کوردستانکوردستان

فەرمانگەی میدیا و زانیاریی حکومەتی هەرێم رایگەیاند، رۆژی یەکشەممەی داهاتوو، بۆ پێکهاتە مەسیحییەکان پشووی رەسمی دەبێت.

فەرمانگەی میدیا و زانیاریی حکومەتی هەرێم رایگەیاند، "رۆژی یەکشەممەی داهاتوو، 20ی ئەم مانگە، بەبۆنەی جەژنی هەستانەوە ( قیامە)ی حەزرەتی مەسیح (د.خ.)، تەنیا بۆ پێکهاتەی مەسیحییەکان لە سەرجەم دامودەزگاکانی هەرێمی کوردستان پشووی رەسمی دەبێت".

ئاماژەی بەوەشکردووە، رۆژی دووشەممە، 21ی نیسان، دەوامی رەسمی دەست پێ دەکاتەوە.

ئەوەش لە کاتێکدایە، بەشێکی هاووڵاتیان دودڵبوون لەوەی پشووەکە سەرجەم دامودەزگا حکومییەکان دەگرێتەوە یاخود نا.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لەگەڵ جانێت ئەلبێردا، باڵیۆزی هۆڵندا لە عیراق کۆبووەوە و رایگەیاند، لە پشتیوانییەکانتان بۆ هێزی پێشمەرگە بەردەوام بن.

لە کۆبوونەوەکەدا بافڵ جەلال تاڵەبانی و جانێت ئەلبێردا هاوڕابوون لەسەر پەرەپێدانی پەیوەندییەکان و بەردەوامی هاریکارییەکانی نێوان هەردوولا لە سەرجەم بوارەکاندا کە ببێتە مایەی بوژاندنەوەی زیاتری هەرێمی کوردستان.

سەرۆک بافڵ پێزانینی بۆ هاریکارییە سەربازییەکانی هۆڵندا بۆ هەرێمی کوردستان و عیراق هەبوو و رایگەیاند، هێشتا مەترسییەکانی تیرۆریستانی داعش ماون و هیوادارم لە پشتیوانییەکانتان بۆ هێزی پێشمەرگە بەردەوامبن.

باسکردن لە دۆخی سیاسیی عیراق و ناوچەکە، پێکهێنانی کابینەی نوێی حکومەتی هەرێمی کوردستان و هەڵبژاردنەکانی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عیراق تەوەرەکانی دیکەی کۆبوونەوەکە بوون.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە
بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە دەباشان پێشوازی لە د. محەمەد حەسسان، نوێنه‌رى تایبه‌تیی سكرتێرى گشتیی نه‌ته‌وه‌يه‌كگرتووه‌كان لە عیراق کرد.
 
لە کۆبوونەوەکەدا بافڵ جەلال تاڵەبانی ئاماژەی بە پێویستی هەماهەنگی و کاری هاوبەشی نێوان سەرجەم هێز و لایەنە سیاسییەکان کرد لەپێناو چڕکردنەوەی هەوڵەکان بۆ زاڵبوون بەسەر ئاستەنگەکان.
 
دۆخی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەوردی هەڵوێستەی لەسەر کرا و سەرۆک بافڵ وتی، پەرۆشانە کاردەکەین بۆ پاراستنی سەقامگیریی وڵاتەکەمان و دوورخستنەوەی لە ناکۆکییەکان بۆ ئەوەش هانی هەموولایەکمان داوە بۆ گفتوگۆ و چارەسەرکردنی ئاشتییانەی کێشەکان.
 
لەبارەی هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عیراقەوە، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان روونیکردەوە کە یەکێتی پاڵپشتی ئەنجامدانی هەڵبژاردنێکی پاک و بێگەرد دەکات و هیوادارم نموونەیەکی باڵای دیموکراسی پێشکەش بکەین.
بەردەوامبە لە خوێندنەوە

خانمی یەکەمی عیراق لەگەڵ بەڕێوەبەری جێبەجێکاری رێکخراوی وەزارەتە رەسەنەکان و سەرۆکی رێکخراوی منداڵپارێزی کوردستان کۆبوونەوە و خانمی یەکەم رایگەیاند، پێویستە پرسی گەشەکردن و بەرەوپێشچوون لە پاراستنی کەرامەتی منداڵ و مافەکانیان لە خوێندن و تەندروستیدا دەست پێ بکات.

