لە پەراوێزی لوتکەی ناتۆ لە مەدرید، سەرکردەکانی تورکیا و سوید و فینلەندا و ناتۆ، کۆبوونەوەیەکی چوارقۆڵیان ئەنجامدا و دوای کۆبوونەوەکە سەرۆکایەتی تورکیا رایگەیاند، رەجەب تەیب ئەردۆغان، ئەوەی ویستوویەتی بەدەستیھێناوە و سوید و فینلەندا لەبەرامبەر بەدەستھێنانی پشتیوانی تورکیا بۆ بەئەندامبوونیان لە ناتۆ بەڵێنیانداوە لە پرسی بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر ھەماھەنگی تەواوی ئەنقەرە بکەن.

ھەروەھا تورکیا و سوید و فینلەندا، لە راگەیەنراوێکی ھاوبەشدا جەختیانکردەوە لە بەھێزکردنی ھەماھەنگییەکانیان لەبواری سنوردارکردنی چالاکییە تیرۆریستییەکان.

ئاماژەیان بەوەشدا، ستۆکھۆڵم و ھیلسینکی، لێکۆڵینەوەی خێرا لە چالاکییەکانی پارەکۆکردنەوە و چەکدارکردن بۆ  بەرژەوەندی پارتی کرێکارانی کوردستان دەستپێدەکەن و لەسەر بنەمای بەڵگەی پێویست تۆمەتبارانی تیرۆر رادەستی تورکیا دەکەن.

ریچارد میڵز، جێگری نوێنەری ئەمریکا لە نەتەوەیەکگرتووەکان ڕایگەیاند، بەڵگەی پشتڕاستکراوە ھەیە، کە ڕوسیا بەرپرسیاری یەکەمە لەو پێشێلکارییانەی کە لە ئۆکراین تۆمار کراون، لەوانە پێشێلکاری بەرامبەر مەدەنییەکان و ژێرخانی ئۆکراین، کە دەچنە چوارچێوەی تاوانی جەنگەوە.

داواشی لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی کرد، لێکۆڵینەوە لە تێوەگلانی ڕوسیا لە ئەنجامدانی تاوانی جەنگ لە ئۆکراین بکەن و وتی، ئەمریکا پشتیوانی ھەموو لێکۆڵینەوەیەک لەو تاوانانە دەکات، لەبارەی پڕۆسەی ڕاگواستنی زۆرەملێی ھەزاران ھاوڵاتی ئۆکراینییشەوە ڕایگەیاند، داوا لە ئەندامانی ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی دەکات، قسەی جدیان ھەبێت.

پێشتر نەتەوەیەکگرتووەکان رایگەیاندبوو، بەھۆی ھێرشی ڕوسیا بۆ سەر ئۆکراین، زیاتر لە شەش ملیۆن و ٢٠٠ ھەزار کەس لە ئۆکراین ماڵوحاڵی خۆیان جێھێشتووە.

دوای ئەوەی جۆزێپ بۆرێل لێپرسراوی سیاسەتی دەرەوەی یەکێتی ئەوروپا دەستپێکردنەوەی دانوستانە ناڕاستەوخۆکانی نێوان ئێران و ئەمریکای بە نێوەندگیری یەکێتی ئەوروپا راگەیاند، ئێنریکی مۆرا نێردەی یەکێتیەکە لە دەوحە بە جیا لەگەڵ عەلی باقری گەورە دانوستانکاری ئێران و رۆبێرت مالی نێردەی تایبەتی ئەمریکا بۆ کاروباری ئێران کۆبۆوە.

بە وتەی چەند سەرچاوەیەکی ئاگادار، مۆرا نامەی گرنگی لەنێوان نوێنەرانی ئەمریکا و ئێران گۆڕیوەتەوە، بەو ئامانجەی دانوستانەکانیان بۆ زیندوکردنەوەی رێککەوتنی ئەتۆمی دەستپێبکاتەوە و کۆتایی بەو چەقبەستوییە بھێنرێت کە چەند مانگێکە لە دانوستانە ئەتۆمییەکاندا دروست بووە.

