جیهان
حکومەتی هۆڵەندا رۆژی دووشەممە، ئیتامار بێن گڤیر و بیزالیل سمۆتریچ، وەزیرانی ئاسایشی نیشتمانی و دارایی ئیسرائیلی، وەک "کەسایەتیی نەخوازراو" لە شانشینەکەیدا ناساند و هۆکارەکەشی بۆ "توندوتیژیی نیشتەجێبووە جووەکان" گەڕاندەوە.
دیک شوف، سەرۆک وەزیرانی هۆڵەندا، هەڕەشەی گرتنەبەری رێکاری زیاتری لە دژی ئیسرائیل کرد و لە پۆستێکدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئێکس نووسیویەتی: "پێویستە خەڵکی غەززە دەستبەجێ و بەبێ هیچ بەربەستێک، رێگەی سەلامەتیان بۆ گەیشتنی هاوکارییە مرۆییەکان بۆ بکرێتەوە."
شوف وتیشی، "ئەگەر سبەی یەکێتی ئەوروپا بگاتە ئەو بڕوایەی کە ئیسرائیل پابەندی رێککەوتنە پەیوەندیدارەکان نییە، ئەوا هۆڵەندا پشتیوانی لە پلانی هەڵپەساردنی بەشداریی ئیسرائیل دەکات لە بەرنامەی توێژینەوەی 'هۆریزۆن'ی یەکێتی ئەوروپا. هەروەها فشار دەکەین بۆ گرتنەبەری رێکاری زیاتری ئەوروپی، بۆ نموونە لە بواری بازرگانیدا."
لای خۆیەوە، کاسپەر ڤێڵدکامپ، وەزیری دەرەوەی هۆڵەندا بە میدیای وڵاتەکەی راگەیاند، هۆڵەندا بڕیاریداوە بێن گڤیر و سمۆتریچ "وەک بیانیی نەخوازراو لە سیستمی تۆمارکردنی شنگن" تۆمار بکات، چونکە "بە شێوەیەکی بەردەوام هانی توندوتیژییان داوە لەلایەن نیشتەجێبووانەوە دژی دانیشتووانی فەڵەستین، و داوای پاکتاوی رەگەزییان لە کەرتی غەززە کردووە."
Today I had an additional meeting with the deputy prime ministers, the Minister of Foreign Affairs and the Minister of Defence about the catastrophic situation in Gaza.
— Dick Schoof (@MinPres) July 28, 2025
The government’s goal is crystal clear: the people of Gaza must be given immediate, unfettered, safe access to…
هەروەها حکومەتی هۆڵەندا رایگەیاند، باڵیۆزی ئیسرائیل لە وڵاتەکەی بانگهێشت دەکات بۆ گەیاندنی ناڕەزایەتیی کابینەی هۆڵەندی لە "دۆخی ئێستا"، کە بە "نائاسایی و نابەرگریکراو" وەسفی کرد. هاوکات جەختیشی کردەوە کە بەردەوام دەبن لە فشارخستنە سەر حەماس بۆ گەیشتن بە ئاگربەست.
لە رووداوێکی تەقەکردندا لە باڵەخانەیەکی بەناوبانگی شاری نیویۆرک، چەکدارێک چوار کەسی کوشت کە یەکێکیان ئەفسەری پۆلیس بوو، دواتریش بە گوللـەیەک کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا.
بەرپرسانی پۆلیسی نیویۆرک رایانگەیاند، هێرشبەرەکە بە تەنها بووە و دوای کوشتنی ئەفسەرەکە و سێ هاوڵاتی مەدەنی، فیشەکێکی ناوە بە سنگی خۆیەوە و و گیانی لەدەستداوە.
جێسیکا تیش، کۆمسیاری پۆلیسی نیویۆرک لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا ناسنامەی هێرشبەرەکەی ئاشکرا کرد و رایگەیاند کە ناوی (شەین دیڤۆن تامورا)یە و تەمەنی 27 ساڵە و دانیشتووی لاس ڤێگاسە. تیش ئەوەشی خستەڕوو کە تامورا "پێشینەی کێشەی دەروونی هەبووە"، بەڵام تا ئێستا هۆکاری هێرشەکەی نازانرێت.
