جیهان
تۆم باراک، نێردەی تایبەتی دۆناڵد ترەمپ، بۆ کاروباری سوریا، لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ تۆڕی هەواڵی نیشتمانی ئیمارات رایگەیاند، ئیدارەی ترەمپ بەدوای چارەسەرەوەیە بۆ پرسەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و گۆرینی دەسەڵاتی ئێستای ئێران لە بەرژەوەندی ئیدارەکەی ترەمپدا نییە، بەڵکو ئامانی بەرەنگربونەوەی تیرۆرە.
باراک لە وەڵامی پرسیارێک سەبارەت بە شەڕی 12 رۆژەی ئەم دواییەی نێوان ئیسرائیل و ئێران رایگەیاندوە 93 جار هەوڵی گۆڕینی دەسەڵات یان کودەتا لەلایەن ئەمریکاوە دراوە و هەموویان شکستیان هێناوە.
ئاماژەی بەوەشکردووە، ئەمە پرسێکە بۆ ئیسرائیل نەک ئەمریکا و جێهێشتنی ئەم بابەتە بۆ ناوچەکە مانای خۆی هەیە، بەڵام ئەو پێیوایە چیرۆکی ململانێی نێوان ئیسرائیل و ئێران کۆتایی نەهاتوە.
لەبەرەی هەنگاوەکانی ترەمپ بۆ کۆتایی هێنان بە شەڕی 12ڕۆژەش، بە "مێژوویی و سەرسوڕهێنەر" وەسفی کردوە، جەختیکردوەتەوە لەوەی سەرۆکی ئەمریکا ئامانجی "گۆڕینی ڕژێم" نەبووە.
تۆم باراک دەشڵێت؛ ترەمپ پێشوازی لە دانوستانەکانی "راستەقینە" لەگەڵ ئێران دەکات بەو مەرجەی تاران گوێ لە نیگەرانییەکانی واشنتۆن بگرێت سەبارەت بە دەوڵەمەندکردن و دەستبەرداربون لە پشتیوانیکردنی گروپەکانی بە وەکالەت.
باراک جەختیشیکردوەتەوە، تاران ناتوانێت سەرۆکی ئەمریکا رابکێشێت بۆ دانوستانێکی درێژخایەن و بێ ئەنجام، ترەمپ زۆر لەوە زیرەکتر و هۆشیارترە، کە رێگە بە تاران بدات بە کەڵک وەرگرتن لە تاکتیکی دواخستن یان دروستکردنی گفتوگۆی ساختە بۆ درێژەدا بە سووڕی توندوتیژی بە وەکالەت.
بە وتەی ناوبراو، حکومەتی ئەمریکا بەدوای چارەسەری خێرای قەیرانی ناوچەکەدا دەگەڕێت، بەڵام ئەم رێگایە تەنیا کاتێک دێتە دی، کە تاران دەستبەرداری پشتیوانییەکانی بێت بۆ گروپە بە وەکالەتەکانی لە ناوچەکەدا و بچێتە ناو وتووێژی جددی و پابەند بێت پێیەوە.
بیل گەیتسی بازرگان و ملیاردێر هۆشداری دەداتە حکومەتەکانی جیهان کە بەهۆی کەمبوونەوەی هاوکارییە نێودەوڵەتییەکان تا کۆتایی ئەمساڵ گیان لەدەستدانی منداڵان بەهۆی کەمکردنەوەی هاوکارییە مرۆییەکان، دەگاتە نزیکەی چوار ملیۆن و 800 هەزار منداڵ و داواش لە وڵاتان دەکات تەواوی هەوڵەکانیان بخەنەگەڕ بۆ روبەروبونەوەی ئەو کارەساتە.
بەپێی ئامارەکانی دامەزراوەی بیل و مێلیندا گەیتس، کە راپۆرتی ساڵانەی خۆی بڵاوکردەوە، لە ساڵی 2024دا بە نزیکەی 4.6 ملیۆن منداڵ پێش تەمەنی پێنج ساڵی گیانیان لەدەستداوە، بەڵام ئەمساڵ پێشبینی دەکرێت رێژەکە بەرز ببێتەوە و ژمارەکە بگاتە 4.8 ملیۆن منداڵ.
گەیتس لە راپۆرتی ساڵانەی دامەزراوەکەدا رایگەیاندوە؛ دەیان ساڵە جیهان پێشکەوتنی بەردەوامی بەدەستهێناوە لە رزگارکردنی ژیانی منداڵان، بەڵام ئێستا لەگەڵ گەشەکردنی ئاستەنگەکان، ئەو پێشکەوتنە دەستیکردووە بە پێچەوانەبوونەوە.
ئەمریکا بە بڕیاری دۆناڵد ترەمپ، لە سەرەتای ئەمساڵەوە دەستیکرد بە بڕینی هاوکارییە مرۆییە نێودەوڵەتییەکان، لە بەرانبەردا ئەم کەمکردنەوە بۆ بەخشەرەکانی دیکەی وەک بەریتانیا و ئەڵمانیا درێژکرایەوە.
لە راپۆرتەکەدا هاتووە، کە کۆی گشتی یارمەتییەکانی گەشەپێدانی جیهانی بۆ تەندروستی لەم ساڵدا بە بەراورد بە ساڵی 2024 بە نزیکەی لەسەدا 27 کەمیکردووە، ملیاردێرە ئەمریکییەکە، پێشبینیش دەکات ئەگەر ئەو بودجەیە بەردەوام بێت لە دابەزین، ئەوا لە نێوان 12 بۆ 16 ملیۆن منداڵی دیکە تا ساڵی 2045 گیان لەدەست دەدەن.
ئەمە لە کاتێکدایە، سەرەتای ئەمساڵ گەیتس هۆشداری دابوو کە، کەمکردنەوە و برینی ئەو پارانەی بۆ هاوکاریە مرۆییەکان تەرخان دەکرێت دەبێتە هۆی مردنی زیاتری منداڵان.
ئەو ملیاردێرە ئەمریکییە داواش لە حکومەت و تاکەکان دەکات، هەوڵەکانیان دوو هێندە بکەن و سەرنجیان لەسەر چارەسەری داهێنەرانە و سەلمێنراوی وەک کوتان و وەبەرهێنان لە چاودێری تەندروستی بۆ باشترکردنی تەندروستی منداڵان بێت.