بۆریس جۆنسن سەرۆک وەزیرانی بەریتانیاش، داوا لە سەرکردەی وڵاتە ئەندامەکانی ناتۆ دەکات، بودجەی سەربازییەیان بۆ بەرپەرچدانەوەی ھێرشی روسیا بۆ سەر ئۆکراین زیاد بکەن، ئەوە لە کاتێکدایە لە دوای کۆنتڕۆڵکردنی نیمچە دوورگەی کریما لە لایەن روسیاوە، ئەندامانی ناتۆ بڕیاریاندا بودجەی بەرگریی رێکخراوەکە، بۆ ٢%ی داھاتی ناوخۆیی وڵاتەکانیان بەرز بکەنەوە.

ھاوکات یەنس ستۆڵتنبێرگ، سکرتێری گشتیی ناتۆ، لە پەراوێزی کارەکانی دووەم رۆژی لووتکەی رێکخراوەکە رایگەیاند، روسیا ھەڕەشەیەکی راستەوخۆی لەسەر ئاسایشی ناتۆ دروستکردووە.

ئاژانسی ھەواڵی تەنسیم لە زاری سەرچاوەیەکی ئاگادارەوە بڵاویکردەوە، بەھۆی ئەوەی ئەمریکا پێداگری کردووە لەسەر ئەو ھەڵوێستانەی کە لە بەرژەوەندی ئێران نییە،  دانوستانەکان لە نێوان رێکخەری کارەکانی یەکێتی ئەوروپا بۆ رێککەوتنی ئەتۆمی و گەورە دانوستانکاری ئێران بەبێ ئەنجام کۆتاییھاتووە .

بە پێی ھەندیک لە راپۆرتەکان، ئێنریکی مۆرا رێکخەری کارەکانی یەکێتی ئەوروپا بۆ رێککەوتنی ئەتۆمی لە دەوحە بە جیا لەگەڵ عەلی باقری گەورە دانوستانکاری ئێران و رۆبێرت مالی نێردەی تایبەتی ئەمریکا بۆ کاروباری ئێران کۆبۆتەوە  و نامەی گرنگی لەنێوان نوێنەرانی ھەردوو وڵات گۆڕیوەتەوە بەو ئامانجەی دانوستانەکانیان بۆ زیندوکردنەوەی رێککەوتنی ئەتۆمی دەستپێبکاتەوە.

بەرپرسێکی بەڕێوەبەرایەتی ئاگرکوژێنەوەی سان ئەنتۆنیۆ رایگەیاندووە، بارھەڵگرێکیان لە نزیک ھێڵێکی شەمەندەفەر لە ناوچەیەکی دوور لە پەراوێزی باشووری شارەکە دۆزیوەتەوە کە تیایدا کۆمەڵێک تەرم هەبوون.

ویلیام مەکمانۆس بەڕێوەبەری پۆلیسی شارەکە ڕایگەیاند، کرێکارێک کە لە باڵەخانەیەکی نزیک لە شوێنی ڕووداوەکە کاردەکات گوێی لە ھاوارێک بووە بۆ بەهاناوەچوون، بۆیە بۆ لێکۆڵینەوە ھاتووەتە دەرەوە. ئەو کرێکارە بینیویەتی بەشێکی دەرگای بارھەڵگرەکە کراوەتەوە، بۆیە لەوێوە سەیری ناوەوەی کردووە و ژمارەیەک تەرمی دۆزیوەتەوە.

لەنێو ئەو ١٦ کەسەی کە بەھۆی گەرما و تەنگەنەفەسی ڕەوانەی نەخۆشخانەکان کراون، چواریان تەمەنیان لە خوار ١٨ ساڵەوە بووە، بەڵام ھیچ منداڵێک لە نێو ئەو کۆچبەرانەدا نەبووە کە گیانیان لە دەستداوە.

