دوای پەسەندکردنی پرۆژەیاسای ناساندی هەڵۆی راوکەری سەرسپی وەک باڵندەی نەتەوەیی لەلایەن جۆ بایدن سەرۆکی ئەمریکا، ئێستا بە رەسمی باڵندەی نەتەوەیی ئەو وڵاتەیە.

ماڵپەڕی بی بی سی بڵاویکردەوە، هەڵۆی راوکەری سەرسپی، چەندین ساڵە سیمبوولێکی نەتەوەیی هەبووە لە ئەمریکا و لە ساڵی ١٧٨٢ـەوە وێنەکەی لەسەر مۆری گەورەی ئەمریکا هەڵکەنراوە و لە بەڵگەنامەکانی ئەمریکادا بەکارهاتووە، بەڵام بە رەسمی وەك باڵندەی نەتەوەیی دیاری نەکرابوو.

ئاماژە بەوەشکراوە، هەفتەی رابردوو گۆنگرێسی ئەمریکا ناساندی "هەڵۆی راوکەری سەرسپی دەنوک زەرد" وەک باڵندەی نەتەوەیی کردە پرۆژەیاسایەک و بەمەبەستی پەسەندکردنی ناردە سەر مێزی سەرۆکی ئەمریکا و شەوی ٢١ـی ئەم مانگە لەلایەن جۆ بایدن ئیمزا لەسەر پرۆژەیاساکە کرا.

هاوکات جاک دەیڤس، هاوسەرۆکی دەستپێشخەری نەتەوەیی باڵندە بۆ سەنتەری هەڵۆی نیشتمانی لە راگەیەنراوێکدا دەڵێت: بۆ ماوەی نزیکەی ٢٥٠ ساڵ، ئەوان ئەو باڵندەیەیان بە "باڵندەی نیشتمانی" ناوبردووە، بەڵام ئێستا ناسناوەکە رەسمییە و هیچ باڵندەیەکی تر شایەنی ئەو ناسناوە نییە".

سوپای ئیسرائیل بەردەوامە لە پێشڕەوییەكانی لەناو خاكی سوریا و ڕوانگەی سووریش بۆ مافەكانی مرۆڤ ڕایگەیاند، ئیسرائیل نزیکەی حەوت کیلۆمەتر لە قوڵایی ناوچەی پارێزراو هاتوەتەوە ناو خاكی سووریاوە، هەروەها لە كۆوبونەوەیان لەگەڵ كەسایەتیەكانی چەند ناوچەیەكی پارێزگای قونەیترە و تویانە، "ئیسرائیل پێ وتوون دەبێت چەکە "قورسەکانتان رادەستی سوپای ئیسرائیل بکەن 

تەلەفزیۆنی سوریا بڵاویكردەوە، سوپای ئیسرائیل ئەمڕۆ چوارشەممە دەستیکردوە بە پێشڕەوی بۆ ناو جەرگەی شارۆچکەی سوەیسە لە ڕیفی قونەیترە لە باشوری ڕۆژئاوای سوریا. ماژەی بەوەشكردوە، بولدۆزەر و ئۆتۆمبێلەکانی سوپای ئیسرائیل چونەتە ناوچەی بەنداوی مەنتەرە لە پارێزگای قونەیترە و خاڵی سەربازییان داناوە، هەروەها بەربەستی خۆڵیان لە دەوروبەری بەنداوەکە دروستكردوە.

لایخۆیەوە ڕوانگەی سوری بۆ مافەكانی مرۆڤ، ئەمڕۆ چوارشەممە لە ڕاگەیەندراوێكدا بڵاویكردەوە، "هێزێکی ئیسرائیلی بانگهێشتی کەسایەتییە دیارەکانی شارۆچکەی جەباتا خەشبی کردوە و لە شارۆچکەکەدا لەگەڵیان کۆبوەتەوە و داوای لە دانیشتوانی ناوچەكە کردوە  لە ماوەی 48 کاتژمێردا چەکە قورسەكانیان ڕادەست بکەن".

