کوردستان
باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە عیراق، رایگەیاندوە بە توندی ئیدانەی هێرشەکەی سەر کۆرمۆر دەکەن و داواش دەکات هەنگاوی خێرا بگیرێتەبەر بۆ لێپرسینەوە لە ئەنجامدەرانی ئەم هێرشە تیرۆریسـتییە، ئامادەی خۆشیان دەربریوە پیشکەشکردنی پشتیوانی بۆ پاراستنی ئەو ژێرخانە گرنگە.
باڵیۆزخانەی ئەمریکا راگەیەندراوێکی لەسەر هێرشەکەی کێڵگەی غازی کۆرمۆر بڵاویکردوەتەوەو تێیدا هاتووە؛ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بە توندی ئیدانەی هێرشی تیرۆرستی بۆ سەر کێڵگەی غازی کۆرمۆر لە پارێزگای سلێمانی دەکات.
ئەوەشیان خستوەتەڕوو؛ پێکەوە لەگەڵ حکومەتی هەرێمی کوردستان و هاوبەشانی تری عیراقی داوای هەنگاوی کرداریی دەستبەجێ لە حکومەتی عیراق دەکەن بۆ لێپرسینەوە لە ئەنجامدەرانی ئەم هێرشە تیرۆرستیە.
ئاماژەیان بەوەشکردوە، ئەم هێرشە تیرۆرستییە کە بریتیە لە دواهەمینی ئەو زنجیرە هەوڵانەی خراپەکاران ئەنجامیانداوە بۆ لاوازکردنی سەقامگیریی عیراق و بەئامانجگرتنی وەبەرهێنانی ئەمریکی لە هەرێمی کوردستان.
جەختیشیان کردوەتەوە؛ ئامادەن پشتیوانی پێشکەش بکەن بۆ هەوڵەکانی پاراستنی ئەم ژێرخانە گرنگە و بەردەوام دەبن لە جەختکردنەوە لە گرنگیی ئەوەی عیراق سەروەریی خۆی بچەسپێنێت لە بەرانبەر ئەو هەوڵانەی ئەنجام دەدرێن بۆ لاوازکردنی و دڵنیایی بدات لەوەی گشت جۆرەکانی چەک، بە تایبەت درۆن و موشەک و رۆکێت دەهێنرێنە ژێر کۆنتڕۆڵی دەوڵەتەوە.
وەزارەتی ناوخۆی هەرێم رایگەیاندوە؛ لە نێوان 15ی حوزەیرانی 2025 و 25ی تەمموزی 2025 دا، کێڵگە نەوتییەکان و دامەزراوە نەوتییەکان، لەگەڵ چەندین دامەزراوەی گرنگ لە هەرێم کرانە ئامانج، دوای دوو مانگ هیچ لێپرسینەوەیەک لەگەڵ بکەرانیدا ئەنجام نەدرا.
راگەیەندراوێکی لەسەر هێرشەکەی کۆرمۆر بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە؛ هێرشەکەی سەر کێڵگەی کۆرمۆر درێژکاروەی هێرشەکانی رابردوون، کە هیچ لێپرسینەوەیەک لەگەڵ بکەرانیدا ئەنجامنەدرا.
ئاماژەیان بەوەکردوە؛ لە سەر هێرشيەکانی رابردوو بۆسەر کێڵگە نەوتییەکانی هەرێم دوای پێکهێنانی لیژنە و دەستنیشانکردنی بکەرانی هێرشەکان، سەرەڕای تێپەڕبوونی زیاتر لە دوو مانگ بەسەر پێشکەشکردنی راپۆرتەکەدا، کە بکەرانی دیاریکراون و راپۆرتەکە لەژێر دەستی سەرۆک وەزیرانیشدایە و دەزانێت کێن ئەانەی هێرش دەکەنە سەر هەرێم، بەڵام حکومەتی فیدراڵی هیچ رێوشوێنێکی یاسایی و ئەمنی بەرامبەر بە تاوانباران نەگرتۆتەتەبەر.
دەقی راگەیەندراوەکە
راگەیەندراوێک سەبارەت بە هێرشەکان بۆ سەر کێڵگە نەوتییەکان و دامەزراوەکانی هەرێمی کوردستان
لە نێوان 15ی حوزەیرانی 2025 و 25ی تەمموزی 2025 دا، کێڵگە نەوتییەکان و دامەزراوە نەوتییەکان، لەگەڵ چەندین دامەزراوەی گرنگ لە هەرێمی کوردستان، دووچاری هێرشی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان بوون و لە ئەنجامدا زیانی ماددی و ئابووریی بەرچاویان پێگەیشتووە. بۆ لێکۆڵینەوە لەو هێرشە مەترسیدارانە و دەستنیشانکردنی ئەنجامدەرەکان و بە سزا گەیاندنیان، سەرۆکی حکومەتی فیدراڵ بڕیاری پێکهێنانی لیژنەیەکی هاوبەشی دەرکرد، بە سەرۆکایەتی ڕاوێژکاری ئاسایشی نیشتمانیی عێراق، بە ئەندامیەتی دەزگا ئەمنی و هەواڵگری و سەربازییەکانی فیدراڵ و هەرێمی کوردستان.
لیژنە هاوبەشەکە دەستی بە کارەکانی کرد و لە 28ی تەمموزی 2025 سەردانی هەرێمی کوردستان کرد و زنجیرەیەک کۆبوونەوەی مەیدانیان کرد و پشکنینی تەکنیکیان بۆ شوێنە پەلاماردراوەکان کرد بە پشتبەستن بە ئەنجامی پشکنینی تەکنیکی پاشماوەی فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکان کە لەم هێرشانەدا بەکارهێنراون، دەرکەوت کە ڕێڕەوی هەڵدانیان لە ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی هێزە فیدراڵییەکانەوە سەرچاوەی گرتووە، کە هاوسنووری هەرێمی کوردستانە.