کۆمپانیاکان پەنا بۆ شێوازی داهێنەرانە دەبەن بۆ پاداشتکردنی کارمەندە نایابەکانیان، لەوانەش کۆمپانیای "ThreatLocker" کە تایبەتە بە ئاسایشی ئەلیکترۆنی (سایبەر سیکیوریتی) لە ئۆرلاندۆ و خاوەنی نزیکەی 700 کارمەندە، ئۆتۆمبێلی گرانبەها و گەشتی ناوازە پێشکەش بە کارمەندەکانی دەکات.
کۆمپانیاکە کە نوسینگەی لە دەبڵن، دوبەی و ئوسترالیا هەیە، مانگانە سەدان ناوی بۆ دەچێت بۆ دەستنیشانکردنی ئەو کارمەندانەی لە ئەمریکا و دەرەوەی ئەمریکا زۆرترین "هاوکاری" هاوپیشەکانیان کردووە. لە کۆتایی ساڵدا دەنگەکان کۆدەکرێنەوە بۆ دیاریکردنی دوو براوەی خەڵاتە گەورەکە.
زۆرجار کۆمپانیاکە مۆدێلی کارەبایی دەبەخشێت، بەڵام لە ساڵانی رابردوودا ئۆتۆمبێلی "پۆرش پانامێرا"ی بەخشیوە کە نرخەکەی 125 هەزار دۆلار بووە. هەرچەندە مۆدێلی ئۆتۆمبێلەکەی ئەمساڵی ئاشکرا نەکردووە، بەڵام کۆمپانیاکە روونیکردووەتەوە نرخی یەکێکیان دەگاتە 173 هەزار دۆلار.
دانی جێنکنس، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیاکە ئاماژەی بەوە کردووە، ئەم خەڵاتە لە ساڵی 2021 دەستیپێکردووە و سەرەتا وەک پاداشتێک بۆ "باشترین ئەدا" بووە، بەڵام ئەمە بووەتە هۆی دروستبوونی ژینگەیەکی رکابەریی توند، بۆیە پێوەرەکەیان گۆڕیوە بۆ "هاوکاری و کاری بە کۆمەڵ"، چونکە سەرکەوتن لە کەرتی ئاسایشی ئەلیکترۆنیدا بەندە بە کاری پێکەوەیی و وەڵامدانەوەی خێرای کڕیاران کە تێکڕا 23 چرکەی پێدەچێت.
پێش راگەیاندنی براوەی ئۆتۆمبێلەکان، کۆمپانیاکە رێز لە 14 بۆ 16 کارمەندی تر دەگرێت و گەشتێکی کۆتایی هەفتەیان بۆ رێکدەخات کە تێچووەکەی بە تەواوی لە ئەستۆی کۆمپانیایە. لە ساڵانی رابردوودا گەشتەکان بریتی بوون لە گەشتی دەریایی بۆ دورگەکانی بەهاما یان سەردانی بۆستن و نیویۆرک، جگە لەوەش هەر کارمەندێک بڕی 2500 دۆلاری وەک خەرجی گەشتەکە پێدەدرێت.
جێنکنس دەڵێت، بەهۆی گەشەسەندنی زیرەکی دەستکردەوە، کەرتی ئاسایشی ئەلیکترۆنی گەشەی کردووە و داواکاری لەسەر کارمەندی لێهاتوو زیادیکردووە. کۆمپانیاکە مانگانە 40 بۆ 50 کەس دادەمەزرێنێت و هیچ کارمەندێکی دەرنەکردووە.
بەڕێوەبەری کۆمپانیاکە جەختی کردەوە کە سیستمی خەڵات و گەشتەکان سەرکەوتوو بووە لە هێشتنەوەی کارمەندە بەتواناکان و تا ئێستا هیچ یەکێک لە براوەی ئۆتۆمبێلەکان کۆمپانیاکەی جێنەهێشتووە.
ئیدارەی مەدەنی و دەسەڵاتی سروشت و باخچەکانی ئیسرائیل رایانگەیاند، کوشتنی سەدان تیمساح لە کێڵگەی "پێتسائێل" لە ناوچەی دۆڵی ئوردن (غۆر) لە مانگی ئابی رابردوودا، بەهۆی ترس بووە لەوەی شوێنەکە بۆ "هێرشێکی تێکدەرانە" بەکاربهێنرێت و تیمساحەکان لە ناوچەکانی کەناری رۆژئاوا بڵاوبکرێنەوە.
دەسەڵاتدارانی ئەو وڵاتە دەڵێن، کێڵگەکە کە ساڵانێکە بەدەست سەرپێچیی مەرجەکانی سەلامەتی و خراپیی ژێرخانەوە دەناڵێنێت و چەندین جار تیمساحەکان لێیەوە هەڵاتوون، مەترسیی ئەوەی لەسەر بووە لەلایەن "لایەنە نەیارەکانەوە" دزەی تێبکرێت و ئاژەڵەکان بەڕەڵا بکەن بە ئامانجی ئەنجامدانی هێرشێک کە هاووڵاتیانی مەدەنی بکاتە ئامانج.
لایەنە رەسمییەکان ئاماژەیان بەوەشکردووە، بڕیارەکە بۆ کۆتاییهێنان بووە بە "مەینەتیی ئەو ئاژەڵانە" کە لە بارودۆخێکی سەخت و خراپدا دەژیان، جەختیشیان کردووەتەوە کە کوشتنە بە کۆمەڵەکە بۆ "رێگریکردن بووە لە مەترسیی راستەوخۆ بۆ سەر سەلامەتیی گشتی" و رێگریکردن لە خراپتربوونی دۆخی تیمسیحەکان.
هاوکات دەسەڵاتداران رایانگەیاندووە، هیچ لێکۆڵینەوەیەک لە پرۆسەی کوشتنەکە یان بڕیاری داخستنی کێڵگەکە ناکەن، ئەمەش بووەتە هۆی دروستبوونی رەخنەی توند لەلایەن رێکخراوەکانی پاراستنی مافی ئاژەڵانەوە.
بەپێی زانیارییەکان، حکومەت سەدان هەزار شیکلی بۆ بەهێزکردنی سیاجی کێڵگەکە خەرجکردووە، بەڵام لە کۆتاییدا گەیشتوونەتە ئەو ئەنجامەی کە لەناوبردنیان "سەلامەتترین بژاردە" بووە، دوای ئەوەی گواستنەوەی تیمسیحەکان بۆ شوێنێکی تر مەحاڵ بووە.
