کوردستان
كۆبانێ كە وەكو رەمزی بەرەنگاربوونەوەی داعش وێنادەكرێت، لەئێستادا لەژێر هەڕەشەی هێرشی توركیا و گروپە چەكدارەكانی هاوپەیمانی ئەو وڵاتەدایە.
بەپێی ئاژانسەكانی جیهان، ئەنقەرە لەئێستادا خۆی بۆ هێرشی زەمینی بۆسەر سوریا ئامادە دەكات، ئەمریكاش هەوڵەكانی بۆ كۆنتڕۆڵكردنی دۆخەكە خستووەتەگەڕ.
ئیلهام ئەحمەد هاوسەرۆكی ئەنجومەنی سوریای دیموكرات، نامەیەكی بۆ دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی هەڵبژێردراوی ئەمەریكا ناردووە و تێیدا جەختیكردووەتەوە، توركیا خۆی ئامادە دەكات بۆ هێرشێكی زەمینی بۆ ناو خاكی سوریا و داوای لەترەمپ كردووە، فشار بخاتە سەر رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆك كۆماری توركیا بۆ ئەوەی خۆی لەو هەنگاوە بەدوربگرێت.
لەچەند رۆژی رابردوودا كۆبانێ چەندین هێرشی كراوەتەسەر و لەڕێگەی بۆردومانی زەمینی و ئاسمانییەوە، هەوڵی داگیركردنی شارەكە و گوندەكانی دەوروبەری دەدات، شەڕڤانانی هەسەدەش بەتوندی بەرپەرچیان داوەتەوە و بەپێی روانگەی بۆ مافی مرۆڤ شەڕڤانان درۆنێكی توركیایان لەو سنورە خستووەتەخوارەوە.
ساڵح موسلیم ئەندامی دەستەی سەرۆكایەتی پەیەدە بە كوردسات نیوزی راگەیاند، ماوەی چەند رۆژێكە بەهۆی بۆردومانەكانەوە هەڕەشەی جدی لەسەر كۆبانێ دروستبووە.
هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) لەسەر روداوەكانی ئێستای سوریا دەڵێت، دەوڵەتی توركیا چەندین ساڵە هێرش دەكاتە سەر ناوچەكانی باكوور و ڕۆژهەڵاتی سوریا و ئاراستەكەی بەرەو بەنداوی تشرین گۆڕیوە و هەوڵدەدات بەرەو كۆبانێ پێشڕەی بكات، دەشڵێت لەشكركێشی سوپای توركیا نەوەستاوە و لەئێستادا بەنیازە هێرش بكاتە سەر شاری كۆبانێ.
لەسەر ئەم پێشهاتە چاوەڕوانكراوەی سوپای توركیا بۆسەر كۆبانێ، ئانالینا بێربوك وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا، كۆبانێ بە سیمبولی خەباتی ئازایانەی كوردەكان لە دژی داعش ناودەبات و داوا لە توركیاش دەكات، بەرپرسیارێتی خۆی لە پاراستنی یەكپارچەیی خاكی سوریا بگرێتە ئەستۆ.
روداوەكانی سوریا لەدوای كەوتنی ئەسەد، ئەو وڵاتەی بردووەتە قۆناغێكی دیكەوە، بەجۆرێك دۆست و دوژمنەكانی سەردەمی ئەسەد، لەئێستادا رۆڵەكانیان گۆڕاوە، توركیا خۆی بە بەرپرس و دۆستی سوریای نوێ دەزانێت و یەكەم وڵات بوو باڵیۆزخانەی وڵاتەكەی، دوای 12 ساڵ لە دیمەشق كردەوە.
هەرچی كۆماری ئیسلامی ئێرانیشە، لەڕێگەی وەزارەتی دەرەوە كردنەوەی باڵیۆزخانەكەی لە سوریا بەنزیك نازانێت و دەڵێت، بوونی هێزەكانیان لە سوریا بۆ بەرگری و پشتیوانی كەسێك نەبووە، بەڵكو بۆ بەرەنگاربوونەوەی تیرۆربووە.
لە کۆبونەوەکەدا کە رۆژی سێشەممە (17/12/2024) لە هەولێر بەڕێوەچوو، تاوتوێی دواین پێشهاتە سیاسی و ئەمنییەکانی ناوچەکە و بە تایبەتیش دۆخی سوریا کرا و لەمبارەیەوە قوباد تاڵەبانی رایگەیاند، سەرباری دەرکەوتنی هەندێک ئاماژەی ئەرێنی لە سوریاوە، بەڵام بارودۆخەکە بە گشتی هەستیارە، هیوای خواست لە سوریای نوێدا مافی هەموو پێکهاتەکان و بە تایبەتیش مافەکانی کورد پارێزراوبێت.