چارڵز ھود، بەڕێوەبەری ئاگرکوژێنەوەی سان ئەنتۆنیۆ لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا وتی: "ئەو نەخۆشانەی کە بینیمان، تووشی جەڵتەی گەرما و ماندوویەتی بوون... کۆچبەرەکان لە نێو بارھەڵگرێکی ساردکەرەوە بوون، ھیچ ئامێرێکی فێنککردنەوە لە نێو بارھەڵگرەکەدا بەدی نەکراوە."

پلەکانی گەرما لە سان ئەنتۆنیۆ، لە کاتی ڕووداوەکەدا نزیکەی ٣٩ پلەی سەدی بووە و ڕادەی شێ زۆر بووە.

(یانیس پلاکیۆتاکیس) وەزیری کاروباری دەریایی و سیاسەتی دوورگەکانی یۆنان ڕایگەیاند، لە ماوەی سێ ڕۆژی ڕابردوودا قاچاخچییەکانی تورکیا ھەوڵیانداوە ١١٣٠ کۆچبەری نایاسایی بگەیەننە دوورگە یۆنانییەکانی دەریای ئیجە، بەڵام دەسەڵاتدارانی دەریاوانی شوێنی بەلەمی قاچاخچییەکانیان دەستنیشانکردووە و لە ٢٤ ھەڵمەتی جیادا ڕێگرییان لێکردوون.

بە وتەی وەزیرەکەی یۆنان، تورکیا بەردەوامە لە پێشێلکردنی یاسای نێودەوڵەتی و بەھێزکردنی تۆڕەکانی قاچاخچیەتی.

لەسەر ئاستی داخوازییە ھەرێمییەکانیش، ئەسینا لە ڕێگەی سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکانەوە پەیامێکی ئاڕاستەی ئەنقەرە کردووە و داوای کردووە واز لە سیاسەتی گومانخستنە سەر سەروەری دوورگەکانی دەریای ئیجە بھێنێت.

ئاژانسی ھەواڵی ئێرنای سەر بە حکومەتی ئێران، لە زاری سەرچاوەیەک لە وەزارەتی دەرەوەی ئەو وڵاتە ئاشکرای کرد، ئەمڕۆ لە شاری دەوحەی پایتەختی قەتەر، دانوستانەکان بۆ ھەڵگرتنی گەمارۆکانی سەر ئێران بەڕێوەدەچێت و تیمی دانوستانکاری ئێرانییش بەشداری دانوستانەکان دەکەن.

پێشتریش ڕۆژنامەی واشنتۆن پۆستی ئەمریکی، لە زاری لێپرسراوێکی باڵای ئەمریکاوە بڵاویکردەوە، واشنتۆن ڕەزامەندیداوە لەسەر ئامادەبوون لە گفتوگۆ نوێیەکانی تایبەت بە دۆسیەی ئەتۆمی ئێران.

لە شاری مەدریدی پایتەختی ئیسپانیا لە ڕێوشوێنێکی توندی ئەمنییدا، کۆبوونەوەی لووتکەی سەرکردەکانی ڕێکخراوی پەیمانیی باکووری ئەتڵەسی "ناتۆ"، دەستپێدەکات و تاکو ٣٠ی ئەم مانگە بەردەوام دەبێت.

پرسی بە ئەندامبوونی سوید و فینلەندا لە ڕێکخراوەکە و نیگەرانییەکانی تورکیا لەو پرسە و بەردەوامی جەنگی ڕووسیا لە دژی ئۆکراین، تەوەری سەرەکی کۆبوونەوەکان دەبن و بڕیاریشە لە کۆبوونەوەکاندا ڤۆلۆدیمیر زیلینسیکی سەرۆکی ئۆکراین بە ئۆلاین بەشداری بکات.

بۆ پاراستنی ئاسایشی کۆبوونەوەکان، ڕێکاری توندی ئەمنیی گیراونەتەبەر، حکومەتی ئیسپانیا نزیکەی ١٠ ھەزار سەربازی خستووەتە حاڵەتی ئامادەباشی و لە چەندین شەقام و ناوچەی کۆبوونەوەکان، ھاتوچۆ قەدەغە دەکرێت.

