کوردستان
بەبۆنەی تێپەڕبوونی ٣ ساڵ بەسەر کابینەی نۆیەمی حکومەتی ھەرێمی کوردستان، قوباد تاڵەبانی وتارێکی بڵاوکردەوە و رایگەیاند، تاوەکو ئێستا زیاتر لە ٤٩٠ خزمەتگوزاری تاک و تایبەت ھەیە لە نێوان حکومەت و ھاووڵاتیی دا.
دەقی وتارەکەی قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆکی حکومەتی ھەرێمی کوردستان:
ئەساسی کارنامەی کابینەی نۆیەمی حکومەتی ھەرێمی کوردستان، خزمەت کردن و چاکسازییە. لەو چوارچێوەیەدا بەندە و نووسینگەکەم، دەستمان بردووە بۆ چەند مەلەفێک کە خزمەت بەو ئامانجە دەگەیێنێت. ھەم بەردەوام بووین لە جێبەجێ کردنی پرۆگرامی بایۆمەتری کە لەم کابینەیەدا بە خۆشحاڵیەوە قۆناغی دووەمی بایۆمەتریمان دەست پێکرد. قۆناغی دووەمی بایۆمەتری بریتییە لە رێکخستنەوەی میلاکاتی ھەموو حکومەتی ھەرێمی کوردستان، لەو چوارچێوەیەدا بۆ ھەر مووچەخۆرێکی ھەرێمی کوردستان ژمارەی کەسی بێھاوتامان پێشکەش کرد. ئەو ژمارەیە دەبێتە دەستپێک بۆ حکومەتێکی ئەلیکترۆنی، کە سبەینێ ھەر مووچە خۆرێک بتوانێت لە رێگەی ئەو ژمارەیەوە چەندین خزمەتگوزاری پێ بگات. ئێمە کە بەرەو حکومەتێکی دیجیتاڵی دەڕۆین ئەو خزمەتگوزارییانە کە پێشکەشی ھاووڵاتییانی دەکەین باشتر و خێراتر و شەفاف تر دەبن. لەو پێناوەشدا بەرنامەی خزمەت کە بەرنامەیەکی حکومەتی ھەرێمی کوردستانە، لەم کابینەیەدا پەرەی پێدرا. بەرنامەی خزمەت پێکھاتووە لە پێداچوونەوە بەھەموو ئەو خزمەتگوزارییانەی کە حکومەت پێشکەشی دەکات بە ھاووڵاتیان، کە تاوەکو ئێستا زیاتر لە ٤٩٠ خزمەتگوزاری تاک و تایبەت ھەیە لە نێوان حکومەت و ھاووڵاتیی دا. داوامان لە ھەموو وەزارەتەکان کردووە، پێداچوونەوە بە ھەموو ئەو خزمەتگوزارییانە بکەن، تاکو ئەو خزمەتگوزارییانە خێراتر و شەفافتر و باشتر بگەیەنێرێت بە ھاووڵاتیان. ئەم خزمەتگوزارییانە ھەموو کۆکراونەتەوە، ھەموو یەکسان کراون، تاکو خزمەتێک لە دھۆک بە ھەمان شێوەی سلێمانی پێشکەش بکرێت، کە کۆکراونەتەوە راگەیێنراون لە پۆرتاڵی خزمەت، کە ئەمڕۆ ئەو پۆرتاڵە بە زمانەکانی کوردی و عەرەبی و ئینگلیزی راگەیێنراون و لە ئینتەرنێت دا ھەیە لە ژێر ناونیشانی خۆی. ئەم بەرنامەیە دەبێتە دەستپێکێک بۆ حکومەتێکی ئەلیکترۆنی و گەیاندنی ھەندێک خزمەتگوزاری لە رێگەی ئەلیکترۆنییەوە رۆتین کەم دەکاتەوە و شەفافیەت زیاد دەکات.
ھەر لە چوارچێوەی پرۆگرامی خزمەت پێداچوونەوەیەکی سەرتاسەریمان کردووە بە شێوازی تۆماری کۆمپانیا لە ھەرێمی کوردستان. پێشتر پرۆسەیەکی زۆر ئاڵۆز و دەستی ھەبووە کە ئێستا بە دیجیتاڵ کردنی ئەم پرۆسەیە توانیومانە تۆماری کۆمپانیا ببێتە پرۆسەیەک کە بە خێرایی بگەیێندرێت، ئەمەش نەک تەنیا رۆتین کەم دەکاتەوە بەس ھەنگاوێکی گرنگە بۆ بەھێز کردنی ئابووری ھەرێمی کوردستان. بۆیە ئەمانە بەشێکن لەوچاکسازییانە، بەس کۆتایی نایەت بەو چاکسازییانە. چاکسازی تریشمان ئەنجام داوە، بەھاوکاری چەند وەزارەتێکی دیکە کە ھەم چاکسازین ھەم خزمەتێکی باشتر دەگەیێنن بە کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان.
