کوردستان
هاوسەرۆكی دەم پارتی و هاوسەرۆكی پەیوەندییەكانی دەرەوەی بەڕێوەبەرایەتی خۆسەر كۆبوونەوە و باسیان لە دۆزی كورد و روداوەكانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست.
تونجەر باقرخان هاوسەرۆكی گشتی پارتی یەكسانی و دیموكراسی گەلان "دەم پارتی" و ئیلهام ئەحمەد هاوسەرۆكی فەرمانگەی پەیوەندییەكانی دەرەوەی ئیدارەی خۆبەڕێوەبەری لە باكوور و رۆژهەڵاتی سوریا، لە پەراوێزی كۆنفرانسی یەكێتی ئەوروپا و توركیا و رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و كورد لە برۆكسل كۆبوونەوە.
سەبارەت بە كۆبونەوەكەش ئیلهام ئەحمەد لە تۆڕی كۆمەڵایەتی ئێكس رایگەیاندوە، لە كۆبوونەوەكەدا پەیوەندییەكانی كورد و گەلانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستیان تاوتوێكردووە، بۆچونی هاوبەشیان هەبووە، كە ئاشتییەكی بە شكۆ بنچینەیە بۆ پەیوەندییەكان.
ئەپیكۆر رایدەگەیەنێت تۆمەتباركردنی هەرێمی كوردستان بە رێگریكردن لە هەناردەنەكردنەوەی نەوت دوورە لە راستییەوە.
كۆمەڵەی پیشەسازیی نەوتی كوردستان (ئەپیكۆر) لە راگەیەنراوێكدا هەواڵێكی رۆژنامەی شەڕقولئەوستی رەت كردەوە كە باسی لەوە كردبوو، ئەپیكور حكومەتی هەرێمی كوردستان تۆمەتباردەكات بە دواكەوتنی هەناردەكردنەوەی نەوتی هەرێمە.
دەشڵێت، هەوڵەكانی حكومەتی هەرێمی كوردستان بۆ دووبارە هەناردەكردنی نەوت لە رێگەی بۆری عیراق-توركیا بەرز دەنرخێنن.
ئەوەش لەكاتێكدایە، چەند رۆژێك لەمەوبەر ئەپیكۆر رایگەیاند، كۆمپانیاكانی نەوت و حكومەتی هەرێم بە نیازێكی پاكەوە لەگەڵ حكومەتی عیراق و نوسینگەی سودانی دەستیان بە گفتوگۆ كردبوو بۆ دەستپێكردنەوەی هەناردەی نەوت، بەڵام بۆیان رونبووەتەوە وەزارەتی نەوتی عیراق ئامادەنییە گفتوگۆ لەسەر چارەسەرێك بكات و رێز لە گرێبەستی كۆمپانیاكان بگرێت.
بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی گەرمیان رایدەگەیەنێت: درەنگانێکی دوێنێ شەو لە کەلار گەنجێکی 18 ساڵ بەچەقۆ کوژرا، تۆمەتباری روداوەکەش دەستگیرکراوە.
علی جەمال قەدوری وتەبێژی پۆلیسی گەرمیان رایگەیاند، درەنگانێکی شەوی رابردوو لەنێو بازاڕی قەزای کەلار شەڕلەنێوان چەن گەنج دروست بوو دوای بەرکەوتنی چەقۆ یەکێکیان گیانی لەدەستدا، کە لەدایکبووی 2007 ە.
ئاماژەی بەوەشکرد، دوای روداوەکە پۆلیس بەشی نەهێشتنی تاوانی گەرمیان چونە شوێنی روداوەکەو توانیان تۆمەتباری سەرەکی بەناوی (ئ - ا - ح ) لەدایکبووی 2006 لەگەڵ دوو تۆمەتباری دیکە کە بەژداربون لەشەڕەکەدا دەستگیربکەن .
راشیگەیاند، تۆمەتبار دانی بەتاوانەکەدا ناوەو لەئێستادا بەبڕیاری دادوەری لێکۆڵینەوەی کەلار بەپێی مادەی 406 لەیاسای سزادانی عیراقی راگیراوە و لێکۆڵینەوە لەروداوەکە بەردەوامە.