سەعید خەتیب زادە وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، لەم ھەفتەیەدا دانوستانەکانی تایبەت بە زیندوکردنەوەی رێککەوتنی ئەتۆمی کە لە ڤییەننا چەند خولێکی بەڕێوەچوو، جارێکی تر دەستپێدەکاتەوە، بەڵام لە وڵاتێکی کەنداو دەبێت و لە چەند سەعاتی داھاتووشدا ناوی ئەو وڵاتە ئاشکرا دەکەن.

لەبارەی گفتوگۆی نێوان وڵاتەکەی و سعودیەش، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران وتی، دەسەڵاتدارانی سعودیە لە رێگەی سەرۆک وەزیرانی عێراقەوە پەیامیان بۆ ناردون و دەیانەوێت ئاستی گفتوگۆکان لە نوێنەرایەتییەوە بۆ دیبلۆماسی بەرز بکەنەوە، جەختیشیکردەوە، عێراق رۆڵێکی گرنگی لە گفتوگۆکانی نێوان تاران و ریاز ھەیە، خەتیب زادە داواشی لە دەسەڵاتدارانی سعودیە کرد پێچەوانەی ناوەڕۆکی گفتوگۆکانی نێوانیان لێدوان و زانیاری بڵاونەکەنەوە.

بڕیارە ئەمڕۆ سەرکردەکانی گروپی جی ٧ لە ئەڵمانیا، رێکاری نوێ دژی ھەناردەی نەوت و غازی روسیا رابگەیەنن کە ھەڵاوسانی زیاتری لێنەکەوێتەوە، ھەروەھا بژاردەکان بۆ چارەسەرکردنی بەرزبوونەوەی نرخی وزە و دۆزینەوەی جێگرەوەی نەوت و غازی روسیا تاوتوێ دەکەن.

سەرۆکایەتی فەڕەنساش رایگەیاندووە، ئەگەری بوژانەوەی دانوستانە ئەتۆمییەکان لە لوتکەی جی ٧ تاوتوێ دەکرێت، بە تایبەت دوای ئەوەی لێپرسراوی سیاسەتەکانی دەرەوەی یەکێتی ئەوروپا لەگەڵ گەورە بەرپرسانی ئێران لە "تاران" کۆبۆوە.  

بە کاریگەری ئەو کۆبوونەوەیە و چاوەڕوانییەکان بۆ دەرئەنجامەکانی ،  ئەمڕۆ نرخی یەک بەرمیل نەوتی برێنت بە زیاتر لە ١١٣ دۆلار مامەڵەی لەگەڵ کراوە، لە کاتێکدا رۆژی ھەینی بەڕێژەی ٢.٨% دابەزینی تۆمار کرد. 

ئیبراھیم ڕەئیسی سەرۆک کۆماری ئێران ڕایگەیاند، ھیچ پلانێکیان دانەڕشتووە بۆ ئەوەی نرخی بەنزین گران بکەن و کارێک ناکەن کە ھەڵاوسان لە ئێران زیاتر بێت، ئاماژەی بەوەشکرد، ئەو ھەڵاوسانەی ڕوبەڕوی ئێران بووەتەوە کاتییە و نامێنێت.

 ئەو وتانەی رەئیسی لەکاتێکدایە، ئێران لە ساڵی ٢٠١٩ بۆ ٢٠٢٠ بەھۆی بەرزبوونەوەی نرخی بەنزین ڕووبەڕووی ژمارەیەک خۆپیشاندان بووەوە و ھاوڵاتیان داوایانکرد حکومەتی ئەو وڵاتە بەزووترین کات نرخەکەی دابەزێنێت.

ئاژانسی ھەواڵی فرانس پرێس ئاشکرایکرد ، بەرەبەیانی ئەمرۆ دەنگی چوار تەقینەوە لە ناوەڕاستی شاری کیێڤ لە نزیک کۆمەڵگەیەکی نیشتەجێبوون بیستراوە و بەو ھۆیەوە ئاگرێکی زۆر لەناوچەکە کەوتووەتەوە و دوکەڵێکی زۆر دروستبووە، بەڵام تا ئێستا زانیاری لەبارەی بوونی قوربانییەوە نییە .