ھەموومان دەزانین کە نا ھاوسەنگییەک ھەیە لە نێوان ئەو ئیمتیازانەی کە لە کەرتی حکومەتی ھەیە و لەگەڵ ئەو ئیمتیازانەی کە لە کەرتی تایبەت ھەیە، بۆیە بە پەسەند کردنی یاسای کار ئێمە بەشێک لەو ناھاوسەنگییەمان رێکخستووەتەوە، ئەمڕۆ لە ژێر چەتری یاسای کاری نوێی ھەرێمی کوردستان، ئیمتیازێکی زیاتر دەدرێت بەو کارمەندانەی کە لە کەرتی تایبەت ئیش دەکەن و لە ھەمان کاتیشدا مافێکی بەھێزتریان ھەیە، مافیان پارێزراوە. لە پاڵ یاسای کار، ئیشمان کردووە بۆ پەسەندکردنی یاسای دەستەبەری کۆمەڵایەتی و خانەنشینی، ئەمەش لە ھەمان کاتدا پاراستنێکی دەبێت بۆ ئەو کارمەندانەی کە لە کەرتی تایبەت ئیش دەکەن، وە لە ھەمان کاتدا ئەو کەسانەی کە لە خوارووی رێژەی ھەژارین.
بە داخەوە لە ھەرێمی کوردستان بینیومانە کە رێژەکانی توندوتیژی بەرامبەر بە ژنان زیادیان کردوە، بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی زیادبوونی ئەو دیاردەیە حکومەتی ھەرێمی کوردستان گرنگییەکی زیاتری داوە بە ئالییەتەکانی رووبەڕووبوونەوەی دژی ژنان و خێزان.
ھەمواری یاسای بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژیمان پەسەند کردووە. گرنگییەکی زیاترمان داوە و ھێزێکی زتاترمان داوە بە بەڕێوەبەرایەتی گشتی بەرنگاربوونەوەی توندوتیژی خێزان و ژنان، بە پشتیوانی ھێزە ئەمنییەکانمان دادگاکانمان رووبەڕووبوونەوەی زیادبوونی دیاردەی توندوتیژی دژی خێزان. ئێمە راستە حکومەتێکی تۆکمەمان پێویستە، حکومەتێکمان پێویستە کە رێنماییەکانی ئاسان بن و جێبەجێ بکرێن و کارا بین و کاریگەر بین، بەڵام ئێمە ھەموومان دەمانەوێت لە کوردستانێک دا بژین کە شانازی پێوە بکەین، بۆیە پاراستنی یەکسانی نێوان ژنان و پیاوان لە ھەرێمی کوردستان، یەکێکە لە ئەولەویەتەکان و ھەموومان کاری لە پێناودا دەکەین. بۆیە دوای سێ ساڵ کارکردن لە کابینەی نۆیەم دەتوانم بڵێم کە ئەنجامی باشمان داوە، لە پێناو خزمەتکردن و لە پێناو چاکسازی، بەڵام زۆر کاریش ماوە کە بکرێت، بۆیە ئێمە لەو ساڵەی کە ماومانە ھەموو ھەولێکی خۆمان سەرف دەکەین بۆ تەواوکردنی ئەو چاکسازییانە و دەستپێکردنی چاکسازی دیکە، کە بتوانین پێکەوە باشتر خزمەت بە کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان بکەین و حکومەتەکەمان کاراتر و باشتر بکەین.
ھێمن میرانی، بەڕێوەبەری گشتی دیوان لە وەزارەتی ناووخۆی ھەرێم بە کوردسات نیوزی راگەیاند، ئەو ئۆتۆمبێلانە تۆماردەکرێت کە لەحیمی بچووک یان درز یان کونێک لە شانسییاندا ھەیە، بەڵام ئەوانەی ژێرئاوکەوتوون یان سووتاو و بردڕاوەکانن تۆمار ناکرێن.
وتیشی، بڕیارەکە تەنھا ئەو ئۆتۆمبێلانە دەگرێتەوە کە تا سەعات سێی پاش نیوەڕۆی رۆژی ٤ی ئەم مانگەوە ھێنراونەتە ناو ھەرێمی کوردستانەوە و ھەر ئۆتۆمبێلێکیش لە دوای ئەو بەروارە بڕوانامەی (سی ئۆ سی) بۆ ڕێکبخرێت، ئەوا کۆمپانیای پشکنینی کوالیتی بەو ھۆیەوە سزادەدرێت.
نوسینگەی راگەیاندنی ناوەندی پارتی چەپی کوردی لە سوریا، راگەیاندراوێکی بڵاوکردەوە و ئاماژەی بەوەکرد، دوو کەسی دەمامکدار ھەڵیانکوتاوەتە سەر نوسینگەی پارتەکەیان لە شاری قامیشلۆ و ھێرشیانکردۆتە سەر (رۆژین محەمەد موسا) و کاری تێکدەرییان لە نوسینگەکەدا کردووە و ھەڕەشەیان لە (محەمەد موسا) سکرتێری گشتی پارتەکە کردووە، کە دەستبەرداری کاری سیاسی بێت، بە پێچەوانەوە چارەنوسی خراپ دەبێت.
