نزیکەی دوو مانگە خۆپیشاندان و ناڕەزایەتی لە رۆژھەڵاتی کوردستان و ئێران دژی گیان لەدەستدانی ژینا ئەمینی و رەوشی وڵاتەکە بەردەوامە و شەوی رابردوش لە شارەکانی سنە و مھاباد و بۆکان و تاران و قوم و چەند شارێکی تر خەڵک رژانەوە سەر شەقامەکان و دژی حکومەتی ئێران دروشمیاندا، لەو چوارچێوەیەشدا ژمارەیەک ھاووڵاتی گیانیان لەدەستداوە و ژمارەیەکی تریش برینداربوون، چەندین کەسیش لە رۆژنامەنوسان و چالاکوانان و ھاووڵاتی ئاسایی بێسەروو شوێن بوون.

رێکخراوی ھەنگاو بۆ مافی مرۆڤیش بڵاویکردەوە، خوێندکارێکی کوردی خەڵکی شاری شائاباد بە ناوی"عەلیڕەزا کەریمی"، لە خۆپیشاندانە خوێندکارییەکانی شاری ئەراک، بەھۆی لێدانی باتۆم لەسەری گیانی لەدەستداوە، بڕیارە ئەمڕۆ ھەینی تەرمەکەی لە گۆڕستانی باخی رەزوانی شائاباد بەخاک بسپێردرێت.

دەزگای لوتکە بۆ کاروباری ئاوارە و پەنابەران رایگەیاند، بەیانی ئەمڕۆ تەرمێکی تری یەختە نوقمبوەکەی یۆنان لە کەناراوەکانی ئەلیکس کاریستۆس دۆزرایەوە، بەڵام تائێستا ناسنامەکەی ئاشکرا نەکراوە، بەوەش ژمارەی تەرمی ئەو کۆچبەرانەی دۆزراونەتەوە گەیشتوەتە ٢٨ کۆچبەر .

راشیگەیاندوە، تائێستا ١٢ کۆچبەر ڕزگار کراون کە دووان لەو کۆچبەرانە کوردە و خەڵکی ڕۆژھەڵاتی کوردستانن.

ئەوەش لە کاتێکدایە، رۆژی ٢ی ئەم مانگە یەختێک بە ٦٨ کۆچبەرەوە لە نزیک کەناراوەکانی دوورگەی ئێڤیا ژێرئاوکەوت کە تائێستا ١٢ کۆچبەریان رزگارکراون و ٢٨ تەرمیش دۆزراونەتەوە، چارەنوسی ٢٨ کۆچبەری تریش نادیارە، ھەروەھا یەختەکە ھەشت کوردی تێدابووە دووانیان رزگارکراون و تەرمی دوانیشیان دۆزراوەتەوە و چارەنوسی چوار کۆچبەریش نادیارە.

ناوەندی راگەیاندن و چاپەمەنی ھێزەکانی پاراستنی گەل "ھەپەگە" رایگەیاند، لە ئەنجامی شەڕ و پێکدادنەکانیان لەگەڵ سوپای تورکیا لە ماوەی دوو رۆژی رابردوودا نۆ سەربازی سوپای تورکیا لە ناوچەکانی ھەرێمی زاپ کوژراون، درۆنێکیش خراوەتە خوارەوە.

ھەر بە پێی راگەیەنراوەکە، سوپای تورکیا لە شەڕەکاندا دوو جار بۆمبی قەدەغەکراوی بەکارھێناوە، سێ جاریش بە فڕۆکەی جەنگی ناوچەکانی ژێر دەستی ھەپەگەی بۆردومان کردووە.
 

رێکخراوی یەزدا بۆ مافی ئێزدییەکان بڵاویکردەوە، رۆژی پێنجشەممە بە کۆی دەنگ تاوانەکانی گروپی تیرۆریستی داعشی دژ بە ئێزدییەکان بە جینۆساید ناساندووە، ئەوەش ھەنگاوێکی گرنگە بۆ بەرەوپێشچوونی ھەوڵەکانی بەدیھێنانی دادپەروەری بۆ ئێزدییەکان.

