بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی گەرمیان بڵاویکردەوە، ئێوارەی ئەمڕۆ هەینی لەگەڕەکی ئاوارەکانی قەزای کەلار گەنجێکی 18 ساڵان بەچەقۆ کوژرا.

ئاماژەی بەوەشکردوە، تۆمەتبارەکە لەدایکبووی 21 ساڵە و لەئێستادا  دەستگیرکراوە  بەبڕیاری دادوەرو بەپێی مادەی 406 بەندکراوە.

پۆلیسی گەرمیان راشیگەیاندووە، پۆلیس چوەتە شوێنی رووداوەکەو پەڕاوی لێکۆڵینەوەی بۆکراوەتەوە و لەگەڵ تۆمەتبار لەسەر هۆکاری روداوەکە دەستیان بەلێکۆڵینەوە کردوە.

رۆژی 10ی ئەم مانگە زانکۆی راپەڕین بە سپۆنسەری دەزگای میدیایی کوردسات لە ژێر ناونیشانی "دیداری زانکۆ لە ساڵیادی راپەڕینی ئاداری 1991" دیداری ساڵانەی راپەڕین رێکدەخات.

لەدیدارەکە چەندین پرسی پەیوەست بە دروستبوونی راپەڕین و دەرئەنجامەکانی گفتوگۆی لەبارەوە دەکرێت.

جێی ئاماژەیە، دیدارەکە رۆژی 10-3-2025 سەعات 10:30ی سەرلەبەیانی لە زانکۆی راپەرین دەستپێدەکات.

کەشناسی هەرێم رایگەیاند: ئەمشەو شەپۆلێکی باران بارین ناوچەکانی هەرێمی کوردستان دەگرێتەوە و لە ناوچە شاخاوییەکانیش ئەگەری بەفر بارین هەیە.

بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی هەرێم بڵاویکردەوە، لە ئەنجامى کاریگەرى نزمە پاڵەپەستۆى دەریاى سوور پێشبینى دەکرێت ئەم شەو شەپۆلێکى باران بارین روو بکاتە کەرکووک و زۆربەى ناوچەکانى گەرمیان و هەڵەبجە و سلێمانى.

ئاماژەی بەوەشکردووە،  لە هەندێ ناوچە هەورە بروسکەى لەگەڵ دەبێت پاشان کاریگەریەکەى لە درەنگانى شەودا درێژ دەبێتەوە بۆ سەر پارێزگای هەولێر ناوچە شاخاویەکانى و پارێزگای دهۆک.

ئەوەشی خستوەتەڕوو، ئەگەری بەفر بارین لەناوچە شاخاویەکان هەیە، بەتایبەت لە سەر لوتکەى شاخە بەرزەکانى باکور و باکورى رۆژهەڵاتى هەرێم و پلەکانى گەرما بۆ رۆژانى دواتر (6-8) پلە دادەبەزێت بەبەراورد بە پلەکانى گەرمى ئەمڕۆ .

راشیگەیاندووە، پێشبینى دەکرێت ئەم ناوچانەى خوارەوە رێژەیەکى بارانى زیاترى لێ ببارێت:

1- پارێزگای کەرکووک لە کاتەکانى دوای نیوەشەودا

2- ناوچەکانى سەنتەرى شارى هەولێر و باشورى رۆژئاوای شارەکە لە کاتەکانى بەرەبەیانیدا.

دوای زیاتر لە هەفتەیەك مانەوە لە بەغداد، وەفدەكەی هەرێم كە لیستی موچەی مانگی دوویان لەگەڵ خۆیدا بردبوو، بە دەستبەتاڵی گەڕایەوە و چارەنووسی موچەش نادیارە.

پەیامنێری كوردسات نیوز لە بەغداد رایگەیاند، وەفدە تەكنیكییەكەی وەزارەتی دارایی هەرێم لیستی موچەی مانگی دووی پێشكەشی دارایی عیراق كرد، بەڵام دوای زیاتر لە هەفتەیەك مانەوە لە بەغداد، بە دەستبەتاڵی گەڕاوەتەوە هەرێم و نەیتوانیوە موچەی موچەخۆرانی هەرێم دابین بكەن.