ڤیتالی کلیچکۆ سەرۆکی شارەوانی کیێڤیش رایگەیاندووە، ئەمبوڵانس و تیمەکانی فریاکەوتن رەوانەی ناوچەکە کراون و دواتر وردەکاری زیاتر لەبارەی تەقینەوەکانەوە بڵاودەکرێتەوە . 

جۆ بایدن سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، ڤلادیمیر پوتن سەرۆکی روسیا پێی وایە رێکخراوی پەیمانی باکوری ئەتڵەسی (ناتۆ) و ھاوپەیمانی نێوان ئەمریکا و ئەوروپا کە بە ھاوپەیمانی خۆرئاوا ناسراوە، یان دابەش دەبن یان ھەڵدەوەشێنەوە، بەڵام پوتن لە خەیاڵدا دەژی و ھیچ کاتێکیش ئەو خەیاڵەی نابێتە راستی، جەخیشیکردەوە، ئەمریکا و ئەوروپا لەسەر ئۆکراین بەردەوام دەبن لە دژایەتیکردنی روسیا.

ئۆلاف شۆڵتز راوێژکاری ئەڵمانیاش رایگەیاند، بەردەوامی و پاراستنی ھاوپەیمانی خۆرئاوا لە ھەموو بوارەکاندا بەتایبەتیش لە شەڕی ئۆکراین لە دژی روسیا، باشترین وەڵامە بۆ پوتن.

وەزارەتی حەج و عومرەی سعودیە لە ڕاگەیەندراوێکدا بڵاویکردەوە، بەھۆی دەستپێکردنی وەرزی حەجەوە، لە ئێستا بەدواوە ئەنجامدانی سونەتی عومرە، تەنھا بۆ ئەو کەسانەیە کە مۆڵەتی حەجکردنیان ھەیە و بۆ کەسانی دیکە مۆڵەتەکە ڕاگیراوە.

ئاماژەی بەوەشکردووە، بڕیارەکە تا ڕۆژی ٢٠ مانگی زیلحیجەی داھاتوو کاری پێدەکرێت و دوای ئەو بەروارە بەشێوەیەکی ئاسایی، گەشتی عومرە دەستپێدەکاتەوە.

لە دوو ساڵی ڕابردوو بەھۆی تەشەنەکردنی ڤایرۆسی کۆرۆناوە، ئەنجامدانی فەریزەی حەج تەنھا بۆ ئەو کەسانە بوو کە نیشتەجێی وڵاتی سعودیە بوون و ڕێگە نەدەدرا لە دەرەوەی سعودیە، کەس گەشتی حەج ئەنجام بدات.

ماریا زاخارۆڤا وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ڕوسیا ڕایگەیاند، ڕاگەیەندراوی لایەنەکانی ناو ھاوپەیمانی قەدەغەکردنی چەکی ئەتۆمی بەر لە سازکردنی کۆنگرەکەیان، سەبارەت بە پەنابردن بۆ بەکارھێنانی چەکی ئەتۆمی پەیوەست بە نائارامییەکانی جەنگی ئۆکراین، مایەی سەرسوڕمانە بۆ ڕوسیا، جەختیشیکردەوە، ھیچ ھەڕەشەیەکی ئەتۆمی لە ئارادا نییە و ڕوسیاش ھیچ لێدوانێکی لەوبارەیەوە ڕانەگەیاندووە کە جێگەی دوودڵی بێت.

زاخارۆڤا ڕاشیگەیاند، لە ئێستادا مۆسکۆ تەنھا پشت بە سیاسەتی بەرپەرچدانەوە دەبەستێت، لە کاتێکدا وڵاتانی ئەوروپا ھەڵمەتێکی فراوانیان لە دژی ڕوسیا دەستپێکردووە، بەو راگەیاندنانەش وڵاتانی ئەوروپا خۆیان گەیاندووەتە لێواری ململانێیەکی چەکداریی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ڕوسیا.