کوردستان
ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم وەزارەتی سامانە سروشتییەكانیشی راسپارد، لە زووترین كاتدا، هەناردەكردنەوەی نەوتی هەرێم لەلایەن سۆمۆ دەستپێبكاتەوە.
ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی كوردستان كۆبووەوە، بەپێی راگەیەنراوی كۆبونەوەكەش، لە پێناو گرەنتیكردنی مووچەی سەرجەم مانگەكانی ساڵی 2025 و نەهێشتنەوەی هیچ پاساو و بیانوویەك بۆ رێگری لە جێبەجێكردنی رێككەوتنەكە، بڕیاری پەسەندكردنی سەرجەم ئەو پێشنیازانە دراوە كە لە كۆبوونەوەكەدا خراونەتەڕوو.
هەر لە كۆبوونەوەكەدا بڕیاریدا بە پەسەندكردن و پابەندبوونی بە میلاكی سەرجەم مووچەخۆرانی هەرێم بۆ ساڵی 2025 بەپێی ئەو ژمارە و خەرجییانەی لە كۆبوونەوەكە خرانەڕوو، بڕیاریشدرا بە پەسەندكردنی رێكاری گواستنەوەی خانەنشینانی پێشمەرگە و سەربازیی و هێزەكانی ئاسایشی ناوخۆ و شایستەكانی كەسوكاری شەهیدان و ئەنفالكراوان بۆ سەر بەڕێوەبەرایەتی گشتیی خانەنشینی لە وەزارەتی دارایی هەرێم.
ئەنجومەنی وەزیران وەزارەتی سامانە سروشتییەكانیشی راسپارد، لە پەیوەندی بەردەوامدا بێت لەگەڵ وەزارەتی نەوتی عیراق و كۆمپانیای سۆمۆ و كۆمپانیا نەوتییە بەرهەمهێنەرەكان لە هەرێم، تا لە زووترین كاتدا، هەناردەكردنەوەی نەوت لە لایەن سۆمۆوە دەستپێبكاتەوە و داهاتەكەشی بخرێتەوە خزمەتی خەزێنەی گشتیی عیراق.
وەزارەتی دارایش راسپێردرا، بە ناردنی بەشی گەنجینەی عیراق لە داهاتی ناوخۆ بۆ مانگی یەكی ئەمساڵ بۆسەر ئەژماری وەزارەتی دارایی عیراق لە چەند ڕۆژی داهاتوودا.
قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆکوەزیران پێشوازیکرد لە ئەرمان تۆپجو، کونسوڵی گشتیی تورکیا و لە کۆبوونەوەی نێوانیاندا چەند پرسێکی جێی بایەخی هەردوولا تاوتوێ کران.
لە بەشێکی کۆبوونەوەکەدا کە ئەمڕۆ چوارشەمە لە هەولێر بەڕێوەچوو، لەبارەی دواگۆڕانکارییە سیاسی و ئەمنییەکانی ناوچەکەوە ئاڵوگۆڕی بیروڕا کرا، تیایدا قوباد تاڵەبانی جەختی کردەوە؛ پێویستە هەموو لایەنەکانی ناوچەکە بەرپرسیارانە هەنگاو بنێن.
لە تەوەرێکی دیکەدا باسی دۆخی هەرێمی کوردستان و گفتوگۆکانی پێکهێنانی حکومەتی نوێی هەرێم کرا. جێگری سەرۆکوەزیران ئاماژەی بە گفتوگۆکانی یەکێتی و پارتی-دا و روونی کردەوە؛ تیمە تەکنیکییەکان گفتوگۆکانیان تەواو کردەوە و بەهیواین لە ماوەیەکی نزیکدا بگەنە رێککەوتن بۆ پێکهێنانی حکومەتێک کە لە ئاستی چاوەڕوانی هاوڵاتییانی هەرێمدابێت.
سەبارەت بە پەیوەندییەکانی نێوان هەرێم و بەغداش، قوباد تاڵەبانی ئاماژەی بەوەدا بۆ چارەسەرکردنی ریشەیی کێشە داراییەکان، هەنگاوی زۆر باش نراوە و لە دوای پەسەندکردنی هەمواری یاسای بودجەش، زەمینەی لەبار دروست بووە بۆ چارەسەرکردنی کێشە و ناکۆکییەکانی دیکەی نێوان هەرێم و بەغدا.