دوای ئەوەی بە مەراسیمێکی رەسمی و شێوازێکی دۆستانە لە فڕۆکەخانەی نیودەلهی لەلایەن نارێندرا مۆدی، سەرۆک وەزیرانی هندستانەوە پێشوازی لێکرا، ڤلادیمێر پوتن، سەرۆکی روسیا دەستی بە کۆبوونەوە و گفتوگۆ چڕەکانی کرد لەگەڵ بەرپرسانی باڵای ئەو وڵاتە.
ئەمڕۆ هەینی، لە کۆشکی "حەیدەر ئاباد" لە نیودەلهی، 23هەمین لوتکەی هندستان-روسیا بەڕێوەچوو. تەرکیزی سەرەکی کۆبوونەوەکانیش بریتی بوو لە قوڵکردنەوەی هاوکارییە ئابورییەکان، بەتایبەت لە بوارەکانی بەرگری، وزە و ئاسانکاری بۆ هاتنی کرێکاری کارامەی روسی و هندی بۆ وڵاتانی یەکتر.
هەرچەندە لە ساڵانی رابردوودا نیودەلهی هەوڵی فرەچەشنکردنی سەرچاوەکانی کڕینی چەکی داوە، بەڵام هێشتا روسیا بە گەورەترین دابینکەری چەکی هندستان دەمێنێتەوە.
بەپێی زانیارییەکان، هندستان فشاری کردووە بۆ وەرگرتنی دوو سیستمی موشەکیی S-400 ی تر، کە بەهۆی جەنگی ئۆکراین و کێشەی زنجیرەی دابینکردنەوە گەیشتنیان دواکەوتووە. پێشتر هندستان سێ سیستمی لەو جۆرەی بە بەهای 5.4 ملیار دۆلار وەرگرتووە و پلاندارێژەرانی سەربازیی ئەو وڵاتەش دەڵێن سیستمەکە لە کاتی گرژییەکان لەگەڵ پاکستان کاریگەریی خۆی سەلماندووە.
هەروەها گفتوگۆ لەسەر نوێکردنەوەی فڕۆکە جەنگییەکانی جۆری Su-30MKI و کڕینی فڕۆکەی جەنگی "ستێڵس"ی جۆری Su-57 کراوە.
مۆسکۆ و نیودەلهی پلانیان هەیە قەبارەی بازرگانی نێوانیان تا ساڵی 2030 بگەیەننە 100 ملیار دۆلار. روسیا دەیەوێت کاڵای زیاتری هندستان هاوردە بکات بۆ ئەوەی هاوسەنگی بازرگانی ڕابگرێت، چونکە لە ئێستادا بەهۆی کڕینی بڕێکی زۆر لە نەوتی داشکێندراوی روسیا لەلایەن هندستانەوە، تەرازوەکە بەلای مۆسکۆدا شکاوەتەوە.
سەردانەکەی پوتن لە کاتێکدایە، واشنتۆن رەخنەی توندی لە هندستان هەیە بەهۆی کڕینی نەوتی روسیا و پێیوایە ئەو پارەیە دەبێتە هۆی بەهێزکردنی "مەکینەی جەنگیی مۆسکۆ". هەروەها دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی پێشووی ئەمەریکا لە ماوەی رابردوودا باجی لەسەر کاڵاکانی هندستان زیادکردبوو، کە نیودەلهی ئێستا هەوڵی کەمکردنەوەی دەدات.
لای خۆیەوە هندستان بەرگری لە کڕینی وزەی روسیا دەکات و دەڵێت بۆ دابینکردنی پێداویستی 1.4 ملیار هاووڵاتی وڵاتەکەی، پێویستی بەو وزەیە هەیە.
پێش دەستپێکردنی کۆبوونەوەکان، پوتن سەردانی مەزارگەی "مەهاتما گاندی" کرد و رێزی لەو سەرکردە مێژووییەی هندستان گرت. شایانی باسە شاندێکی باڵای روسی یاوەری پوتن دەکەن کە پێکهاتوون لە وەزیری بەرگری و بەڕێوەبەرانی کۆمپانیا گەورەکانی نەوت و غاز و پیشەسازی سەربازی.
کریستی نۆیم، وەزیری ئاسایشی ناوخۆی ئەمریکا ئاشکرایکرد، ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ لە پلانیدایە ژمارەی ئەو وڵاتانەی قەدەغەی گەشتکردن دەیانگرێتەوە، لە 19 وڵاتەوە بۆ زیاتر لە 30 وڵات زیاد بکات.
نۆیم لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کەناڵی فۆکس نیوز، لە وەڵامی پرسیارێکدا سەبارەت بەوەی ئایا ئیدارەی ترەمپ ژمارەی وڵاتانی ناو لیستی قەدەغەکراوەکان بۆ 32 وڵات زیاد دەکات، وتی: "ژمارەیەکی دیاریکراو ناڵێم، بەڵام لە 30 وڵات زیاتر دەبێت و سەرۆک بەردەوامە لە هەڵسەنگاندنی وڵاتەکان".
سەرباری ئەوەی وەزیری ئاسایشی ناوخۆ ناوی ئەو وڵاتانەی ئاشکرا نەکرد کە دەخرێنە لیستەکەوە، بەڵام هۆکارەکەی روونکردەوە و وتی: "ئەگەر وڵاتێک خاوەنی حکومەتێکی جێگیر نەبێت و نەتوانێت خۆی بەڕێوەببات و زانیاری لەسەر هاووڵاتییەکانی بدات و لە پشتڕاستکردنەوەی ناسنامەکانیان هاوکارمان بێت، بۆچی رێگە بە کەسانی ئەو وڵاتە بدەین بێنە ئەمریکا؟".
ئەم لێدوانانە دوای ئەوە دێت کە مانگی حوزەیرانی رابردوو، ترەمپ فەرمانێکی دەرکرد بۆ قەدەغەکردنی هاتنی هاووڵاتیانی 12 وڵات بۆ ئەمریکا و دانانی کۆت و بەند لەسەر هاتنی هاووڵاتیانی 7 وڵاتی تر. سەرۆکی ئەمریکا لەو کاتەدا پاساوی بڕیارەکەی بۆ پاراستنی وڵات لە "تیرۆریستانی بیانی" و هەڕەشە ئەمنییەکان گەڕاندەوە. قەدەغەکردنەکەش کۆچبەران و گەشتیاران و خوێندکاران و ئەوانەش دەگرێتەوە کە بە مەبەستی کارکردن گەشت دەکەن.