شاناز ئیبراهیم ئەحمەد خانمی یەکەمی عیراق لەگەڵ دی کوک بەڕێوەبەری جێبەجێکاری رێکخراوی وەزارەتە رەسەنەکان و سارا لەتیف رەشید سەرۆکی رێکخراوی منداڵپارێزی کوردستان کۆبوونەوە و باسیان لەو ئاڵنگارییە هاوبەشانە کرد کە دێنە ڕێی کاری مرۆیی بە تایبەت لە بواری پشتیوانی ژنان و منداڵاندا.

لەو بارەیەوە خانمی یەکەمی عیراق ئاماژەی بە رۆڵی رێکخراوە نێودەوڵەتییەکان کرد لە پێشخستنی کۆمەڵگەدا، لە رێگای دابینکردنی پێداویستییە سەرەتاییەکان و گەرەتنیکردنی داهاتوویەکی باشتر بۆیان، لەرێگای بەشداریکردنی خودی کۆمەڵگەکەوە.

هاوکات، شاناز ئیبراهیم ئەحمەد داوای لە حکومەتەکان و رێکخراوەکان کرد، بۆ چاودێریکردن و فێرکردنی منداڵان لەو کۆمەڵگانەی بەدەست کاریگەرییەکانی دۆخی ناوخۆ و ناوچەییەوە دەناڵێنن، کە لە سەرەوەی گرنگیپێدانەکانەوە بن.

ئەوەشی خستە روو، پرسی گەشەکردن و بەرەوپێشچوون کە ئێستا کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی پێوەی سەرقاڵە، پێویستە لە پاراستنی کەرامەتی منداڵ و پاراستنی مافەکانیانەوە سەرچاوە بگرێت، لە بواری خوێندن و تەندروستیدا.

هەر لە کۆبوونەوەکەدا سارا لەتیف رەشید سەرۆکی رێکخراوی منداڵپارێزی کوردستان باسی لە کارەکانی رێکخراوەکە کرد بۆ دابینکردنی پێداویستییە مرۆییەکان، گەشەسەندنی منداڵان، خێزانە زیانلێکەوتووەکان و کەمپی پەنابەران کرد.

راشیگەیاند، پاراستنی منداڵ و فەراهەمکردنی ژیانێک کە تیایدا کەرامەتیان پارێزراو بێت مافێکی مرۆڤبوونیانە کە هاوتای مافی ژیانیانە، جەختیشیکردەوە لەوەی، هەستی پارێزراوی و سەقامگیرییان پێ دەدەن، کە ئەوە بنەمای بەرەوپێشچوونی هەر گەل و نەتەوەیەکە.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە
بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە سلێمانی لەگەڵ ماکسیم رۆبین، کونسوڵی رووسیا لە هەرێمی کوردستان کۆبووەوە.
 
لە کۆبوونەوەکەدا کە دەرباز کۆسرەت رەسوڵ، لێپرسراوی مەکتەبی پەیوەندییەکان ئامادەیبوو، دوایین گۆڕانکارییە سیاسییەکانی هەرێمی کوردستان و عیراق و رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بیروبۆچوونیان لەبارەوە ئاڵۆگۆڕکرا.
 
دۆخی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست تەوەرێکی کۆبوونەوەکە بوو و هەردوولا هاوڕابوون لەسەر بەردەوامی گفتوگۆی لایەنەکان تاوەکو گرژییەکان کەمبکرێنەوە.
 
لەبارەی هەنگاوەکانی پێکهێنانی کابینەی نوێی حکومەتی هەرێمی کوردستان، سەرۆک بافڵ وتی، یەکێتی و پارتی لەسەر پرەنسیپی حکومڕانی رێککەوتوون و وەفدی هەردوولا لە هەوڵدان بۆ پێکهێنانی حکومەت لە زووترین کاتدا.
 
پەیوەست بە پەیوەندییەکانی هەولێر و بەغداد، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان رایگەیاند، گفتوگۆکانمان بەردەوامە بۆ زاڵبون بەسەر ئاستەنگەکان و هەوڵەکانیشمان بۆ ئەوەیە ژیان و گوزەرانی هاونیشتمانییان نەکرێتە بەشێک لە ململانێ سیاسییەکان.
بەردەوامبە لە خوێندنەوە

پاسپۆڕتی سلێمانی ئاگادارییەکی تایبەت بەو هاووڵاتییە کوردانە بڵاوکردەوە کە لە دەرەوەی وڵات دەژین و زیاتر لە دووجار پاسپۆڕتەکانیان ون کردووە یان تێکچووە و ئاماژەی بەوەکردووە، دەبێت بۆ مامەڵەکانیان بگەڕێنەوە کوردستان.