لای خۆیانەوە، کونسوڵخانەی تورکیا لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی ئێکس، سەبارەت بە دیدارەکە بڵاوی کردەوە، لەگەڵ بەڕێز قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆکی ئەنجوومەنی وەزیرانی حکومەتی هەرێمی کوردستانی عێراق کۆبووینەوە و گفتوگۆمان لەسەر پێشهاتە گرنگەکان کرد".
بەڕێوەبەرایەتی گشتی كەشناسی و بومەلەرزەزانی هەرێم رایگەیاند، لە سبەینێوە شەپۆلێكی باران و بەفر ناوچەكانی هەرێمی كوردستان دەگرێتەوە.
بەڕێوەبەرایەتی گشتی كەشناسی و بومەلەرزەزانی لەڕاگەیەندراوێكدا بڵاویكردەوە، لە ئەمشەوەوە كاریگەری شەپۆڵێكی بارانبارین لەسەر هەرێمی كوردستان دەستپێدەكات و سەرەتا لە سنوری پارێزگای دهۆك و بەشێك لەناوچە شاخاوییەكان دەبێت.
پاشان كاریگەری ئەو شەپۆڵە بەلاوازی درێژ دەبێتەوە بۆ سەرجەم ناوچە جیاجیاكان بە نمە بارانی پچڕپچڕ و بارینی بەفرێكی كەم لەناوچە سنورییەكان.
كەشناسی راشیگەیاندووە، لە درەنگانی ئەمشەوەوە شەپۆلی بارانبارین زیاد دەكات و سبەینێ بە درێژایی كاتەكان باران دەبارێت، هەروەها شەپۆڵێكی بەفربارین سەرجەم ناوچە شاخاوییەكان دەگرێتەوە.
هەر بەپێی راگەیەندراوەكەی كەشناسی، كاریگەری ئەو شەپۆلە لە رۆژی هەینییەوە لاواز دەبێت بەڵام پلەكانی گەرما هەر بەنزمی دەمێنێتەوە .
ئەنجومەنی باڵای دادوەری عیراق بریارەكەی دادگای فیدراڵی سەبارەت بە راگرتنی جێبەجێكردنی سێ یاسا رەتدەكاتەوە .
بەپێی راگەیەندراوێكی ئەنجومەنی باڵای دادوەری عیراق، لە كۆبونەوەی ئەمڕۆی ئەنجومەنەكەدا تاوتوێی بڕیارەكەی دادگای فیدراڵی كراوە سەبارەت بە راگرتنی جێبەجێكردنی یاساكانی "گەڕاندنەوەی موڵك و ماڵ بۆ خاوەنەكانیان و باری كەسێتی و لێبوردنی گشتی"، ئەنجومەنەكە رایگەیاندووە كە دەبێت هەر تانەیەك كە لە یاسایەك دەدرێـت، دوای بڵاوكردنەوەی یاساكە بێت لە رۆژنامەی رەسمی دەوڵەت، بەڵام ئەو سێ یاسا لە رۆژنامەی رەسمی بڵاونەكراونەتەوە و دادگای فیدراڵی رایگرتوون.
ئەنجومەنەكە راشیگەیاندووە، بەپێی ماددەی 129 لە دەستوری عیراقی، نابێت هیچ یاسایەك كە بەڵگە لەسەر نادەستوری بوونی نەبێت رابگیرێت.
هەربۆیە ئەنجومەنی دادوەری جەخت دەكاتەوە لەوەی، دەبێـت دادگای فیدراڵی پابەند بێت بە جێبەجێكردنی ئەو یاسایانەوە.
حكومەتی هەرێمی كوردستان رەزامەندی دەربڕی بە نوێكردنەوەی مینحەی هەزار و 500 مامۆستایانی ئاینی خۆبەخش بۆ ساڵی 2025 و داواكارییەكەیانی بۆ بوون بە گرێبەست قبوڵ نەكرد.