پێشتر ئاژانسی رۆیتەرز بە پشت بەستن بە بروسکەیەکی ناوخۆیی وەزارەتی دەرەوە بڵاویکردبووەوە، ئیدارەی ترەمپ تاوتوێی قەدەغەکردنی هاتنی هاووڵاتیانی 36 وڵاتی تر دەکات بۆ ئەمریکا.
فراوانکردنی لیستی قەدەغەکردنەکە بە هەنگاوێکی نوێی توندکردنەوەی رێکارەکانی کۆچبەری دادەنرێت لەلایەن ئیدارەی ئەمریکاوە، بەتایبەت دوای رووداوی تەقەکردن لە دوو ئەندامی پاسەوانی نیشتمانی لە واشنتۆنی پایتەخت لە هەفتەی رابردوودا.
دوای چەند رۆژێک لەو رووداوە، ترەمپ بەڵێنی دا "کۆچکردن لە هەموو وڵاتانی جیهانی سێهەمەوە بە یەکجاری رابگرێت"، بەبێ ئەوەی ناوی هیچ وڵاتێک بهێنێت یان روونیکاتەوە مەبەستی لە وڵاتانی جیهانی سێهەم کامانەن.
ئاشکرا بوونی پەیوەندییەکی تەلەفونی نهێنی نێوان سەرکردەکانی ئەورووپا و سەرۆکی ئۆکراین، بێ متمانەیییان بە دۆناڵد ترەمپ ئاشکرا دەکات و هۆشداری دەدەن لەوەی ترەمپ رەنگە خیانەت لە ئۆکراین و ئەوروپا بکات.
لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنی نهێنی دزەپێکراودا، کە گۆڤارێکی ئەڵمانی بڵاویکردوەتەوە، زینلینسکی سەرۆکی ئۆکرانیا، فریدریش مێرزی راوێژکاری ئەڵمانیا و چەند سەرکردەیەکی دیکەی ئەوروپا لەگەڵ ئیمانوێل ماکرۆنی سەرۆکی فەرەنسا هۆشداری دەدەن لەوەی ترەمپ جێی متمانە نییە و رەنگە پشت بکاتە ئۆکرانیا و ئەورووپا.
گۆڤاری دێر شپیگلـی ئەڵمانی وردەكاریی پەیوەندییەكی تەلەفۆنیی نهێنیی نێوان ڤۆلۆدیمێر زیلینسكی سەرۆكی ئۆكراین و ئیمانوێل ماكرۆن سەرۆكی فەرەنسا و ژمارەیەك سەركردەی وڵاتانی ئەوروپی بڵاوكردەوە، کە تیایدا ئەو سەركردانە نیگەرانیی قووڵ لەبارەی پلانەكانی ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا دەردەبڕن سەبارەت بە پرسی ئۆكراین.
بەپێی ئەو زانیاریە دزەپێكراوانەی دەست گۆڤارەکە کەوتوە و رۆژی پێنجشەممە بڵاویکردوەتەوە، رۆژی دوو شەممە لە پەیوەندییەکی تەلەفونیدا ماكرۆن گومانی هەیە ئەمریكا لە بابەتی خاكدا خیانەت لە ئۆكراین بكات و هیچ گەرەنتیەكی ئەمنی بۆ وڵاتەكە دابین نەكات و فریدریش مێرتز، راوێژكاری ئەڵمانیاش بە زێلێنسكی راگەیاندووە، دەبێت زۆر وریا بێت، چونكە ئەمریكا یاری بە ئەوروپا و ئۆكراین دەكات.
زانیارییە دزەپێکراوەکان هەرئەوەندە نین، ئەلێکساندەر ستوبی سەرۆکی فینلاند و جەختیکردوەتەوە نابێت زیلینسكی لەگەڵ لێپرسراوانی ئەمریكا بە تەنیا جێبهێڵرێت، مارک روتی سکرتێری گشتی ناتۆ وتویەتی هاوڕای قسەکانی ئەلیکساندەرەوە و دەبێت زینلینسکی بپارێزن.
گۆڤارەکە ئاماژەی بەوەشداوە، سەرەڕای ئەوەی ئەوروپییەکان بە گشتی ستایشی پلانە نوێیەکەی ترەمپ دەکەن، بەڵام ئەم لێدوانانە دەرخەری ئەوەن ئەوروپییەکان ممانەی تەواویان بە ئەمریکا نییە.
دۆناڵد ترەمپ رایگەیاند ، شەڕێکی دەیان ساڵەی نێوان کۆماری کۆنگۆی دیموکراتی و رواندا کۆتایی پێدەهێنن و دەشڵێت؛ ئەمە هەشتەم شەڕە کۆتایی پێدەهێنێت لە دوا ئەوەی گەڕاوەتەوە بۆ دەسەڵات .
لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا ترەمپ رایگەیاند، سەرۆکەکانی کۆماری دیموکراتی کۆنگۆ و رواندا ماوەیەکی زۆریان لە قسەکردن بۆ کۆتایی هێنان بە شەڕەکە بەسەربردووە، جەختیکردوەتەوە لەوەی ئەمە رێککەوتنێکی ئاشتیی مێژووییە، کە کۆتایی بە یەکێک لە ململانێ درێژخایەنەکانی جیهان دەهێنێت، کە بەهۆیەوە زیاتر لە 10 ملیۆن کەس گیانیان لەدەستداوە.
سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەکردوە، ئەمڕۆ پابەندن بە کۆتایی هێنان بە توندوتیژی و خوێنڕشتنی دەیان ساڵە و دەستپێکردنی سەردەمی هاوئاهەنگی و هاوکاری نێوان کۆماری دیموکراتی کۆنگۆ و رواندا، ئەوە رێککەوتنێکی ئاشتیی مێژووییە.
ترەمپ دەشڵێت؛ بە راگرتنی جەنگی نێوان ئەو دوو وڵاتە، دەبێتە هەشتەمین جەنگ، کە لەدوای گەڕانەوەی بۆ دەسەڵات کۆتایی پێدەهێنێت.
