کوردستان
مەریوان کەریم بەڕێوەبەری راگەیاندن و پەیوەندییەکان لە دەروازەی نێودەوڵەتیی باشماخ، بە کوردسات نیوزی راگەیاند، ھاتن و چوونی گەشتیاران لە نێوان ھەرێمی کوردستان و ئێران بەرێژەیەکی بەرچاوو زیادیکردووە.
وتیشی، لە ھەفتەی رابردوودا شەش ھەزار و ١٧٢ گەشتیار لە ئێرانەوە ھاتوونەتە ھەرێمی کوردستان و لە ھەرێمیشەوە نۆ ھەزار و ٤٤٦ گەشتیار و ھاووڵاتی سەردانی ئێرانیان کردووە.
جەبار گۆران، وتەبێژی بازاڕی دراوی سلێمانی لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، دوای سەری ساڵ بانکی ناوەندی عێراق ژمارەیەک رێکار دەگرێتەبەر بۆ بەرزبوونەوەی بەھای دیناری عێراقی، ھەروەھا پلاتۆڕمێکیشی دروستکردووە و دوای سەری ساڵ دەکەوێتەکار کە رێگری دەکات لە بردنەدەرەوەی نایاسایی دۆلار بۆ دەرەوەی عێراق.
ئەمڕۆ بەھای دیناری عێراقی زیاتر دابەزی و بەھای ١٠٠ دۆلاری ئەمریکی گەیشتە ١٦٠ ھەزار دینار، ئەوەش نزمترین بەھایە لە مێژووی چاپی نوێی دیناری عێراقیدا.
رێکخراوی مافی مرۆڤی ھەنگاو رایگەیاند، لقی سێی دادگای تاوانەکانی ئیلام سزای پێنج ساڵ زیندانی بەسەر نیگار داودی تەمەن ١٩ ساڵ سەپاند، ئەو سزایە بە تۆمەتی کۆبوونەوە و پیلانگێڕی لە دژی ئاسایشی گشتی و پڕوپاگەندە دژی حکومەت لەلایەن دەزگای دادوەریی کۆماری ئیسلامی ئێرانەوە بەسەریدا سەپێندراوە.
رێکخراوی مافی مرۆڤی ھەنگاو ئاماژەی بۆ ئەوەشکردووە، نیگار داوودی پێشتر دوو جار دەستگیرکراوە و جارێک بێتاوان دەرچووە و جاری دواتر بە بارمتەی ٥٠٠ ملیۆن تمەن دوای یەک مانگ لە دەستگیرکردنی ئازاد کرا.
رێکخراوی ھەنگاو بۆ مافی مرۆڤ رایگەیاند،"پەروین عەبدوڵاپەنا"یەکێک لە چالاکوانانی شاری بانە و ئەندامی بەڕێوەبەریی یەکەی دابینکردنی پێداویستیی کرێکارانی بیناسازی و یەکەی فرۆشیارانی قاڵیی دەستچن، لەلایەن لقی یەکی دادگای شۆڕشی ئیسلامی لە شاری سەقز سزای ٨ مانگ زیندانیکردنی بەسەردا سەپێنراوە.
ھەروەھا"کەمال ھاشمی" لە کاتێکدا دوو مانگ بەسەر دەستبەسەرکرانیدا تێدەپەڕێت؛ لە دانیشتنی دادگای شۆڕشی پیرانشار بێ ئامادەبوونی خۆی، بە تۆمەتی"پڕوپاگەندە دژی نیزام و پیلانگێڕی لە دژی ئاسایشی گشتی" سزای ١٦ مانگ زیندانیکردنی بەسەردا سەپێندراوە، لە ئورمیەوە بۆ بەندیخانەی ناوەندی نەغەدە گواستراوەتەوە.
کەمال ھاشمی تەمەن ٤٠ ساڵە و خێزاندارە و باوکی دوو منداڵە، لە ماوەی دەستبەسەرکرانیدا لە مافی گرتنی پارێزەر بێ بەشکراوە.
رێکخراوی ھەنگاو راشیگەیاندوە،"مەھسا قوربانی"خەڵکی شاری سنە و دانیشتووی تاران، لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانەوە رفێنراوە ، بۆ شوێنێکی نادیار گواستراوە و چارەنوسی نادیارە.
ھەروەھا"عەبدوڵا ڕەزایی"مامۆستای خوێندنگە و چالاکی پیشەیی خەڵکی شاری ھەرسین سەر بە پارێزگای کرماشان، ڕۆژی دووشەممە لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانەوە ڕفێندرا.