ئەوەشی خستەڕوو، وەزارەتی دارایی عیراق موچەی مانگی دووی موچەخۆرانی هەرێمی پەیوەست كردووە، بە گفتوگۆكانی نێوان وەزارەتی نەوتی عیراق و كۆمەڵەی پیشەسازی نەوتی كوردستان، تایبەت بە دەستپێكردنەوەی هەناردەی نەوتی هەرێم، ئەگەر گفتوگۆكانیش بەشێوەیەكی ئەرێنی بەڕێوەنەچێت پێناچێت هەفتەی داهاتووش موچەی مانگی دووی موچەخۆرانی هەرێم بنێردرێت.

پەیامنێری كوردسات نیوز وتیشی، پێدەچێت رۆژی یەكشەممەی داهاتوو جارێكی دیكە هەردوو وەزارەتی نەوتی عیراق و سامانە سروشتییەكانی هەرێم و كۆمەڵەی كۆمپانیاكانی نەوت لە بەغداد كۆببنەوە، بۆ تاوتوێكردنی دەستپێكردنەوەی هەناردەی نەوتی هەرێم.

وەزارەتی کارەبای هەرێم رایگەیاند، تاقیکردنەوەی فشار لەسەر کارەبای نیشتیمانی دەکەن لە سنووری ناو بازنەی 120 مەتری هەولێر. دەشڵێت: ئەگەری پچڕانی نەخوازراوی کارەبا هەیە.

وەزارەتی کارەبای حکومەتی هەرێم رایگەیاند، هەڵدەستن بە بەئەنجامدانی تاقیکردنەوەی فشار لەسەر تۆڕی کارەبای نیشتمانی لە سنووری ناو بازنەی 120 مەتری پارێزگای  هەولێر.

ئاماژەی بەوەشکردووە، ئەم تاقیکردنەوەیە رێکارێکی فۆتینیە کە بۆ تۆڕی کارەبا ئەنجام دەدرێت و ئامانج لێی دیاریکردنی کێشە و خاڵە لاوازەکانی تۆڕەکانی گواستنەوە و دابەشکردنی کارەبایە.

هاووڵاتیان ئاگادار دەکەنەوە، ئەگەری پچڕانی نەخوازراوی کارەبا هەیە لەکاتی ئەنجامدانی تاقیکردنەوەکەدا.

دوای ئەو شەڕ و پێکدادانەی لە دوێنێوە چەند شار و ناوچەیەکی کەناراویی سوریای گرتووەتەوە، وەزارەتی بەرگری سوریا رایگەیاند، شاری بانیاسیان کۆنتڕۆڵ کردووەتەوە و لە هەریەکە لە لازقیە و سەلحەب و تەرتوسیش خاڵی پشکنینی توندیان داناوە.

وەزارەتی بەرگریی سوریا رایگەیاند، توانیویانە بە تەواوی شاری بانیاس کۆنتڕۆڵ بکەنەوە و لە ئێستاشدا هێزەکانیان سەرقاڵی ئەوەی بە خێراترین شێوە و بە بەکارهێنانی چەکی قورس ناوچەکانی چواردەوریش لە گروپە چەکدارەکانی سەر بە رژێمی پێشووی سوریا پاک بکەنەوە.

لەلایەکی دیکەوە هێزەکانی وەزارەتی ناوخۆ خاڵکی پشکنینی توندیان لە هەریەک لە شارەکانی لازقیە و سەلحەب و تەرتوس داناوە و چەند هێزێکیش بە گەڕەک و کۆڵانەکاندا دەگەڕێن بۆ رێگریکردن لە زیاتر تەشەنەسەدنی ئەو گرژیانە. لەلایەکی دیکەوە قەدەغەی هاتوچۆ لە تەرتوس بۆماوەی 20 سەعاتی دیکە درێژ کراوەتەوە.

لە دوێنێوە شەڕ و پێکدادان لەنێوان گروپە چەکدارەکانی سەر بە سوریا 'کە بە عيلەوییەکان ناودەبرێن' و هێزەکانی سوپای سوریا و گروپە هاوپەیمانەکانی دەستی پێ کردووە.