ئیسرائیل لە نزیكبوونەوەی ئەمریكا لەگەڵ ئیدارەی نوێی سوریا نیگەرانە، بەتایبەت هەڵوەشاندنەوەی ئەو خەڵاتە داراییەی كە لەبارەی ئەبو محەمەد جۆلانی دیاریكرابوو.

رۆژنامەی "یەدیعوت ئەحرانۆتی ئیسرائیلی" بڵاویكردووەتەوە، ئەو پەیوەندییە راستەوخۆیەی لە دوای روخانی دەسەڵاتەكەی بەشار ئەسەدەوە لە نێوان ئیدارەی ئەمریكا بە سەرۆكایەتی جۆ بایدن و ئیدارەی نوێی سوریا بە سەرۆكایەتی ئەحمەد شەرع كە بە ئەبو محەمەد جۆلانی ناسراوە دروستبووە لەگەڵ هەڵوەشاندنەوەی بڕیاری پێدانی ١٠ ملیۆن دۆلار لە بەرانبەر پێدانی زانیاری بە ئەمریكا لەبارەی جۆلانی بە تەواوی دەسەڵاتدارانی ئیسرائیلی نیگەرانكردووە لەسەرووی هەمووشیانەوە بنیامین ناتانیاهۆ سەرۆك وەزیرانی ئەو وڵاتە.

ئاماژەی بەوەشكردووە، دەسەڵاتدارانی ئیسرائیل بەهیچ شێوەیەك متمانەیان بە ئۆپۆزسیۆنی سوریا بە گشتی و دەستەی تەحریر شام بەتایبەتی نییە كە گرووپی ئیسلامی چەكداری توندڕەون، تەلئەبیب پێی وایە لە داهاتوویەكی نزیكدا دەبنە هەڕەشە و مەترسی لەسەر وڵاتەكەی، بۆ ئەو مەبەستەش گفتوگۆ لەگەڵ ئەمریكا دەكات.

بەپێی هەواڵی میدیا ئێرانییەکان، فلتەرکردنی بەکارهێنانی واتسئەپ و گۆگڵ پلەی لابرا و هاوڵاتیان دەتوانن بەبێ بەکارهێنانی هیچ ئەپڵیکەیشنێکی دیکە ئەو دوو بەرنامە بەکاربهێنن، بەڵام هێشتا چەند ئەپڵیکەیشنێکی دیکە ماوە کە بە ئازادانە لە ئێران بەکارنایەت.

ئیرنا، ئاژانسی رەسمی هەواڵی ئێران رایگەیاند، لە سەرەتای رۆژی چوارشەممەوە واتسئەپ و گۆگڵ پلەی بەبێ فلتەر بەکاردەهێنرێن و ئەم بڕیارە لە هەموو وڵاتدا جێبەجێ کراوە.

سنوردارکردنی زۆربەی بەرنامە و ماڵپەڕەکانی ئێران چەند ساڵێکە بەردەوامە، هەروەها بەپێی هەواڵی میدیا ئێرانییەکان، لابردنی ئەو فلتەرانە بەڵێنێکی پزیشکیان بوو.، هەروەها لە  رۆژی ٣١ـی ئابی ٢٠٢٤ لە تۆری کۆمەڵایەتی ئێکس رایگەیاندبوو، "لە ئەنجومەنی باڵای ئینتەرنێتی ئێران رێکاری پێویست دەستنیشان دەکەین".

لەلایەکی دیکەوە چەند ئەندامێکی ئەنجومەنی شورای ئیسلامی ئێران و بەشێک لە رۆژنامەکانی ئێران پێشوازییان لەو بڕیارە کرد.

ئەمە لەکاتێکدایە فلتەری ئینستاگرام و فەیسبوک هێشتا ماون و ئێرانییەکان ناتوانن بە ئازادی بەکاریبهێنن و داوا دەکەن کە بتوانن بە ئازادانە هەموو ئەپڵیکەیشنەکان بەکاربهێنن.