پۆلیس ئاماژەی بەوەشکرد، لە رووداوەکەدا پیاوێکی دیکەش بە سەختی بریندار بووە و لە نەخۆشخانە لەژێر چاودێری چڕدایە.
ئەو ئەفسەرەی لە هێرشەکەدا گیانی لەدەستداوە ناوی (دیدارول ئیسلام)ە. کۆمسیاری پۆلیسی نیویۆرک وتیشی، "دیدارول خێزاندار بووە و باوکی دوو کوڕی بچووک بووە، هاوسەرەکەشی دووگیانە بە منداڵی سێیەمیان."
بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی نیویۆرک (NYPD) لە پەیامێکدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئێکس ڕێزی لە ئەفسەرە کوژراوەکە گرتوە و نووسیویەتی: "ئەو لە کاتی پاراستنی خەڵکی نیویۆرک لە مەترسی، بە شێوەیەکی تراژیدی کوژرا. ئێمە لەم کاتە پڕ لە ئازارەدا هاوبەشی خەمەکانین و بۆ هەمیشە یاد و رێگەکەی بەرز رادەگرین."
هێرشەکە چۆن روویدا؟
بەبێی گێڕانەوەی سکای نیوزی ئینگلیزی رووداوەکە لە باڵەخانەی "345 پارک ئەڤینیو" لە ناوەڕاستی مانهاتن روویداوە، کە بارەگای سەرەکی کۆمپانیای وەبەرهێنانی "بلاکستۆن" و خولی تۆپی پێی نیشتمانی ئەمریکی (NFL) لەخۆدەگرێت.
بەپێی وتەی جێسیکا تیش، کامێراکانی چاودێری دەریانخستووە کە تامورا لە ئۆتۆمبێلێکی جۆری BMW دادەبەزێت و بە چەکێکی جۆری M4ەوە بەرەو باڵەخانەکە دەڕوات. پاشان دەچێتە ناو هۆڵی باڵەخانەکە و یەکسەر تەقە لە ئەفسەری پۆلیسەکە دەکات.
وتیشی: "دواتر تەقە لە ژنێک دەکات کە لە پشت ستوونێکەوە خۆی حەشاردابوو، پاشان بەردەوام دەبێت لە تەقەکردن لەناو هۆڵەکەدا و پاسەوانێکی ئەمنی دەکاتە ئامانج کە لە پشت مێزی پێشوازییەوە بووە."
دواتر تامورا بەرەو بەشی ئاسانسوارەکە (مەسعەد) دەڕوات و داوای بەرزکەرەوەیەک دەکات. کاتێک بەرزکەرەوەکە دەکرێتەوە، ژنێک لێی دێتە دەرەوە، بەڵام رێگەی پێدەدات بە سەلامەتی تێپەڕێت. پاشان بۆ نهۆمی 33ـیەم سەردەکەوێت و لەوێش کەسێکی دیکە دەکوژێت.
لە کۆتاییدا، کۆمسیاری پۆلیس رایگەیاند کە هێرشبەرەکە فیشەکێک دەنێت بە سنگی خۆیەوە و کۆتایی بە ژیانی دەهێنێت. دواتر لەناو ئۆتۆمبێلەکەیدا دەرمانی پزیشکی دۆزراوەتەوە کە بۆی نووسرابوو.
وڵاتانی ئەندامی نەتەوە یەكگرتووەكان پێداگری دەكەن لەسەر چارەسەری دوو دەوڵەتی بۆ كۆتاییهێنان بە كێشەی نێوان فەڵەستین و ئیسرائیل.
فەیسەڵ بن فەرحان وەزیری دەرەوەی سعودیە لەمیانی كردنەوەی كۆنفڕانسی رێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان لە بارەگای سەرەكی رێكخراوەكە لە نیویۆرك رایگەیاند، یەكەم هەنگاو بۆ بەرقەراربوونی سەقامگیری لە رۆژهەڵاتی ناوەراست بریتییە لە داننان بە دەوڵەتی فەڵەستین و پێدانی مافەكان بەو گەلە.