پاسپۆڕتی سلێمانی رایگەیاندووە، ئەو هاووڵاتیە کوردانەی زیاتر لە جارێک پاسپۆرتەکانیان ون کردووە یان پاسپۆڕتەکانیان تێکچووە و دەیانەوێت پاسپۆڕت وەربگرنەوە، ئەوا پێویستە خۆیان بۆ ئەنجامندانی مامەڵەکەی بگەڕێنەوە کوردستان.

ئاماژەی بەوەشکردووە، لە باڵیۆزخانە و کونسوڵخانەکانی عیراق لە دەرەوەی وات ئەو مامەڵەیە ئەنجام نادرێت.

دەشڵێت، بۆ ئەو جۆرە مامەڵەیە پێویستە ماوەی دوو بۆ سێ مانگ لە هەرێم بمێننەوە، تاوەکو مامەڵەکانیان لەنێوان دادگای لێکۆڵینەوە و دادگای کەتن تەواو دەبێت.

ئەو هاووڵاتیانەی بەشێوەی نایاسایی یان یاسایی دەچنە وڵاتانی دیکە و لەوێ نیشتەجێ دەبن، بەشێکیان توشی گرفتی ونبوون یان تێکچوونی پاسپۆڕتەکانیان دەبن، لە ئەگەری ونکردن و تێکچوونی پاسپۆڕتدا ئەگەر جاری یەکەم بێت، ئەوا دەتوانن لەرێگای باڵیۆزخانە و کونسوڵخانەکانەوە مامەڵەی وەرگرتنەوەی پاسپۆڕتەکانیان ئەنجام بدەن، بەڵام ئەگەر لە دوو جار زیاتر بێت، بەپێی رێنماییەکانی پاسپۆڕت دەبێت خۆیان بگەڕێنەوە و مامەڵەکانیان ئەنجام بدەن.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

کەشناسیی هەرێم پێشبینییەکانی کەشوهەوای ئەمڕۆ و سبەینێی بڵاوکردەوە و بەپێی پێشبینییەکان، ئەو شەپۆلی سەرما و بارانبارینەی چەند رۆژی رابردوو هەرێمی گرتبووەوە، کۆتایی هات.

کەشناسیی هەرێم رایگەیاند، ئەمڕۆ پێنجشەممە، ئاسمان لەنێوان ساماڵ و پەڵەهەوردا دەبێت و پلەکانی گەرما 3 بۆ 5 پلەی سیلیزی بەرز دەبنەوە.

ئاماژەی بەوەشکردووە، سبەینێ هەینی، بەهەمان شێوە ئاسمان ساماڵ و پەڵەهەور دەبێت و پلەکانی گەرما 1 بۆ 2 پلەی دیکە بەرز دەبنەوە.

ئەوەش هاتووە، ئەمڕۆ خێرایی با دەگاتە 20 کیلۆمەتر لە سەعاتێکدا و سبەینێ خێرایی با کەمدەبێتەوە بۆ 15 کیلۆمەتر لە سەعاتێکدا.

بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی بەم جۆرە دەبن:

هەولێر : 23  پلەی سیلیزی

سلێمانی : 20 پلەی سیلیزی

دهۆک : 20  پلەی سیلیزی

کەرکوک : 24 پلەی سیلیزی 

زاخۆ  : 21 پلەی سیلیزی

هەڵەبجە : 20 پلەی سیلیزی

سۆران : 18 پلەی سیلیزی

حاجی ئۆمەران : 9 پلەی سیلیزی

گەرمیان :25 پلەی سیلیزی

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

بەڕێوەبەرایەتی میدیا و زانیاری دەزگای ئاسایشی هەرێمی کوردستان، رایگەیاند لە دوو ئۆپراسیۆنی جیادا، هێزەکانیان دەستیان بەسەر بڕی 20 کیلۆگرام مادەی هۆشبەردا گرت.

بەپێی راگەیاندنەکە، لە چالاکی یەکەمدا کە ڕۆژی 13ـی نیسانی 2025 ئەنجام دراوە، بەڕێوەبەرایەتی گشتی نەهێشتنی مادە هۆشبەرەکان بە هەماهەنگی لەگەڵ بەڕێوەبەرایەتی گشتی ئۆپراسیۆنەکانی ئاسایش، توانیویانە لە ناوچەیەکی سنوری هەورامان، دەست بگرن بەسەر 10 کیلۆگرام مادەی هۆشبەری جۆری کریستاڵ.