بەپێی نوسراوێكی وەزارەتی دارایی و ئابوری هەرێم كە بە دەست كوردسات نیوز كەوتووە، تێیدا هاتووە كە حكومەتی هەرێم رەزامەندی دەربڕیوە لەسەر نوێكردنەوەی مینحەی هەزار و 500 مامۆستای ئاینی خۆبەخش وەك پێش نوێژ و وتارخوێن.
هەر لە نوسراوەكەدا هاتووە، ئەو مامۆستا ئاینیە خۆبەخشانە بۆ ماوەی یەك ساڵی تر مانگانە 250 هەزار دیناریان بۆ خەرج دەكرێت.
لە ماوەی رابردوودا مامۆستایانی ئاینی خۆبەخش چەندین جار گردبوونەوەیان كرد و داوایان كرد وەك مامۆستایانی وانەبێژ ئەمانیش بكرێن بە گرێبەست، بەڵام حكومەتی هەرێم داواكەی قبوڵ نەكردن و وەك ساڵی رابردوو مینحەی بۆ بڕینەوە.
خانمی یەکەم دوپاتیکردەوە لەسەر پەیرەوکردنی سیاسەتێکی ڕوون کە زامنی پاراستنی مافی کەمینەکان بکات.
شاناز ئیبراهیم ئەحمەد خانمی یەکەمی عیراق پێشوازیکرد لە وەفدی باڵای کڵێساکان هەریەکە لە قەشە نیک بەینز و قەشە سام کۆرلی لە کڵێساکانی بریتانیا و ئۆتۆ مێرسیس قەشەی کڵێسا لە نەرویژ و نوێنەرانی ڕێکخراوی هاوپشتی مەسیحی.
لە میانی دیدارەکەدا خانمی یەکەم ئاماژەیکرد بە مێژووی پێکەوەژیانی ئاشتیانە لە کۆمەڵی عێراقدا کە رێچکەیەکی جیاوازی هاوبەشی نیشتمانی و چارەنووسی هاوبەشە بە جەختکردنەوە لەسەر پێویستی داڕشتنی پلانێکی ستراتیژی بۆ ئاوەدانکردنەوەی ئەو شار و گوندانەی کە زێدی ڕەسەنی مەسیحییەکانن و ئامادەکردنیان بۆ دڵنیابوون لە گەڕانەوەی ژیان بۆیان، جگە لە ڕەخساندنی دەرفەتی کار کە دەبێتە مایەی سەقامگیری بۆ ئەم پێکهاتە گرنگەی وڵات . هاوکات خانمی یەکەم دوپاتیکردەوە لەسەر پەیرەوکردنی سیاسەتێکی ڕوون کە زامنی پاراستنی مافی کەمینەکان بکات و دەستەبەری بەدیهێنانی پرەنسیپ و دەرفەتی یەکسان بکات.
لای خۆیەوە وەفدەکە ستایشی ئەو ڕۆڵە دیارەی خانمی یەکەمی کرد کە لە بوارەکانی مرۆیی و ڕۆشنبیریدا بینیویەتی، پێزانینی خۆیان بۆ ڕوونکردنەوەکانی دەربڕی سەبارەت بە چۆنیەتی پشت بەستن بە گفتوگۆ و کاری ئەرێنی لەنێوان ئایینەکاندا.
لە کۆبوونەوەکەدا، مەریوان نەقشبەندی نوێنەری وەزارەتی ڕۆشنبیری هەرێمی کوردستان و خالید جەمال بەڕێوەبەری گشتیی کاروباری مەسیحییەکان لە حکومەتی هەرێمی کوردستان و خاتوو ئاوات حوسام الدین نوێنەری ئایینی زەردەشتی ئامادەی بون.
ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی كوردستان كۆدەبێتەوە و رێكحستنەوەی میلاكی دامودەزگاكان و رێكخستنەوەی داهاتی ناوخۆ و خەرجی تاوتوێ دەكات.