هاوكات، ژان نوێل بارۆت، وەزیری دەرەوەی فەرەنسا جەختیكردەوە، دەبێت كۆنفرانسەكە خاڵی وەرچەرخان بێت بۆ جێبەجێكردنی چارەسەری دوو دەوڵەتی، وتیشی، ناكرێت منداڵان و ژنان لە كاتی وەرگرتنی هاوكارییەكاندا بكرێنە ئامانج.
جەختیشی لەوە كردەوە، دەبێت شەڕی غەززە بوەستێت و وردە وردەش تەواوی ململانێكان كۆتاییان پێبهێنرێن.
دۆناڵد ترەمپ رایگەیاند: تەنها 10 بۆ رۆژ مۆڵەت بە پوتن دەدات بۆ کۆتایهێنان بە شەڕی ئۆکراین، ئەمەش لە کاتێکدایە پێشتر ماوەی 50 رۆژی بۆ روسیا دانابوو
ئەمڕۆ دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا لە لێدوانێکیدا بۆ رۆژنامەنووسان لە سکۆتلەندا رایگەیاند، لە سەرۆکی روسیا بێ ئومێدم و زۆر بێ هوا بوومە لێی، بۆیە ئەو وادەیەی پێشتر بۆ کۆتایی هێنان بە جەنگی ئۆکراین دامنابوو کەمدەکەمەوە.
وتیشی، لە ئەمڕۆوە 10 بۆ 20 رۆژ دەداتە پوتن بۆ راگرتنی شەڕ، چیتر پێویست بە چاوەڕوانی ناکات.
ترەمپ راشیگەیاند، حەز ناکات جارێکی دیکە قسە لەگەڵ پوتن بکاتەوە و سزای زیاتر بەسەر روسیا دەسەپێنێت ئەگەر نەگەنە رێککەوتن.
ئاگری دارستانەکان لە تورکیا لە ناوەڕاستی چوارەم گەورەترین شاری ئەو وڵاتە نزیک بووەتەوە و حکومەتی وڵاتەکەش تاوەکو ئێستا زیاتر لە سێ هەزار و 500 کەسی لە ماڵەکانی خۆیانەوە بۆ جێگای دیکە گواستووەتەوە.
ئیبراهیم یوماکلی وەزیری کشتوکاڵ و دارستانەکانی تورکی رایگەیاندووە، ئاگر لە ناوەڕاستی شاری بۆرسەی پیشەسازی گەورە نزیک بووەتەوە و سێ هەزار و 515 کەسیان لە شوێنی نیشتەجێبوونی خۆیانەوە بۆ پەناگە پارێزراوەکان گواستووەتەوە.
ئاماژەی بەوەشکردووە، تەنها لەو ناوچەی نیشتەجێبوونە، دوو هەزار و 300 کەس لە تیمی ئاگرکوژێنەوە سەرقاڵی هەوڵدانن بۆ رێگریکردن لە زیاتر تەشەنەسەندنی ئاگرەکە و رزگارکردنی هاووڵاتیانی ناوچەکە.
باسی لەوەشکردووە، هەبوونی رەشەبا لە ناوچەکەدا وایکردووە ئاگرەکە بە خێرایی بڵاوببێتەوە و کۆنتڕۆڵکردنی قورس بێت، ئەوەشی لە ئێستادا هەوڵی بۆ دەدەن دروستکردنی ئاگربڕە، بۆئەوەی رێگە لە ئاگرەکە بگرن نەگاتە ناوچەکانی دیکە دواتر کۆنتڕۆڵی بکەن و بیکوژێننەوە.
وتیشی، مەترسی ئەوە هەیە بگاتە ئەنكەرەی پایتەخت.