هەروەها لە چالاکی دووەمدا کە ڕۆژی 14ـی نیسانی 2025 ئەنجام دراوە، بەڕێوەبەرایەتی گشتی نەهێشتنی مادە هۆشبەرەکان لە روبەروبوونەوەیەکدا لە شەقامی بازنەی مەلیک محمود، توانیویانە دوو بازرگانی مادەی هۆشبەر دەستگیر بکەن و دەستبگرن بەسەر 10 کیلۆگرام مادەی هۆشبەری جۆری حەشیشدا.

سەرچاوەکە ئاماژەی بەوەشداوە، بەپێی بڕیاری دادوەر، تۆمەتباران بە ماددەی 25ـی یاسای بەرەنگاربوونەوەی ماددە هۆشبەرەکان و کارتێکارە ئەقڵییەکان راگیراون و لێکۆڵینەوە لە دۆسیەکانیان بەردەوامە.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە سلێمانی لەگەڵ ڤیکتۆریا تایلۆر، جێگری یاریدەدەری وەزیری دەرەوەی ئەمریکا کۆبووەوە و ئاماژەی بەوەکرد، گفتوگۆکانیان ئەرێنین و هیوادارم لە زووترین کاتدا یەکێتی و پارتی بگەنە رێککەوتن بۆ حکومەتێکی کاریگەر و خزمەتگوزار.

لە کۆبوونەوەکەدا کە دەرباز کۆسرەت رەسوڵ، لێپرسراوی مەکتەبی پەیوەندییەکان ئامادەیبوو، دۆخی سیاسیی عیراق، گۆڕانکارییەکانی ناوچەکە و پەیوەندییەکانی نێوان هەرێمی کوردستان و ئەمریکا تاوتوێکرا.

هەردوولا جەختیان لە چارەسەرکردنی ئاشتییانەی کێشەکان لە رێگەی گفتوگۆوە کردەوە و سەرۆک بافڵ وتی، یەکێتی بەردەوام رۆڵێکی کاریگەریی بۆ پاراستنی سەقامگیریی گێڕاوە و لە هەوڵی بەردەوامداین بۆ نزیککردنەوەی تەواوی لایەنەکان و داوامان بۆ گشت لایەک ئەوەبووە لە ئاڵۆزییەکان دووربن.

سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان باسی لە پێکهێنانی کابینەی نوێی حکومەتی هەرێمی کوردستان کرد و وتی، گفتوگۆکانمان ئەرێنین و هیوادارم لە زووترین کاتدا یەکێتی و پارتی بگەنە رێککەوتن بۆ حکومەتێکی کاریگەر و خزمەتگوزار.

 

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

وەزیری ناوخۆی حكومەتی هەرێمی كوردستان رایگەیاند، بەڕێوەبەرایەتییەكانی هاتوچۆ تاوتوێی دۆسیەی ئۆتۆمبێلی بێسەرەتا دەكەن و كێشەی ئەو ئۆتۆمبێلانە لە رێگەی یاساوە چارەسەر دەكەن.

رێبەر ئەحمەد وەزیری ناوخۆی حكومەتی هەرێمی كوردستان لە كۆنفڕانسێكی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، تا ئێستا هیچ چارەسەرێك بۆ ئۆتۆمبێلە بێسەرەتاییەكان نییە، بەڵام لە ئێستادا رێگە نادەن ئۆتۆمبیلی بێسەرەتا بێتە ناو خاكی هەرێم و بەڕێوەبەرایەتییەكانی هاتوچۆش تاوتوێی چارەسەركردنی كێشەی ئەو ئەو ئۆتۆمبێلانە دەكەن دواتر لە رێگەی یاساوە چارەسەری دەكەن.

وتیشی، كێشەكە لەوەدایە نابێت هەر جارێك باسی ئەو بابەتە دەكرێت دەبێت بگەڕێنەوە سەرەتای ئەو بابەتە و یەكەم هەنگاو ئەوەیە نابێت چیتر ڕێگە بدرێت ئۆتۆمبیلی بێسەرەتا بێتە ناو خاكی هەرێم و دواتر بەپێی یاسا و رێنمایی چارەسەری كێشەی ئۆتۆمبێلە بێسەرەتاكان دەكرێت.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە دەباشان پێشوازی لە محەمەد شیاع سودانی، سەرۆکوەزیرانی عیراق کرد.