پارتی چەپی کوردی، سەرەڕای ئیداکردنی ھێرشکردنە سەر کچی سکرتێری پارتەکە و ھەڵکوتانە سەر نوسینگەکەی لە قامیشلۆ، داواشی لە لایەنە ئەمنی و بەرپرسیارەکان کرد، ئەنجامدەرانی ئەو کارە ئاشکرا بکەن و سزایان بدەن.
نەوزاد کامیل، بەڕێوەبەری گشتی بازرگانی لە وەزارەتی بازرگانی و پیشەسازی ھەرێم ڕایگەیاند، پرۆسەی وەرگرتنی گەنم لە سایلۆکانی ھەرێم بەردەوامە و تا ئێستا ٢٣٦ ھەزار و ٨٤١ تۆن و ٥٨٠ کیلۆ گەنم لە سایلۆکانی ھەرێم وەرگیراوە و داوا لە جوتیارانیش دەکات پەلە بکەن لە پێدانی گەنم بە سایلۆکان.
بەڕێوەبەری گشتی بازرگانی راشیگەیاند، لە داھاتوویەکی نزیکدا شایستە داراییەکانی جوتیاران دەگاتە ھەرێم و دابەشدەکرێت.
ساڵی رابردوو وەرگرتنی گەنم سنوردار کرابوو، بەڵام بۆ ئەمساڵ جوتیاران ھەرچەند بەرھەمیان ھەبێت دەتوانن رادەستی سایلۆکانی بکەن.
سەرچاوەیەک لە وەزارەتی دارایی و ئابووری ھەرێم تایبەت بە کوردسات نیوزی ڕاگەیاند، بڕیارە لەگەڵ دەستپێکردنەوەی دەوامی دامودەزگاکانی حکومەتی ھەرێم، واتە لە ڕۆژی یەکشەممەوە مووچەی مانگی حوزەیرانی ئەو وەزارەت و دەستانە دابەشبکرێت کە پێش جەژنی قوربان مووچەیان وەرنەگرت.
بڕیاربوو تا ڕۆژی ٧ی تەمموز واتە پێش جەژن، مووچەی سەرجەم مووچەخۆران دابەشبکرێت، بەڵام بەھۆی نەبوونی پارە لە بانکەکان لە پارێزگاکانی سلێمانی و ھەڵەبجە و ئیدارەکانی گەرمیان و ڕاپەڕین مووچەی بەشێک لە مووچەخۆران دابەشنەکرا.
قائیمقامیەتی سلێمانی بڵاوکردووەتەوە بەھۆی پابەندنەبون بەمەرج و رێنماییەکانی کارکردن و گرانفرۆشی، لیژنە ھاوبەشەکانی قائیمقامیەتی سلێمانی دوکانێکی غاز فرۆشتن لە فولکەی مامە ریشە دادەخات.
ئاماژەی بەوەشکردووە، نرخی غازی ماڵان ھەشت ھەزار و ٥٠٠ دینارە، بەڵام ئەو دوکانی غاز فرۆشتنە غازی بەنرخی ١٦ ھەزار و ٥٠٠ دینار فرۆشتوە، بۆیە بەفەرمانی قائیمقام شوێنەکە دادەخرێت و خاوەنەکەشی روبەڕوی رێکاری یاسایی دەکرێتەوە.
قائیمقامیەتی سلێمانی راشیگەیاند، ھەر غازفرۆشێکیش لەو نرخە دیاریکراوە زیاتر لە ھاوڵاتیان وەربگرێت رێکاری یاسایی لەگەڵ دەگیرێتەبەر.
لە بارەی ڕوداوەکەوە عامر شوانی وتەبێژی بەڕێوەبەرایەتی گشتی پۆلیسی پارێزگای کەرکوک بە کوردسات نیوزی ڕاگەیاند ئەو سێ کەسەی کوژراون لە دوو پیاو و ژنێک پێکھاتوون، یەکێک لە پیاوەکان ھاوسەری ژنەکەیە کوردە، دوو کەسەکەی تریان کە خوشک و بران لە نەتەوەی عەرەبن.
رونیشیکردەوە، روداوەکە لەناو باخێکدا لەگوندی چیمەن ڕویداوە و پەیوەندی بە کێشەی کۆمەڵایەتییەوە نەبووە و تەرمی کوژراوەکان بۆ یەکەی پزیشکی دادوەری گوازراونەتەوە و لێکۆڵینەوەش لە ڕوداوەکە دەستیپێکردووە.