لەچەند ساڵی رابردوودا لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی ھەوڵی بەجینۆساید ناساندنی ئێزدییەکان دراوە و لە ساڵی ٢٠١٥ نەتەوەیەکگرتوەکان پەلاماردانی ئێزدییەکانی بە ئەگەری جینۆساید ناوبرد، لە ساڵی ٢٠١٦ش پەرلەمانەکانی یەکێتی ئەوروپا و ئەمریکا و بەریتانیا دانیان بەوەدانا کە کوشتنی ئێزدییەکان لەلایەن تیرۆریستانی داعشەوە جینۆسایدە، لە ساڵی ٢٠١٨ پەرلەمانی ئەرمینیا و لە ساڵی ٢٠٢١ش ھۆڵەندا و بەلژیکا کوشتنی ئێزدییەکانیان بە جینۆساید ناساند.

گروپی تیرۆریستی داعش لە٣ی ئابی ساڵی ٢٠١٤ پەلاماری قەزای شەنگال و ناوچە ئێزدییەکانی لە دەوروبەری موسڵدا و جگەلە کوشتنی بەکۆمەڵی زیاتر لە ٣ ھەزار ئێزدی، ٦ ھەزار و ٨٠٠ ژن و کچی ئێزدی رفاند کە تا ئێستاش چارەنوسی ژمارەیەکی زۆریان نادیارە.

"سالار ئەحمەد رەشید" سەرۆكی شارەوانی شارەزوور بە كوردسات نیوزی راگەیاند، لەسەر داهاتی سەرۆكایەتی شارەوانی قەزاكە توانیویانە بەبڕی١٧٠ ملیۆن دینار پڕۆژەی رووناككردنەوەی شەقامی سەركی خوێندنگای سەركەوتن و نۆژەنكردنەوەی شەقامەكە بخەنە بواری جێبەجێكردنەوە.

میدیاکانی رۆژئاوای کوردستان بڵاویانکردەوە، ھێزەکانی سوپای تورکیا بە چەند گوللە تۆپێک خاڵێکی سەربازی سوپای سوریایان لە گوندی قەرەمۆغی سەر بە کۆبانێ کردووەتە ئامانج، بەڵام تا ئێستا زیانە گیانییەکانی تۆپبارانەکە ئاشکرا نەکراوە.

کۆبانێ شارێکی کوردنشینە لە ڕۆژئاوای کوردستان لەسەر سنوری سوریا-تورکیا، دانیشتووانی کۆبانێ و گوندەکانی سەرجەمیان کوردن و کەمینەیەکی عەرەبیش ھەن، دوای رووداوەکانی سوریا کۆبانێ لە ١٩ تەمووزی ٢٠١٢وە کەوتە دەست ھێزە کوردییەکان و یەکێکە لە سێ کانتۆنەکەی ئیدارەی خۆسەر کە لەلایەن پەیەدەوە راگەیەنراوە. لە ئێستادا لە ناوچە سنورییەکانی، ھێزی سوریای لێیە و تورکیا ناو بە ناو گوندەکانی کۆبانێ بۆردومان و تۆپباران دەکات.

پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، گەنجەکە تەمەنی ٢٤ ساڵە و پێش ئەوەی کۆتایی بەژیانی خۆی بێنێت، پەیوەندی بەپۆلیسەوە کردووە و پێی راگەیاندوون، پێنجشەممە دایکی لە ماڵەوە کوشتووە و تەرمەکەی بەجێھشتووە. ھەروەھا وتویەتی خۆیشی دەچێتە سەرقەبرانی عەواڵ و کۆتایی بە ژیانی خۆی دەھێنێت.

ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، دوای چەند خولەکێک پۆلیسی گەڕەکی بەکرەجۆ گەیشتوەنەتە لای گەنجەکە و دەرکەوتووە کۆتایی بە ژیانی خۆی ھێناوە. دواتر، پۆلیسی بەکرەجۆ چوونەتە ماڵی گەنجەکە و بینیویانە تەرمی ژنێکی بە تەمەن لە ماڵەکەدایە.

پەیامنێری کوردسات نیوز وتیشی، تیمەکانی بەڵگەی تاوان چوونەتە شوێنی ھەردوو رووداوەکە و دوای لێکۆڵینەوە، تەرمەکان رەوانەی پزیشکی دادی سلێمانی کران بۆ ئەوەی لێکۆڵینەوەی زیاتر لەسەر ڕووداوەکە بکرێت، چونکە تا ئێستا ھۆکاری سەرەکی رووداوەکە نازانرێت و پۆلیس لە لێکۆڵینەوەدایە. 

د. حەسەن زەین عابدین، قائیمقامی قەزای خورماتوو بە کوردسات نیوزی راگەیاند، فڕۆکە جەنگییەکانی عێراق دوو مۆڵگەی تیرۆریستانی داعشیان لە گوندەکانی (بیر ئەحمەد و بستاملی) لە رۆژئاوای قەزای خورماتوو بۆردومان کردووە.

ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، لە ماوەی رابردوودا ئەو تیرۆریستانەی داعش چەند جارێک شوانیان لەو ناوچەیە رفاندووە و پەلاماری سوپای عێراق و ھێزەکانی حەشدی شەعبیان داوە و لە ناوچەی حەمرینیش جموجوڵیان ھەبووە.

مەلا کەریم شکور، ئەندامی لیژنەی ئاسایش و بەرگری لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق بە کوردسات نیوزی راگەیاند، بڕیارە رۆژی دووشەممە ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ پرۆسەی پشکنینی کێش بۆ ئەفسەرانی سەر بە وەزارەتی بەرگری عێراق دەستپێبکات و تاوەکو دوو ھەفتە بەردەوام دەبێت، ئەو ئەفسەرانەی کە کێشیان زۆرە دەخرێنە خولی تایبەت بە دابەزاندنی کێش و ئەگەر نەیانتوانی کێشیان دابەزێنن، خانەنشین دەکرێن.

وتیشی، ئەو بڕیارە ئەفسەرانی ھەردوو کۆلێژی سەربازی قەڵاچوالان لە سلێمانی و زاخۆ لە دھۆک دەگرێتەوە کە مەشق بە خوێندکاران دەکەن، ھەروەھا ئەفسەرانی فەرماندەیی ئەو دوو کۆلێژە کە سەر بە وەزارەتی بەرگریی عێراقن.

مەلا کەریم شکور راشیگەیاند، بۆ ئەوەی خولەکانی ئەو دوو کۆلێژە رانەگیرێن، ژمارەیەک ئەفسەری تر بە مەبەستی مەشقکردن بە خوێندکارانی خولە سەربازییەکان لە لایەن وەزارەتی بەرگرییەوە دەنێردرێن بۆ کۆلێژەکان، پشکنینەکەش خوێندکارەکان ناگرێتەوە، چونکە پێش وەرگرتنیان پشکنینی کێشیان بۆ کراوە.

رێکخراوی مافی مرۆڤی ھەنگاو بڵاویکردەوە، ھێزەکانی پاسەوانی سنوور بۆ دەستبەسەرداگرتنی کەلوپەلی کۆڵبەران و کاسبکاران چوونەتە سەر گوندی بێورانی سەر بە شاری سەردەشت، بەڵام خەڵکی گوندەکە بەرامبەریان وەستاون و ئەو ھێزانەش دەستڕێژی گوللەیان لە خەڵک کردووە و بەھۆیەوە کاسبکارێک بەناوی (ھێمن حەمزە) کە خێزاندارە و باوکی دوو منداڵە، گوللە بەر سنگی کەوتووە و بە سەختی بریندار بووە و دواتر گیانی لەدەستداوە.