سەبارەت بە دۆخی رۆژئاوای کوردستانیش، جێگری سەرۆکوەزیران رایگەیاند، پێویستە کورد لەم بارودخەدا یەکگرتوو و یەکدەنگ بێت و پێگە و مافەکانی لە سوریایەکی یەکگرتوو و دیموکراتی گەرەنتی بکرێت.
لە تەوەرێکی دیکەی کۆبوونەوەکەدا باسی مەترسی گروپە تیرۆریستییەکان و بە تایبەتیش داعش بۆسەر سەقامگیری ناوچەکە کرا و هەردوولا هاوڕابوون کە داعش هێشتا مەترسییەکانی گەورەیە، هەر لەم چوارچێوەیەدا قوباد تاڵەبانی سوپاسی هێزەکانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی کرد کە بەردەوامن لە ئۆپەراسیۆنەکانیان لە دژی تیرۆریستانی داعش.
لە بەشێکی دیکەی کۆبونەوەکەدا باسی دۆخی ناوخۆی هەرێمی کوردستان و هەوڵەکان بۆ پێکهێنانی حکومەتی نوێی هەرێم کرا و لەمبارەیەوە دواین کۆبونەوەی وەفدەکانی دانووستانکاری یەکێتی و پارتی بە ئەرێنی هەڵسەنگێندران و جەختیش کرایەوە لەسەر هەنگاوی کردەیی بۆ پێکهێنانی حکومەتێکی کارا لەسەر بنەمای پاراستنی بەرژەوەندییەکانی هەموو هاووڵاتیانی هەرێمی کوردستان.
ئەنجومەنی پیشیوانی یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان، بهبۆنهی رۆژی ئاڵای كوردستانەوە پهیامێکی بڵاوکردەوە و تێیدا رایگەیاندووە، "ئاڵای كوردستان سمبولی خۆڕاگری و قارەمانێتی گەلی کوردە و لەوچوارچێوەیەشدا سەدان قوربانیمان بەخشیوە".
دەقی پەیامەکە...
رۆژی 17ـی 12 لە لایەن پەرلەمانی کوردستانەوە بە بریاری ژمارە (48)ی 19-6-2004، وەک رۆژی ئاڵای کوردستان دیاریکراوە.
لەم رۆژەدا، جوانترین و گهرمترین پیرۆزبایی له خۆمان و كۆمهڵانی خهڵكی كوردستان دهكهین، ئاڵای كوردستان سمبولی خۆڕاگری و قارەمانێتی گەلی کوردە و لەوچوارچێوەیەشدا سەدان قوربانیمان بەخشیوە، بۆیە دوژمنانی گەلەکەمان، پێویستە ئەو ڕاستیە بزانن، لە رابردوودا زۆر ھێز و لایەن، رێگریان لە ھەڵکردنی ئاڵای کوردستان کرد، بەڵام چارەنوسیان روخاندن و تێکشکان بووە و سەرەنجام ئیرادەی گەلەکەمان سەرکەوتوە.
ھەمیشە شەکاوە بێت ئاڵای كوردستان
ئەنجومەنی پیشیوانی یەکیتی نیشتمانی کوردستان
ئیلهام ئەحمەد هاوسەرۆكی ئەنجومەنی سوریای دیموكرات نامەیەك ئاڕاستەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی هەڵبژێدراوی ئەمریكا دەكات و داوادەكات فشار بخاتە سەر ئەردۆغان تا هێرش نەكاتە سەر رۆژئاوای كوردستان.
بەپێی راپۆرتێكی رۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵی ئەمریكی، بەهۆی هەڕەشە بەردەوامەكانی توركیا بۆ سەر رۆژئاوای كوردستان، ئیلهام ئەحمەد هاوسەرۆكی ئەنجومەنی سوریای دیموكرات نامەیەكی ئاڕاستەی دۆناڵد ترەمپ كردووە و تێیدا ئاماژەی بۆ ئەوەكردوە، ئامانجی توركیا ئەوەیە كە پێش ئەوەی ترەمپ دەستبەكارببێت، رۆژئاوای كوردستان داگیربكات.
هۆشداریشیداوە لەوەی كە هەر داگیركارییەكی توركیا دەبێتە هۆكاری ئاوارەبوونی زیاتر لە ٢٠٠ هەزار هاووڵاتی مەدەنی لە كۆبانێ و جگە لەوەش چەندین هاوڵاتی مەسیحی ئاوارە دەبن و كارەساتی گەورە روودەدات.