ئاماژەی بۆ ئەوەشکردووە، ھێزەکانی سوریای دیموکرات بە پشتیوانی دانیشتوانی ناوچەکە، کار دەکات بۆ پاراستنی ھاووڵاتیان و ئاسایش و ئارامی ناوچەکە، بە مەبەستی ڕێگریکردن دوبارەبونەوەی ھێرشی ھاوشێوە.
بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی لە راگەیەنراوێکدا ئاماژەی بۆ ئەوەکردووە، دوای ئەوەی ھاووڵاتییەک سکاڵای لەبەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی تۆمارکرد کەوا کچەکەی دیارنەماوە، پۆلیس لێکۆڵینەوەکانی دەستپێکرد، دەرکەوت بەھۆی بڵاوبوونەوەی ڤیدیۆیەکیەوە لە تیکتۆک کچەکە ماڵی بەجێھێشتووەو لەترسا ھەڵھاتووە .
راشیگەیاندوە، پۆلیسی سلێمانی لێکۆڵینەوەکانی دەستپێکرد و سەرەتا توانرا دوو تۆمەتبار دەستگیر بکرێن کە ڤیدیۆکەیان بڵاو کردبوەوە، دواتر لە ماوەیەکی کەمدا کچە ونوبوەکە دۆزرایەوەو دەرکەوت لەماوەی دیارنەمانیدا لەلایەن ٥ تۆمەتبارەوە فڕێندراوەو لەناو شوقەیەکدا دەستبەسەرکراوەو دەستدرێژی کراوەتەسەر، لێکۆڵینەوەکانی پۆلیسی لەو تاوانە بەردەوام بووە تا توانراوە ھەموو تۆمەتبارەکانی تر بدۆزرێنەوەو دەستگیربکرێن .
ئاماژەی بۆ ئەوەش کردوە، بەبڕیاری دادوەر و بەپێی ماددەی ٤٣٠ لەیاسای سزادانی عیرقی ڕاگیراوان و لێکۆڵینەوە لەگەڵیان بەردوامە و دانیان ناوە بەتاوانەکەیاندا، ھەروەھا بە بڕیاری دادوەریش کچەکە ڕەوانەی نەخۆشخانە کراوە بۆ چارەسەری پزیشکی و پشکنینی پێویست لەوبارەیەوە.
ئەوەش لە کاتێکدایە "کەسکین بایندر" ھاوسەرۆکی "دەبەپە" دوای وەرگرتنی وتەکانی لەلایەن داواکاری گشتییەوە، بە تۆمەتی "ئەندامبوون لە ڕێکخستن دا"بردرایە دادگای ئێشکگری دادوەریی ئامەد، دادگاکە لەسەر داوای داواکاری گشتی بڕیاری زیندانیکردنی بۆ دەرکرد.
ئامانجی پلاتفۆرمەکە زیندووکردنەوەی ساتە خۆشەکانە، لەنێو دڵی خەڵکەکەیدا لەگەڵ ھاتنی ساڵی نوێ گەورەترین ڤیستیڤاڵی ساز دەکات.
ھەروەھا پلاتفۆرمەکە دەیەوێت سلێمانی وەک ھەمیشە پێشەنگی کەلتوور و نوێگەری و داھێنان بێت.
پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، تەنھا ژنێک لەو ماڵەدا بووە کە ناوی مرواری بووە و تەمەنی ٥٠ ساڵ بووە، بەھۆی لێچوونی غازەوە ماڵەکەی تەقیوەتەوە و خۆشی سوتاوە و گەیەندراوەتە نەخۆشخانەی ئیمێرجنسی لە سلێمانی.
شایەتحاڵانی رووداوەکەش دەڵێن، گوێیان لە دەنگی تەقینەوەیەکی زۆر بەھێز بووە و وایانزانیوە بۆردومانە، زیانیش بە چەند ماڵێکی تر کەوتووە.
بەپێی راپۆرتێکی رێکخراوی ھەنگاو بۆ مافەکانی مرۆڤ، دادگای شۆڕشی حکومەت لە شاری سنە بە تۆمەتی ھەوڵدان بۆ تێکدانی ئاسایشی نیشتمانی، سزای ٢٠ ساڵ زیندانی بەسەر چوار مامۆستای خوێندنگە لە شاری دیواندەرە سەپاندووە، کە ھەریەکەیان پێنج ساڵ زیندانی دەکرێن، ھەروەھا سزای سێ کەسی تریش ھەڵپەسێدراوە.