وتەبێژی پۆلیسی کەرکوک ئاشکراشیکرد، بەپێی لێکۆڵینەوە سەرەتاییەکان دەرکەوتوە خێرانەکە پێشتر کێشەیان لەگەڵ شوانکارەیەکدا ھەبووە کە لەماڵەکەیان کاری کردوەو عەرەبە و خەڵکی شارۆچکەی عەلەمە و پێش ماوەیەک ١٠ سەر مەڕی لە ماڵەکە بردووە و ھەڵاتوە و ھەڕەشەشی لێکردوون و لە ھەوڵدان بۆ دەستگیکردنی ئەو شوانکارەیە .
"عەبدولواحید محەمەد"سەرۆکی یەکێتیی مامۆستایانی کوردستان بە کوردسات نیوزی رایگەیاند، ھەرچەندە ئەو وادەیەی وەزارەتی پەروەردە دیاریکردوە، چواری ئەیلول دەوامی خوێندن بۆ ساڵی ٢٠٢٢/٢٠٢٣ دەستپێبکاتەوە، نەبووە بە بڕیار و بەرەسمی رانەگەیەنراوە، بەڵام داوایان لە وەزارەتی پەروەردەی ھەرێم کردووە بەھۆی گەرماوە ئەو وادەیە دوابخرێت.
وتیشی، لەگەڵ وەزیری پەروەدە گفتوگۆیان لەسەر پرسی دەستپێکردنەوەی دەوامی خوێندن کردوە، وەزیری پەروەردەش پێی راگەیاندون ئەو بابەتە گفتوگۆی لەسەر دەکرێت و بڕیاری گونجاو دەدەن، چاوەڕواندەکرێت داوادەکەی یەکێتی مامۆستایان لەبەرچاو بگیرێت.
دوای ئەوەی رۆژی ھەینی رابردوو عەلی قازی کوڕی پێشەوا قازی محەمەد، سەرۆکی کۆماری کوردستان، لە تەمەنی ٨٩ ساڵیدا بە نەخۆشی لە شاری بۆنی ئاڵمانیا کۆچی دوایی کرد، بڕیارە رۆژی یەکشەممەی داھاتوو تەرمەکەی بگەڕێنرێتەوە بۆ ھەرێمی کوردستان.
بە پێی زانیارییەکان "تەرمی عەلی قازی" لە قەزای کەلار لە تەنیشت گۆڕی خوشکەکەی بەشێوەی کاتی بەخاکدەسپێردرێت.
عەلی قازی، لە ساڵی ١٩٣٣ لە شاری مھابادی رۆژھەڵاتی کوردستان لە دایک بووە، دوای روخانی کۆماری مھاباد لە وڵاتی ئەڵمانیا نیشتەجێبووە، سەرۆکی پێشوی پارتی ئازادی کوردستان بووە.
وەزارەتی کارەبای ھەرێمی کوردستان رایگەیاند، بۆ زیادکردنی بەرھەمھێنانی کارەبا دەست بە جێبەجێکردنی ژمارەیەکی نوێی پڕۆژەی بەرھەمھێنانی کارەبا کراوە.
ئاماژەی بەوەشکردووە، پڕۆژەکانیش بریتین لە وێستگەی تاسلوجە ٥١ مێگاوات و ھەولێر و سلێمانی و دھۆک ٨٧ مێگاوات و وێستگەی ھایدرۆپاوەری دێرەلوک ٣٧ مێگاوات و وێستگەی بازیان ٥٠٠ مێگاوات.
راشیگەیاند، بەجێبەجێکردنی ئەو پڕۆژانە ٦٧٥ مێگاوات بەرھەمھێنانی کارەبا زیاد دەکات.
"ئیلھام ئەحمەد"سەرۆکی دەستەی جێبەجێکردنی ئەنجومەنی سوریای دیموکراتی رایگەیاند، دەستپێکردنی گفتوگۆی کوردی - کوردی پەیوەندیدارە بە رەخسانی کەشوھەوایەکی لەبار تا سەرکەوتن بەدەستبھێنێت، بۆ ئەو مەبەستەش پێویستە یاریکەرە ھەرێمییەکان لەو دۆسیە دەستوەردان نەکەن.
جەختی لەوەشکردەوە، ھەوڵەکان چڕکراوەتەوە بۆ گفتوگۆ لەگەڵ لایەنەکان بەمەبەستی ئاگادارکردنەوەیان لە مەترسی ھەڕەشەکانی تورکیا و ھەر کارێکی سەربازی ئەو وڵاتە دژ بە گەلی سوریا و ئایندەی وڵاتەکە، بەڕێوەبەری خۆسەریش لە ھەوڵی ئەوەدایە چارەسەری دیموکراتی کێشەی سوریا و ھاووڵاتیانی سوری بکات، بەڵام لەلایەن پرۆژەی تورکیاوە بە ئامانج دەگیرێت.
"ئارام ئەنوەر"بەڕێوەبەری سندوقی پشتیوانی پڕۆژە بچوکەکانی لاوان لە وەزارەتی کار بە کوردسات نیوزی راگەیاند، ماوەی مانگێکە بە نوسراوی رەسمی و دەرخستەی پێویست، پلانێکی سێ ساڵەیان ئاڕاستەی ئەنجومەنی وەزیرانی ھەرێم کردووە، بۆ ئەوەی لەو بڕە پارەیەی دەگەڕێتەوە پێدانی قەرز بە گەنجان دەستپێبکەنەوە.