لەگەڵ سەرهەڵدانی گرژییەکان وەزارەتی بەرگری سوریا رایگەیاندووە، بۆ ئاساییكردنەوەی رەوشی لازقیە هێزێكی گەورەی پشتیوانییان رەوانەی ناوچەكە كردووە و لە پارێزگای حومسیش قەدەغەی هاتوچۆ راگەیەنراوە.

بەهۆی ئەو رووداوانەوە تاوەکو ئێستا زیاتر لە ٧٠ کەس گیانیان لەدەستداوە، کە نزیکەی پێنج بۆ شەش کەسیان هاوڵاتی مەدەنین و یەکێکیشیان کچە خوێندکارێکی رژئاوای کوردستانە بە ناوی "شیندا عادل"، کە ئەمڕۆ بەهۆی تەقەی راستەوخۆی گروپە چەکدارەکانەوە لە لازقیە گیانی لەدەستدا، کە خوێندکاری قۆناغی سێی دەرمانسازی بوو.

تاوەکو ئێستا ژمارەی ئەو کەسانەی بریندار بوون لەو هێرشە چەکدارییەی عەلەوییەکان دەستیان پێکردووە؛ دیار نییە، بەڵام ئەوە روونە کە ژمارەیان زۆرە. 

بەپێی دوایین زانیارییەکان گرژییەکان کەمێک کەمتر بوونەتەوە لەچاو چەند کاتژمێری رابردوو، بەڵام هێشتا بڵاوبوونەوەی گروپە چەکدارەکانی سەر بە رژێمی پێشووی سوریا لە چەند ناوچەیەک بەردەوامە و سوریاش هێزێکی زۆری سوپای رەوانەی ئەو ناوچانە کردووە، تاوەکو بە هاوکاری گروپە هاوپەیمانەکانیان و هێزەکانی سوریای دیموکرات کۆنتڕۆڵی ئەو روداوانە بکەن.

توركیا بەردەوامە لە بۆردومانكردنی بەنداوی تشرین، هاووڵاتییانیش نزیكەی دوو مانگە پشتێنی مرۆییان بۆ پاراستنی بەنداوەكە دروستكردووە.

سوپای توركیا دەوروبەری بەنداوی تشرینی بۆردومانكرد، بەیانی ئەمڕۆ  بەشێكی دانیشتوانی شارەكانی قامیشلۆ و دێرك و تربەسپی و عامودا و تل حەمیس لە كانتۆنی جزیرە، رۆیشتنە بەنداوی تشرین بۆ بەشداریكردن لە پاراستنی بەنداوەكەدا.

ئەوەش لە كاتێكدایە ئەمڕۆ 59 رۆژە بەشێكی زۆری دانیشتوانی هەرێمەكانی باكوور و رۆژهەڵاتی سوریا، بۆ پشتیوانیكردن لە هێزەكانی سوریای دیموكرات "هەسەدە" و پاراستنی بەنداوەكە لە هێرشەكانی توركیا و گروپە چەكدارەكان، روویان لە بەنداوی تشرین كردوە، لەو ماوەیەشدا بەهۆی بۆردومانەكانی توركیاوە 25 هاووڵاتی شەهید بوون و 221 هاووڵاتی تریش برینداربوون.

کەشناسیی هەرێم رایگەیاند، لەمڕۆوە شەپۆلێکی بارانبارینی بەلێزمە بە هەورەتریشقەوە ناوچە جیاوازەکانی هەرێم دەگرێتەوە و لە ناوچە شاخاوییەکانی پارێزگای هەولێر بەفر و کڕێوە دەبێت.

کەشناسیی هەرێم رایگەیاندووە، ئەمڕۆ هەینی، ئاسمان بەگشتى هەور دەبێت، لە کاتەکانی ئێوارە لە پارێزگاکانی سلێمانی و هەڵەبجە و کەرکوک و ئیدارەی گەرمیان باران بەشێوەی نمەباران و مامناوەند دەبارێت. پاشان لە کاتەکانی درەنگانی شەو کاریگەری دابارین زیاتر دەبێت و زۆربەی ناوچەکانی هەرێم دەگرێتەوە، کە هەندێک کات بەشێوەی لێزمەباران و هەورەتریشقە دەبێت.