ئیدارەی نوێی سوریا بەنیازی ئامادەكردنی یاداشتێكی قەرەبووكردنەوەیە بە بەهای 300 ملیار دۆلار لە دژی ئێران

میدیاكانی نزیك لە ئیدارەی نوێی سوریا بڵاویانکردۆتەوە ، دەسەڵاتدارانی سوریا  كار لەسەر ئامادەكردنی یاداشتێك دەكەن كە پێشكەشی دادگا نێودەوڵەتییەكان دەكرێت، کە پێکدێت لە داواكارییەك كە ئێران سەدان ملیار دۆلار لە شێوەی قەرەبووكردنەوە بداتە گەلی سوریا و دەوڵەت.

دەشڵێن، ئیدارەی نوێ داوای ئەوەدەكات ئێران 300 ملیار دۆلار بدات لە بەرامبەر ئەو زیانانەی بە سورییەكان و ژێرخانی وڵاتەكەیان گەیاندووە لەكاتی لایەنگری ڕژێمەكەی ئەسەد.

ئەوەش لەكاتێكدایە كە وەزیری دەرەوەی حكومەتی راگوزەری سوریا داوای لە ئێران كرد دەستوەردان لە كاروباری سوریای نوێدا نەكات و ڕێز لە ئیرادەی گەلی سوریا و سەروەری وڵات بگرێت.

سودان لە جەنگ و هەرەسهێناندایە، زۆرن ئەو چیرۆکانەی کە لەو وڵاتەدا رودەدەن، لەناویاندا چیرۆکی دەستدرێژی سێکسی یەکێکی دیکەیە لە دیاردەکانی ئەو جەنگە؛ یەکێک لەو چیرۆکانە دایکێکە کە رێگەی داوە دەستدرێژی بکرێتە سەری لەبەر رزگاربوونی دوو کچەکەی.

ئەم راپۆرتە لە بی بی سی وەرگیراوە

بەهۆی جەنگەوە بارودۆخی سودان باش نییە و وڵاتەکە لە هەرەسهێناندایە، یەکێک لە دیاردەکانی جەنگەکە دەستدرێژی سێکسییە کە رێکخراوەکانی مافی مرۆڤ نیگەرانییان لەوبارەیەوە دەربڕیوە.

زیاتر لە ١٠ ملیۆن کەس

بە وتەی نەتەوە یەکگرتووەکان زیاتر لە ١٠ ملیۆن کەسی سوداننی ناچار بوون ماڵەکانیان جێبهێڵن.

بارودۆخی ژنانی سودان بەجۆرێکە هەندێک جار دەبێت زیاتر لە چوار سەعات رێگا ببڕن بۆ کڕینی پێداویستییەکانیان، ئەمە لەکاتێکدایە کە پیاوەکانیان ناچنە دەرەوە لەبەر ئەوەی راستەوخۆ چەکدارەکان داوای پارەیان لیدەکەن و لێشیان دەدەن.

"من بەرگەی سەختییەکان دەگرم"

یەکێک لە ژنەکانی سودان دەڵێت، "بەرگەی سەختییەکان دەگرم چونکە دەمەوێت خواردن بە منداڵەکانم بدەم، برسیمانە و پێویستمان بە خواردنە".

چیرۆکی 'مریەم' و دەستدرێژی

مریەم ناوی خوازراوی ژنێکی سودانە، ماڵیان لە دارسلام بووە و بەناچاری جێی هێشتووە و هاتووەتە لای براکەی تا بە ئارامی بژی، هەروەها لە شوینێکی فرۆشتنی چا کار دەکات.

مریەم دەڵیت، "لەسەرەتای جەنگدا دوو چەکدار هاتنە ماڵەکەمان، ویستیان دەستدرێژی بکەنە سەر دوو کچەکەم کە دانەیەکیان ١٧ ساڵە و ئەوی دیکەیان ١٠ ساڵە".