وتیشی، لە رابردوودا ٧٦ ملیار و ٨٥٠ ملیۆن دینار وەک قەرزی بچووک دراوە بە ھاووڵاتیان، لەئێستاشدا ٢٢ ملیار دینار لەلای ھاووڵاتیانە و رۆژانە نزیکەی ٨٠٠ ملیۆن دینار لە پارێزگاکان دەگەرێتەوە بۆ خەزێنەی حکومەت، بەپێی ئەو پلانەی دایانناوە دەتوانن لەو پارەی دەگەرێتەوە جارێکی تر قەرز بدەنەوە بە ھاووڵاتیان.
ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، چاوەڕاندەکەن لە کۆبوونەوەی داھاتووی ئەنجومەنی وەزیران، ھەڵسەنگاندن بۆ نوسراوەکەی وەزارەتی کار بکرێت و بڕیاری لەسەر بدرێت.
ئارام شوانی، وتەبێژی بەڕێوەبەرایەتیی گەشتوگوزاری سلێمانی لە راگەیەندراوێکدا دەڵێت، سلێمانی ئارامترین شاری گەشتیاری عێراقە و بۆ رۆژانی جەژن ھیچ روداوێکی نەخوازراو روینداوە.
ئارام شوانی دەشڵێت، ژمارەکە بەراورد بە ساڵی ڕابردوو زۆر زیاترە و بەپێی زانیارییەکان، زۆربەی سەردانیکەران گەشتیاری شارەکانی ناوەڕاست و باشوری عێراق بوون.
ئەوەش لەکاتێکدایە ساڵی رابردوو لە ماوەی رۆژانی جەژنی قوربان نزیکەی ٨٥ ھەزار گەشتیار رویان لەسنوری پارێزگای سلێمانی کردوە.
وەزارەتی کارەبا: بەھۆی گرفتێکی تەکنیکی لە کۆمپانیای دانەگاز کارەبا کەمبووەتەوە
دەشڵێت، "تیمەکانی ھەردوو وەزارەتی کارەبا و سامانە سروشتیەکان سەرقاڵی چارەسەرکردنی گرفتەکەن و پێشبینی دەکرێت لەماوەی ٣ - ٤ کاتژمێری داھاتوودا کێشەکە چارەسەر بکرێت و بارودۆخەکە ئاسایی ببێتەوە."
ئەوە لەکاتێکدایە وەزارەتی کارەبا پێشتر رایگەیاند، لە ھاوینی ئەمساڵدا چەند وێستگەیەکی نوێی کارەبا دەست بە بەرھەمھێنان دەکەن و رەوشی کارەبا لە وەرزی ھاویندا وەک ھاوینی رابردوو یان باشتر دەبێت.
لە مانگی ٥ی ئەمساڵ وەزیری کارەبا پلانێکی وەزارەتەکەی ئاشکرا کرا بۆ کردنەوەی وێستگەی کارۆ ئاوی لە دێرەلووک ٣٨ مێگاوات و وێستگەی تاسلوجە ٥١ مێگاوات و سێ وێستگە ھەولێر و سلێمانی و دھۆک کە ھەریەکەیان ٢٩ مێگاوات کارەبا بەرھەمدەھێنن، وتیشی لە ھاوینی ئەمساڵ دەست بە بەرھەمھێنانی کارەبا دەکەن.
مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەتی ھەرێمی کوردستان بەبۆنەی تێپەڕبوونی سێ ساڵ بەسەر دەستبەکاربوونی کابینەی نۆیەم گوتارێکی پێشکەش کرد و رایگەیاند، کارمان کردووە لەسەر بەھێزکردنی ئاسایشی ناوخۆ و سنوورەکان و بەردەوامبوون لە سەر ئەوەی نابێت ھەرێمی کوردستان وەک ھەڕەشە و پێگەیەکی ھێرشکردن بۆ سەر ھیچ وڵاتێک بەکاربھێنرێت.
راشیگەیاند، یەکەمجارە لەم کابینەیەدا چاکسازییەکانی وەزارەتی پێشمەرگە و یەکخستنی ھێزەکانی پێشمەرگە چووەتە بواری کردەییەوە.
وتیشی، "بەردەوام بووین لە رووبەڕووبوونەوەی تیرۆریستان و پووچەڵکردنەوەی ھەوڵی تیرۆریستی و دەستگیرکردنی تاوانباران و بازرگانانی ماددەی ھۆشبەر و گرنگیدان و پشتیوانیکردنی رۆڵی دادگاکان بۆ سزادانی سەرپێچیکاران."