کەشناسی دەشڵێت، هەر ئەمڕۆ پێشبینی دەکرێت لە ناوچە شاخاوییە سنوریەکانی پارێزگای هەولێر کەمێک بەفر ببارێت و کڕێوە ببێت. بە گشتیی ئەمڕۆ لە هەرێمی کوردستان پلەکانی گەرما کەمێک بەرزتر دەبنەوە بەراورد بە دوێنێ.

راشیگەیاندووە، سبەینێ شەممە، ئاسمان هەوری تەواو دەبێت لە کاتەکانی بەیانی زوودا بارانی مامناوەند دەبارێت پاشان دەگۆڕیت بۆ نمەبارانی پچڕپچڕ لە هەندێک ناوچە، بەڵام کاریگەری دابارین زیاتر دەبێت لە سنوری پارێزگای سلێمانی و هەڵەبجە و ئیدارەی گەرمیان، هەندێک کات لەم ناوچانە باران بە شێوەی لێزمە باران و هەورە تریشقە دەبێت .

کەشناسیی هەرێم ئاماژەی بەوەشکردووە، سبەینێ پلەکانی گەرما 2 بۆ 4 نزم دەبنەوە.

بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی:

هەولێر: 19  پلەی سیلیزی

سلێمانی: 16 پلەی سیلیزی

دهۆک: 20  پلەی سیلیزی

کەرکوک: 19 پلەی سیلیزی 

زاخۆ: 22 پلەی سیلیزی

هەڵەبجە: 14 پلەی سیلیزی

سۆران: 15 پلەی سیلیزی

حاجی ئۆمەران: 5 پلەی سیلیزی

گەرمیان: 21 پلەی سیلیزی

کارەبای سلێمانی رایگەیاند، پڕۆژەی رووناکی چووە بواری جێبەجێکردنەوە و شەوی رابردوو کارەبای 24 کاتژمێری بۆ نۆ هەزار هاوبەشی کارەبا دانرا.

بەڕێوەبەرایەتی گشتیی کارەبای سلێمانی رایگەیاند، شەوی رابردوو، بە ئامادەبوونی بەرپرسانی بەڕێوەبەرایتی گشتی کارەبا و ستافی پڕۆژەی رووناکی، یەکەم قۆناغی پڕۆژەکە چووە بواری جێبەجێکردنەوە.

ئاماژەی بەوەشکردووە، یەکەم قۆناغ لە هەردوو وێستەی ناوەندی شار و مەڵکەندی جێبەجێکرا و لەم قۆناغەدا نزیکەی نۆ هەزار هاوبەشی کارەبای ماڵان و بازرگانی سودمەند دەبن.

ئەوەشی خستووەتە روو، ئەو نۆ هەزار هاوبەشە لەسەر هەشت فیدەر کارەبای بەردەوامیان بۆ دابینکرا، کە دەکەونە گەڕەکەکانی سەرکارێز، توی مەلیک، سابونکەران، مەڵکەندی، ئیبراهیم پاشا، دارۆغا، حاجی حان، شەقامی ئۆرزدی، ئەسحابەسی و شەقامی کاوە.

کارەبای سلێمانی راشیگەیاندووە، پڕۆژەی رووناکی لە سليمانی بەردەوام دەبێت و لە ئایندەیەکی نزیکدا قۆناغەکانی دیکە لە سەرجەم گەڕەکەکان دەچێتە بواری جێبەجێکردنەوە.

لە ماوەی هەفتەیەكدا سوپای توركیا 14 هێرش و بۆردومانی بۆ سەر ناوچەكانی هەرێمی كوردستان ئەنجامداوە. 

تیمی كوردستانی عیراقی رێكخراوی سی پی تی ئەمریكی راگەیەنراوێكی سەبارەت بە هێرشەكانی سوپای توركیا بۆسەر ناوچەكانی هەرێمی كوردستان بلاوكردەوە و رایگەیاند، لە ماوەی حەوت رۆژی ڕابردوودا لە دوای بانگەوازەكەی پەكەكە بۆ راگەیاندنی ئاگربەست و دەستپێكردنی پرۆسەی ئاشتی، سوپای توركیا 14 هێرش و بۆردومانی بۆسەر هەرێمی كوردستان ئەنجامداوە.