پەیامنێری كوردسات نیوز لە هەولێر رایگەیاند، ئەمڕۆی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی كوردستان كۆدەبێتەوە و رێكخستنەوەی بارای دارایی و داهات و خەرجییەكان و میلاكات تاوتوێ دەكات، ئەوەش لەبەر رۆشنایی دوایین رێككەوتنی هەرێم و بەغداد. هەروەها ئەنجومەنی وەزیران كاردەكات بۆ پەسەندكردنی پەیڕەوی لیستی مووچە بەشێوەی ئەلیكترۆنی و تەرازووی پێداچوونەوەی مانگانە.
وتیشی لە تەوەرێكی تردا پەسەندكردنی میلاكی سەرجەم مووچەخۆرانی حكومەتی هەرێم بۆ ساڵی 2025 و پەسەندكردنی رێكاری گواستنەوەی خانەنشینانی پێشمەرگە و سەربازی و شایستەكانی كەسوكاری شەهیدان و ئەنفالكراوان بۆ سەر بەڕێوەبەرایەتی گشتی خانەنشینی وەزارەتی دارایی و ئابووری گفتوگۆی لەبارەە دەكرێت.
لە بڕگەی كۆتایی كۆبوونەوەكەشدا رێكخستنەوەی داهاتی ناوخۆ و بەشی وەزارەتەكان لە داهات و ناردنی بەشی گەنجینەی فیدراڵ بۆ مانگی كانوونی دووەم بڕیاری لەبارەوە دەدرێت.
بڕی 100 هەزار لە موچەی بەشێك لە خانەنشینانی هەرێم بڕدراوە، بەڕێوەبەری خانەنشینی سلێمانیش دەڵێت چاوەڕێی بڕیارێكی سودانین بۆ گەڕانەوەی بەو بڕە پارەیە.
ژیان سابیر بەڕێوەبەری خانەنشینی سلێمانی بە كوردسات نیوزی راگەیاند، بڕی 100 هەزار دینار لە موچەی ئەو خانەنشینانەی موچەكەیان خوار ملیۆنە بڕدراوە. وتیشی ئەو 100 هەزار وەك دەرماڵەی ژیان لە لایەن سەرۆك وەزیرانی عیراق بۆ خانەنشیان بڕدراوەتەوە، بەڵام بەپێی بڕیارەكە تەنها خانەنشینانی پارێزگاكانی عیراق دەگرێتەوە و هەرێم ناگرێتەوە و چەند مانگە بە هەڵە دراوە بە خانەنشینانی هەرێم.
سەبارەت بە گەڕانەوەی ئەو 100 هەزارە، بەڕێوەبەری خانەنشینی سلێمانی رایگەیاند، دەبێت سودانی ئیمزای بكات تاكو خانەنشینانی هەرێمیش بگرێتەوە، ئەگەر نا ئەو دەرماڵەیە بە تەواوەتی دەبڕدرێت.
وەزارەتی دارایی هەرێم خشتەی موچەی مانگی یەكی موچەخۆرانی بڵاوكردەوە و ئاماژەی بەوەکرد، تاكو دووشەممەی داهاتوو موچەی سەرجەم وەزارەتی و دامەزراوەكان دابەشدەكرێت.
راگەیاندنی وەزارەتی دارایی و ئابووری هەرێم لە راگەیەنراوێکدا رایگەیاند، رۆژی چوارشەممە پێنجی شوباتی 2025، دابەشکردنی موچە بە خانەنشینانی شارستانی دەستپێدەکات
راشیگەیاند، رۆژی دووشەممە 10ـی شوباتی 2025، دابەشکردنی موچە کۆتاییدێت.
وەزارەتی پێشمەرگە رایگەیاند، رۆژی پێنجشەممە هاوکاریی دارایی هاوپەیمانان بۆ مانگی یەکی ئەمساڵ بەسەر ئەفسەر و پێشمەرگەکانی سەر بە دیوانی وەزارەت و یەکەكانی پیادەی وەزارەت دابەشدەکرێت.