بەپێی راپۆرتەکەی ھەنگاو، ئەو چوار مامۆستایە خەڵکی دیواندەرەن و ٧٦ رۆژ زیندانی کرابوون و دواتر بە پێدانی بارمتەی یەک ملیار و ٥٠٠ ملیۆن تمەن بەشێوەی کاتی ئازادکرابوون.
"کەنعانی" لە کۆنفرانسی ھەفتانەیدا وتی، سیاسەتیان بەرامبەر سعودیە و دانوستانەکان روونە و پەیوەندییەکانیان لەبەرەوپێشچووندایە. وتیشی، تائێستا پێنج خولی دانوستان لەنێوان تاران و ریاز بەڕێوەچووە بە نێوەندگیری عێراق لە "بەغداد"، زەمینەسازیش ھەیە بۆ بەستی خولی شەشەم، بەڵام ھێشتا وادەکەی دیارینەکراوە.
سەبارەت بە رێککەوتنی ئەتۆمیش "کەنعانی" وتی، ھەڵوێستی ئەمریکا سەبارەت بەو رێککەوتنە دووفاقی تێدایە و رێکارەکانی بنیاتنەر نین و گەیشتن بە رێککەوتن دوادەخات. وتیشی تائێستا رێککەوتنی ئەتۆمی لەسەر مێزی گفتوگۆیە و ئەگەری گەیشتن بە رێککەوتن ھەیە.
سەبارەت بە خۆپیشاندانەکانیش وتی، ھەندێک لە وڵاتانی رۆژئاوا ھەڵەیان کرد لە پشتیوانیکردنی خۆپیشاندەران.
"تەیب تەمەل"جێگری ھاوسەرۆکانی گشتیی ھەدەپە ڕایگەیاندوە، گۆشەگیری لە ئیمراڵی گۆڕاوە بۆ فۆرمی ئیدارەی تورکیا، دەمێکە داوا دەکەن کێشەکان بە چارەسەر و دیالۆگ و ڕێگەی دیموکراسی چارەسەر بکرێن. بەڵام نزیکەی دوو ساڵە گرنگترین ئەکتەری چارەسەریی گۆشەگیر کراوە، ماوەی دوو ساڵە ھەموو خەڵکی تورکیا دەیانەوێت پارێزەر و بنەماڵەکەی لەگەڵ "ئۆجالان" و زیندانییەکانی تر یەکتر ببینن، بەڵام رێگەیان پێنادرێت.
ئەوەش لە کاتێکدایە لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا پەرلەمانتارانی"ھەدەپە"لە بەردەم وەزارەتی دادی تورکیا مانگرتنیان بۆ شکاندنی گۆشەگیریی سەر"عەبدوڵا ئۆجالان"رێبەری زیندانیکراوی پارتی کرێکارانی کوردستان"پەکەکە"دەستپێکرد، بەڵام پۆلیسی ئەو وڵاتە چالاکییەکەی قەدەغەکرد، پەرلەمانتارانیش چالاکی مانگرتنەکەیان گواستەوە بۆ بەردەم پەرلەمانی تورکیا.
(ئین سلێمانی) پلاتفۆرمێکی تایبەتە بە فێستیڤاڵ و بۆنە و چالاکییەکانی سلێمانی و لە راگەیەندراوێکدا ئاماژە بۆ ئەوە دەکات، تەواوی شاڕێی سالم و چەند شوێنێکی شەقامی بازنەیی مەلیک مەحمود و سەر پرد و ئەندەرپاسەکانیان رازاندوەتەوە
ئاشکراشی دەکات، دوو کۆنسێرتی گەورە لە شەوانی ٣٠ و٣١ی بە بەشداری چەندین ھونەرمەندی گەورە و گرووپی ھەڵپەڕکێ و چەند باندێکی مۆسیقای شەقام بەڕێوەدەچێت. ھەروەھا بە بەشداری زیاتر لە ٦٠ خاوەنکاری ناوخۆیی و ٤٠ خواردەمەنی جیاواز مارکێتی ئین سلێمانی دەکاتەوە و چەند یارییەکی سەرنجڕاکێشی شەقام، وەک تۆپ و یاریی بەخت و نیشانەشکاندن و تاقیکردنەوەی ھێز و یاریی ئاگرین و باڵۆن و وێنەکێشان لەسەر رووخساری منداڵان و دیاری بابە نوئێل و چەندین چالاکی تر ئەنجام دەدات.