ئەمڕۆ 34 ساڵ بەسەر كۆڕەوی خەڵكی كوردستان تێپەڕدەبێت، كە دوای ئازادكردنی هەموو شار و شارۆچكەكانی هەرێمی كوردستان لە دەستی رژێمی پێشووی بەعس و راماڵینی دەزگا سەركوتكەرەكان، 26 رۆژ دوای راپەڕینی خەڵكی كوردستان لە 5ی ئاداری 1991، خەڵكی كوردستان دژی گەڕانەوەی رژێمی بەعس كۆڕەو و ئاوارەیی هەڵبژارد و رویان لە سنورەكانی توركیا و ئێران كرد، كە بە كۆڕەوی ملیۆنی خەڵكی كوردستان ناسراوە.
لە ئەنجامی كۆڕەوەكەشدا لە 5ی نیسانی 1991، ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوەیەكگرتووەكان، بڕیاری 688 پەسەندكرد، بۆ پاراستنی خەڵكی كوردستان لە هێرشەكانی رژێمی بەعس.
كەشناسی عیراق پێشبینی دەكات ئەمڕۆ بارانی مامناوەند و بە خوڕ لە سلێمانی و دهۆك ببارێت و پلەكانی گەرما دادەبەزن.
دەستەی كەشناسی و بومەلەرزەزانی عیراق لە راگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، ئەمڕۆ ئاسمان نیمچە هەور دەبێت و دواتر دەگۆڕێت بۆ هەوری تەواو و پێشبینیش دەكرێت بارانی مامناوەند و بەخوڕ لە سلێمانی و دهۆك و دیالە ببارێت لەگەڵ بوونی هەورە بروسكە.
دەشڵێت، ئێوارەی ئەمڕۆ كەشوهەوا سەقامگیر دەبێت و رەشەبا هەڵدەكات و پلەكانی گەرما كەمێك دادەبەزن.
ئێوارەی ئەمڕۆ بەڵێن ساڵح میدیاکاری دیاری کوردی دەنگی ئەمەریکا کۆچی دوایی کرد و چەندین پرسەنامە ئاڕاستەی بنەماڵەکەی كراوە.
دەقی پرسەنامەکان:
-قوباد تاڵەبانی- جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران
برای بەڕێزم کاک دکتۆر بەرهەم ساڵح
زۆر بەداخەوە هەواڵى کۆچی دوایی کاکە (بەڵێن ساڵح)ی برای بەڕێزتانم بیست.
کاک بەڵێن میدیاکارێکی دڵسۆز و بەئەزموون بوو کە لەرێی دەنگی ئەمریکاوە خزمەتی بەرچاوی دەکرد. بۆ ئەم کۆچە، هاوبەشی خەمتانم و پرسەو سەرەخۆشیتان لێ ئەکەم. خوای گەورە لێی خۆش بێت و جێگەی بەهەشت بێت، سەبورى و دڵنەواییش بەهەموو لایەک ببەخشێت.
انا لله وانا اليه راجعون
-پرسەنامەی مەکتەبی سیاسی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
بەڕێز کاک دکتۆر بەرهەم ئەحمەد ساڵەح سەرۆکی پێشووی کۆماری عێراق
بەداخێکی زۆرەوە هەواڵی کۆچی دوایی کاک بەڵێن ئەحمەد برای بەڕێزتان و ڕاگەیاندنکاری سەرکەوتوی دەنگی ئەمریکامان پێگەیشت
بۆ ئەم خەمە پرسە و ماتەمی خۆمان ئاراستەی بەڕێزتان و کەسوکار و خانەوادە تێکۆشەرەکەتان دەکەین
لەیەزدانی مەزن داواکارین کۆچکردوو بە بەهەشتی بەرین شاد بکات و سەبوری گشت لایەک بدات
پرسەنامەی دەرباز کۆسرەت رەسوڵ
تەندروستی سلێمانی رایگەیاند، تەنها لە شەش سەعاتی سەرەتای ئەمڕۆدا دوو کەس بە روداوی هاتوچۆ گیانیان لەدەستداوە و 21ی دیکە بریندار بوون.