راگەیاندنی وەزارەتی پێشمەرگە لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، دوای ئەوەی هاوکاری هێزەکانی هاوپەیمانان بۆ هێزی پێشمەرگە خرایە سەر هەژماری وەزارەت، بەڕێوەبەرایەتی گشتی بودجە و بەرنامەکان (ژمێریاری سەربازی)، رێکارە دارایی و ژمێریارییەکانی ئەنجامدا، بۆ ئەم مەبەستەش رۆژی پێنجشەممە ٦ی شوباتی ٢٠٢٥ هاوکاری هاوپەیمانان بۆ مانگی یەک بەسەر ئەفسەر و پێشمەرگەکانی سەر بەدیوانی وەزارەت و یەکەكانی پیادەی وەزارەتی پێشمەرگە دابەشدەکرێت.
ئاماژەی بەوەشکرد، لەلایەن هاوپەیمانانەوە جەختکراوەتەوە کە هاوكاری دارایی بەردەوام دەبێت.
سەرۆکی سەندیکای پارێزەرانی کوردستان رایدەگەیەنێت: ئەمڕۆ لەناو دادگای لێکۆڵینەوەی دەشتی هەولێر لەلایەن پاسەوانانی دادوەرێکەوە هێرشکراوەتە سەر پارێزەرێک و بریندارکراوە.
بەختیار حەیدەر سەرۆکی سەندیکای پارێزەرانی کوردستان سكاڵایەکی ئاڕاستەی دادگای لێکۆڵینەوەی دەشتی هەولێر کردووە و تێیدا داوا دەکات لێکۆڵینەوە لە روداوەکە بکرێت، هاوکات ئەو کەسانەی هێرشیان کردوەتە سەر ئەو پارێزەرە روبەروی یاسا بکرێنەوە.
راشیگەیاندووە، وەکو سەندیکای پارێزەرانی کوردستان پشتگیری تەواوی ئەو پارێزەرە دەبین و نوێنەری یاساییمان بۆ تۆمارکردنی سکاڵا و ئامادەبوون لەکاتی لێکۆڵینەوە دەستنیشانکردووە.
بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای هەولێر بڵاویکردەوە، تۆمەتبارێکی بە رەگەز ئێرانی بەناوی (ٲ. ی. ع) بە تۆمەتی بەکارهێنانی دراوی ساختە دەستگیر کرا.
بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای هەولێر ئاماژەی بەوەکردووە، تۆمەتبارەکە لە یەکێک لە فرۆشگاکان بە دۆلاری ساختە مۆبایلی کڕیبوو و ویستبووی بڕێک دراوی ساختەی دیکە ساغ بکاتەوە.
راشیگەیاند، داواکارین لە هاووڵاتیان لەکاتی مامەڵەکردندا دڵنیابن لەوەی ئەو پارەیەی وەریدەگرن ساختە نییە، لەکاتی بوونی هەر حاڵەتێکی لەو جۆرەش، .پەیوەندی بە هێڵی گەرمی بەڕێوەبەرایەتی پۆلیس بکەن بە ژمارە (066104)
جێگری سەرۆکی وەزیرانی هەرێم رایدەگەیەنێت، لە دوای پەسەندکردنی هەمواری یاسای بودجە زەمینەیەکی لەبار دروستبووە بۆ چارەسەرکردنی ریشەیی و هەمیشەیی کێشەی بودجە و موچە.
قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆکی وەزیرانی هەرێم، لەگەڵ یاکۆ بیرێندز، کونسوڵی گشتیی هۆڵندا لە هەرێمی کوردستان کۆبووەوە و لە میانی .دیدارێکدا گفتوگۆیان کرد لەبارەی پەیوەندییەکانی نێوان هەرێم و بەغداد
ئاماژەی بەوەکرد، لە دوای پەسەندکردنی هەمواری یاسای بودجە زەمینەیەکی لەبار دروست بووە بۆ چارەسەرکردنی ریشەیی و هەمیشەیی کێشەی بودجە و موچە.
بڕیارە لە ئایندەیەكی نزیكدا ئۆجەلان بانگەوازێكی مێژوویی بۆ چارەسەری هەمیشەیی پرسی كورد بكات و هاوسەرۆكی دەمپارتیش دەڵێت، توركیا بە دانانی قەیوم گورز لە پرۆسەی ئاشتی دەدات.