ئاماژە بەوەشکراوە، گیان لەدەستدانی ئەو کاسبارەکە توڕەیی خەڵکی گوندی بێورانی لێکەوتووەتەوە و دەستیان بە خۆپیشاندان کردووە و رێگەی سەردەشتیان داخستووە و لەبەردەم قائیمقامیەت کۆبوونەتەوە، بەڵام بە تەقەی راستەوخۆی ھێزە ئەمنییەکان بڵاوەیان پێکراوە و دوو کەس کە یەکێکیان خوشکی ئەو کاسبکارەیە بریندار بوون.

لەکاتی بەڕێوەچوونی رێوڕەسمی بەخاکسپاردنی تەرمی ئەو کاسبکارە، خەڵکێکی زۆر بەشداریانکردووە و دروشمەکانی دژی حکومەتیان وتووەتەوە.

نەبەز عەبدولحەمید، قائیمقامی قەزای ناوەندیی ھەولێر، بە کوردسات نیوزی رایگەیاند، رووداوەکە سێ رۆژ پێش ئێستا روویداوە و ئەو مۆڵە سزای خۆی وەرگرتووە و داخراوە، چونکە گۆرانییەکی تایبەت بە سەرۆکی رژێمی بەعسی لەناوچوو لێداوە و لێکۆڵینەوەش لەگەڵ خاوەنی مۆڵەکە کراوە.

راشیگەیاند، خاوەنی مۆڵەکە عەرەب نییە، بەڵکو خەڵکی باکووری کوردستانە و دوای لێکۆڵینەوەش دەرکەوتووە، کە گۆرانیەکە لە یوتیوب لێدراوە و نەخوازراوانە چووەتە سەر ئەو گۆرانیە، کە پیاھەڵدانە بە سەدام حسێن.

ئەوە جاری یەکەم نییە، لە شاری ھەولێر گۆرانی تایبەت بە سەرۆکی رژێمی بەعسی لەناوچوو لێبدرێت، پێشتر و لە مانگی تەمووزی ساڵی ڕابردوو ھۆتێلێک بەھۆی لێدانی گۆرانیەکی تایبەت بە سەدام حسێن داخرا.

خۆپیشاندانەکانی شاری مھاباد کە تا بەرەبەیانی ئەمڕۆ بەردەوام بوو، لە دوای بەخاکسپاردنی ھاووڵاتییەکی شارەکەوە سەریھەڵدا، کە بەھۆی سەختی برینەکەیەوە دوێنی گیانی لەدەستدا. ھاوکات خەڵکی چەندین ناوچەی بۆکان بۆ پشتگیری لە خەڵکی مھاباد چوونە سەر شەقامەکان. 

بەپێی دوایین ئاماری ناوەندی مافی مرۆڤی ھرانا، لە خۆپیشاندانەکانی رۆژھەڵاتی کوردستان و ئێران ٣٢٨ کەس بە تەقەی ھێزە ئەمنییەکان کوژراون کە ٥٠یان منداڵ و کەسانی خوار تەمەن ١٨ ساڵن، ھاوکات ٣٨ ئەندامی ھێزە ئەمنییەکانیش لە گرژی و ئاڵۆزییەکاندا کوژراون. تائێستاش لە ١٣٧ شار و ١٣٦ زانکۆ خۆپیشاندان و گردبوونەوەی ناڕەزایی دژ بە حکومەتی ئێران ئەنجام دراوە.

زانا عەبدولڕەحمان قائیمقامی قەزای پێنجوێن بە کوردسات نیوزی راگەیاند، پێشتر وەرگرتنی نەوتیان بە نرخی ١٠٣ ھەزار دینار رەتکردەوە و داوایانکرد ئەو نرخە کەمبکرێتەوە، بەڵام پێیان راگەیەندراوە ئەو نرخە کەمناکرێتەوە.