سەرۆکی روسیا رایگەیاند، دەیانەوێت کۆتایی بەو جەنگە بهێنن، کە وڵاتانی رۆژئاوا بە بەکارهێنانی ئۆکراین بەڕێوەی دەبەن و جەختیکردوەتەوە، هەشت ساڵ هەوڵیانداوە بە ئاشتی کێشەی ئۆکراین چارەسەر بکەن، ئۆپەراسیۆنی سەربازی وڵاتەکەشی دژی کێیف بە هەوڵێک بۆ کۆتایی هێنان بە جەنگەکە وێناکردوە.
لە چاوپێکەوتنێکی رۆژنامەوانیدا لە هیندستان، فلادمێر پوتنی سەرۆکی روسیا رایگەیاند؛ هاوسەنگی هێز لە جیهاندا لە گۆراندایە و ناوەندی هێزی نوێ دروست دەبێت، روسیا دەیەوێت کۆتایی بەو شەڕە بهێنێت، کە رۆژئاوا بە بەکارهێنانی ئۆکراین دژی مۆسکۆ بەرێوەی دەبەن.
پوتن راشیگەیاندوە، ئەوان هەشت ساڵ ویستیان بە ئاشتی چارەسەریی رەوشی ئۆکراین بهێنن، بەڵام سەری نەگرت. وتوشیەتی هێرشی سەربازیان بۆسەر ئۆکراین هەوڵێکە بۆ کۆتایی هێنان بەشەڕ.
سەرۆکی روسیا جەختیکردوەتەوە دوای لکاندنی کریمیا، روسیا بە خێرایی هەنگاوی ناوە بۆ هاوکاریکردنی ئەو کەسانەی کە کودەتاکەیان لە کیێڤ رەتکردەوە، ئاماژەی بەوەشکرد کە مۆسکۆ هەمیشە بەرژەوەندییەکانی خۆی و گەلەکەی دەپارێزێت.
لەبارەی هەوڵەکانی ترەمپیشەوە رایگەیاندوە؛ ئەوان وا لە هەوڵەکانی ترەمپ تێدەگەن کە دەیەوێت بە خێرایی کۆتایی بە جەنگی روسیا و ئۆکراین بهێندرێت و بەرژەوەندییە سیاسی و ئابوورییەکانیش رۆڵیان هەیە لە هەوڵەکانی سەرۆکی ئەمریکادا.
لە کۆتایی قسەکانیشیدا وتویەتی لەگەڵ کۆتایی هاتنی جەنگەکەدان و دەیانەوێت رێگەیەک بدۆزرێتەوە بۆ ئەو مەبەستە بە مەرجێک نەبێتە هۆی دروستبونی مەترسی لەسەر ئاسایشی روسیا .
ڤلادیمێر پوتن سەرۆکی روسیا لە میانی سەردانەکەی بۆ هیندستان رایگەیاند، ناوەندی نویی هێز لە جیهاندا دروست دەبێت و دەبێتە هۆی گۆرانکاری هاوسەنگی هیز لە جیهاندایە، جەختیشیکردەوە لەوەی دەستەبەرکردنی سەقامگیری لە نێوان گەورەترین وڵاتانی جیهان وەک بناغەیەک بۆ پێشکەوتن لە پەیوەندییە دووقۆڵییەکان و نێودەوڵەتییەکان زۆر گرنگە.
پوتن ئاماژەی بەوەدا کە سەقامگیری لە بوارە سەرەکییەکانی هاوکارییەکانی روسیا و هیندستان بۆ گەیشتن بە ئامانجە هاوبەشەکان زۆر گرنگە و هیندستانیش هاوبەشێکی گرنگ و جێی متمانەیە.
سەرۆکی روسیا وتوشیەتی؛ پەیوەندیی دوو وڵاتەکە لە فرۆشتنی کەرەستەی سەربازی تێدەپەڕێت و ئاڵوگۆڕی تەکنەلۆژیای بەرگری لەخۆدەگرێت، ئەمەش شتێکی دەگمەنە لە هاوکارییە سەربازییە نێودەوڵەتییەکان.
لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا تیشکی خستە سەر تواناکانی وزەی ئەتۆمی وڵاتەکەی و جاریکیدیکەش جەختیکردەوە لەوەی روسیا تاکە وڵاتە توانای دروستکردن و بەڕێوەبردنی وێستگەی بچووکی وزەی ئەتۆمی و بەرهەمهێنانی پێشکەوتووترین و متمانەپێکراوترین کەرەستەی هەیە لە جیهاندا.
ترەمپ هەڕەشەی هێرشکردنە سەر وڵاتێک دەکات کە نەوتەکەی زیاترە لە عیراق، ئەمە ناونیشانی راپۆرتێکی تۆڕی هەواڵیی 'سی ئێن ئێن'ـە، کە لەبارەی گرژییەکانی نێوان ئەمریکا و ڤەنزوێلاوە بڵاویکردووەتەوە.
لە ناوەڕاستی ئەمساڵەوە پەیوەندییەکانی نێوان ئەمریکا و ڤەنزوێلا گرژی تێکەوتووە و ئەمریکا چەندین جار هەڕەشەی لە سەرۆکی ڤەنزوێلا کردووە و بە گەورەترین قاچاغچی ماددەی هۆشبەر ناوی دەبات. لەسەر ئاستی سەربازیش بە هەمان تۆمەت چەندین 21 هێرشی بۆسەر چەند کەشتییەکی ئەو وڵاتە ئەنجامداوە و 83 کەسی کوشتووە.
ئەمریکا شانازی بە هێرشەکانییەوە دەکات و دەڵێت: لەسەر ئاستی وشکانیش دەست بە هێرش دەکەین و دەزانین ماددەی هۆشبەر لەکوێ بەرهەمدێت و کێ بەرهەمی دەهێنێت.
لە بەرامبەر هەڵوێستەکانی ئەمریکادا ڤەنزوێلا وەڵامی جیاوازە، نیکۆلاس مادۆرۆی سەرۆکی ئەو وڵاتە دەڵێت: ئەمریکا دەیەوێت سیستمی دەسەڵات لە وڵاتەکەماندا بگۆڕێت و چاوی لەسەر نەوتەکەمانە.