تاوەکو ئێستا حەوت تۆمەتبار بە تۆمەتی کردنەوەی ئاگرەکە دەستگیر کراون و پێشبینی بەرزبوونەوەی پلەکانی گەرما دەکرێت بۆ 40 پلەی سیلیزی لە چەند شارێکی ناوچەکەدا.
لە ئێستادا تورکیا بە زیاتر لە 27 فڕۆکە و 105 هێلیکۆپتەر، هەروەها نزیکەی شەش هەزار ئۆتۆمبێلی ئاگرکوژێنەوە سەرقاڵی ئاگربڕ و کوژاندنەوەی ئاگرەکەن و 25 هەزار پۆلیسی دارستان و 132 هەزار خۆبەخشیش وەک هێزی مرۆیی بەشدارن.
لە سەرەتای وەرزی هاوینەوە بە گشتی سێ هەزار و 62 روداوی ئاگر لە تورکیا کەوتوونەتەوە.
سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت: نازانم داهاتووی غەززە بە کوێ دەگات، بەڵام دانیشتوانەکەی بەدەست برسێتییەوە دەناڵێنن.
دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، پێویستە ئیسرائیل بڕیار لە بارەی غەززەوە بدات، هەروەها سەرجەم بارمەتەکان ئازاد بکرێن.
وتیشی، هەفتەی پێشوو بە بەهای 60 ملیۆن دۆلار هاوکارییەمان پێشەکەشی غەززە کرد، هیچ کەسێکیش سوپاسی نەکردین بۆ بۆ ئەو هاوکارییانەی کە پێشکەشمان کردووە.
ترەمپ ئاماژەی بەوەشکرد، دانیشتوانی غەززە بەدەست برێستییەوە دەناڵێنن، پێویستە رێوشوێنی نێودەوڵەتی فراوانتر بکرێت، بۆ پێشکەشکردنی هاوکارییە مرۆییەکان.
نێردەی تایبەتی ئەمریكا بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست رایگەیاند، لە هەوڵدان بۆ دەستپێكردنەوەی دانوستانەكان لەگەڵ بزوتنەوەی حەماس بۆ ئەوەی بگەنە رێككەوتن.
ستیڤ ویتكۆف نێردەی تایبەتی ئەمریكا بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە فۆكس نیوزی رایگەیاند، هەوڵەكان چڕكراونەتەوە بۆ ئەوەی دەستبكەنەوە بە دانوستانی ئاگربەستی غەززە و ئاڵوگۆڕی بارمتەكان.
دەشڵێت، نێوەندگیرەكانیش لەسەر هێڵن بۆ ئەوەی فشار بخەنەسەر حەماس و رازی ببێت بە ئاگربەستی غەززە.
وتیشی، ئامانجی ترەمپ ئەوەیە ئاشتی هەمیشەیی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەدیبێت و رەوشەكە ئاسایی بێتەوە و شەڕ نەمێنێت، چونكە ئەوەدەبێت بە دەستكەوتێكی گەورە بۆ دۆناڵد ترەمپ.
كۆبونەوەی سوریا و ئیسرائیل لەپاریس هیچ رێككەوتنێكی لێنكەتوەتەوە و سەرچاوەیەكیش دەڵێت كۆبونەوەكانی ئەو دوو وڵاتە بەردەوام دەبێن
سەرچاوەیەكی دیپلۆماسی سوری رایگەیاندووە، دانوستانی نێوان سوریا و ئیسرائیل بە نێوەندگیری ئەمریكا لە پاریس بەرێوەچووە، بەڵام نەگەیشتونەتە رێككەوتنی كۆتایی بەڵكو تەنها گفتوگۆی سەرەتایی بوە بە ئامانجی كەمكردنەوەی ئالۆزییەكان و دوبارە كردنەوەی كەناڵی پەیوەندی لە نێوان ئەو دوو وڵاتەدا .
