سروە محەمەد ئەندامی فراکسیۆنی یەکێتی لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق بۆ کوردسات نیوزی رایگەیاند، کە ئەو ٧٥ ھەزار دینارەی لە مووچەی پاسەوانانی سنووری ھەرێم بڕواوە بەھۆی پەسەندنەکردنی بودجە و دامەزراندنی ژمارەیەک لە پاسەوانی سنوورە.

راشیگەیاند، لە مانگی شووباتی ئەمساڵەوە ئەو پارەیە بۆ پاسەوانانی سنوور دەگەڕێندرێتەوە و بڕینی ئەو پارەیەش ھیچ پەیوەندییەکی بە ھەرێمی کوردستانەوە نییە.

بەپێی زانیارییەکانی کوردسات نیوز، ئەمڕۆ لە بەردەم ناوەندی کەلتوری ئەحمەد کایا لە شاری پاریس، رێورەسمی یادکردنەوەی (ئەڤین گۆیی و میر پەروەر و عەبدولڕەحمان کزل) ئەو سێ کوردەی لەلایەن ھاووڵاتییەکی فەڕەنسی رەگەزپەرستەوە کوژران بەڕێوەچوو.

ھەروەھا دوای بەڕێوەچوونی رێورەسمەکە و ئەنجامدانی چەند چالاکییەک، ھاوڕێ و کەسوکاریان لە فەڕەنسا بۆ دوایینجار ماڵئاواییان لێ دەکەن و دوو تەرمیان دەگەڕێندرێنەوە باکوری کوردستان لەوێ بەخاکدەسپێدرێن و تەرمەکەی تریش دەگەڕێندریێتەوە ھەرێمی کوردستان و لە کەمپی مەخموور بەخاکدەسپێردرێت.

رێکخراوی ھەنگاو بۆ مافی مرۆڤ رایگەیاند، لە درێژەی ھەڵمەتی دەستبەسەرکردنی خەڵکی شاری جوانڕۆ لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانەوە، لەماوەی سێ رۆژدا ٣٠ ھاووڵاتی تری جوانڕۆ لەلایەن ئەو ھێزانەوە رفێندراون، لەو ژمارەیەش ناسنامەی ٢١ کەسیان ئاشکرا کراون.

بەپێی زانیارییەکانی رێکخراوەکە، بەشێکی ئەو کەسانەی دەستگیرکراون تەمەنیان لە خوار ١٨ ساڵەوەیە و چارەنووسیان ئاشکرا نییە و شوێنی دەستبەسەرکردنیان دیاری نییە، ھیچ زانیارییەکیش لەسەر رەوشی تەندروستییان لە بەردەستدا نییە.

بەپێی ئامارێکی رێکخراوی مافی مرۆڤ لە ئێران، لە درێژەی خۆپیشاندان و ناڕەزایەتییەکاندا لە ١٦١ شاری ئێران و رۆژھەڵاتی کوردستان ٥١٦ خۆپیشاندەر گیانیان لەدەستداوە، لەو ژمارەیەش ٧٠ کەسیان تەمەنیان لە خوار ١٨ ساڵەوەیە.

ئاماژەی بۆ ئەوەشکردووە، ھەر لەو چوارچێوەیەدا نزیکەی ١٩ ھەزار و ٢٠٤ خۆپیشاندەر دەستبەسەرکراون، لەو ژمارەیەشە ٦٨٧ کەسیان خوێندکاری زانکۆ و خوێندنگەکانن.

ھەروەھا بە تۆمەتی"بڵاوکردنەوەی خراپەکاری لەسەر زەوی” و "شەڕی دژ بە خودا” سزای لەسێدارەدان بەسەر بەشێک لە خۆپیشاندەراندا سەپێنراوە.