"بە کچەکانم وت لە پشتمەوە بوەستن، هەروەها بە چەکدارەکانم وت ئەگەر بڕیارە دەستدرێژی بکەن، واز لە کچەکانم بهێنن و دەستدرێژی بکەنە سەر من"، مریەم وادەڵێت.

مریەم زیاتر دەگێڕێتەوە و دەڵێت، "چەکدارەکان لێیاندام و پێیان وتم جلەکانت دابکەنە، لەوکاتەدا بە کچەکانم وت رابکەن، ئەوانیش لەگەڵ منداڵەکانی ئەو شوێنەی کە لێی دەژیاین رایان کرد و چەکدارەکان ئەوەی ویستیان کردیان".

هێزەکانی سوریای دیموکرات 'هەسەدە' رایگەیاند، لە بەرپەرچدانەوەی هێرشێکدا لە مەنبج، پێنج ئەندامی گروپە چەکدارەکانی نزیک لە تورکیایان کوشتووە.

هێزەکانی سوریای دیموکرات بڵاویانکردەوە، "لە رووبەڕووبوونەوەیەکدا لە باشووری خۆرهەڵاتی مەنبج لەگەڵ گروپە چەکدارەکانی نزیک لە تورکیا، پێنج ئەندامی ئەو گروپەمان کوشت و دەسمان بەسەر ژمارەیەک چەک و تەقەمەنیدا گرت".

ئاماژەی بەوەشکردووە، "هێزەکانمان کە مافی بەرگری و بەرپەرچدانەوەی هێرشەکانیان هەیە، بەشێوەی راستەوخۆ هێرشیانکردووەتە سەر ئەو چەند خاڵەی گروپە چەکدارەکانی نزیک لە تورکیا، رووبەڕووبوونەوەکان لە ئێوارەی دوێنێوە تاوەکو بەیانی ئەمڕۆ بەردەوام بوون".

ئەوەش هاتووە، لە ناوچەی زرکانیش، فڕۆکەکانی تورکیا خاڵێکی هێزەکانی ناوخۆیان کردووەتە ئامانج، کە بەهۆیەوە ئەندامێکی ئەو هێزە و هێزە سەربازییەکان شەهید بوون و چوار ئەندامی هێزەکانی ناوخۆش برینداربوون.

دوێنێش، هەسەدە رایگەیاند، بەرپەرچی دوو هێرشی گروپە چەکدارەکانی نزیک لە تورکیایان داوەتەوە و دەیان چەکداریان کوشتووە، هەروەها دەستیان  بەسەر دوو تانک و تۆپهاوێژ و زرێپۆشدا گرتووە.

ئاماژەی بەوەشکرد، لە پردی قوزاق، ئۆتۆمبێلێکی چەکدارەکانیان تەقاندووەتەوە و بەهۆیەوە دوو چەکدار کوژراون و بۆردومانێکی ئاسمانیشیان ئەنجامداوە. لە بەنداوی تشرینیش هێزەکانی ئەنجومەنی مەنبجی سەربازی هێرشێکی گروپە چەکدارەکانیان تێکشکاند، کە بەهۆیەوە دەیان چەکدار کوژران و بریندار بوون، هەروەها دەستیان گرتووە بەسەر دوو تانک، تۆپهاوێژێک، زرێپۆشێک، دوو ئۆتۆمبێل کە دۆشکەیان لەسەر بووە.

كاندیدی راوێژكاری ئاسایشی نەتەوەیی ئەمریكا لە كابینەكەی دۆناڵد ترەمپ رایگەیاند، پشتیوانیكردن لە شەڕڤانانی هەسەدە لە ئەولەویەتی كارەكانیان دەبێت لە سوریا.

مایك واڵتز كە لەلایەن دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی هەڵبژێردراوی ئەمریكا وەك راوێژكاری ئاسایشی نەتەوەیی كاندیدكراوە، لە چاوپێكەوتنێكی تەلەفزیۆنیدا رایگەیاند، ئەمریكا لەئەولەویەتی كارەكانی لە سوریا، گرنتیكردنی نەگەڕانەوەی داعش و دەستەبەركردنی ئاسایشی سنورەكانی ئیسرائیل لەگەڵ ئەو وڵاتەدا دێت.