بەپێی راگەیەنراوەكە، نۆ هێرش لە سنوری پارێزگای دهۆك و سێ‌ هێرش لە سنوری سلێمانی و دوو هێرش لە سنوری هەولێر بووە، هەر لەو چواچرێوەیەشدا 6 هێرشی تۆپباران و پێنج هێرشی فرۆكەی جەنگی و سێ‌ هێرشیش لە رێگەی هەلیكۆپتەرەوە ئەنجامدراوە، گەریلاكانی "پەكەكە"ش دوو جار وەڵامی هێرشەكانی توركیایان داوەتەوە.

حکومەتی هەرێم بڵاویکردەوە، لە چوارچێوەی هەوڵەکانمان بۆ دابینکردنی کارەبای 24سەعاتی، وەزارەتی کارەبا وەک قۆناغێکی ئەزموونی، لە ڕێگای "پڕۆژەی روناکی" دەستی کرد بە دابینکردنی کارەبای نیشتیمانیی24 سەعاتی بۆ بازاڕی سلێمانی و کۆمەڵێک گەڕەک.

گەڕەکەکانی (ئیبراهیم پاشا، سابونکەران، دارۆغا، حاجی حان، مەولەوی، جادەی ئۆرزدی، سەلیم بەگ و خانەقا) کە زیاتر لە 9000هاوبەشی کارەبا لەخۆ دەگرن، سوودمەند دەبن لەم خزمەتگوزارییە.

بەپێی زانیارییەکانی کوردسات نیوز، ئەم هەنگاوە دوای ئەوە دێت کە پێشتر 17گەڕەکی شاری هەولێر کارەبای 24سەعاتی لەلایەن پڕۆژەی روناکیەوە بۆ دابین کرا، بەڵام بەهۆی زۆر هاتنەوەی پارە بۆ هاوبەشانی پرۆژەکە، نارەزایەتی هاووڵاتیانی شاری هەولێری لێکەوتەوە و تەنیا لە گەڕەکی شادی لەماوەی 42 رۆژدا بڕی 691 هەزار دینار بۆ ماڵی هاوڵاتییەک هاتبوەوە. 

دوای تێپەڕبوونی زیاتر لە چوار ساڵ و 5مانگ بەسەر زیندانیکردنیدا، رۆژنامەنووس شێروان شێروانی، یەکێک لە گیراوەکانی کەیسی بادینان، رۆژی یەکشەممەی داهاتوو ئازاد دەکرێت.

بارزان شێروانی، برای شێروان شێروانی، لە لێدوانێکی تایبەتدا بە کوردسات نیوزی راگەیاند: "بڕیارە رۆژی یەکشەممە سزای برایەکەم تەواو ببێت و دوای تێپەڕبوونی 1612 رۆژ لە زیندانی، ئازاد بکرێت".

بارزان شێروانی ئەوەشی خستەڕوو کە بەپێی بڕیاری دادگا، دەبێت رۆژی 9ـی مانگ شێروان ئازاد بکرێت و وتیشی: "تا ئێستا نازانرێت هیچ کەیسێکی تر لەسەر شێروان شێروانی دەکرێتەوە یان نا، ئێمەش چاوەڕێی چاکسازی هەولێر و دادگا دەکەین".

شایەنی باسە، شێروان شێروانی رۆژنامەنووس و یەکێک لە گیراوەکانی کەیسی بادینانە کە لە سەرەتای ساڵی 2020ـەوە لە زینداندایە.

 ئەندامێکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق رایدەگەیەنێت، "باڵێۆزی ژاپۆن پرۆژەیەک بۆ پڕکردنەوەی پێداویستی مۆزەخانەی سلێمانی بەبڕی زیاتر لە یەک ملیار دینار خەرج دەکات و لەم مانگەوە دەستپێدەکات".