ئەوەش لەکاتێکدایە، ماوەیەکە سوپای تورکیا بەبەردەوامی ناوچەکانی رۆژئاوای کوردستان بۆردومان دەکات، بەوھۆیەشەوە چەندین ھاووڵاتی برینداربوون و زیانی زۆریش بەر گوندەکان و ناوچەکە کەوتووە.

ھەروەھا لەگەڵ ھاتنی ئەو شەپۆلە بارستە ھەوایەکی سارد روو لە ناوچەکان دەکات لەسەر ناوچە شاخاوییە سنووریەکان و لووتکەی شاخە بەرزەکان بەفر دەبارێت.

راشیگەیاندوە، رۆژی چوارشەممە ئاسمان ھەوری تەواو دەبێت لەگەڵ بارانبارینی مام ناوەند لە ناوچەکانی سلێمانی و گەرمیان،لە کاتەکانی شەودا نمە باران ناوچەکانی ھەولێر دەگرێتەوە و ئەگەری بارینی تێکەڵی بەفر وباران ھەیە لە ھەندێک لە ناوچە شاخاویە سنوریەکانی رۆژھەڵات و باکوری رۆژھەڵاتی ھەرێم. 

راشیگەیاندوە، سەرۆکایەتی داوکاری گشتی رێکاری یاسایی دەگرێتە بەر دەرھەق بەو سایتانەی وێنەی منداڵەکەیان بڵاوکردوەتەوە، ئەوەش بەپێی یاسای چاودێری نەجەوانان ژمارە ٧٦ی ساڵی ١٩٨٣ بۆ پاراستنی ئەو منداڵە پێشێلکردنی یاسایە.

لە دیدارەکەدا سەرۆک بافڵ جەلال تاڵەبانی ستایشی ھەوڵ و ماندووبوونی چەندساڵەی نزار ئامێدی کرد کە یاوەرێکی نزیکی سەرۆک مام جەلال بووە و خزمەتێکی بەرچاوی لە سەرۆکایەتی کۆماری عیراق پێشکەشکردووە. وتیشی، دڵنیام لەم بەرپرسیارێتییە نوێیەشدا بە ھەمان رۆحیەت و ئەزموونی دەوڵەمەندی خۆتانەوە کار دەکەن و خزمەتێکی بەرچاوی گەل و وڵات دەکەن.

لە دیدارەکەدا گفتوگۆ لەبارەی گۆڕانی کەشوھەوا و کاریگەرییەکانی لەسەر ژینگەی عیراق کرا و سەرۆک بافڵ رایگەیاند، بەداخەوە گۆڕانی کەشوھەوا کاریگەری نەرێنی لەسەر ژینگەی عیراق و ھەرێمی کوردستانیش دروستکردووە، بۆیە ئێمە ھاوکار و پشتیوانتان دەبین بۆ ھەر ھەوڵێک کە لەخزمەت پاراستنی ژینگەی وڵاتەکەماندایە. وتیشی، یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان پرسی ژینگەی کردووەتە ئەولەویەتی کاری خۆی و ھەڵمەتی چاندنی یەک ملیۆن نەمامیش لە ھەرێمی کوردستان ھەر لەو پێناوەدایە.

پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، سەرلەبەیانی ئەمڕۆ عەرەبە ھاوردەکان بەچەکەوە چوونە سەر زەویوزاری کورد لە گوندی تەرجیل سەر بە ناحیەی لەیلان، لە کاتێکدا خاوەنی زەوییەکان سەرقاڵی کێڵان بوون و رێگەیان نەداوە جوتیارانی گوندەکە زەوییەکانیان بکێڵن، وتیشی، جوتیارانی سنورەکە داوا لە سەرکردایەتی سیاسی کورد دەکەن کێشەکەیان بۆ چارەسەر بکەن.

ئاماژەی بەوەشکرد، ئەو رووداوە لەکاتێکدایە کە عەرەبە ھاوردەکان قەرەبوی مادەی ١٤٠یشیان وەرگرتوە و بەپێی یاسا مافی ئەوەیان نییە داوای زەوی بکەن.