لە دیدارێکدا کە قوباد تاڵەبانی، ئەندامی مەکتەبی سیاسی ئامادەیبوو، گفتوگۆی چڕوپڕ لەسەر دۆسیەکانی تایبەت بە عیراق و ناوچەکە و پەیوەندییەکانی نێوان هەولێر و بەغداد کرا و جەخت لە هەوڵەکان بۆ دوورخستنەوەی عیراق لە کێشمەکێشمەکانی ناوچەکە کرایەوە.

بافڵ جەلال تاڵەبانی و محەمەد شیاع سودانی جەختیان لەوە کردەوە کە پەیوەندییەکانی نێوان هەرێمی کوردستان و بەغداد بەرەوپێشچوونی بەرچاوی بەخۆیەوە بینیوە و پێویستە هەوڵ بۆ چارەسەرکردنی بنەڕەتی کێشەکان لەسەر بنەمای دەستور و پاراستنی بەرژەوەندیی هاونیشتمانییان بدرێت.

لە کۆبوونەوەکەدا هەردوولا باسیان لە هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق کرد و جەختیان لە بەڕێوەچوونی هەڵبژاردنێکی پاک و بێگەرد کردەوە.

سەرۆک بافڵ هەنگاوەکانی پێکهێنانی کابینەی نوێی حکومەتی هەرێمی کوردستانی رونکردەوە و وتی، ئامانجمانە کابینەی نوێ داواکاریی هاونیشتمانییان جێبەجێبکات و ببێتە هۆی بەهێزترکردنی قەوارەی هەرێمی کوردستان.

هەر لە کۆبوونەوەکەدا سەرۆکوەزیرانی عیراق رۆڵی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانی لە نزیککردنەوەی لایەنە سیاسییەکانی هەرێمی کوردستان و عیراق بەرزنرخاند و بە رێزەوە باسی لەو هەوڵانە کرد کە لە سەردەمی سەرۆک مام جەلالەوە تاوەکو ئێستا بەردەوامیان هەیە بۆ دروستکردنی یەکڕیزی و هاوهەڵوێستی لەنێوان لایەنەکان.

 

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی حکومەتی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، گۆڕانکراییەکان ناوچەکە خێرا و بەرچاون، بەڵام نابێت هەرێمی کوردستان ببێتە بەشێک لە ململانێکان.

مەسرور بارزانی سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە نۆهەمین دیداری سلێمانی رایگەیاند: گۆڕانکاری خێرا و بەرچاو لە ناوچەکەدا رودەدات، هەروەها هەڵبژاردنەکانی ئەمریکا حکومەتێک و سیاسەتێکی نوێی ئەمریکای دروست کردوە.

ئاماژەی بەوەشدا: پێکدادانی ناوچەکە کاریگەرییان هەیە، بەڵام نابێت هەرێمی کوردستان ببێتە بەشێک لە ململانێکان.

سەبارەت بە رەوشی هەرێم، مەسرور بارزانی وتی: خەڵکەکەمان ماندون و چاوەڕێی ژیانێکی باشتر دەکەن.

"پیویستە کوردسانی رۆژئاوا سود لە ئەزمونەی هەرێمی کوردستان وەربگرن، هەروەها دەبێت حکومەتی سوریا نوێنەرایەتی هەموو پێکهاتەکان بکات"، مەسرور بارزانی وادەڵێت.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بەبۆنەی جەژنی چوارشەممەی سوری ئێزدییەکانەوە رایگەیاند، هیوادەخوازێت ئێزدییەکان بگەڕێنەوە ماڵ و حاڵیان و بە کەسوکارە رفێنراوەکانیان شاد ببنەوە.

بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بەبۆنەی جەژنی چوارشەمەی سوری ئێزدییەکانەوە رایگەیاند، "پیرۆزبایی گەرم لە خوشک و برایانی ئێزدی دەکەم و هیوادارم هەمیشە لە خۆشی و شادیدا بن".

باسی لەوەشکرد، "لەم جەژنەدا هیوادەخوازین ئێزدییەکان بە سەربەرزییەوە بگەڕێنەوە ماڵ و حاڵی خۆیان و بە کەسوکارە رفێنراوه‌كانیان شادببنەوە، تاوەکو کەمێک لە ئازاری چەند ساڵەیان کەمببێتەوە".

