکانی نێوان هەرسێ وڵاتە، بە ئامانجی بەرزکردنەوەی ئاستی ئامادەیی و تواناکان بۆ رووبەڕووبوونەوەی ئاڵەنگارییە ئەمنییە هاوبەشەکان.

هەر سێ وڵات ئەوەشیان خستەڕوو، ئەم رێککەوتننامەیە لە چوارچێوەی هەوڵەکانی سعودیە، تورکیا و پاکستان دێت بۆ قووڵکردنەوەی هاوبەشی ستراتیژی و چڕکردنەوەی هەماهەنگییە سیاسی و بەرگرییەکان، بەشێوەیەک خزمەت بە بەرژەوەندییە هاوبەشەکان بکات و پاڵپشتیکاری ئاسایشی هەرێمی و نێودەوڵەتی بێت لە سایەی گۆڕانکارییە خێراکاندا.

وەزارەتی بەرگریی روسیا ئاشکرایدەکات، هێزەکانیان لە باشور و رۆژهەڵاتی ناوچەی ئۆدێسا لە دەریای رەش سێ کەشتیی بارهەڵگریان تێکشکاندووە کە چەک و تەقەمەنییان بۆ هێزەکانی کیێڤ دەگواستەوە.

وەزارەتی بەرگریی روسیا رایگەیاند، هێزەکانیان لە دەریای رەش هێرشیان کردووەتەسەر سێ کەشتیی بارهەڵگر کە کەرەستە و کەلوپەلی سەربازییان بۆ هێزەکانی ئۆکراین دەگواستەوە.

بەپێی راگەیەنراوێکی وەزارەتی بەرگریی روسیا، لە درێژەی بەئامانجگرتنی هێڵەکانی پشتیوانیی سوپای ئۆکراین، هێزە ئاسمانی و دەریاییەکانی وڵاتەکەیان توانپوویانە لە باشور و رۆژهەڵاتی ناوچەی ئۆدێسا، سێ کەشتیی بارهەڵگری سەربازی لە کاربخەن کە چەک و تەقەمەنییان بۆ هێزەکانی ئۆکراین دەگواستەوە.

ئەم پێشھاتە لە کاتێکدایە، روسیا هێرشەکانی بۆ سەر ناوەندە لۆجیستییەکان و کۆگاکانی دروستکردنی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان لە کیێڤ و دەوروبەری چڕتر کردووەتەوە، بەمەبەستی پەکخستنی توانا سەربازییەکانی ئۆکراین لە دەریای رەشدا.