چەند لێپرسراوێكی ئەمریكیش بە رۆژنامەكەیان وتووە، توركیا و هاوپەیمانەكانی مانەوەیان لە سنورەكانی سوریا بەهێز دەكەن، ئەمەش نیگەرانی لای هەسەدە دروستكردووە سەبارەت بەوەی توركیا ئامادەكاری بكات بۆ چونە ئەو ناوچانەی كە لەلایەن هەسەدەوە بەڕێوەدەبرێن.
سەرۆكی هەرێمی كوردستان لەگەڵ فەرماندەی هێزەكانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی لە عێراق و سوریا كۆبووەوە و جەخت لە بەردەوامی پشتگیرییەكانی هاوپەیمانان بۆ هەرێم و عیراق كرایەوە.
بەپێی راگەیەندراوێكی سەرۆكایەتی هەرێم، نێچیرڤان بارزانی سەرۆكی هەرێمی كوردستان لەگەڵ ژەنەڕاڵ كێڤن لێیهی فەرماندەی هێزەكانی هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی لە عێراق و سوریا كۆبووەتەوە و كۆبوونەوەكە بە ئامادەبونی وەزیری پێشمەرگە بەڕێوەچوو كە تێیدا دوایین پێشهاتەكانی سوریا و رەوشی ئەمنی عیراق و ناوچەكە تاوتوێكراوە و جەختكراوەتەوە لە پتەوكردنی هەماهەنگی نێوان هێزەكانی پێشمەرگە و سوپای عێراق و هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی بۆ بەرەنگاربونەوەی هەرەشەكانی تیرۆر و پاشماوەكانی داعش.
هەروەها لە كۆبوونەوەكەەدا ، فەرماندەی هێزەكانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی لە عێراق و سوریا ستایشی ڕۆڵی هەرێمی كوردستان و هێزەكانی پێشمەرگەی لە شەڕی دژەتیرۆردا كرد و پابەندیی هاوپەیمانانی بە پشتگیریكردنی عیراق و هەرێمی كوردستان دوپاتكردووەتەوە بۆ پاراستنی سەقامگیری و روبەروبونەوەی هەرەشەكانی داعش.
وەزارەتی دارایی هەرێمی كوردستان رایگەیاند، ئەمڕۆ حكومەتی عیراق بۆ موچەی مانگی ١١ زیاتر لە ٦٣١ ملیار دیناری خستووەتەسەر هەژماری بانكی وەزارەتیان.
وەزارەتی دارایی و ئابوری حكومەتی هەرێمی كوردستان لە راگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، ئەمڕۆ لە لایەن وەزارەتی دارایی عیراقەوە بڕی ٦٣١ ملیار و ٣٣٥ ملیۆن دینار بۆ تەمویلی موچەی مانگی ١١ی موچەخۆرانی هەرێم خراوەتەسەر هەژماری بانكی وەزارەتی دارایی هەرێم.
ئەوەش لەكاتێكدایە، حكومەتی هەرێمی كوردستان ئەمڕۆ دەستی بە دابەشكردنی موچەی مانگی 10ی موچەخۆران كردووە و تا رۆژی دووشەممەی داهاتوو بەردەوام دەبێت.
پێشتر حكومەت رایگەیاندبوو، لەگەڵ گەیشتنی هەر بڕە پارەیەك راستەوخۆ دەست بە دابەشكردنی موچە دەكەن.
وەفدی دانوستانكاری یەكێتی و پارتی لە پیرمام كۆبوونەوە و رایانگەیاند، لیژنەیەكی هاوبەش بۆ ئامادەكردنی رەشنوسی كارنامەی حكومەت بۆ كۆبوونەوەی داهاتوو پێكدەهێنن.
وەفدی دانوستانكاری یەكێتی و پارتی دوای كۆبوونەوەیان لە پیرمام راگەیەنراوێكیان بڵاوكردەوە و تیایدا هاتووە، لە كۆبوونەوەكەدا باس لە رەوشی ناوچەكە كرا و هەردوولا هاوڕابوون لەسەر تەبایی و هاوهەڵوێستی بۆ پارێزگاریكردن لە هەرێمی كوردستان لەم قۆناغەدا.