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

ئەمڕۆ چوارشەممەی سور و سەری ساڵی ئێزدییەکانە، کە ئەو جەژنەیە نەریتەکانی هاوشێوەی جەژنی نەورۆز ئاوێزانی سروشتن و خاک و ئاوی کوردستان لە نەریتەکانیدا رەنگی داوەتەوە.

چوارشەممەی سور یان سەری ساڵی ئێزدییەکان، ساڵانە لە سێهەم چوارشەممەی مانگی نیساندا یادی دەکەنەوە، کە ساڵ لای ئێزدییەکان بەپێی رۆژمێری خۆرهەڵاتییە.

ئێزدییەکان مانگی نیسان بە بوکی ساڵ ناو دەبەن، چونکە لایان وایە ئەو مانگە مانگی ئاوەدانی و نوێبونەوەیە، هۆکاری ئەوەی کە جەژنەکەشیان لە سێهەم چوارشەممەی مانگی نیساندا داناوە بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە، بەپێی بیروباوەڕی ئێزدییەکان، "مەلەک تاوس لەوکاتەدا هاتووەتە سەر زەوی".

 

ئێزدییەکان:

ئێزدی، یەکێکە لە ئایینە رەسەنەکانی سەر خاکی کوردستان و خاوەنی رێسا و نەریتی تایبەت بە خۆیانن. ئێزدییەکان لە ناوچە کوردییەکانی سنوری نێوان رۆژئاوا و باکور و باشوردا ژیاون، بەگشتی زۆربەیان لە باشوری کوردستان بەتایبەتی لە شێخان و شنگال دەژین. هەروەها لە بۆتان، دەربێسیە، باکوری پارێزگای حەسەکە، عەفرین لە حەلەب، ئەلەگەزی ئەرمەنستان، پارێزگای قەرس و ئەردێخانی باکوری رۆژھەڵاتی تورکیاشدا دەژین.

شەرەفخانی بەدلیسی لە شەرەفنامەدا لە ساڵی 1599ی زایینی باس لەوە دەکات، ئێزدییەکان بەسەر ناوچەکانی موسڵ و دهۆک و ئامەد و حەلەب و بۆتاندا دابەش بوون.

ئێزیدییەکان بە زمانی کوردی و شێوەزاری کرمانجی و ئەوانەشی لە دەوروبەری موسڵ و سوریا و بەعشیقەن بە عەرەبی قسەدەکەن، هەموو نوێژ و ئەرکە ئایینییەکانیان بە شێوەزاری کرمانجییە بەڵام کتێبە ئایینییەکان بە زمانی سریانی نووسراون.

یەکێکن لەو نەتەوانەی روبەڕوی زۆرترین توندوتیژی و هەوڵی لەناوبردن بوونەتەوە، لەم ساڵانەی دواییشدا تیرۆرستانی داعش چەندین گەنجیان لێ بیسەروشوێن کردن و چەندین کچی گەنجیان لێفڕاندن.

 

لەبارەی چوارشەممەی سورەوە دوو بیروباوەڕ هەن:

سەرجەم ئایینەکان تێڕوانینی تایبەتیان بۆ سروشت و دروستبوونی گەردون هەیە، ئەو ئایینانەشی بنەڕەتیان خاکی کوردستانە، زیاتر ئاوێزانی سروشتن.

یەکێک لە بیروباوەڕەکان لەبارەی چوارشەممەی سورەوە ئەوەیە، ئێزدییەکان پێیان وایە، "لە سێیەم چوارشەممەی مانگی نیساندا جیهانی بەستوو دەتوێتەوە و ئەفراندن دروست دەبێت و شێوەی هێلکە وەردەگرێت و خۆر زەوی رووناک و ئاوەدان دەکاتەوە، کە ئەم بۆچوونەیان ئاوێزانی رووداوە سروشتیەكانە".

بیروباوەڕی دووەمیشیان ئەوەیە، "چوارشەممە كۆتا رۆژی دروستكردنی گەردوونە".

 

نەریتەکانی چوارشەممەی سور:

کوڵاندن و رەنگکردنی هێلکە

کە باس لە کوڵاندن و رەنگکردنی هێلکە دەکرێت وا دەردەکەوێت کە سادە بێت، بەڵام مانایەکی زهنی قوڵ لە پشتییەوەیەتی، کە دەتوانرێت بە تەواوی رەنگدانەوەی سروشتی کوردستانی تێدا ببینرێت، ئێزدییەکان لە سەرەتای چوارشەممەی سوردا هێلکە لەگەڵ گیای تاڵیشکدا دەکوڵێنن.