ئێستاش لە چوارچێوەی ئەو ململانێیەدا، تۆڕی هەواڵی 'سی ئێن ئێن'ی ئەمریکی راپۆرتێکی بڵاوکردووەتەوە و ئاماژەی بەوەکردووە، ئەگەرچی سەرۆکی ڤەنزوێلا دەڵێت: واشنتن دەیەوێت یەدەگی نەوتی وڵاتەکەمان کۆنتڕۆڵ بکات و ئەمریکاش رەتی دەکاتەوە، بەڵام ئەگەر رۆژێک بە خێرایی رەوشی دەریای کاریبی بگۆڕێت و رژێمی ڤەنزوێلا گۆڕانکاریی بەسەدا بێت، ئەوا هێشتا یەدەگی نەوتی ئەو وڵاتە؛ کە گەورەترین یەدەگی نەوتی سەلمێنراوە لە جیهاندا، رۆڵی گەورە لە داهاتووی ڤەنزوێلادا دەگیڕێت.
سی ئێن ئێن ئەوەی خستووەتە روو، ڤەنزوێلا خاوەنی 303 ملیار بەرمیل نەوتی یەدەگە، کە پێنج هێندەی یەدەگی نەوتی تەواوی جیهانە و رۆژانە یەک ملیۆن بەرمیل نەوت بەرهەمدەهێنێت.
بەپێی راپۆرتەکە، بەهۆی سزا نێودەوڵەتییەکان و قەیرانی ئابورییەوە پیشەسازی نەوت لە ڤەنزوێلا پاشەکشەی کردووە و لەدوای ساڵی 1999ـەوە توانای بەرهەمهێنانی نەوتی رۆژانەی لە زیاتر لە سێ ملیۆنەوە بۆ یەک ملیۆن کەمبووەتەوە، بەڵام هێستا گەورەترین یەدەگی نەوتی جیهانی هەیە، هەروەها ئەو جۆری نەوتەی لە ڤەنزوێلادا بەرهەمدەهێنرێت نەوتی خاوی قورس و ترشە و رێژەی گۆگردی بەرزە، کە ئەمریکا بەرێژەیەکی بەرچاو پێویستی بەو نەوتەیە، هاوکات، ئەو جۆری نەوتە تەنها کۆمپانیا جیهانییە گەورەکان توانایان هەیە کاری لەسەر بکەن، بەڵام بەهۆی سزاکانەوە توانای کاری بازرگانیان لەو وڵاتەدا سنوردار کراوە.
لەلایەکی دیکەوە، شیکارکارانی بازاڕە داراییەکان لە کۆمپانیای پرایس فیوچەر گروپەوە باس لەوەدەکەن، زۆرینەی کۆمپانیا گەورەکانی بواری نەوت تایبەت بە دەرهێنانی نەوتی قورسی ڤەنزوێلا دیزاین کراون و کارکردنیان لە نەوتی ڤەنزوێلیدا چالاکترە لە نەوتی ئەمریکا.
سی ئێن ئێن ئەوەی بەستووەتەوە بە ئەگەری رووخانی حکومەتەکەی مادۆرۆوە و ئاماژەی بەوەکردووە، لە نەمانی حکومەتی مادۆرۆدا دەرگای نەوتی ڤەنزوێلا بەرووی جیهاندا دەکرێتەوە و دوور نییە ئەمریکا بیکات بە گەورەترین سەرچاوی نەوتی خۆی و ئاسانە بۆی جارێکی دیکە کۆمپانیا ئەمریکییەکانی بواری نەوتی خۆی لەو وڵاتەدا کارا بکاتەوە. هەروەها، لە داهاتوودا دەتوانرێت نەوتی ڤەنزوێلا جێگەی نەوتی روسیا بۆ جیهان بگرێتەوە، بەهۆی ئەوەی روسیاش خاوەنی نەوتی خاوی قورسە و هەر ئەوەش وایکردووە، سەرەڕای سزاکان؛ هێشتا چین و هیندستان بەشێوەیەکی بەرچاو پشت بە نەوتی روسیا دەبەستن.
لە کۆتاییشدا سی ئێن ئێن بەوە کۆتایی بە راپۆرتەکەی هێناوە، نیکۆلاس مادۆرۆ نامەیەکی بۆ ئەمینداری گشتیی ئۆپیک ناردووە و تیایدا ئیدارەکەی دۆناڵد ترەمپی سەرۆکی ئەمریکا بە هەوڵدان بۆ دەستبەسەرداگرتنی یەدەگە نەوتییەکانی وڵاتەکەی تۆمەتبار دەکات. ئاماژەی بەوەشکردووە، هەر بۆیە بەشێکی توێژەران پێشبینی ئەوە دەکەن، رەنگە نەوت رۆڵی هەبێت لە فشارەکانی ئەمریکا بۆسەر ڤەنزوێلا.
ڤلادیمێر پوتن، سەرۆکی روسیا رایگەیاند، لایەنی ئەمریکی خاڵەکانی پلانی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکای بۆ چوار بەش دابەشکردووە و پێشنیاری کردووە بە جیا گفتوگۆیان لەسەر بکرێت، جەختیشی کردەوە کە مۆسکۆ بە هەر رێگەیەک بێت دەسەڵاتی خۆی بەسەر دۆنباسدا دەسەپێنێت.
پوتن لە لێدوانێکدا ئاماژەی بەوە کرد، ئەو 27 خاڵەی لە پلانی ئاشتیدا هاتوون، لەلایەن ئەمریکاوە کراون بە چوار بەشەوە، بەڵام پێشنیازەکانی ئەمریکا خاڵگەلێکی تێدایە کە مۆسکۆ رەزامەندییان لەسەر نادات، ئاشکراشیکرد کە پێشنیازەکانی وەفدی ئەمریکی پشت بەو لێکتێگەیشتنانە دەبەستێت کە لە کاتی لووتکەی ئەلاسکادا لەگەڵ ترەمپ باس کراون.
ئەم لێدوانانەی پوتن دوای کۆبوونەوەی لەگەڵ ستیڤ ویتکۆف، نێردەی ئەمریکا و جارێد کوشنەر، زاوای سەرۆکی ئەمریکا دێت، کە تێیدا هیچ بەرەوپێشچوونێکی ئەوتۆ بۆ چارەسەری ئاشتیانە رانەگەیەندرا. ئەوەش دوای ئەوە دێت کە مارکۆ روبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا دانوستانەکانی نێوان نوێنەرانی ئەمریکا و ئۆکراینی لە فلۆریدا بە "بەرهەمدار" وەسفکردبوو.