ئاماژەیان بەوەشكردووە، لە كۆبوونەوەكەدا ئامادەكردنی هەنگاوەكانی پێكهێنانی كابینەی نوێی حكومەت و هەنگاوەكانی سەرخستنی پرۆسەكە تاوتوێكراوە لەگەڵ ئامادەكردنی كارنامەیەكی هاوبەش بۆ حوكمڕانی داهاتووی كوردستان بۆ قۆناغی داهاتوو بەشێوەیەك بێت پارێزگاری لە هەرێمی كوردستان و هاووڵاتیان و پێكهاتەكان بكات.
هەروەها ئەوەشخراوەتەروو، لیژنەیەكی هاوبەش پێكدەهێنن بۆ ئامادەكردنی رەشنوسی كارنامەی حكومەت بۆ كۆبوونەوەی داهاتوو.
ئەمە دووەم كۆبوونەوەی نێوان یەكێتی و پارتییە بۆ تاوتوێكردنی پرسی پێكهێنانی كابینەی نوێی حكومەت، ئەوەش دوای ئەوەی رۆژی 30ی مانگی رابردوو، وەفدی یەكێتی و پارتی لە سلێمانی كۆبوونەوە.
دەقی راگەیەندراوەکە
بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتی نیشتمانی لە رۆژی ئاڵای کوردستاندا پەیامێکی بڵاوکردەوە و دەڵێت" ئاڵای کوردستان هێمای خەبات و خۆڕاگریی گەلەکەمانە لەپێناو سەربەرزی و سەرفرازیدا، لەپێناو شەکانەوە و شکۆداریی ئەم ئاڵایەدا خەباتی بێوچانمان کردووە و قوربانیی زۆرمان داوە"
دەقەی راگەیاندراوەکەی بافڵ جەلال تاڵەبانی
ئاڵای کوردستان هێمای خەبات و خۆڕاگریی گەلەکەمانە لەپێناو سەربەرزی و سەرفرازیدا، لەپێناو شەکانەوە و شکۆداریی ئەم ئاڵایەدا خەباتی بێوچانمان کردووە و قوربانیی زۆرمان داوە. بۆیە پێویستە هەموومان بە یەک خەون و یەک ئامانجی هاوبەشەوە، بە قبووڵکردنی جیاوازییەکان و دوور لە بەرژەوەندیی حزبییەوە ئەو مێژووە پڕ لە قوربانیدانە لەیادنەکەین و کار بۆ کوردستانێکی بەهێزتر بکەین، داهاتوویەکی گەشتر بونیادبنێین و ژیانێکی سەقامگیرتر لەژێر سایەی ئاڵاکەماندا بۆ خەڵکەکەمان دەستەبەر بکەین.
دروود بۆ رۆحی شەهیدان
بەرز و شکۆداربێت ئاڵای کوردستان
بافڵ جەلال تاڵەبانی
سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
فالح فەیاز سەرۆكی دەستەی حەشدی شەعبی، لە كەركوك لەگەڵ پارێزگار و سەرۆكی ئەنجومەنی پارێزگای كەركوك كۆبووەوە.
رێبوار تەها پارێزگاری كەركوك و محەمەد حافز سەرۆكی ئەنجومەنی پارێزگای كەركوك پێشوازیان لە فالح فەیاز سەرۆكی دەستەی گشتی حەشدی شەعبی كرد.
پەیامنێری كوردسات نیوز رایگەیاند، هاتنەكەی سەرۆكی دەستەی حەشدی شەعبی بۆ كەركوك پەیوەندی بە دۆخی ئەمنی ناوچەكەوە هەیە.
سەردانەكەی فالح فەیاز لەدوای ئەوەدێت كە لەچەند رۆژی رابردوودا هادی عامری سەرۆكی رێكخراوی بەدر و عەمار حەكیم سەرۆكی رەوتی حیكمە سەردانی كەركوكیان كرد.
بریکاری وەزارەتی دارایی عێراق بە کوردسات نیوزی راگەیاند، ئەمڕۆ بەشێک لە مووچەی مانگی ١١ رەوانەی هەرێم کراوە.
رێباز حەملان بریكاری وەزارەتی دارایی عیراق بە كوردسات نیوزی راگەیاند، ئەمڕۆ بەشێك لە موچەی مانگی ١١ی موچەخۆرانی هەرێم رەوانە كراوە و لیستی موچەی مانگی ١٢ش وردبینی بۆ دەكرێت.
وتیشی، هەوڵی جددی هەیە بۆ چارەسەركردنی كێشەی موچە و لەئێستادا سەرقاڵی پڕكردنەوەی كورتهێنانی موچەی هەر سێ مانگی كۆتای ئەمساڵی موچەخۆرانی هەرێمی كوردستانن.