راشیگەیاند، پشتیوانی ئەمریكا بۆ هێزەكانی سوریا دیموكرات هەسەدە بەردەوام دەبێت و لە ئەولەویەتی كارەكانیانە لە سوریا.

واڵتز ئاماژەی بەوەشدا، ئاسایشی سنورەكانی ئیسرائیل دووەم گرنگترین بەرژەوەندی ئەمریكایە لە سوریا و هەرگیز رێگانادەن سنورەكانی ئیسرائیل لەلایەن تیرۆرستانەوە كۆنتڕۆڵبكرێت.

بەیانی ئەمڕۆ فڕۆکەیەک لە کازاخستان بە ٧٢ سەرنشینەوە کەوتە خوارەوە، کە پێنج کەسیان ستافی ناو فڕۆکەکە بوون، بەپێی دوایین ئامارەکان، توانراوە ٣٢ سەرنشینیان رزگار بکرێن.

فڕۆکەکە سەر بە هێڵی ئاسمانی ئازەربایجان بووە و گەشتەکەی لە باکووی ئازەربایجانەوە بەرەو روسیا بووە.

لە دوایین راپۆرتدا لەسەر زاری بەرپرسانی کازاخستانەوە ئاژانسی ئەسۆشیەتید پرێس بڵاویکردووەتەوە، لە فڕۆکەکەدا ٦٧ سەرنشین و پێنج ستافی ناو فڕۆکەکە هەبوون، کە تاوەکو ئەم ساتە ٣٢ کەس رزگار کراون، کە دووانیان منداڵن.

ئەوەش هاتووە، ئەو کەسانەی رزگارکراون لە ئێستادا لە نەخۆشخانە چارەسەر وەردەگرن.

ئەسۆشیەتید پرێس ئەوەشی خستووەتە روو، ٤٢ کەس لە سەرنشینەکانی فڕۆکەکە خەڵکی ئازەربایجان بوون، ١٦ کەسیان خەڵکی روسیا بوون، شەش کەسیشیان کازاخستانی و سیانەکەی دیکەش خەڵکی قیرغستان بوون.

لەبارەی هۆکاری کەوتنەخوارەوەی فڕۆکەکەوە باس لە دوو هۆکار دەکرێت، یەکێکیان ئەوەیە کە پۆلێکی باڵندە خۆیان کێشاوە بە فڕۆکەکەدا. هۆکاری دووەمیش باس لەوەدەکرێت، لە کازاخستان گرفت لە جی پی ئێس'ی فڕۆکەکەدا دروستبووە و بۆماووەیەکی درێژ کاری نەکردووە، بەهۆیەوە فڕۆکەکە تووشی ئەو رووداوە بووە.

ئێران لەسەر كوشتنی ئیسماعیل هەنییە لەلایەن ئیسرائیلەوە، نامەیەك ئاڕاستەی ئەنجومەنی ئاسایش دەكات، نوێنەری وڵاتەكەش دەڵێت: دانپێدانانی ئیسرائیلییەكان رەوایەتی دەدات بە هێرشەكانی تاران بۆ سەر تەلئەبیب.

لە نامەكەی ئێران بۆ ئەنجومەنی ئاسایشی سەر بە نەتەوە یەكگرتوەكان هاتووە: دانپێدانانی یسرائیل كاتس وەزیری بەرگریی ئیسرائیل بە كوشتنی ئیسماعیل هەنییە لە تاران، زۆر بێشەرمانەیە و رەوایەتی هێرشەكانی ئێران دژی ئیسرائیل دەردەخات.

ئێران راشیگەیاندووە، ئیسرائیل بەبیانووی جیاواز و تۆمەتباركردنی وڵاتەكە بە هاوكاریی حوسییەكان دژی تەلئەبیب ئامادەكاریی دەكات بۆ هێرشكردنە سەر ئێران و دەیەوێت بە هەنگاوەكانی هەڕەشە لە ئاشتی و ئاسایشی نێودەوڵەتی دەكات.