دەقی وتارەکەی سەرۆکی حکومەتی ھەرێمی کوردستان:
بەناوی خوای گەورە و میھرەبان
کوردستانیانی بەڕێز
ئەم کاتەتان باش
بەبۆنەی تێپەڕبوونی سێ ساڵ بە سەر دەستبەکاربوونی کابینەی نۆیەمی حکومەتی ھەرێمی کوردستان، بە پێویستم زانی ئەم وتەیەتان پێشکەش بکەم و باس لەوە بکەم کە لە ماوەی ئەو سێ ساڵەدا، چیمان کردووە و دەسکەوتەکانی ئەم کابینەیە چی بوون. ھەروەھا باس لە پلان و بەرنامەی داھاتوومان دەکەین .
لێرەدا زۆر گرنگە ئاماژە بەوە بدەم کە ھەر لە دوای دەستبەکاربوونی ئەم کابینەیە، ھەرێمی کوردستان و جیھان بەگشتی، رووبەڕووی قەیرانێکی تەندروستی بووەوە کە بڵاوبووبوونەوە و تەشەنەکردنی ڤایرۆسی کۆرۆنا بوو ، سەرئەنجام قەیرانی دارایی لێکەوتەوە کە تا ئێستاش دەرھاویشتەکانی ھەر ماون. لە ھەمانکاتدا بەداخەوە، حکومەتی فیدراڵیش، جگە لە چەند مانگێکی کەم نەبێت، بڕە پارەی تەرخانکراو بۆ تەواوکاری مووچە، کە ٢٠٠ ملیار دینار بوو، نەنارد. ھەروەھا چەندین ھەوڵی دەرەکی و ناوخۆییش بۆ پەکخستنی حکومەتەکەتان درا. بەڵام حکومەتی ھەرێمی کوردستان، توانی لە رێگەی پلان و بەرنامە و چاکسازییەکانیەوە، تاڕاددەیەکی باش ئەو قەیرانانە تێپەڕێنێت.
چیمان کرد:
لە بواری دارایی: توانیمان مووچە بە بەردەوامی بدەین ، ئەگەرچی ھەندێک جاریش دواکەوتبێت یان چەند مانگێکی کەم، رێژەی مووچەکە سەد لە سەد نەبوو ، بەڵام مووچە دابەشکردن ھەر بەردەوام بووە بە پێی بودجەی بەردەست.
لەم کابینەیەدا توانیمان قۆناغی سەختی بێ داھاتی، بەبێ قەرزکردن تێپەڕێنین. بۆیە نەک تەنیا ھیچ قەرزێکمان نەکرد و بارگرانیی و بەرپرسیارییەتیمان بۆ نەوەکانی داھاتوو دروست نەکرد، بەڵکو قەرزەکانی حکومەتیشمان کەم کردەوە و لەم ماوەیەدا زیاتر لە یەک ملیار دۆلار قەرزمان داوەتەوە.
لە ئەنجامی چاکسازی لە ھەردوو بواری دارایی و کارگێڕی، داھاتی ناوخۆ بە رێژەیەکی بەرچاو و تا ئاستی %١٠٠ زیادی کردووە.
لە رووی بەھێزکردنی ژێرخانی ئابووری ھەرێمی کوردستان ، کارمان بۆ ھەمەجۆرکردنی ئابووری و سەرچاوەکانی داھات کردووە :
زۆرترین خەرجی لە دوای ساڵی ٢٠١٤ لە بواری جادەو رێگەوبان بووە.
ھەروەھا لەم کابینەیەدا بایەخدان بە کەرتی کشتوکاڵ و وەبەرھێنان لە بواری کشتوکاڵی، زۆر زیادی کردووە و بە کردەوە ، ھەلی ھەناردەکردنی بەرووبوومی کشتوکاڵی ناوخۆی کوردستانمان بۆ دەرەوە و دۆزینەوەی بازاڕی دەرەکی رەخساندووە و دەستیپێکردووە .
ھەروەھا پڕۆژەی گەورە و ستراتیجی لە بواری دابینکردنی ئاسایشی خۆراک ئەنجامدراون و ھەندێکیان تەواو بوون و ھەندێکیشیان ئێستا لە جیبەجێکردندان.
کار بۆ دابینکردنی ئاسایشی ئاو و دروستکردنی بەنداو و پۆند کراوە.
لە کەرتی کارەباشدا، ژێرخانی کارەبا بە ھێزتر کراوە تا رێگە لە بەفیڕۆدانی کارەبا بگیرێت. ھەروەھا چەندین مێگاواتی تر خراوەتە سەر تۆڕی کارەبای نیشتمانی.
لە بواری گواستنەوەی گشتی، ھەنگاوی کردەیی نراون بۆ کاراکردنی گواستنەوەی گشتی و دروستکردنی ھێلی ئاسنین.