ئەمڕۆ دوای دوو مانگ، دەستکرا بە دابەشکردنی موچەی مانگی ١٠ی موچەخۆران و بڕیارە لەماوەی شەش رۆژدا مووچەی سەرجەم مووچەخۆران بدرێت.
بەپێی لێدوانی بەرپرسان، بڕیارە سەرەتای هەفتەی داهاتووش لیستی مووچەی مانگی ١١ رابگەیەنرێت.
دوو رۆژ بەر لە ئێستاش حکومەتی هەرێم رایگەیاند، گفتوگۆکان لەگەڵ بەغدادا ئەرێنین و لە رۆژی سێشەممە ١٧ی ١٢ دەست بە دابەشکردنی موچەی مانگی ١٠ دەکەن، لەگەڵ گەیشتنی پارەش لە بەغداوە، موچەی مانگەکانی دیکە دابەش دەکەن.
ئاسۆ مامەند بۆ یادی ئاڵای کوردستان رایگەیاند، ئاڵای کوردستان، سیمبولی نەتەوەیەکی تێکۆشەر و ئاشتیخوازە، ئەرکی هەموو کوردێکی دڵسۆزە پاریزگاری لەو سیمبولە نەتەوەیی و نیشتمانییە بکات.
ئاسۆ مامەند سەرپەرشتیاری کەرکوک-سەڵاحەدینی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان رایگەیاند، "بە بۆنەی رۆژی ئاڵای کوردستان، جوانترین پیرۆزبایی لە سەرجەم کوردستانییان دەکەم".
دەشڵێت، ئاڵای کوردستان، سیمبولی نەتەوەیەکی تێکۆشەر و ئاشتیخوازە، هەروەک سیمبولێکیشە بۆ ئاشتی و پێکەوەژیانی گەلی کوردستان، ئەرکی هەموو کوردێکی دڵسۆزە پاریزگاری لەو سیمبولە نەتەوەیی و نیشتمانییە بکات تاوەکو هەر لە بەرزیدا بشەکێتەوە.
ئاماژەی بەوەشكردووە، "لە پێناو پارێزگاریکردن لە ئاڵای کوردستان، قوربانی زۆرمان بەخشیوە، ئەوە ئەرکێک بووە لەسەر شانمان، دەبێت نەوە دوای نەوە پارێزگاری لێبکەین".
ئەمڕۆ ١٧ی ١٢، رۆژی ئاڵای کوردستانە و لە هەرێم و چەندین ناوچەی دیکەی جیهان، بە بەڕێوەچوونی چەندین چالاکی ئەو یادە بەرز رادەگیرێت.
بەپێی پێشبینییەکانی هەریەک لە کەشناسیی هەرێم وعێراق، لەمڕۆوە پلەکانی گەرما روو لە بەرزبوونەوە دەکەن و هەفتەی داهاتووش جارێکی دیکە نزمبوونەوە بە خۆیانەوە دەبینن و لە چەند ناوچەیەکی هەرێم باران دەبارێت.
کەشناسی هەرێم رایگەیاندووە، ئەمڕۆ و سبەی ئاسمان پەڵەهەور و نیمچەهەور دەبێت. بەپێی پێشبینییەکانی کەشناسیش، پلەکانی گەرما بەرزتر دەبنەوە بەراورد بە دوێنێ و ئەمڕۆ.
بەپێی پێشبینییەکانی کەشناسیی هەرێم، لەمڕۆوە نزمترین پلەکانی گەرما بۆ سەرروو سفری سیلیزی بەرزدەبنەوە، لەکاتێکدا دوێنێ لە زۆرینەی ناوچەکانی هەرێم نزمترین پلەکانی گەرما لەژێر سفری سیلیزییەوە بوون.
لەلایەکی دیکەوە، کەشناسیی عێراق رایگەیاندووە، سبەینێ چوارشەممە، پلەکانی گەرما هاوشێوەی ئەمڕۆ دەبن، رۆژی پێنجشەممە و هەینی، پلەکانی گەرما کەمێک بەرزتر دەبنەوە، رۆژی هەینیش ئەگەری بارینی کەمێک باران هەیە لە ناوچە بەرز و شاخاوییەکان.
ئاماژەی بەوەشکردووە، رۆژی شەممە، جارێکی دیکە پلەکانی گەرما روو لە نزمبوونەوە دەکەن و پێشبینی دەکرێت، لە چەند ناوچەیەکی جیاوازی هەرێم باران ببارێت.