"عەلی حەجۆ"ھاوسەرۆکی کۆمیتەی ھێزەکانی ئاسایشی ناوخۆ رایگەیاند، سێ ئەندامی ھێزەکانی ئاسایشی ناوخۆ و سێ شەڕڤانی"ھەسەدە"شەھید بوون، دوای ھێرشەکەش دەستیان بە ئۆپراسیۆنێکی فراوان کردووە.
روانگەی سوریا بۆ مافەکانی مرۆڤ رایگەیاند، تیرۆریستانی داعش لە خۆرئاوای شاری رەققە پەلاماری گرتووخانەی سەربازیی ھێزەکانی ئاسایشی ناوخۆی رۆژئاوای کوردستانیان داوە کە نزیکەی ٢٠٠ تیرۆریستی دەستگیرکراوی تێدایە و شەڕ و روبەڕوبوونەوەی قورس روویداوە و دوو تیرۆریستی داعش کوژراون و تیرۆریستێکی تریش دەستگیرکراوە
ھاوکات"مەزڵوم کۆبانێ"فەرماندەی گشتیی ھێزەکانی سوریای دیموکرات"ھەسەدە"لەسەر پەلامارەکەی داعش بۆسەر ھێزەکانیان لەشاری ڕەققە رایگەیاند، لە نزیکەوە بە وردی بەدواداچون بۆ جموجوڵی شانە تیرۆریستییەکانی داعش لەشاری ڕەققە دەکەن، چونکە بەپێی زانیارییەکان داعش ئامادەکاریی مەترسیدار دەکات.
ئاماژەی بۆ ئەوەشکردووە، لەگەڵ ئەو پەلامارە تیرۆریستیانە، ھەڕەشەکانی تورکیاش لەدژی ناوچەکە بەردەوامن و ئەو ھەڕەشانەش وەک دەبینرێت سەقامگیریی و ئاسایشی ناوچەکەی کردۆتە ئامانج.
خۆپیشاندەران و ھونەرمەندان وێنەی شەھیدانی کۆمەڵکوژییەکەی پاریسیان بەرزکردەوە و داوایان لە "ئیمانوێل ماکرۆن"سەرۆکی فەرەنسا کرد، کۆمەڵکوژی ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ و کۆمەڵکوژییەکەی ئەم مانگە روون بکرێتەوە، کە ئەوەش ئەرکی سەرەکی سەرۆک وەزیرانە و پێویستە بڕیاری نھێنی لەسەر دۆسیەکە لاببرێت.
جەختیشیان لەوەکردەوە ، قبوڵناکەن ئەو کردەوەیە لەسەر بنەمای ڕەگەزپەرستی ھەڵبسەنگێنرێت.
لە کۆتایی خۆپیشاندانەکەدا راگەیەنرا، رۆژی سێشەممەش بەردەوامی بە خۆپیشاندانەکان دەدەن و بە ڕێپێوان لە بەردەم بینای کۆمەڵەی رۆشنبیری ئەحمەد کایاوە بەرەو وەزارەتی دادی فەرەنسا دەڕۆن.
ئاژانسی ھەواڵی ھاوار نیوز وێنەیەکی نوێی شاری سەرێکانیی بڵاوکردووەتەوە کە دەردەکەوێت سوپای تورکیا دارەکانی گوندی (حاج ئۆمەر)ی لە باشووری سەرێکانی بڕیوەتەوە.
سەرێکانی شارێکە لە ڕۆژئاوای کوردستان و دەکەوێتە سنووری باکوری کوردستان، ناوچەیەکی دەشتایی بە پیتە و درێژەی دەشتەکانی شەنگالە لە ھەرێمی کوردستان و نسێبین و حەڕان لە باکوری کوردستان، لە مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩وە لەگەڵ عەفرین و گرێسپی لەلایەن تورکیاوە داگیرکراوە.
بەپێی ئاماری کۆمیتەی کۆچبەرانی سەرێکانی لە ماوەی سێ ساڵی رابردوودا تەنھا لە گرێسپی و سەرێکانی ٥١١ کەس دەستگیرکراون و ١٨٥ کەسیش ڕفێندراون، ھاوکات ٥٦ کەس کوژراون و ٢ ھەزار و ٥٠٠ بنەماڵەی کۆچبەر لە شوێنی خەڵکە ڕەسەنەکە جێگرکراون.