لە بواری کارگێڕی و بەڕێوەبردندا: چاکسازی لە سیستەمی حکومڕانی و بەڕێوەبردن لە ئاستی ھەموو وەزارەتەکان کراوە. لەم رووەوە، زۆرێک لە خزمەتگوزارییەکانی حکومەت بەئەلیکترۆنی کراون و ھەنگاوی کردەیی، بۆ دروستکردنی حکومەتی ئەلیکترۆنی نراون. داتا سەنتەرێکی ناوەندیمان بۆ حکومەت دامەزراندووە. ھەروەھا سیستەمێکی دیجیتاڵیمان بۆ ئامار و سەرژمێرکردنی دانیشتووانی ھەرێمی کوردستان دروستکردووە.
کارمان کردووە بۆ کەمکردنەوەی بیرۆکراسی لە فەرمانگە و دام و دەزگاکانی حکومەت و شۆڕکردنەوەی دەسەڵاتەکان و وگواستنەوەی خزمەتگوزارییەکان لە ناوەندی پارێزگاکان بۆ ئاستی قەزاکان.
ھەنگاومان ناوە بۆ کەمکردنەوەی گەندەڵی و بنبڕکردنی و رێگەگرتن لە بەفیڕۆدانی داھاتی گشتی و خراپ بەکارھێنانی دەسەڵات.
لەم کابینەیەدا، ھەماھەنگییەکی تۆکمە و بەھێز لە ناو ئەندامانی کابینە و ئەنجومەنی وەزیران دا ھەیە. زۆرترین کۆبوونەوەی حەفتانەی ئەنجومەنی وەزیرانیش کراوە بۆ گفتوگۆکردن و چارەسەرکردنی کێشە و گرفتەکانی ھاووڵاتییان و جێبەجێکردنی کارنامەی حکومەت .
ھەروەھا پەیوەندییەکی باش لە نێوان حکومەت و پەرلەماندا ھەیە و وەزیران و بەرپرسانی حکومەت، زۆرترین سەردانی پەرلەمان و لیژنەکانی پەرلەمانیان کردووە بۆ وەڵامدانەوەی پرسیار و خستنەڕووی روونکردنەوەی پێویست بۆ پەرلەمانتاران .
لە بواری گرنگیدان بە خوێندن وپەروەردە : جگە لە بەھەمیشەییکردنی مامۆستایانی گرێبەست و نۆژەنکردنەوە و دروستکردنی چەندین قوتابخانە وپەرەپێدان بە خوێندنی ئانلاین و فراوانکردنی پەیوەندیی ئەکادیمی و خوێندن لە نێوان ھەرێمی کوردستان و وڵاتانی دیکە، بۆ باشترکردنی کوالێتی پەروەردە و خوێندنی باڵاش، )دەستەی متمانەبەخشین بە دامەزراوەکان و پرۆگرامەکانی پەروەردە و خوێندنی باڵا)مان دامەزراندووە .
لە بواری ھۆشیاری کۆمەڵایەتی:
زۆرترین زانیاری و روونکردنەوەمان لە بارەی کار و چالاکی و پڕۆژەکانی حکومەت بڵاوکردووەتەوە . ھەروەھا کارمان کردووە بۆ فراوانکردنی مەودای ئازادی راگەیاندن و رادەربڕین و زەمینەسازکردن بۆ دروستبوونی راگەیاندنێکی بەرپرسیار لە ھەرێمی کوردستان.
بەردەوام بووین لە پەرەپێدانی کولتووری بەیەکەوەژیانی ئاشتییانەی نێوان پێکھاتە جیاوازەکانی ھەرێمی کوردستان.
ھەوڵی بەردەواممان داوە بۆ نەھێشتنی توندوتیژی و جیاوازی رەگەزی و بەھێزکردنی پێگەی ئافرەت.
گرنگیمان داوە بە بواری ژینگەپارێزی و بەکارھێنانی وزەی سەوز وژینگەدۆست.
*لە بواری بەرگری و پاراستنی ئاسایشی نیشتمانی: یەکەمجارە لەم کابینەیەدا، چاکسازییەکانی وەزارەتی پێشمەرگە و یەکخستنی ھێزەکانی پێشمەرگە چووەتە بواری کردەییەوە.
بەردەوام بووین لە رووبەڕووبوونەوەی تیرۆریستان و پووچەڵکردنەوەی ھەوڵی تیرۆریستی و دەستگیرکردنی تاوانباران و بازرگانانی ماددەی ھۆشبەر و گرنگیدان و پشتیوانیکردنی رۆڵی دادگاکان بۆ سزادانی سەرپێچیکاران.
سەردانی مەیدانیمان کردووە بۆ سەنگەرەکانی پێشمەرگە بۆ بەھێزگردنی ھێڵەکانی بەرگری لە بەرامبەر تیرۆریستان .
ھەر لەم رۆژانەش ھەڵمەتی راماڵینی چەکی بێ مۆڵەت دەستی پێکردووە .
لە بواری پەیوەندیی لە گەڵ حکومەتی فیدرالی : لە چوارچێوەی سیاسەتمان بۆ چارەسەرکردنی کێشە ھەڵپەسێردراوەکان و پارێزگاریکردن لە ماف و شایستە دەستوورییەکانمان، زیاترین ھەوڵمان بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان داوە و بەردەوامیش شاندی حکومەتی ھەرێم بۆ گفتوگۆو گەیشتن بە چارەسەرێک لە سەر بنەمای دەستوور ، سەردانی بەغدای کردووە و لە ھەوڵەکانمان بەردەوامین.