ڕەمەک ڕەمەزان قائیمقامی قەزای چەمچەماڵ بەکوردسات نیوزی ڕاگەیاند، بە بڕیاری قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆکی حکومەتی ھەرێم ئەو پارانەی ھاوڵاتییەکە کە سوتاون بۆی قەرەبوو دەکرێتەوە و بۆ ئەو مەبەستەش پەیوەندییان بە بەڕێوەبەری گشتی بانکی ھەرێمەوە لە سلێمانی کردوە و ڕێکارەکانی قەرەبووکردنەوەکەش جێبەجێ دەکرێت.

قائیمقامی چەمچەماڵ وتیشی، ئەو پارانەی لەماڵەکەدا سوتاون بەشێکیان ٣٥ ملیۆن دینارە کە قەرەبوو دەکرێتەوە و بۆ دۆلارەکەش ھەوڵی بۆ دەدرێت، ئاماژەی بەوەشکرد، وەک قائیمقامیەتی چەمچەماڵیش کەمپینێکی کۆکردنەوەی ھاوکاری بۆ ئەو خێزانە دەستپێدەکەن.

ڕۆژی شەممەی ڕابردوو لەگەڕەکی ڕزگاری قەزای چەمچەماڵ ماڵی ھاووڵاتییەک سوتا و بەھۆیەوە بڕێکی زۆر پارەشی سووتان.

فەرمانگەی میدیا و زانیاری بڵاویکردەوە، بە مەبەستی کەمکردنەوەی کاریگەری لافاو لە گوندی گردجووتیار لە نزیک شاری ھەولێر، حکومەتی ھەرێم رەزامەندیداوە لەسەر تەرخانکردنی بڕی یەک ملیار و ٩٨٥ ملیۆن دینار، بە شێوەی نەختینە و بە قۆناغ، لەسەر بودجەی وەبەرھێنانی وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو. 

فەرمانگەی میدیا و زانیاری راشیگەیاند، رێگریکردن لە لافاو و کەمکردنەوەی زیانەکانی لە شارە جیاجیاکانی کوردستاندا، یەکێکە لە کارە سەرەکییەکانی حکومەتی ھەرێمی کوردستان، بۆ ئەم مەبەستەش رێوشوێنی جیاجیا دەگیرێنەبەر.

ھێزەکانی ئاسایشی ناوخۆ لە راگەیەندراوێکدا بڵاویانکردەوە، دوای دەستکەوتنی زانیاری لەلایەن دەزگای ئاسایشی گشتییەوە سەبارەت بە مۆڵگەی تیرۆریستانی داعش، چەند ھەڵمەتێکیان لە گەڕەکەکانی قامیشلۆ ئەنجامداوە.

لە ھەڵمەتەکاندا، ٣٦ کەس دەستگیرکراون بە تۆمەتی پەیوەندییان بە تیرۆریستانی داعشەوە، ھەروەھا دەستیان گرتووە بەسەر چەک و تەقەمەنی و چەندین بابەتی سەربازی.

داواشیان لە ھاووڵاتیان کرد، لە ئەگەری بوونی ھەر جوڵەیەکی گومانلێکراو، ئاگاداریان بکەنەوە. 

بەڕێوەبەرایەتی گشتی گەشتوگوزاری ھەولێر لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوەکردووە، لە ماوەی ساڵی ٢٠٢٢دا زیاتر لە دوو ملیۆن و ٧٥٢ ھەزار گەشتیاری ناوخۆ و پارێزگاکانی عێراق و  بیانی سەردانی ھەولێر و دەوروبەریان کردووە.

ئاماژەی بەوەشکردووە، تەنھا لە پشووەکانی سەری ساڵدا ٦١ ھەزار و ٦٥٨ گەشتیار بە مەبەستی بەشداریکردن لە چالاکییەکانی ساڵی نوێدا سەردانی پارێزگای ھەولێریان کردووە.