ئەو سەرچاوەیە راشیگەیاندوە، وەفدەكەی سوریا بە سەرۆكایەتی ئەسعەد شەیبانی وەزیری دەرەوە بوە و وەفدەكەی ئیسرائیلیش بە سەرۆكایەتی رۆن دیرمر وەزیری كاروباری ستراتیژی ئیسرائیلی بوە ، تۆم باراك نێردەی ئەمریكاش بۆ سوریا نێوەندگیری نێوان هەردوولای كردووە ، چاوەروان دەكرێت لەداهاتووشدا وەفدی سوریا و ئیسرائیل كۆبونەوەی تریان هەبێت.
لێپرسراوێكی كۆشكی سپی رایگەیاند، دۆناڵد ترەمپ كراوەیە بۆ پەیوەندیكردن لەگەڵ كۆریای باكور بۆ گەیشتن بە رێككەوتنێك كە وڵاتەكە چەكی ئەتۆمی نەبێت.
لێپرسراوێكی كۆشكی سپی بە ئاژانسی هەواڵی كۆریای باشوری راگەیاندوە، دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا لە خولی یەكەمی سەرۆكایەتیدا سێ لوتكەی مێژویی لەگەڵ كیم جۆنگ ئون سەرۆكی كۆریای باكور ئەنجامدا كە نیمچە دورگەی كۆریای سەقامگیركرد و یەكێك لە رێككەوتنەكان داماڵینی چەكی ئەتۆمی بوو.
دەشڵێت، ترەمپ كراوەیە و ئامادەیە پەیوەندیەكانی لەگەڵ كیم جۆنگ ئون سەرۆكی كۆریای باكور ئاسایی بكاتەوە بۆ ئەوەی وڵاتەكە بە تەواوی ببێتە وڵاتێكی دوور لە چەكی ئەتۆمی.
ئیدارەی ترەمپ لە چەند رۆژی رابردوودا چەند رێكارێكی دژ بە كۆریای باكور راگەیاند كە یەكێكیان پاداشتە بۆ ئەو كەسانەی زانیاری بدەن لەسەر حەوت هاووڵاتیی كۆریای باكور كە بەشدارن لە پاڵپشتی دارایی بەرنامە ئەتۆمی و موشەكییەكانی پیۆنگیانگ.
سەرۆكی ئۆكراین دەڵێت وڵاتەكەی بۆ بەردەوامبوون لە شەڕی دژی هێزەكانی روسیا، ساڵانە پێویستی بە 65 ملیار دۆلار هەیە.
ڤلۆدیمیر زیلینسكی سەرۆكی ئۆكراین رایگەیاند، وڵاتەكەی ساڵانە كورتهێنانی بودجەی هەیە و دەگاتە 40 ملیار دۆلار، پێویستیشیان بەوە هەیە درۆن دروست بكەن كە ئەوەش پێویستی بە 25 ملیار دۆلارە و بەو پێیەش ساڵانە پێویستیان بە 65 ملیار دۆلارە بۆ بەردەوام بوون لە شەڕی دژی روسیا.
راشیگەیاند، جگە لە دروستكردنی درۆن، پێویستیان بە بەرهەمهێنانی موشەك و چەند پێداویستییە سەربازییەكانی تریش هەیە.
وتیشی، یەكێتی ئەوروپا و ئەمریكا و ناتۆ بەردەوام پاڵپشتی ئۆكراین دەكەن و هەوڵی دابینكردنی موچەی سەربازەكانیشیان دەدەن بە هاوكاری وڵاتانی دەرەوە كە ئەوەش بەشێكی گرنگی زیادكردنی توانای بەرگری ئۆكراینە.
ژمارەیەک پەرلەمانتاری بەریتانیا داوا لە حکومەتەکەیان دەکەن بە رەسمی دان بە دەوڵەتی فەلەستیندا بنێت، ئەمەش فشارەکانی سەر کییەر ستارمەر زیاتر دەکات.
لە نامەیەکدا کە ئیمزای نوێنەرانی نۆ پارت و لایەنی سیاسی تێدایە و زیاتر 220 ئەندامن، کەمتر لە 24 کاتژمێر دوای ئەوەی ماکرۆن رایگەیاند، وڵاتەکەی دان بە دەوڵەتی فەلەستیندا دەنێت، ئەو پەرلەمانتارانە داوا دەکەن بەریتانیاش بڕیاری هاوشێوەی فەرەنسا بدات.