تونجەر باقرخان، هاوسەرۆكی پارتی یەكسانی و دیموكراسیی گەلان"دەم پارتی" لە كۆنفرانسێكی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، چاوەڕوان دەكرێت لە ئایندەیەكی نزیكدا عەبدوڵا ئۆجەلان رێبەری زیندانیكراوی پەكەكە بانگەوازێكی مێژوویی بكات، بۆ چارەسەری هەمیشەیی پرسی كورد.
ئەوەشی خستەڕو، پێدەچێت بانگەوازە ناوەڕاستی ئەم مانگە یاخود دواتر بێت و تاكو ئێستاش ناوەڕۆكی بانگەوازە نەزانراوە.
هاوكات، تولای حاتەم ئۆغۆلاری هاوسەرۆكی پارتی یەكسانی و دیموكراسیی گەلان"دەم پارتی"رایگەیاندوە، ئامادەن درێژە بە پرۆسەی ئاشتی بدەن، ئامادەشن بۆ گفتوگۆ و دانوستان، بەڵام توركیا لەبری هەنگاونان بۆ پرۆسەی ئاشتی، قەیوم لە شارەوانییەكان دادەنێت، بەوەش گورز لە پرۆسەی ئاشتی دەدات.
وەزارەتی دارایی هەرێم لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، دوای تەواوبونی رێکارەکانی گواستنەوەی تەمویلی موچە بۆ بانکەکان، سبەی چوارشەممە، دەست بە دابەشکردنی موچەی مانگی کانوونی دووەمی ئەمساڵی فەرمانبەران و موچەخۆرانی هەرێمی کوردستان دەکرێت.
دەشێڵێت، لەماوەی چەند ڕۆژێکدا موچەی سەرجەم موچەخۆران دابەش دەکرێت.
وەزارەتی دارایی ئاماژەی بەوەشکرد، لە چەند سەعاتی داهاتودا خشتەی موچەی سەرجەم وەزارەت و دەستەو دامەزراوەکانی حکومەتی هەرێم رادەگەیەنرێت.
ئەوەش لەدوای ئەوەدێت، بەیانی ئەمڕۆ وەزارەتی دارایی عیراق بڕی 958 ملیار دیناری خستە سەر هەژماری بانكی وەزارەتی دارایی هەرێم، بۆ موچەی مانگی یەكی موچەخۆرانی هەرێم.
لیژنەی تەکنیکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و پارتی دیموکراتی کوردستان راگەیەنراوێکیان بڵاوکردەوە و تیایدا ئاماژە بە لێكگهیشتنی هاوبهش و ڕێككهوتنی سهرهتایی لهسهر زۆربهی تهوهرهكان کراوە و هاتووه؛ ئهنجامی كۆبوونهوهكان دهخرێنه بهردهستی لیژنهی باڵای تەکنیکی ههردوولا.
لە راگەیەندراوی لیژنە هاوبەشەکەی یەکێتی و پارتیدا هاتووە؛ "ئهمڕۆ له ههولێر، لیژنهی هاوبهشی تەکنیکی یهكێتیی نیشتمانیی كوردستان و پارتی دیموكراتی كوردستان، دواههمین كۆبوونهوهی خۆی ئهنجامدا، ئهوهش دوای چهندین دانیشتنی چڕوپڕ و گفتوگۆی بنیاتنهرانه بهمهبهستی كاری هاوبهش له قۆناغی داهاتووی حوكمڕانیدا، به شێوهیهك كه له ئاستی قۆناغی ههستیاری ئێستا و چاوهڕوانیی هاووڵاتییانی ههرێمی كوردستاندا بێت."
ئاماژە بەوەشدراوە؛ له میانی كۆبوونهوهكاندا، لێكتێگهیشتنی هاوبهش و ڕێككهوتنی سهرهتایی لهسهر زۆربهی تهوهرهكان هاتووهته ئاراوه و ئهنجامی كۆبوونهوهكان دهخرێته بهردهستی لیژنهی باڵای دانوستانكاری ههردوولا، بۆ یهكلاكردنهوهی.