سەرکەوت ئەحمەد وتەبێژی پۆلیسی سلێمانی بە کوردسات نیوزی رایگەیاند، سێ کەسی تریان لەسەر دۆسیەی ئەو کچەی کە رۆژی ھەینی رابردوو لە ناوچەی ھوانەی سلێمانی لەلایەن چەند گەنجێکەوە ھێرشیکرایە سەر دەستگیرکردووە و بەوەش ژمارەی دەستگیرکراوان گەیشتە ١٩ کەس و سەرجەمیان رووبەڕووی دادگا کراونەتەوە.

وتیشی، ئەو دەنگۆیانەی باس لە دیارنەمانی کچەکە دەکەن دوورن لە راستییەوە و کچەکە لە پۆلیس سکاڵای لە دژی ئەو کەسانە تۆمار کردووە و وتەی لێوەرگیراوە. 

رۆژی ھەینی رابردوو ژمارەیەک گەنج لەکاتی نمایشی ماتۆڕسکیل لە ناوچەی ھوانە ھێرشیانکردە سەر کچێک و رووداوەکەش لە سۆشیال میدیا کاردانەوەی فراوانی بەدوای خۆیدا ھێنا.

چەند سەرچاوەیەک لە بەڕێوەبەرایەتی دابەشکردنی سوتەمەنی پارێزگاکان و وەزارەتی سامانە سروشتییەکانی ھەرێم بە کوردسات نیوزیان راگەیاند، قۆناغی یەکەمی دابەشکردنی نەوت کۆتایی ھاتووە کە پێدانی ٢٠٠ لیتر نەوت بوو لە ناوچە شاخاوییەکان بە ھەر خێزانێک، بەڵام بۆ قۆناغی دووەم و سێیەم کە دابەشکردنی نەوتە لە سەنتەر و دەوروبەری شارەکان، ھیچ وادەیەک دیارینەکراوە، لەبەرئەوەی نەوت لە کۆگاکاندا نەماوە.

بە وتەی سەرچاوەکان، بڕیاری دابەشکردنی نەوت لە دەسەڵاتی ئەنجومەنی وەزیرانە و ھەر کاتێکیش بەغداد نەوت رەوانە بکات پرۆسەی دابەشکردنی نەوت دەستپێدەکاتەوە.

بەپێی ئاماری وەزارەتی سامانە سروشتییەکان، تا ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢، ٣٦ ملیۆن و ٨٦٩ ھەزار لیتر نەوت لەسەرجەم ناوچە شاخاوییەکانی ھەرێمی کوردستان بە نرخی ١٠٣ ھەزار و ٥٠٠ دینار بۆ ھەر بەرملێک دابەشکراوە و ١٨٤ ھەزار و ٣٤٧ خێزان سودمەندبوون.

سەرۆکایەتی پەرلەمانی کوردستان لە پەیامێکدا بەبۆنەی ساڵی نوێی ٢٠٢٣ رایگەیاند، خوازیارن ساڵی نوێ سەرەتاییەکی گەش بێت بۆ باشترکردنی گوزەرانی خەڵک و چەسپاندنی مافەکانی ھاووڵاتییان و بەھێزترکردنی دامەزراوە نیشتمانییەکان.

ھاوکات بە پێویستی دەزانێت، حکومەتی ھەرێم و حکومەتی فیدڕاڵی لێکتێگەیشتنی نێوانیان بکەنە بنەمای ڕێککەوتنێکی گشتگیر لەبەر ڕۆشنایی بنەما دەستوورییەکان بۆ چارەسەرکردنی تەواوی کێشەکان.

داواش لە فراکسێۆنە کوردستانییەکانی ئەنجوومەنی نوێنەران دەکات ی پێکەوە کار بۆ چەسپاندنی زیاتری ماف و خواستەکانی خەڵکی کوردستان بکەن.