گیای تاڵیشک گیایەکی خۆڕسکی بەهارەیە و تامێکی تاڵی هەیە، لە کوردستان بەکارهێنانێکی فراوانی هەیە و لەگەڵ خواردنی دیکەشدا تێکەڵ دەکرێت، سودەکانیشی بۆ جەستە پزیشکەکان بە سەرسوڕهێنەر ناوی دەبەن، ئێزدییەکانیش تاڵیشک لەگەڵ هێلکەدا تێکەڵ دەکەن بەمەبەستی ئەوەی لەکاتی کوڵاندا توێکڵەکەی رەق و بەهێزتر ببێت و درز نەبات.

لەدوای کوڵانی هێلکەکان بە حەوت رەنگی سەرەکی رەنگ دەکرێن.

ئێزدییەکان هێلکە کوڵاو و رەنگکراوەکە بە گەردون دەچوێنن، کوڵاندنی بەمەبەستی ئەوەیە هێلکەکە دۆخی شلی نەمێنێت و بچیتە دۆخی رەقییەوە و توند بێتەوە، بۆئەوەی وەک گەردون و زەردێنەکەی ناویشی وەک خۆر؛ خۆیان بنوێنن، ئەو حەوت رەنگە جیاوازەش بە مانای ئەوە دادەنێن کە گەردون رەنگاورەنگە و لە چەندین رەنگی جیاواز پێکهاتووە.

رەنگەکانیش تەنها مانای رەنگ نادەن، بەڵکو ئاڵوواڵایی و تێکەڵاوی گەردون لە چەندین پێکهاتە و بونەوەر و رووەکی جیاواز.

دواتریش، بەهیوای زیادبوونی دەغڵودان و بەپیتی خاک و بە بەرەکەتی زەوییەکانیان. توێکڵی هێلکەکان دەخەنە ناو خاکەکانیانەوە.

 

گوڵاڵەسورە

بەپێی بیروباوەڕی ئێزدییەکان، سەرەتای بوون بە دروستبوونی زەویی دەست پێ دەکات، دواتر ئاو، هەوا، رووەک و سەوزایی، ئاژەڵ و مێروو و باڵندەکان، لەکۆتاییشدا مرۆڤ.

ئێزدییەکان لێرەشدا خۆیان لە سروشت پێ رزگار نەکراوە و سروشت رەنگی داوەتەوە تیایاندا، گوڵاڵەسورە و بوون بەیەکەوە دەبەستنەوە و دەڵێن، ئەو گوڵاڵەسورانەی لە بەهار و نیساندا لە خاکەوە سەر دەردەکەن و دەگەشێنەوە، ئەو خوێنە سورەیە کە دەچێت بۆ هەموو شتە زیندووەکان و جەستەی مرۆڤ.

وەک نەریتێکیش کە لە کۆنەوە بۆیان ماوەتەوە، گەنجەکان گوڵاڵەسورە لە سەر و یەخەیان دەدەن و دەچنە دەشتودەر.

لە بەردەرگای ماڵەکانیش، وەک خواستنێک بۆ زیادبوونی رسق و رووتێکردنی خێر و خۆشی و ئاشتی، لەسەر پارچەیەک قوڕ "کە قوڕ لە خاکەوە بەرهەم دێت"، توێکڵی هێلکە رەنگکراوەکان و گوڵاڵەسورەی لەسەر دادەنێن و هەڵی دەواسن.

 

پەرستگەی لالش

لالش پەرستگەی تایبەتی ئێزدییەکانە کە بە پیرۆسترین پەرستگای کوردە ئێزدییەکان ناوی دەبەن، یەکێکە لە پەرستگە دێرینەکانی جیهان، لە دۆڵێکی نیمچەسەختدا 12 کیلۆمەتر لە باکوری رۆژئاوای قەزای شێخانەوە دوورە.

ساڵانە لە چوارشەممەی سوردا بەشێکی ئێزدییەکانی دەرەوەی هەرێمیش دەگەڕێنەوە و سەردانی لالش دەکەن.