د. بڕیار رەشید ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق لە هەژماری تایبەتی خۆی رایگەیاندووە: دوای هەوڵەکانمان لەماوەکانی رابردوو بۆ پڕکردنەوەی پێداویستی و کەموکوڕی بەشێک لەدامەزراوەکانی سلێمانی لە رێگەی ڕێکخراوە نێودەوڵەتی و ناوەندە جیهانیەکان، بەڵێمان لە باڵێۆزی ژاپۆن وەرگرت بۆ ئەنجامدانی پرۆژەیەک بۆ پڕکردنەوەی پێداویستی مۆزەخانەی سلێمانی بەبڕی زیاتر لە یەک ملیار دینار".

ئاماژەی بەوەشداوە، "رۆژی سێ شەممە 4ی 3 ی 2025 بۆ هەمان بەمەبەست سەردانی باڵیۆزخانەی ژاپۆنمان کرد لە بەغداد و لەگەڵ کێنجی یۆکۆتا کاربەرێکەری باڵیۆزخانەی ژاپۆن و هیدێکی ئۆکادا سکرتێری سیاسی کۆبووینەوە و گفتوگۆی جێبەجێکردنی ئەو پرۆژەیەمانکرد، دوای واژۆکردنی لەیەک تێگەشتنێک لە نێوان باڵیۆزخانە و وەزارەتی دەروەی عیراق، بریار وایە پڕۆژەکــە لەم مانگەدا بە پاڵپشتی رێکخراوی JICA لە مۆزەخانەی سلێمانی دەستپێدەکات و رۆڵی گەورەی دەبێت لە پاراستنی موڵکی کلتووری و دەوڵەمەنکردنی مۆزەخانەی سلێمانی لەکەلوپەلی مێژووی و بەرەوپێشبردنی کەرتی گەشتیاری لە سلێمانی و هەرێمی کوردستان".

هەپەگە رایگەیاند سەرەڕای ئاگربەست سوپای توركیا هێرشەكانی بۆسەر گەریلا رانەگرتووە و لە سێ رۆژدا زیاتر لە 800 هێرشی ئەنجامداوە.

هێزەكانی پاراستنی گەل هەپەگە رایگەیاند لە دوای پەیامەكەی عەبدوڵا ئۆجەلان و راگەیاندنی ئاگربەست لە لایەن پارتی كرێكارانی كوردستان پەكەكە،  هێرشەكانی توركیا بۆسەر گەریلا رانەگیراوە و لە رۆژانی نێوان چوار بۆ شەشی ئەم مانگەدا سوپای ئەو وڵاتە 828 جار هێرشی كردوەتەوە سەر گەریلا.

هەپەگە روونیكردوەتەوە كە لە ماوەی ئەو سێ رۆژەدا زۆرترین جار ناوچەكانی خواكوڕك و ئامێدی و زاپ و چیای مەتینا لە لایەن سوپای توركیاوە كراوەتە ئامانج و لە هێرشەكانیشدا فڕۆكەی جەنگی و درۆن و هێلیكۆپتەر و چەكی  قورس بەكارهێنراوە.

پێشتریش هەپەگە رایگەیاندبوو لە دوای ئەوەی پەكەكە تەنها رۆژێك دوای پەیامەكەی ئۆجەلان ئاگربەستی راگەیاند: سوپای توركیا لە یەكی مانگ  تا سێ مانگ  زیاتر لە هەزار جار هێرشی دژی گەریلا ئەنجامداوە.

لە کەلار کرێکارێک کە تەمەنی 50 ساڵ لە کاتی کارکردندا لە باڵەخانەیەک کەوتە خوارەوە و گیانی لەدەستدا.

رەفیق قادر، بەڕێوەبەری نەخۆشخانەی فریاکەوتنی شەهید هەژار لە کەلار، بە کوردسات نیوزی راگەیاند: کرێکارێک بەبرینداری هێنرایە نەخۆشخانەکەمان کە لەکاتی کارکردندا باڵەخانەیەک کەوتبووە خوارەوە و دوای گەیاندنی بە نەخۆشخانەکەمان بەهۆی سەختی برینەکەیەوە گیانی لەدەستدا.

ئاماژەی بەوەشدا: کرێکارەکە ناوی بەشیری عزیزیە و خەڵکی رۆژهەڵاتی کوردستانە و لە دایکبووی ساڵی 1975ـە.