١٧ی ١٢ی هەموو ساڵێک رۆژی ئاڵای کوردستانە، ئەو ئاڵایەی بە ڕوانین لێی و بینینی خۆرێکی گەش و سێ رەنگی سور و سپی و سەوز، خەبات و تێکۆشان و هیوا و وەفا؛ وێنا دەکات.
لە ١٦ی ٤ی ساڵی ٢٠٠٤دا، پەرلەمانی کوردستان رۆژی ١٧ی ١٢ی وەکو رۆژی ئاڵای کوردستان دیاریکرد. پێشتر پەرلەمانی کوردستان ئەوەی راگەیاندووە، "ئاڵای کوردستان رەمزی قەوارەی هەرێمی کوردستانە و لە دەستووری هەمیشەیی عێراق دانی پێدانراوە."
ساڵانە لە رۆژی ئاڵای کوردستاندا، لە سەرجەم دامودەزگا و خوێندنگەکانی هەرێمدا ئاڵا هەڵدەکرێت و جلی کوردی لەبەردەکرێت و بە چەندین چالاکی یادی دەکرێتەوە، لە ناوەندەکانی خوێندنیشدا چالاکی تایبەت بۆ ئەو یادە بەڕێوەدەچێت.
ئەگەرچی مانگی ١٢ لە هەرێمی کوردستان بەر سەرماوسۆڵە دەکەوێت، بەڵام دڵی جگەرگۆشە و خوێندکارانی ئەم خاکە و مامۆستایان و کارمەندانی دیکە ئەوەندە گەرمە، بە چەندین چالاکی جۆراوجۆر ئەو رۆژە پیرۆز دەکەن و بەرز رایدەگرن.
لەپاڵ هەڵکردنی ئاڵادا لە ناوەندە جیاوازەکان، بەهۆی دۆخی ئابووری و نەدان و دواکەوتنی موچەوە لە چەند ناوەندێک دەوام راگیراوە و ئەو یادکردنەوەیە بەڕێوەناچێت.
ساڵی رابردووش، بایکۆت بەشێوەیەکی گشتی قوتابخانەکانی سنووری پارێزگاکانی سلێمانی و هەڵەبجە، ئیدارەکانی گەرمیان و راپەڕین وقەزای کۆیە، ئەو یادە تەنها لە چەند خوێندنگەیەکدا کرایەوە و بەشێوەیەکی گشتی سەرجەم ناوەندەکانی خوێندنی نەگرتەوە.
رۆژی ئاڵای کوردستان
١٧ی ١٢ی ساڵی ١٩٤٥ی زاینی، کە بە ساڵی کوردی هاوکات بوو لەگەڵ ٢٦ی سەرماوەزی ٢٦٤٥، لە مەراسمێكدا، ئاڵای کوردستان لەسەر شانی کەریمی نازمی، لە مەیدانی چوارچرای مەهابادەوە بەرەو باڵەخانەیەکی بەرزی مەهاباد برا و بە ئامادەبوونی قازی محەمەد و هاوشانی چەندین کەسایەتی ئەو کاتە و هاوڵاتیان، ئاڵاکە لەسەر ئەو باڵەخانەیە هەڵکرا.
دوابەدوای هەڵکردنی ئاڵای کوردستان لە مەهاباد، ئاڵا لەو شار و شارۆچکانەی دیکەش هەڵکران کە لەژێر دەسەڵاتی شای ئەوکاتەی ئێراندا نەبوون.
رەنگەکان و شێوەی ئاڵای کوردستان
دکتۆر قاسملۆ سکرتێری پێشووتری حزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران دەڵێت، ئەو کات ئاڵای کوردستان رەنگە بنەڕەتییەکانی بەهەمان شێوەی ئێستا سێ رەنگ بوون، سوور لە سەرەوە و سەوز لە ناوەڕاست و سپی لەنێوانیاندا، هێمای کوردستانیش قەڵەمێک بوو لەنێوان دوو گوڵەگەنمدا و خۆرێک لە سەریانەوە هەڵهاتبوو. کە قەڵەمەکان مانای بایەخ و گرنگی فەرهەنگ و زانست بوو و گوڵەگەنمەکانیش هێمایەک بوون بۆ کار و بەرهەمی کوردەکان، خۆریش سیمبولی ئازادی بوو.
ئاڵای کوردستان هەر لە رابردووەوە و بەپێی سەردەمە جیاوازەکان چەندین جار گۆڕانکاری بەسەر شێوەکەیدا هاتووە، بەڵام بەشێوەیەکی سەرەکی لەنێووان ئەو چوار رەنگەدا ماوەتەوە.