لەلایەکی دیکەوە، بەرپرسانی ئۆکراین و وڵاتانی ئەوروپا نیگەرانی خۆیان نیشانداوە دوای دزەپێکردنی پێشنیازێکی ئاشتیی ئەمریکی کە لە 28 خاڵ پێکهاتووە. بە بڕوای ئەوان، ئەم پلانە ملکەچکردنە بۆ داواکارییە سەرەکییەکانی مۆسکۆ، بەتایبەت مەرجی نەچوونە ناو ناتۆی کیێڤ و مانەوەی پێنج یەکی خاکی ئۆکراین لەژێر دەستی روسیا و سەپاندنی سنوردارکردن بەسەر سوپای ئۆکرایندا.
دوای دزەکردنی ئەو پلانە، هێزە ئەوروپییەکان هەوڵیانداوە پشتیوانی ئۆکراین بکەن لە دژی ئەوەی بە "رێککەوتنی سزادان" ناوی دەبەن، چونکە ترسیان هەیە ئەم رێککەوتنە رێگە بۆ روسیا خۆش بکات وەبەرهێنان لەگەڵ ئەمریکا لە بوارەکانی نەوت، گاز و کانزا دەگمەنەکاندا بکات و بگەڕێتەوە بۆ کۆمەڵەی هەشت (G8).
داواکارییە سەرەکییەکانی روسیا بریتین لە؛ بەڵێندان بەوەی ئۆکراین هەرگیز نەبێتە ئەندامی ناتۆ، کۆنترۆڵکردنی تەواوەتی دۆنباس، داننان بە دەسەڵاتی روسیا بەسەر ناوچەکانی کرێم، دۆنباس، زاپۆریژیا و خێرسۆن، هەروەها دابینکردنی پاراستن بۆ روسزمانەکان لە ئۆکراین.
لە بەرامبەردا، ئۆکراین ئەم مەرجانە بە خۆبەدەستەوەدان دەزانێت و پێیوایە دواجار وڵاتەکە رووبەڕووی داگیرکارییەکی نوێی روسیا دەکاتەوە، ئەگەرچی ئەمریکا پێشنیاری گرەنتی ئەمنیی 10 ساڵەی بۆ کیێڤ کردووە.
سەرۆکی بەرازیل رایدەگەیەنێت: دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا لە پەیوەندییە کەسییەکاندا بە تەواوی جیاوازە، وەک لەوەی لە تەلەڤزیۆن بۆ خەڵک دەردەکەوێت.
لویز ئیناسیۆ لولا دا سیلڤا سەرۆکی بەرازیل رایگەیاند، بە شێوەیەکی ئاسایی ترەمپ لەسەر شاشەی تەلەڤزیۆن بە زۆر نیگەران دەبینرێت، بەڵام لە راستیدا ئەو کەسێکی جیاوازە.
وتیشی، دوو ترەمپ هەیە یەکێکیان لەسەر شاشەی تەلەڤزیۆن، ئەوی دیکەیان لە راستیدا.
جێگەی ئاماژەیە، لە سەرەتای تشرینی یەکەمی رابردوودا، هەردوو سەرۆکی ئەمریکا و بەرزایل پەیوەندییەکی تەلەفۆنییان ئەنجامدا، کە تێیدا گفتوگۆیان لەبارەی گرژییەکانی نێوانیان کرد، کەپێشتر بەهۆی سەپاندنی باجی گومرگی لەلایەن ترەمپەوە بەسەر بەرهەمەکانی بەڕازیل و دانانی سنوردارکردن بۆ سەر لێپرسراوانی بەڕازیلی گرژی لە نێوانیان دروست ببوو، هەردووکیان رێککەوتن لەسەر کۆبوونەوەی رووبەڕوو لە داهاتوویەکی نزیکدا.
وەزیری دەرەوەی ئەمریکا دەڵێت: لە گفتوگۆکانیان لەگەڵ روسیا پێشکەوتنی زۆریان بەدەستهێناوە سەبارەت بە کۆتاییهێنان بە جەنگی ئۆکراین.
مارکۆ رۆبیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریکا لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کەناڵی فۆکس نیوز رایگەیاند، ئەوەی لەدەستیان دەیکەن بۆ کۆتاییهێنان بەجەنگی ئۆکراین، لە ئێستاشدا هەندێک پێشکەوتن بەدەستهاتووە.
وتیشی، پێویستە ئۆکراینەکان لە ژیانێکی شایستەدا بژین و گەرەنتی ئەمنییان بۆ داهاتوو دابینبکرێت.
دزێکی "دەموچاو داپۆشراو" لە ڤێرجینیا دەستگیر دەکرێت؛ هەموو ویسکییەکانی خواردەوە و لە دەستشۆرەکە خەوی لێکەوت
بەرەبەیانی شەممە، کاتێک کارمەندێکی فرۆشگای مەیفرۆشی لە ڤێرجینیا دەرگای دوکانەکەی کردەوە، تووشی شۆک بوو؛ شوێنەکە وەک ئەوە وابوو جەنگی تێدا روویدابێت، بوتڵە شکاوەکان، شلەی رژاو بەسەر زەوییەکەدا و سەقفێکی رووخاو، بەڵام "تاوانبارەکە" لە شوێنێکی چاوەڕواننەکراودا دۆزرایەوە.
دزەکە کە دەموچاوێکی داپۆشراوی هەبوو، مرۆڤ نەبوو، بەڵکو "راکۆن"ـێک بوو کە بەهۆی زۆری خواردنەوەی کحولەوە لەناو دەستشۆری فرۆشگاکەدا لە هۆش خۆی چوبوو
بەپێی راپۆرتەکان، راکۆنەکە لە سەقفی دوکانەکەوە کەوتووەتە خوارەوە و راستەوخۆ پەلاماری رەفەی خوارەوەی داوە کە تایبەت بووە بە "سکۆچ و ویسکی". دوای شکاندنی شووشەکان و خواردنەوەی بڕێکی زۆر، سەرخۆش بووە و نەیتوانیوە هەڵبێت.