 

ژنان لای ئێزدییەکان و ئەنجومەنی روناهی لە لالش

بە گشتیی لە کۆنەوە بەپێی گێڕانەوە و تۆمارە مێژووییەکان، ژن پێگەی گرنگی خۆی هەبووە لەناو کورددا و گەلێک سەرکردەوە و فەرمانڕەوا و پاڵەوانی ژن هەبوون، بەپێی سەردەمەکانیش ژنان لە سەرجەم کایە و بوارەکاندا رۆڵی سەرەکییان گێڕاوە و ژن وەک مانایەکی بوون و بەردەوامی ژنان لەلای کورد پیرۆزی خۆی هەبووە، ئێزدییەکانیش لەو بیرکردنەوەیە بەدەر نین و ژنان سەنگ و جوانی خۆیان هەیە.

ئەنجومەنی روناهی لە لالش پێشوازی لە سەردانیکاران دەکەن، کە ئەنجومەنەکە لە ژن پێکدێن. لەو رۆژەدا ژنان دەچنە ناوچەی پیرۆزەوە لە لاش و بە ئاوی تایبەت کەسەکانیان پیرۆز دەکەن، بە ئومێدی پاکبوونەوە و هەڵدانەوەی پەڕەی نوێ، پاککردنەوەی دڵ و دەروون و دەستپێکی نوێ.

لەم چەند ساڵەی کۆتاییشدا بەتایبەت تر ئەو گەنجانەی کە لەدەست تیرۆرستانی داعش رزگار کراون زیاتر ئەو نەریتە پەیڕەو دەکەن، بەهیوای ئەوەی لەروی دەرونییەوە ئارام ببنەوە و وەک هێمایەک بۆ سەرەتایەکی نوێ بیبینن و دەست بکەنەوە بە ژیان و چونەوە ناو خەڵک بە دڵودەرونێکی جێگیرەوە.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

وتەبێژی جێگری سەرۆکی حکومەت رایگەیاند، سبەینێ یەکێتی و پارتی بۆ گفتوگۆکردن لەبارەی پێکهێنانی کابینەی نوێی حکومەت کۆدەبنەوە.

سەمیر هەورامی وتەبێژی قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆکی حکومەتی هەرێم بە کوردسات نیوزی راگەیاند، كۆبونەوەكانی نێوان یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان و پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ گفتوگۆكردن لەسەر پێكهێنانی كابینەی نوێ‌ حكومەتی هەرێم بەردەوامە.

وتیشی، بڕیارە سبەینێ‌ پێنجشەممە، جارێكی دیکە هەردوولا بۆ گفتوگۆكردن لەبارەی پۆستەكانی كابینەی نوێی حكومەتی هەرێم لە سلێمانی كۆببنەوە.

لە سەرەتای ئەمساڵەوە کۆبوونەوەکانی یەکێتی و پارتی بۆ پێکهێنانی کابینەی نوێی حکومەت دەستی پێ کردووە. ئەگەرچی ناوەڕۆکی کۆبوونەوەکان ئاشکرا ناکەن، بەڵام بەپێی وتەی بەرپرسانی هەردوولا، کۆبوونەوەکان ئەرێنین و لێکتێگەیشتنی باش لەنێوانیاندا هەیە.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

وتەبێژی قوباد تاڵەبانی بە کوردسات نیوزی راگەیاند، هەفتەی داهاتوو لیستی موچەی مانگی چواری موچەخۆرانی هەرێم رەوانەی بەغداد دەکرێت.

وتەبێژی قوباد تاڵەبانی بە کوردسات نیوزی راگەیاند، هەفتەی داهاتوو لیستی موچەی مانگی چواری موچەخۆرانی هەرێم رەوانەی بەغداد دەکرێت.

سەمیر هەورامی وتەبێژی قوباد تاڵەبانی بە کوردسات نیوزی راگەیاند، هەفتەی داهاتوو لیستی موچەی مانگی چواری موچەخۆرانی هەرێم دەنێردرێت بۆ بەغدا.

چاوەڕواندەکرێت دوای گەیشتنی لیستی موچە، وردبینی لە لیستەکەدا بکرێت و ئەگەر هاوشێوەی مانگەکانی دیکە گرفتی تێدا نەبێت، بەر لە کۆتاییهاتنی مانگی چوار موچەی موچەخۆرانی هەرێم خەرج دەکرێت.

دوای دواکەوتنی موچەی مانگی دوو، موچەخۆرانی هەرێم بەر لە جەژنی رەمەزان موچەی مانگەکانی دوو و سێی ئەمساڵیان لەماوەی هەفتەیەکدا وەرگرت.

 

بەردەوامبە لە خوێندنەوە
1...202203204205206...957