تەندروستی سلێمانی رایگەیاند، لە سەعات 8ی بەیانی بۆ 2ی پاشنیوەڕۆی ئەمڕۆ، دوو کەس بەهۆی روداوەکانی هاتوچۆوە گیانیان لەدەستداوە و 21 کەسی دیکە بریندار بوون، کە 13یان بەهۆی روداوی ئۆتۆمبێل و 8یان بەهۆی روداوی ماتۆڕسکیلەوە بووە.
لەلایەکی دیکەوە بەڕێوەبەری نەخۆشخانەی فریاکەوتنی شەهید هەژار بە کوردسات نیوزی راگەیاند، تاوەکو کاتژمێر 1ی ئەمڕۆ حەوت برینداری روداوەکانی هاتوچۆ گەیەنراونەتە نەخۆشخانە و چارەسەریان بۆ کراوە.
لە روداوێکی هاتوچۆدا لەسەر رێگای بازیان کەسێک گیانی لەدەستدا و چوار کەسی دیکەش بریندار بوون.
پەیامنێری کوردسات نیوز باسی لەوەکرد، روداوەکە لەسەر رێگای کەرکوک بۆ سلێمانی رویداوە لەسەر پردەکەی تەیناڵ.
ئەوەشی خستە روو، ئۆتۆمبێلێکی پیک ئەپ، بەهۆی تیژڕۆییەوە کۆنتڕۆڵی لەدەستداوە و وەرگەڕاوە، کە لە ئەنجامدا کەسێک گیانی لەدەستداوە و چوار کەسی دیکەش بریندار بوون.
وتیشی، لەئێستادا تەرمی ئەو کەسەی گیانی لەدەستداوە بۆ پزیشكی دادی سلێمانی گواستراوەتەوە و بریندارەکانیش گەیەنراونەتە نەخۆشخانەی شار، کە دۆخی تەندروستی بەشێکیان ناجێگیرە.
کەشناسیی هەرێم پێشبینییەکانی دوو رۆژی سەرەتای جەژنی رەمەزانی بڵاوکردەوە و دەڵێت، ئەمڕۆ و سبەینێ باران و هەورەتریشقە دەبێت.
کەشناسیی هەرێم رایگەیاند، ئەمڕۆ یەکشەممە، ئاسمان نیمچەهەور بۆ هەورى تەواودەبێت، لە کاتەکانى ئێوارەدا شەپۆلێکى نمەباران و هەورە تریشقە دەست پێ دەکات. لە زۆربەى ناوچەکانى هەرێم بەتایبەت لە کاتەکانی درەنگانى شەودا شەپۆلەکە بەهێزتر دەبێت.
ئاماژەی بەوەشکردووە، سبەینێ دووشەممە، ئاسمانى هەرێم هەوری تەواو دەبێت لەگەڵ بەردەوامبوونى شەپۆلى نمەباران و هەورەتریشقە لە کاتەکانى بەرەبەیانیدا بۆسەر زۆربەى ناوچەکانى هەرێم تاوەکو پێش نیوەڕۆ، پاشان کاریگەرییەکەى تەنها لە ناوچە شاخاوییەکان دەمێنێتەوە و لە شەودا کۆتایی پێدێت.
ئەوەش هاتووە، خێرایی با لەسەرخۆ و مامناوەند دەبێت، لەکاتی بارانباریندا چالاک دەبێت و دەگاتە 30 کیلۆمەتر لە سەعاتێکدا.
کەشناسیی روونیشیکردووەتەوە، پلەکانی گەرما ئەمڕۆ وەک دوێنێ دەبێت، بەڵام سبەینێ 3 بۆ 4 پلەی سیلیزی دادەبەزن.
بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی:
هەولێر : 25 پلەی سیلیزی
سلێمانی : 23 پلەی سیلیزی
دهۆک : 25 پلەی سیلیزی
کەرکوک : 27پلەی سیلیزی
زاخۆ : 26 پلەی سیلیزی
هەڵەبجە : 21 پلەی سیلیزی
سۆران : 21 پلەی سیلیزی
حاجی ئۆمەران :12 پلەی سیلیزی
گەرمیان : 28 پلەی سیلیزی
سەرلەبەیانی ئەمڕۆ لە گوندى گردەچاڵى سنورى قەزاى بەحرکە ئاگر لە کێڵگەیەکى پەلەوەر کەوتەوە و بەهۆیەوە زیاتر لە 50 هەزار پەلەوەر سوتان.
پەیامنێری کوردسات نیوز باسی لەوەکرد، نزیک کاتژمێر 8ی بەیانی ئەمڕۆ ئاگر لە کێڵگەیەکی پەلەوەر لە گوندی گردەچاڵ لە سنوری قەزای بەحرکە کەوتووەتەوە، کە زیاتر لە 50 هەزار و جوچک و مریشکی تێدا بووە.
باسی لەوەشکرد، بەهۆی ئاگرەکەوە زیانێکی زۆر کەوتووەتەوە و پەلەوەرەکان سوتاون، هەروەها چەندین ئامێریش سوتاون و زیانیان پێگەیشتووە.
ئەوەشی خستە روو، پێنج ئۆتۆمبێلی ئاگرکوژێنەوە و چەند تانکەرێکی ئاو گەیشتوونەتە شوێنی روداوەکە، بەڵام نەتوانراوە ئاگرەکە کۆنتڕۆڵ بکرێت.
وتیشی، ئەگەرچی هۆکاری ئاگرەکە بە تەواوی روون نییە، بەڵام بەپێی وتەی شایەتحاڵەکان، وادەردەکەوێت بەهۆی جگەرەوە ئاگرەکە کەوتبێتەوە.
دوای تەواوبوونی مانگی رەمەزان و مانگێک لە بەرۆژووبوون، ئاسان نییە بۆ جەستە و گەدە و ریخۆڵەکان راستەوخۆ وەک پێشوو بگەڕێیتەوە سەر خواردنی ژەمەکان، بۆئەوەی توشی هیچ گرفتێک لە سیستمی هەرسدا نەبیتەوە، پێویستە چەند رێنماییەک جێبەجێ بکەیت.
پزیشکەکان ئامۆژگاری رۆژووەوانان دەکەن، بە شێوەیەکی دروست دەست بکەنەوە بە خواردنی ژەمەکان و هەنگاو بە هەنگاو رۆژانە دەست بکەنەوە بە خواردن، بۆئەوەی سیستمی هەرسیان بە چالاکی بمێنێتەوە و دووربێت لە گرفت.
یەکەم و باشترین هەنگاو ئەوەیە، لە رۆژانی جەژندا هەرسێ ژەمەکە نان نەخورێت، یانیش ئەگەر لە ژەمەکاندا نان خورا، ئەوا خواردنی قورس نەخورێت.
بەهۆی ئەوەی بەیانیانی جەژن هاووڵاتیان خواردن ئامادە دەکەن، گرنگە ژەمی نیوەڕۆ خواردنێکی سادە و سوک بێت و هەمان ژەمی بەیانی نەبێت.
هەنگاوێکی دیکەی گرنگ خواردنەوەی ئاوە، لەدوای بەرۆژووبوون و خواردنی ژەمەکان، جەستە پێویستی بە خواردنەوەی بڕێکی باشی ئاوە، بۆئەوەی بتوانێت بە شێداری بمێنێتەوە و کاری گورچیلەکانیش بە دروستی بەڕێوەبچێت و خۆیان پاکبکەنەوە.
هەروەها پێویستە تاوەکو هەست بە برسێتی نەکەن نان نەخۆن، لەبەر ئەوەی لەکاتێکدا هێشتا شەکری خواردنی پێشوو کە هەڵمژراوە لەناو خوێندا هەیە و رێژەی ئەنسۆلین بە بەرزی ماوەتەوە بۆیە گرنگە جەستە ئەوە شی بکاتەوە و رێژەی ئەنسۆلین داببەزێت.