لە بواری دیپلۆماسی وپەیوەندیی نێودەوڵەتیدا : کارمان بۆ پەرەپێدان و بەھێزترکردنی ئەو پەیوەندییانە کردووە و لە سەردانەکانمان بۆ وڵاتانی ھەرێمی و عەرەبی و ئەوروپایی و لە کۆڕ و کۆنفرانسە نێودەوڵەتییەکاندا، ھەڵوێستی ھەرێمی کوردستانمان روونکردووەتەوە و پەیوەندییەکانمان پتەوتر کردووە.
پلان و بەرنامەکانمان بۆ ماوەی داھاتوو ئەمانەن ؟
بەردەوامیدان بە سیاسەتی ھەمەجۆرکردنی ئابووری وسەرچاوەکانی داھات و گرنگیدانی زیاتر بە کەرتی کشتوکاڵ .
زیادکردنی بەنداوەکان و بەردەوامیدان بە کارکردن لە سەر پاراستنی ئاسایشی ئاو.
دامەزراندنی سیستەمێکی ژینگەدۆست بۆ چارەسەرکردنی کێشەی خاشاک و زبڵ لە شارەکانی ھەرێمی کوردستان .
زیادکردنی ئاستی بەرھەمھێنانی کارەبا بە بەکارھێنانی وزەی خۆر وگازی بەفیڕۆدراو و ئەو سەرچاوانەی کە نرخی بەرھەمێنانی کارەبا کەم دەکاتەوە.
بەردەوامبوون لە سەر پاڵپشتیکردنی گەنجانی کوردستان بۆ بەگەڕخستنی پڕۆژەی بچووک بە مەبەستی دروستکردنی ھەلی کاری زیاتر.
بەکارخستنی سیستەمێکی پێشکەوتووی بانکی، بۆ بەھێزکردنی ئاڵۆگۆڕکردنی بازرگانی و جووڵەی بازاڕەکان و پەرەپێدانی خزمەتگوزارییە بانکییەکان.
فراوانکردنی خزمەتگوزاری ناو شارەکان و زیادکردنی رووبەڕووی سەوزایی و تایبەتمەندییە ژینگەییەکان لە شارەکان.
پەرەپێدان و زیاترکردنی یەکەی نیشتەجێبوون بۆ کەمدەرامەتەکان.
باشترکردنی خزمەتگوزارییەکان و پێداویستییە سەرەکییەکانی ژیان لە گوندەکان و شارۆچکەکان، بۆ ئەوەی ھاووڵاتییانی ئەوێ روو لە شارە گەورەکان نەکەن.
بەھێزکردنی ئاسایشی ناوخۆ و سنوورەکان و بەردەوامبوون لە سەر ئەوەی نابێت ھەرێمی کوردستان وەک ھەڕەشە و پێگەیەکی ھێرشکردن بۆ سەر ھیچ وڵاتێک بەکاربھێنرێت.
ئەمانە ئاماژەدانێکی خێرا و کورتەیەکی چەند تەوەرێکی گرنگی دەسکەوتەکان بوون، کە وەزیرە بەڕێزەکان، وردەکاری زیاتری لەمبارەیەوە دەخەنەڕوو.
کوردستانییانی خۆشەویست:
ئێوەی ھاووڵاتییانی کوردستان، سەنتەری گرنگیپێدانی ئەم کابینەیەن و دڵنیابن ھەموو ھەوڵێک دەخەینەگەڕ، بۆ ئەوەی بە باشترین شێوە، خزمەتتان بکەین و لە ئاست خواست و داخوازییەکانی ئێوەدا بین.
بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی حەج و عومرەی ھەرێمی کوردستان، خشتە و ڕۆژی گەڕانەوەی حاجیانی بڵاویکردەوە و ئاماژەی بەوەکرد، ١٨ی ئەم مانگە یەکەم کاروانی حاجیانی ھەرێمی کوردستان دەگەڕێنەوە شاری ھەولێر و تاکو ڕۆژی ٢٤ی ئەم مانگە سەرجەمی حاجیانی ھەرێمی کوردستان دەگەڕێنەوە.
ھاوکات شێخ نیاز ڕاغب نەقشبەندی، بەڕێوەبەری گشتیی حەج و عومرەی ھەرێمی کوردستان ڕایگەیاندووە، حاجیانی ھەرێم سەرجەم ئەرکەکانی حەجیان کۆتایی پێھێناوە و پڕۆسەکەیان بە سەرکەوتوویی بەڕێوەبردووە.
وتیشی، سەرجەم حاجیانی ھەرێمی کوردستان سەلامەتن و ھیچ حاجییەکی کورد گیانی لە دەستنەداوە.