سامانسا مارتن، ئەفسەری کۆنتڕۆڵکردنی ئاژەڵان کە گەیشتە شوێنی رووداوەکە، بە پێکەنینەوە دەڵێت: "من خۆم حەزم لە راکۆنە، بوونەوەرێکی بچووک و کۆمیدین. دیارە ئەمەیان لە سەقفەکەوە کەوتووەتە خوارەوە و دەستی کردووە بە تێکدان و خواردنەوەی هەموو شتێک."
ناوەندی پاراستنی ئاژەڵان لە ناوچەی هانۆڤەر ستایشی ئەفسەرەکەیان کرد بۆ مامەڵکردن لەگەڵ دۆخەکە و پشتڕاستیان کردەوە کە راکۆنەکە دوای خەوێکی باش، هۆشی خۆی هاتۆتەوە.
ناوەندەکە لە راگەیەندراوێکدا بە تەنزەوە نووسیویەتی: "دوای چەند سەعاتێک خەوتن و نەبوونی هیچ نیشانەیەکی برینداربوون (جگە لە سەرئێشەی دوای مەستی و بڕیارە هەڵەکانی ژیان)، بە سەلامەتی ئازاد کرا و گەڕێنرایەوە بۆ سروشت، هیوادارین تێگەیشتبێت کە شکاندن و چوونەژوورەوەی ماڵان چارەسەر نییە."
وێنەی دوکانەکە:
لە کاتێکدا مارکۆ روبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا باسی "بەرەوپێشچوون" دەکات، کۆشکی کرملین ساردتر دەڕوانێتە دۆخەکە؛ کۆبوونەوەی پێنچ سەعاتی وەفدی ئەمریکا لەگەڵ پوتن بەبێ رێککەوتنی کۆتایی تەواو بوو، ئەمەش لە کاتێکدایە سەرۆکی روسیا بەر لە دانیشتنەکە هەڕەشەی لە ئەوروپا کرد.
رۆژی 2ـی کانونى یەکەم، ستیڤ ویتکۆف، نێردەی تایبەتی ئەمریکا و جارید کوشنەر، زاوا و راوێژکاری دۆناڵد ترەمپ، گەیشتنە مۆسکۆ. ئامانجەکە روون بوو: دۆزینەوەی رێگەچارەیەک بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگی ئۆکراین.
چاوەڕوانییەکی سێ سەعاتی:
بەپێی پلانەکە دەبوو کۆبوونەوەکە سەعات 5ـی ئێوارە دەستپێبکات، بەڵام ڤلادیمێر پوتن، سەرۆکی روسیا نزیکەی سێ سەعات وەفدەکەی لە چاوەڕوانیدا هێشتەوە، چونکە بەشداریی لە کۆڕبەندێکی وەبەرهێنان دەکرد و لەوێوە پەیامی توندی ئاراستەی ئەوروپا و کیێڤ دەکرد.
کاتێک دواجار کۆبوونەوەکە دەستیپێکرد، پێنچ سەعاتی خایاند. یوری ئوشاکۆڤ، یاریدەدەری پوتن کە بەشداربوو، دانیشتنەکەی بە "بەسوود و بنیاتنەر" وەسفکرد، بەڵام ئاوی کرد بە ئاگری گەشبینییەکاندا و وتی: "تا ئێستا هیچ رێگەیەک بۆ سازش و رێککەوتن نەدۆزراوەتەوە، هەرچەندە هەندێک لە پێشنیازەکانی ئەمریکا تاڕادەیەک جێی قبوڵن."
ناکۆکییەکە لەسەر چییە؟
مارکۆ روبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا بە تۆڕی (فۆکس نیوز)ـی راگەیاندووە کە "هەندێک پێشکەوتن" بەدیهاتووە بۆ ئەوەی بزانن ئۆکراینییەکان دەتوانن لەگەڵ چی هەڵبکەن. بەڵام پوتن پێشوەختە مەرجەکانی قورس کردووە؛ ئەو داوای کشانەوەی هێزەکانی ئۆکراین دەکات لەو ناوچانەی کە روسیا داگیری نەکردوون، مەرجێک کە بۆ کیێڤ قبوڵنەکراوە.
بەپێی زانیارییەکان، ئەو پلانەی وەفدی ئەمریکا (ویتکۆف و کوشنەر) کاری لەسەر دەکەن، رەشنووسێکی 28 خاڵییە کە مانگی رابردوو ئاشکرا کرا، تێیدا داوا لە ئۆکراین دەکات سنورێک بۆ قەبارەی سوپاکەی دابنێت و دەستبەرداری ئەندامبوون بێت لە هاوپەیمانیی ناتۆ.
نیگەرانییەکانی زێلێنسکی و هەڵوێستی ئەوروپا:
لەلایەکی دیکەوە، ڤۆلۆدیمێر زێلێنسکی، سەرۆکی ئۆکراین بە وریايیەوە چاودێری دۆخەکە دەکات. ئەو رایگەیاندووە ئامادەیە لەگەڵ ترەمپ کۆببێتەوە ئەگەر گفتوگۆکان بە باشی بڕۆن، بەڵام نیگەرانە لەوەی مۆسکۆ دانوستانەکان تەنیا بۆ لاوازکردنی سزاکان بەکاربهێنێت نەک بۆ ئاشتییەکی راستەقینە.
زێلێنسکی وتی: "ئەوان دەیانەوێت راستەوخۆ دوای کۆبوونەوەکە راپۆرتمان بدەنێ، هەموو شتێک لەسەر ئەوە دەوەستێت".
لەم نێوەندەدا، ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەرەنسا پشتیوانی خۆی بۆ کیێڤ دووپاتکردەوە و هۆشداریدا لەوەی "هیچ پلانێک بەبێ بوونی ئەوروپییەکان لەسەر مێزی گفتوگۆ سەرکەوتوو نابێت".
شەشەمین دیدار لە ئاستی باڵا:
سەردانەکەی ویتکۆف بۆ مۆسکۆ یەکەمجار نییە، ئەمە شەشەمین کۆبوونەوەی ئاستی باڵایەتی لەگەڵ پوتن لەمساڵدا. ئێستا واشنتۆن و کیێڤ چاوەڕوانن ببینن ئایا پوتن دوایین وەشانی چوارچێوەی رێککەوتنەکە پەسەند دەکات یان نا، هەرچەندە شارەزایان ئاستی چاوەڕوانییەکانیان نزم کردووەتەوە.