پزیشکەکان هۆکاری تێکچوونی گەدە و ریخۆڵەی بەشێک لە هاووڵاتیان بۆ ئەوە دەگەڕێننەوە، هەندێک جار برسیشیان نییە بەڵام نان و شیرینی دەخۆن، ئەوەش وادەکات لە هەندێک کاتدا توشی ژەهراویبوون ببن. بۆیە باشترین هەڵبژاردنە کە نان نەخۆن تاوەکو بە تەواوی هەست بە برسێتی نەکەن.
مەکتەبی سیاسی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بە بۆنەی هاتنەوەی جەژنی رەمەزانەوە، بەیاننامەیەکی پیرۆزبایی بڵاوکردەوە.
لە بەیاننامەکەدا هاتووە: "گەرمترین پیرۆزبایی ئاراستەی سەرجەم موسڵمانانی کوردستان و عیراق دەکەین و لە یەزدانی مەزن داواکارین نزا و رۆژوو و گشت سروتە ئایینیەکانی ئەم مانگە پیرۆزە لە گشت لایەک قبوڵ بکات و جەژن ببێتە مایەی خێر و خۆشی."
مەکتەبی سیاسی یەکێتیی نیشتمانیی لە بەیاننامەکەیدا هیوای خواستووە کە "ئەم بۆنە پیرۆزە ببێتە وێستگەی قوڵکردنەوەی لێبوردەیی لەناو گشت پێکهاتەکانی کوردستاندا و هەموان پێکەوە هەوڵەکانمان زیاتر بخەینە گەڕ بۆ دابین کردنی ژیانێکی شایستە بۆ گەلەکەمان."
لیژنە هاوبەشەکانی قایمقامیەتی رانیە رایانگەیاند تەنیا لەمانگی رەمەزاندا 47 شوێن پسوڵەی سەرپێچیان بۆ کراوە و 33 شوێنی بازرگانی داخراون
کارزان سلێمان، سەرۆکی لێژنە هاوبەشەکانی قایمقامیەتی رانیە ئاماری چالاکییەکانی ئەم لیژنانەی لە ماوەی مانگی پیرۆزی رەمەزاندا خستەرو.
بەپێی لێدوانەکانی کارزان سلێمان، لە ماوەی مانگی رەمەزاندا، لیژنەکان 47 پسوڵەی سەرپێچیان بۆ شوێنە بازرگانییەکان دەرکردووە، هەروەها 420 شوێنیشیان بە شێوەی فەرمی ئاگادار کردووەتەوە.
سەرۆکی لێژنە هاوبەشەکان رایگەیاند کە "33 شوێنی بازرگانیمان بەهۆی سەرپێچی یاساکانەوە داخستووە، هەروەها توانیومانە زیاتر لە 45 تۆن ماددەی خۆراکی بەسەرچوو دەستی بەسەردا بگرین."
کارزان سلێمان ئاماژەی بەوەش کرد، کە بەهۆی مەترسییەکانیان لەسەر ژیانی هاوڵاتیان، "سەرجەم ئەو یارییە ئاگرینانەی کە بەبۆنەی جەژنەوە دەفرۆشرێن" قەدەغە کراون.
لە درێژەی قسەکانیدا، سەرۆکی لێژنەکان ئاشکرای کرد کە "1925 سەردانی شوێنە بازرگانییەکانمان لە ماوەی مانگی رەمەزاندا ئەنجام داوە، بۆ 44 شوێن پسوولەی پێبژاردنمان دەرکردووە کە بەهای گشتییان چوار ملیۆن و 270 هەزار دینار بووە."
کارزان سلێمان لە کۆتایی لێدوانەکانیدا رایگەیاند کە "چوار شوێنیش بەهۆی سەرپێچی بەردەوامیانەوە روبەروی دادگا کراونەتەوە."
وەزارەتی کارەبا لە رۆژانی جەژندا 18 تا 20 سەعات کارەبا بە هاووڵاتیان دەدات.
وەزارەتی کارەبای حکومەتی هەرێمی کوردستان لە هەژماری فەیسبوکی رەسمی خۆی رایگەیاندووە، لە رۆژانی جەژنی رەمەزانی پیرۆزدا 18 تا 20 سەعات كارەبا بەهاووڵاتیان دەدرێت.