بەپێی سەرچاوە جیاوازەکان ئەمانە چەند وێنەیەکی ئاڵای کوردستانن لە سەردەمە جیاوازەکاندا
پەرلەمانی کوردستان و بەیاسا رێکخستنی ئاڵا
لە ساڵی ١٩٩٩دا پەرلەمانی كوردستان بە یاسا شێوازی ئاڵا و مامەڵەكردنی لەگەڵیدا رێكخست، لە دەقی یاساکەدا هاتووە:
هەرێمی كوردستانی عێراق ئاڵایەكی شێوە لاكێشەیی دەبێت، پانیەكەی سێ یەكی درێژیەكەی دەبێت و بەسەر سێ لاكێشەی ئاسۆیی یەكسان لە درێژی و پانی دابەشكراوە، بەم شێوەیە:
یەکەم: لاكێشەی سەرەوە رەنگی سوورە، هێمایە بۆ شەهیدانی بزووتنەوەی رزگاریخوازی كورد.
دووەم: لاكێشەی ناوەڕاست سپیە، هێمایە بۆ ئاشتی و ئازادی و دیموكراتی و لێبوردەیی كە گەلی كوردستان دەیەوێت.
سێیەم: لاكێشەی خوارەوە رەنگی سەوزە، هێمایە بۆ كشتوكاڵ و سروشت و ژینگەی كوردستان.
چوارەم: لە ناوەراستی لاكێشە سپیەكەدا خۆرێك هەیە رەنگی زەردە، دەكەوێتە خاڵی یەكتربڕی رووبەری لاكێشەكە، ٢١ تیشكی سێگۆشەی یەكسانی لێ دەردەچێت، بەرزی تیشكەكان دەگاتە ناوەڕاستی هەردوو لاكێشەی سوور و سەوز، خۆرەكە هێمایە بۆ بەردەوامبوونی ژیان و مەعریفە و هیوا و گەشبینی، ٢١ تیشكەكەش هێمایە بۆ بۆنەی نەتەوەیی نەورۆز، رۆژی بەرەنگاربوونەوە و راپەرین و شۆڕش و رزگاری دژی زوڵم و ستەم و چەوسانەوە.
ئازادانە ئاڵا هەڵدەکرێت
ئێستا ئاڵای کوردستان سنوورەکانی هەرێمی بڕیوە و ئازادانە لە وڵاتانی دیکەش هەڵدەکرێت، بە جۆرێک، لە بەشێکی زۆری سەردانە فەرمییەکانی بەرپرسان بۆ وڵاتان بە ئاڵای کوردستان پێشوازییان لێدەکرێت.
ئێستا کورد لە وڵاتە جیاوازەکاندا بە ئازادانە رۆژی ئاڵاکەی بەرز رادەگرێت و لە ١٧ی ١٢دا یادی دەکاتەوە و چالاکی بۆ رێکدەخات.
فەرماندەیی هێزەکانی كۆماندۆی كوردستان بۆ ڕۆژی ئاڵای کوردستان پەیامێکی بڵاوکردەوە و رایگەیاند؛ ئەمڕۆ یادی "ڕۆژی ئاڵا" دەكەینەوە، لە هەموو كاتێك زیاتر پێویستمان بەتەبایی ناوخۆیی و گیانی برایەتی و لێكتێگەیشتن و لێبووردەیی و كاری پێكەوەیی و ئامادەسازی سیاسی و سەربازی هەیە.
دەقی پەیامەکەی کۆماندۆی کوردستان
رۆژی ئاڵای پیرۆزی كوردستان
ئاڵاكەمان سیمبوڵی گیان فیدایی و قوربانیدان و سەرفرازییمانە، شانازی بە سەر بڵندی و شكۆمەندی ئاڵاكەمانەوە دەكەین، سڵاو و درود بۆ رۆحی پیرۆزی ئەو شەهیدانە دەنێرێن، كە لە پێناو "ئاڵای كوردستان"دا کاروانێک قوربانیان داوە و "كوڕانی كۆماندۆ" درێژە پێدەری ئەو كاروانەن.
لەرۆژی ئاڵای كوردستاندا گەرمترین و جوانترین پیرۆزبایی لە كەسوكاری سەربەرزی شەهیدان و كۆمەڵانی خەڵكی كوردستان و ڕێبوارانی ڕێگای ئەو ئاڵایە دەكەین، دەستمان لە سەر دڵ و بەشكۆوە لە بەرامبەر ئاڵاكەمان ڕادەوەستین و ئەو یادە بەرز ڕادەگرین.