راشیانگەیاندووە، ئێمە دان بەوەدا دەنێین کە بەریتانیا توانای بەدەستهێنانی فەلەستینێکی ئازاد و سەربەخۆی نییە، بەڵام دانپێدانانی وڵاتەکەمان کاریگەرییەکی بەرچاوی دەبێت.
فەرەنسا دەبێتە یەکەم وڵاتی گروپی حەوت و بەهێزترین وڵاتی ئەوروپییە ئەم هەنگاوە بنێت، کە ئیدانەکردنی ئیسرائیل و ئەمریکای بەدوای خۆیدا هێناوە.
کییەر ستارمەر سەرۆک وەزیرانی بەریتانیا، لەژێر فشاری ناوخۆیی و نێودەوڵەتیدایە بۆ داننان بە دەوڵەتی فەلەستین، لەکاتێکدا دژایەتی شەڕی بەردەوامی غەززە دەکات لە کاتێکدا ترسی برسێتی بەکۆمەڵ تەنگی بە خەڵکی غەززە هەڵچنیوە.
پاریس و لەندەن و بەرلین لە راگەیەنراوێكی هاوبەشدا داوایان کردووە، ئیسرائیل پابەندبێت بە یاسا مرۆییە نێودەوڵەتییەكان و گەمارۆی سەر هاوكارییە مرۆییەكان بۆ غەززە هەڵگرێت.
ئەو سێ وڵاتە راشیانگەیاندووە، پێویستە بەپەلە رێگە بە نەتەوە یەکگرتووەکان و رێکخراوە ناحکومییەکان برێت کارەکانیان بۆ بەرەنگاربوونەوەی برسێتی لە غەززە ئەنجام بدەن.
ئەوەشیان خستەڕوو، دەبێت دەستبەجێ ئەو کارەساتە مرۆییەی لە غەززە دروستبووە کۆتایی پێبهێنرێت.
جێگەی ئاماژەیە، پێشتریش کەنەدا ئیدانەی حکومەتی ئیسرائیلی کرد لە رێگریکردن لە گەیاندنی هاوکارییەکان بە کەرتی غەززە و ئەو وڵاتەی بە بە پێشێلکردنی یاسا نێودەوڵەتییەکان تۆمەتبار کرد.
دادگای باڵای فەرەنسا فەرمانی دەستگیركردنی بەشار ئەسەد سەرۆكی پێشوی سوریای هەڵوەشاندەوە.
دادگاكە لە دانیشتنی ئەمڕۆیدا رایگەیاند، ئەو بڕیارەی كە پێشتر بۆ دەستگیر كردنی ئەسەد دەرچووە لەسەر بەكارهێنانی چەكی كیمیایی لە 2013دا، نادروستە.
لە تشرینی دووەمی ساڵی 2023دا، دادگاكانی فەرەنسا فەرمانی دەستگیركردنیان بۆ بەشار ئەسەد دەركرد بە تۆمەتی هاوبەشی لە تاوانەكانی دژ بە مرۆڤایەتی و تاوانەكانی جەنگ و بەكارهێنانی چەكی كیمیایی دژی خەڵكی بێتاوان كە بەهۆیەوە هەزار كەس گیانیانلەدەستدا.
دۆسیەی دادگا فەرەنسیەكە تایبەتە بە هێرشەكانی ڕۆژانی چوار و پێنجی ئابی 2013 و 21ی ئاب لە عەدرا و دوما لە نزیك دیمەشق و شارۆچكەی غوتەی ڕۆژهەڵات و رۆژئاوا كە تیایدا ئەسەد و سوپاكەی تۆمەتبار دەكات بە هاوبەشی لە تاوانەكانی جەنگ و تاوانەكانی دژ بە مرۆڤایەتی، هەرچەندە دەسەڵاتدارانی سوریا لەوكاتەدا ڕەتیانكردەوە پەیوەندییان بە هێرشەكانەوە هەبێت و یاخیبووانیان بە تاوانبار زانی.
سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت: حەماس نایەوێت لە غەززە رێككەوتن بكات و دەبێت لەناوببرێت.
دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا لە کۆنفڕاسێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، حەماس نایەوێت لە غەززە بگەینە رێککەوتن، هەروەها ئامادە نییە بارمتەکان ئازاد بکات.
وتیشی، لێدوانەکەی سەرۆکی فەرەنسا کە وتی بە نیازە دان بە دەوڵەتی فەلەستین بنێت، ئەوە شتێکی بێ مانایە و هیچ بەهایەکی نییە.
ترەمپ سەبارەت بە گەیاندنی هاوکارییە مرۆییەکان بۆ کەرتی غەززە ئاماژەی بەوەکرد، قسە لەگەڵ ناتانیاهۆ سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل دەکەم و چارەسەرێک بۆ ئەو پرسە دەدۆزمەوە.
ئەوەشی خستەڕوو، حەماس نایەوێت ئاگربەست لە کەرتی غەززە ئەنجام بدرێت، بۆ پێویستە کۆتاییان پێ بهێنرێت، ئەمەش کارێکی مەترسیدارە.
لە چوارچێوەی هەوڵە دیپلۆماسییەکاندا، وەزارەتی دەرەوەی فەرەنسا رایگەیاند، ئەمڕۆ هەینی، 25ی تەممووزی 2025، کۆبوونەوەیەکی سێقۆڵی گرنگ لەنێوان ژان-نۆیل بارۆ، وەزیری دەرەوەی فەرەنسا، تۆم باراک، نێردەی تایبەتی ئەمریکا بۆ سوریا و ئەسعەد شەیبانی، وەزیری دەرەوەی سوریا، لە پاریس بەڕێوەچوو.
لە راگەیەندراوەکەی وەزارەتی دەرەوەی فەرەنسا دا، کۆبوونەوەکە بە "زۆر راشکاو و بەرهەمدار" وەسفکراوە و لە کاتێکی "هەستیار"دا بۆ سوریا ئەنجامدراوە.
لە راگەیەندراوەکەدا هاتووە، لەژێر رۆشنایی "گفتوگۆ و کەمکردنەوەی گرژییەکان"، فەرەنسا، ئەمریکا و سوریا لەسەر پێویستیی جێبەجێکردنی چەند خاڵێکی گرنگ رێککەوتوون، کە بریتین لە:
دەستپێکردنی هەوڵی خێرا و جددی بۆ مسۆگەرکردنی سەرکەوتنی قۆناغی گواستنەوەی سیاسی و پاراستنی یەکێتی، سەقامگیری، سەروەری و یەکپارچەیی خاکی سوریا.
بەهێزکردنی هەماهەنگیی هاوبەش لە دژی تیرۆر بە هەموو شێوەکانییەوە و پتەوکردنی تواناکانی حکومەتی سوریا بۆ روبەڕووبوونەوەی ئاڵنگارییە ئەمنییەکان لە رێگەی دامەزراوەکانی دەوڵەتەوە.
پشتیوانیکردنی هەوڵەکانی حکومەتی سوریا بۆ گواستنەوەی سیاسی و گەیشتن بە ئاشتەوایی نیشتمانی، بەتایبەتی لە باکووری رۆژهەڵاتی سوریا و سوەیدا.
میوانداریکردنی گەڕی داهاتووی راوێژکاری لە پاریس لەنێوان حکومەتی سوریا و هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) لە نزیکترین کاتدا، سەبارەت بە جێبەجێکردنی تەواوەتی رێککەوتنی 10ی ئازار.
پشتگیریکردن لە هەوڵەکان بۆ لێپرسینەوە لە ئەنجامدەرانی توندوتیژییەکان و پێشوازیکردن لە ئەنجامی راپۆرتە شەفافەکان، لەنێویاندا راپۆرتی ئەم دواییەی لیژنەی لێکۆڵینەوە سەبارەت بە توندوتیژییەکانی ناوچە کەنارییەکان.