لە راگەیەندراوەکەشدا هاتووە، لەهەر سێ رۆژی جەژنی رەمەزانی پیرۆز بەپشتبەستن بە نزیكەی 4000 مێگاوات كارەبا رۆژانە 18 تا 20 سەعات كارەبا بەهاووڵاتیان دەدرێت، هاوكات زیاتر لە 7000 كرێكارو فەرمانبەری كارەبا لە بەڕێوەبەرایەتییەكانی كۆنترۆڵی كارەبای هەرێم و كۆنترۆڵی كارەبای پارێزگاكان و وێستگەكانی بەرهەمهێنان و گواستنەوە و دابەشكردنی كارەبا و سیانەكان و پۆلیسی كارەبا لەسەرجەم پارێزگاو ئیدارە سەربەخۆكانی هەرێم بە شێوەی ئیشكگریی لە خزمەتی هاووڵاتیاندا دەبن.
لە پشووی رۆژانی نەورۆزدا ژمارەیەكی زۆری گەشتیار رویان لە رۆژهەڵاتی كوردستان و ئێران كردوە و لێپرسراوێكیش دەڵێت، تەنها لە مەرزی باشماخەوە زیاتر لە 20 هەزار گەشتیار چوونەتە پارێزگای سنە.
مەنسور مێهرزاد بەڕێوەبەری گەشتیاریی و كاری دەستیی پارێزگای سنە رایگەیاند، تەنها لە پشوەكانی نەورۆز و لە ماوەی 12 رۆژدا، 22 هەزار و 486 كەس لە هەرێمی كوردستان و شارەكانی عیراقەوە لە رێگەی مەرزی باشماخەوە رویان لە رۆژهەڵاتی كوردستان و شارەكانی ئێران كردوە.
بە وتەی مێهرزاد هاتنی گەشتیاران لە رێگەی مەرزی باشماخەوە بە رێژەی 38% بەراورد بە ساڵی رابردوو زیادیكردوە و ئەوەش ئاماژەیەكە بۆئەوەی لە ئەمساڵدا ژمارەی گەشتیاران بۆ رۆژهەڵاتی كوردستان و شارەكانی ئێران بەشێوەیەكی بەرچاو بەرز دەبێتەوە.
کارکردن لە شەقامی 100 مەتری سلێمانی بەردەوامە و تێکردنی کۆنکرێت لە یەکتربڕی ژمارە 11ی شەقامەکە دەستیپێکرد.
سەرۆکایەتی شارەوانی سلێمانی ئەم وێنانەی بڵاوکردوەتەوە: سەعات سێی سەر لەبەیانی تێکردنی کۆنکرێت لە یەکتربڕی ژمارە یانزەی شەقامی 100 مەتری دەستیپێکرد.
ئاماژەی بەوەشکردوە، یەکتربڕەکە دەکەوێتە تاسڵوجە دەبێتە گەورەترین یەکتربڕ لە شاری سلێمانی کە بەشێوەی دایڕێکشناڵ دیزاین کراوە بە سێ ئاستی بەرزی، لە چوار پرد پێکهاتووە (A,B,C,D).
شارەوانی سلێمانی راشیگەیاندوە، پردی D کە لە ئاڕاستەی سلێمانی بۆ کەرکوک گەڕانەوەیە بۆ ئاڕاستەی سلێمانی، بەدرێژایی ١٠٥ مەتر و پانی ١٤ مەتر.
ئەوەشی خستوەتەڕوو، دوای چێککردنەوەی هەموو لایەنە تەکنیکی و ئەندازیاریەکانی لە رۆژی هەینیدا، ئەمشەو لە 29ی 3 لە سەعات 3ی شەو دەستکرا بە تێکردنی کۆنکرێت، کە سەروو 1000 مەتر سێجا دەبێت و نزیکەی ١٢ سەعات دەخایەنێت.
شەقامی 100 مەتریی سلێمانی حەوت یەکتربڕ، پێنج ئەندەرپاس، یەک ئۆڤەرپاس.