ئیسماعیل هەنییە سەرۆكی پێشوتری بزوتنەوەی حەماس لە 31ی تەمموزی ئەمساڵ لە تاران كوژرا، لە بەرامبەردا، ئێران بە زیاتر لە 200 درۆن و موشەك هێرشیكردە سەر ئیسرائیل.

ماوەی ٢١ رۆژە شەڕ و پێكدادان لەنێوان هەسەدە و گروپە چەكدارەكان بەردەوامە و هەسەدەش لە پێشڕەویەکانی بەردەوامە ، روانگەی سوریش دەڵێت، هەسەدە تەنها ١٢ كیلۆمەتر لە سەنتەری مەنبجەوە دوورە.

روانگەی سوری بۆ مافەكانی مرۆڤ رایگەیاند، بە سەرپەرشتی هاوپەیمان دانوستانەكانی ئاگربەست لە نێوان هێزەكانی سوریای دیموكرات و گروپە چەكدارەكانی نزیك لە توركیا بەردەوامی هەیە، بەڵام لەهەمانكاتدا شەڕ و پێكدادان لە كۆبانی و مەنبج و دەوروبەری بەنداوی تشرین بەردەوامی هەیە.

راشیگەیاند، لەئێستادا ئەمریكا هێزێكی زۆر رەوانەی شاری كۆبانێ كردووە كە بۆ هەمیشە ئەو هێزە لە كۆبانێ دەمێنێتەوە.

رێژەی لەسێدارەدان لە وڵاتی سعودیە بەرزبووەتەوە و تەنها لەم ساڵدا ٣٣٠ کەس سزای لەسێدارەدانیان بەسەردا جێبەجێ کراوە، ئەمە لەکاتێکدایە کە محەمەد بن سەلمان شازادەی جێنشینی سعودیە رایگەیاندبوو، "تەنها لەکاتی کــوشتنی بەئەنقەست ئەو سزایە دەسەپێندرێت".

رێژەکە لە سعودیە زیادیکردووە

بەپێی زانیارییەکان ژمارەی لەسێدارەدان لە ساڵی ٢٠٢٢ بریتیبووە لە ١٩٦ کەس، هەروەها لە ساڵی ٢٠٢٣ بریتیبووە لە ١٧٢ کەس، بۆ ئەمساڵیش ٣٣٠ کەس لەسێدارەدراون.

بەپێی راپۆرتێکی ئاژانسی رۆیتەرز، رێژەی لەسێدارەدانی ئەم ساڵی وڵاتی سعودیە، بەرزترین رێژەیە لە مێژوی ئەو وڵاتەدا.

هەر بەپێی راپۆرتەکە، دەسەڵاتدارانی سعودیە دەڵێن، بەشێک لە سزاکان بەهۆی ماددەی هۆشبەر و بەشێکی دیکەیان بەهۆی تاوانی تیــرۆرستییەوە بووە، ئەو کەسانەشی لەسێدارەدراون، زیاتر لە ١٠٠ کەسیان خەڵکی سعودیە نین.

ریکۆردەکەی سعودیە

رۆژی ١١ـی ٣ـی ٢٠٢٤ سعودیە رایگەیاند، لە یەک رۆژدا بەتۆمەتی جیاجیا ٨١ کەسی لەسێدارەداوە کە ئەمە زۆرترین رێژەی جێبەجێکردنی سزایە لە یەک رۆژدا لەو وڵاتە، کۆتا جار لە ساڵی ١٩٨٠ وڵاتی سعودیە لە یەک رۆژدا ٦٣ کەسی لەسێدارەدا.