زانا عەبدولڕەحمان راشیگەیاند، سەرەڕای گرانی نرخەکەی، بەڵام داوایانکردووە نەوتەکەیان بۆ دابینبکرێت و رەنگە ٢٠ رۆژی تر نەوتەکەیان پێبگات، بەڵام خەڵکی پێنجوێن سەرپشکن لە وەرگرتن یاخود وەرنەگرتنی نەوتەکە، وتیشی، پێویستی قەزاکە بە نەوت، دوو ملیۆن و ٦٠٠ ھەزار بۆ سێ ملیۆن لیتر نەوتە.

ھاوشێوەی پێنجوین، وەرگرتنی نەوت بە ١٠٣ ھەزار دینار لە قەزای سەیدسادقیش رەتکرایەوە، بەڵام بە وتەی دیاری رەفیق قائیمقامی قەزای سەیدسادق، بەھۆی ھاتنی وەرزی سەرماوە داوایان لە بەڕێوەبەرایەتی نەوت و کانزاکانی سلێمانی کردووە، نەوتەکەیان بۆ دابینبکات.

دیاری رەفیق بە کوردسات نیوزی راگەیاند، رەنگە ھەفتەی داھاتوو یان دواتر، نەوت بگاتە سەیدسادق و ٢٢ ھەزار فۆڕمی نەوتیان بۆ وەرگرتنی نەوت ھەیە.

شەوی رابردوو خەڵکی مەھاباد و بۆکان ھاتنە سەر شەقامەکان و درێژەیان بە ناڕەزاییەکاندا. خۆپیشاندانەکانی شاری مەھاباد کە تا بەرەبەیانی ئەمڕۆ بەردەوام بوو، لە دوای بەخاکسپاردنی ھاووڵاتییەکی شارەکە بەناوی (فایەق مام قادری) سەریھەڵدا، کە بەھۆی سەختی برینەکەیەوە رۆژی چوارشەممە گیانی لەدەستدا. ھاوکات خەڵکی چەندین ناوچەی بۆکان بۆ پشتگیری لە خەڵکی مھاباد چوونە سەر شەقامەکان.

بەپێی دوایین ئاماری رێکخراوی ھەنگاو بۆ مافی مرۆڤ، لەسەرەتای دەستپێکردنی خۆپیشاندانەکانەوە تا ئێستا، ٦٢ کەس لە شارە کوردییەکان گیانیان لەدەستداوە کە ٨یان ژنن و ١١یان مێردمنداڵن. ھەروەھا زیاتر لە ٤ ھەزار و ٢٠٠ کەسیش دەستبەسەرکراون کە ناسنامەی ھەزار و ١٥ کەسیان ئاشکرابووە و لەو ژمارەیەش ٨٣یان منداڵن و ١٣٥یان ژنن. 

بە پێی ئامارێکی رێکخراوی رۆژنامەنووسانی بێسنوریش، لەسەرەتای خۆپیشاندانەکانەوە، ٤٣ رۆژنامەنووس لە ئێران دەستگیرکراون ، ھێشتا ٣٤ رۆژنامەنووس کە ١٥یان ژنن، دەستبەسەرن و ئازاد نەکراون.

سۆزان مەنسور" ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە فراکسیۆنی یەکێتی رایگەیاند، لە ٢٠٠٣ەوە خانەقین مافی خۆی لە بودجە وەرنەگرتووە و داوایکردووە لە پڕۆژە یاسای بودجەی ساڵی داھاتوو قەرەبووبکرێتەوە.

"سۆزان مەنسور" بە کوردسات نیوزی راگەیاند، خانەقین پێویستی بە پڕۆژەی تەندروستی و رێگەوبان و پەروەردە ھەیە، بەڵام لە ساڵی ٢٠٠٣ەوە لە بودجەی عێراق مافی خۆی وەرنەگرتووە، داواشیکردووە لە پڕۆژە یاسای نوێی بودجەدا خانەقین قەرەبووبکرێتەوە و ژمارەی دانیشتووانی ئێستای لەبەرچاو بگیرێت

".