"كوڕانی كۆماندۆ" زیاتر لە جاران قوربانی بۆ خاك و ئاڵاكەمان دەدەین، هاوشێوەی (لۆگۆ)كەمان ئاڵای کوردستانمان لەنێو سنگ و دڵ و ناخمان هەڵگرتووە، کە مێژوویەكی دووری نیە بۆ پاراستنی شكۆی ئاڵا و خاكی پیرۆزی كوردستان، شەهیدی فەرماندەی خۆشەویستمان "ئاكام عومەر" یەكێك بوو لە رێبوارانی ئەو کاروانە.
ئەمڕۆ لە كاتێكی هەستیاردا ئێمە لەم بەشەی كوردستان یادی "ڕۆژی ئاڵا" دەكەینەوە، كە ناوچەكە بە گۆڕانكارییەكی زۆر خێرا و ئانیدا تێپەڕ دەبێت، بۆیە جەخت لەوە دەكەینەوە، كە لە هەموو كاتێك زیاتر پێویستمان بەتەبایی ناوخۆیی و گیانی برایەتی و لێكتێگەیشتن و لێبووردەیی و كاری پێكەوەیی و ئامادەسازی سیاسی و سەربازی هەیە، لە پێناو پاراستنی ئەو قەوارە دەستوورییە، كە بەری ڕەنج و خەبات و قوربانیدانی خەڵكی كوردستانە و موڵكی تایبەتی هیچ كەس و لایەن و ئایدۆلۆژیاییەكی دیاریكراو نییە، كە ئەركە لەسەر هەموولایەك كاری لەپێشینەمان پاراستنی قەوارەكە و ئاڵاكەی بێت.
جارێکی دیکە بەڵێن بە خودا و سەرۆك بافڵ تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و كەسوكاری سەربەرزی شەهیدان و كۆمەڵانی خەڵكی كوردستان دەدەین، کە خوێنی تاك بە تاكی " كوڕانی كۆماندۆ" خەڵات بێت ، بۆ بەرز ڕاگرتنی ئاڵای پیرۆزی كوردستان و پاراستنی خاك و نیشتمان.
ڕۆحی شەهیدانی كاروانی پاراستنی شكۆی ئاڵای كوردستان شاد و هەر بەرز و شەكاوە بێت ئاڵاكەمان...
راگەیاندنی فەرماندەیی هێزەکانی كۆماندۆی كوردستان
وەفدێکی دانوستانکاری یەکێتی بە سەرۆکایەتی قوباد تاڵەبانی بۆ کۆبوونەوە لەگەڵ پارتی دیموکراتی کوردستان گەیشتە پیرمام
پێشتر وتەبێژی یەکێتی نیشتمانی کوردستان،سەعدی ئەحمەد پیرە رایگەیاندبوو،کە بۆ مەبەستی پێکهێنانی حکومەت و پرسی مووچەو تاوتوێکردنی دۆخی سوریایش سەردانی پارتی دیموکراتی کوردستان دەکەن
فەرماندەیی گشتی هێزەكانی ئاسایشی ناوخۆی رۆژئاوای كوردستان هۆشداری دەدات و دەڵێت، توركیا و گروپە چەكدارەكان ئامادەكاری دەكەن بۆ هێرشێكی فراوان و داوا لە سەرجەم لایەنەكانیش دەكات یەكڕیزبن و پاڵپشتی هێزەكانی سوریای دیموكرات بكەن.
فەرماندەیی گشتی هێزەكانی ئاسایشی ناوخۆی رۆژئاوای كوردستان لە راگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، ناوچەكە بە رەوشێكی مەترسیداردا تێپەڕدەبێت و وادەخوازێت كە پاڵپشتی هێزەكانی سوریای دیموكرات هەسەدە و ئاسایشی خۆبەڕێوەبەری بكەن.
داوا لە سەرجەم لایەنەكانیش دەكات كە یەكڕیز بن بۆ پاڵپشتیكردنی هێزەكانیان بۆ روبەڕوبوونەوەی هەڕەشەكان و ئاگاداری هەموو هەوڵێكی گێرەشێوێنی دوژمنەكانیان بن.
فەرماندەیی هێزەكانی ئاسایشی ناوخۆی رۆژئاوا دەشڵێت، توركیا ئاسانكاری بۆ هاتنی گروپە چەكدارەكان دەكات و دەیەوێت ئامانجەكانی خۆی بپێكێت، بەڵام بەڵێندەدەن كە هێزەكانی سوریای دیموكرات پارێزگاری لە رۆژئاوای كوردستان دەكات و ئامانجیان پاراستنی گەل و بەدیهێنانی ئاشتییە.