١٧٠ وڵات لەسێدارەدانیان لابردووە

تا ئێستا زیاتر لە ١٧٠ وڵاتی ئەندام لە نەتەوە یەکگرتووەکان سزای لەسێدارەدانیان لە یاساکانیاندا لابردووە، هەروەها ٢٣ ویلایەتی ئەمریکاش ئەم سزایەیان لە یاساکانیان دەرکردووە و زیاتر لە ١٠ ویلایەتیش ساڵانێکە بەکاریان نەهێناوە.

هەسەدە رایگەیاند، بەرپەرچی دوو هێرشی گروپە چەکدارەکانیان داوەتەوە و دەیان چەکداریان کوشتووە، هەروەها دەستیان  بەسەر دوو تانک و تۆپهاوێژ و زرێپۆشدا گرتووە.

هێزەکانی سوریای دیموکرات 'هەسەدە' رایگەیاند، هێزەکانیان لە گوندی 'قبر ئیمو' لە رۆژهەڵاتی مەنبج رووبەڕووی هێرشێکی گروپە چەکدارەکان بوونەتەوە و تاوەکو ئەم ساتە رووبەڕووبوونەوەکان بەردەوامن.

ئاماژەی بەوەشکردووە، لە ناوچەی پردی قوزاق، ئۆتۆمبێلێکی چەکدارەکانیان تەقاندووەتەوە و بەهۆیەوە دوو چەکدار کوژراون و بۆردومانێکی ئاسمانیشیان ئەنجامداوە.

ئەوەش هاتووە، لە بەنداوی تشرینیش هێزەکانی ئەنجومەنی مەنبجی سەربازی هێرشێکی گروپە چەکدارەکانیان تێکشکاند، کە بەهۆیەوە دەیان چەکدار کوژران و بریندار بوون.

هەسەدە راشیگەیاندووە، لە رووبەڕووبوونەوەکەی بەنداوی تشریندا دەستیان گرتووە بەسەر دوو تانک، تۆپهاوێژێک، زرێپۆشێک، دوو ئۆتۆمبێل کە دۆشکەیان لەسەر بووە.

دوای ماوەی شەش ساڵ لە هەڵدان و خولانەوەی بە دەوری خۆردا، کەشتیParker Solar Probe گەیشتە نزیکترین خاڵ لە خۆر، کە تاوەکو گەیشتووەتە ئەو خاڵە، کەشتییەکە رووبەڕووی چەندین دۆخی سەختی ناو بۆشایی ئاسمان بووەوە.

کلیک لێرە بکە بۆ بینینی کەشتییەکە بەشێوەی سێ دووریی

ناسا رایگەیاندووە، کاتێک کەشتییەکە دەگاتە نزیکترین خاڵ لە خۆر، پلەی گەرمی پێشەوەی دەگاتە هەزار و ٣٧٠ پلەی سیلیزی، بەڵام بەشی پشتەوەی کەشتییەکە لە ٣١٥ پلەی سیلیزیدا دەمێنێتەوە.

کەشتییەکە ماوەی چوار ساڵ کار لەسەر دیزاینکردنی کراوە و ماددەی سەرەکی دروستکردنەکەی کاربۆنە، بەشێوەیەک دیزاین کراوە کە بەرگەی بەرزی پلەی گەرمای خۆر بگرێت و ئەو فۆمە کاربۆنیەی بۆی دیزاین کراوە، بەجۆرێکە، رێگە نادات گەرمی بگاتە ئامێرەکە.

کەشتی پارکەر؛ حەوت هێندە زیاتر لە خۆر نزیک بووەتەوە بەراورد بە کەشتییە ئاسمانییەکانی پێشووتر، کەلە ئێستادا نێوانی پارکەر و خۆر ٦.٢ ملیۆن کیلۆمەترە.

بۆ یەکەمجار ئیسرائیل بە رەسمی دانی بە کوشتنی ئیسماعیل هەنیەی سەرۆکی مەکتەبی سیاسی حەماسدا نا و وەزیری بەرگری ئیسرائیل رایگەیاند، "چیمان بەسەر ئیسماعیل هەنیە و یەحیا سینوار و حەسەن نەسروڵادا هێنا لە تاران و غەززە و لوبنان، هەمان شت لە یەمەن دووبارە دەکەینەوە".