دڵنیابوونەوە لەوەی کە وڵاتانی دراوسێی سوریا هەڕەشە بۆ سەر سەقامگیریی ئەو وڵاتە دروست نەکەن و لە بەرامبەردا، دووپاتکردنەوەی پابەندبوونی سوریا بەوەی نەبێتە هەڕەشە بۆ سەر دراوسێکانی، لەپێناو سەقامگیریی تەواوی ناوچەکە.
جێگری وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، وەفدی وڵاتەکەی "گفتوگۆیەکی جددی، راشکاو و ورد"ی لەگەڵ نوێنەرانی وڵاتانی ئەوروپا (ئەڵمانیا، فەڕەنسا و بەریتانیا) لە ئیستانبوڵ ئەنجامداوە، ئەمەش لە چوارچێوەی گەڕێکی نوێی راوێژکردن لەبارەی داهاتووی رێککەوتنی ئەتۆمی.
بەرپرسە ئێرانییەکە روونیکردەوە، هەردوولا بە "بیرۆکەی دیاریکراو"ەوە هاتوونەتە کۆبوونەوەکە و لەبارەی جیاوازیەکانەوە گفتوگۆیان کردووە.
ناوبراو وتیشی: "هەڵوێستە بنەڕەتییەکانی خۆمان روونکردەوە، لەنێویاندا دژایەتیکردنی ئەوەی پێی دەوترێت میکانیزمی سەپاندنەوەی خێرای سزاکان،" کە ئاماژەیە بۆ ئەو میکانیزمەی لە چوارچێوەی ڕێککەوتنی ئەتۆمی ساڵی 2015دا هاتووە. هەروەها دووپاتیکردەوە کە هەردوولا لەسەر "بەردەوامیدان بە راوێژەکان لەمبارەیەوە" رێککەوتوون.
ئەم گفتوگۆیانە لەکاتێکدایە کە ئەوروپا هەوڵدەدات فشار بخاتە سەر تاران بۆ گەڕانەوەی بۆ دانوستانە ئەتۆمییە "جددییەکان"، بەتایبەت کە وادەی رێککەوتنە ئەتۆمییەکە بە رەسمی لە مانگی تشرینی یەکەمی داهاتوودا کۆتایی دێت.
دیپلۆماتکارێکی ئەوروپی دوای کۆبوونەوەکان رایگەیاندووە: "کات لەبەردەستدا نامێنێت،" و هۆشداریدا لەوەی کە بەردەوامبوونی ئەم دۆخە چەقبەستووە رەنگە وڵاتانی ئەوروپا ناچار بکات میکانیزمی سەپاندنەوەی سزاکانی نەتەوە یەکگرتووەکان دژی ئێران کارا بکەنەوە.
داواکارییەکانی ئەوروپا، نوێکردنەوەی دەرفەتی گەیشتنی پشکنەرانی ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆم بە دامەزراوە ئەتۆمییەکانی ئێران و پێشکەشکردنی روونکردنەوە لەبارەی چارەنووسی نزیکەی 400 کیلۆگرام یۆرانیۆمی پیتێنراو بەڕێژەی بەرز لەخۆدەگرێت، کە دوای هێرشەکەی ئەم دواییەی ئەمریکا بۆ سەر ژێرخانی ئەتۆمی ئێران، چارەنووسی نادیارە.
ئەمە یەکەم کۆبوونەوەی فەرمی نێوان ئێران و لوتکەی ئەوروپایە لەدوای ئەو ئاگربەستەی کە کۆتایی بە رووبەڕووبوونەوەی سەربازیی نێوان ئێران و ئیسرائیل هێنا. جێی باسە، تاران لە ماوەی دوو مانگی رابردوودا گفتوگۆی ناڕاستەوخۆشی لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکاندا ئەنجامداوە و بەردەوام جەخت لەوە دەکاتەوە کە پرۆگرامە ئەتۆمییەکەی تەنها بۆ مەبەستی ئاشتیخوازانەیە.