یسرائیل کاتس وەزیری بەرگری ئیسرائیل لە راگەیانراوێکدا بڵاویکردووەتەوە، "بەهێزەوە لە حوسیەکان دەدەین، ژێرخانی ستراتیژیی و لوتکەی سەرکردەکانیان بە ئامانج دەگرین، چیمان بەسەر ئیسماعیل هەنیە و و یەحیا سینوار و حەسەن نەسروڵادا هێنا لە تاران و غەززە و لوبنان، هەمان شت حەدیدە و سەنعای یەمەن ئەنجام دەدەینەوە".

ئاماژەی بەوەشکردووە، "دەمانەوێت نامەیەکی روون بگەیەنینە حوسیەکان، شکستمان بە حەماس هێنا، شکستمان بە حزبوڵا هێنا، سیستمی بەرگری ئێرانمان کوێر کردووە و زیانمان بە بەرهەمهێنانی تاران گەیاندووە، هەر ئێمە بووین رژێمی ئەسەدمان لە سوریا تێکشکاند و گورزی کوشندەمان لە بەرەکانی جەنگ دا، بۆیە بە هەمان شێوە حوسیەکان لە یەمەن دەکەینە ئامانج، کە لەئێستادا کۆتا رێکخراون ئیسرائیل بە ئامانج دەگرن".

دەشڵێت، "ئەوەی دەست لە ئیسرائیل بەرز بکاتەوە، دەستی دەبڕین و دەستی درێژی سوپای ئیسرائیل لێی دەدات و لێپرسینەوەی لێدەکات".

ئەو راگەیەنراوەی وەزارەتی بەرگری ئیسرائیل لەکاتێکدایە، کە هەفتەی رابردوو، چەند موشەکێک لە یەمەنەوە ئاڕاستەی ئیسرائیل کران و بنیامین ناتانیاهۆی سەرۆکوەزیرانی وڵاتەکەش داوای لە سوپای وڵاتەکەی کرد، وەڵامدانەوەیان هەبێت و رایگەیاند، "هێزەکانمان بۆ بەئامانجگرتنی ژێرخانی ستراتیژی حوسیەکان ئاڕاستە دەکەین".

لەدوای کوژرانی ئیسماعیل هەنیەی سەرۆکی مەکتەبی سیاسی حەماس لە تارانی پایتەختی ئێران لە رۆژی ٣١ی ٧ی ئەمساڵدا، ئەم یەکەمجارە ئیسرائیل بە فەرمی دان بەوەدا بنێت ئەوان کوشتویانە.

بەهۆی تەقینەوە لە کارگەیەکی تەقەمەنیدا لە تورکیا ١٢ کەس گیانیان لەدەستدا و بەپێی ئامارە سەرەتاییەکان سێ کەسیش بریندارن.

ئیسماعیل ئوستائۆغڵو پارێزگاری بالیکەسیر رایگەیاند، بەهۆی تەقینەوەیەک لە کارگەیەکی تەقەمەنیدا لە پارێزگای بالیکەسیر، ١٢ کەس گیانیان لەدەستدا و سێ کەسی دیکەش بریندار بوون.

باسی لەوەشکرد، تەقینەوەکە لە بەشی بەرهەمهێنانی کەپسولەکانی کارگەکەدا روویداوە.

وتیشی، هێشتا هۆکاری تەقینەوەکە نازانن چی بووە، بەهۆی تەقینەوەکەوە جگە لە زیانی گیانی ئەو بەشەی کارگەکە داڕماوە.

ئاماژەی بەوەشکرد، تیمەکانی پۆلیس و بەرگری شارستانی دەستیان بە لێکۆڵینەوە لە رووداوەکە کردووە و بەم زووانە دوایین ئاماری رووداوەکە و هۆکارەکەی لە رێگای میدیاکانەوە روون دەکەنەوە.