هەروەها دەزگا ئەمنیی و هەواڵگرییەکانی هەرێم دانپێدانانی یاسایی بەڵگەداری ئەو کەسانەیان خستەڕوو کە ئاشکرا دەبێ سەر بە کام رێکخستنن.
لەگەڵ تەواوبوونی لێکۆڵینەوەکان، لیژنەی باڵای لێکۆڵینەوە، کە بە بڕیارێکی سەرۆک وەزیرانی فیدراڵ پێکهێنرا، لە بارەگای ڕاوێژکاری ئاسایشی نیشتمانی کۆبووەوە و ڕاپۆرتی کۆتایی خۆی داڕشت، کە ڕادەستی سەرۆک وەزیرانی فیدراڵ کرا بۆ گرتنەبەری ڕێکاری یاسایی بەرامبەر لایەن و کەسانی تێوەگلاو لە هێرشەکان.
بەڵام سەرەڕای تێپەڕبوونی زیاتر لە دوو مانگ بەسەر پێشکەشکردنی ڕاپۆرتەکەدا، حکومەتی فیدراڵی هیچ ڕێوشوێنێکی یاسایی و ئەمنی بەرامبەر بە تاوانباران نەگرتۆتەتەبەر.
لەبەر ڕۆشنایی ئەم ڕاستییانە، دەمانەوێت بۆ ڕای گشتی ڕوونبکەینەوە کە لە ڕاپۆرتی کۆتاییدا، کە ئێستا لە بەردەستی سەرۆک وەزیرانی فیدراڵە، بە ڕوونی ئەو لایەنانەی بەرپرسن لە هێرشە تیرۆریستییەکان، دەستنیشان دەکات، کە لە ڕێگەی بەکارهێنانی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانەوە زیانی بەرچاو و مەترسیداریان بە ژێرخانی وزەی هەرێمی کوردستان گەیاندووە. ڕاپۆرتەکە چەندین ڕاسپاردەی لەخۆ گرتووە، دیارترینیان ئەنجامدانی کۆبوونەوەی ئەنجومەنی ئاسایشی نیشتمانی بوو بۆ تاوتوێکردنی ڕاپۆرتەکە و گرتنەبەری ڕێوشوێنی یاسایی پێویست لەدژی لایەنی بەرپرسیار. بەڵام تا ئێستا هیچ کام لەم ڕاسپاردانە جێبەجێ نەکراون.
حکومەتی هەرێمی کوردستان، داوا دەکات حکومەتی فیدراڵ، ئەرکە دەستووری و یاسایی و ئەمنییەکانی خۆی جێبەجێ بکات و ڕێکاری خێرا لە بەرامبەر تاوانباران و ئەوانەی لە پشتیانەوەن بگرێتەبەر، بۆ ئەوەی دڵنیابین لەوەی ئەو جۆرە کردەوە و دەستدرێژییانە، کە هەڕەشە لە ئاسایشی نیشتمانی و بەرژەوەندییە ئابوورییەکانی هەرێمی کوردستان و عێراق بە گشتی دەکەن، دووبارە نابنەوە.
هەرێمی کوردستان جەخت دەکاتەوە کە بەردەوامبوونی بێهەڵوێستی بەرامبەر ئەو کەسانەی تێوەگلاون، پێشێلکردنی بەرپرسیارێتی دەستووری و ئەمنییە و ئەم کەمتەرخەمییە تەنیا هانی ئەو ڕێکخراوانە دەدات بۆ درێژەدان بە کردەوەکانیان.
هێرشەکەی دوێنێ شەو بۆ سەر کێڵگەی گازی کۆرمۆر دەرئەنجامی ڕاستەوخۆی نەبوونی ڕێوشوێنی توندە بەرامبەر بە ئەنجامدەرانی هێرشەکانی پێشوو. بۆیە حکومەتی هەرێمی کوردستان مافی خۆیەتی هەموو ڕێوشوێنێکی پێویست بگرێتەبەر بۆ پاراستنی بەرژەوەندییە ئەمنی و ئابوورییەکانی، لە چوارچێوەی دەستوور و یاسادا.
وەزارەتی ناوخۆی حکومەتی هەرێمی کوردستان
وەزارەتی دەرەوەی تورکیا لە رێگەی ئۆنجو کەچەلی، وتەبێژی وەزارەتەکەوە رایگەیاندوە؛ هێرش بۆ سەر کێڵگەی غازی کۆرمۆر لە پارێزگای سلێمانی لە رووی سەقامگیری و خۆشگوزەرانی خەڵکەوە جێی نیگەرانییە، ئاماژەی بەوەشکردوە هەرچەشنە هێرشێک کە ژێرخانی مەدەنی ئەو وڵاتە بە ئامانج بگرێت ئیدانە دەکەن.
وتەبێژەکەی تورکیا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئێکس پەیامێکی بڵاوکردوەتەوە نوسیویەتی؛ نیگەرانن لە هێرشی شەوی رابردووی سەر کێڵگەی غازی سروشتی کۆرمۆر لە سنوری پارێزگای سلێمانی لە عیراق.
ئاماژەی بەوەشکردوە؛ ئیدانەی هەر هەوڵێکی تێکدانین، کە سەقامگیری و خۆشگوزەرانی ئەو وڵاتە تێکبدات و هەرچەشنە هێرشێک کە ژێرخانی مەدەنی ئەو وڵاتە بە ئامانج بگرێت، ئیدانە دەکەن.
وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی تورکیا، ئۆنجو کەچەلی راشیگەیاندووە، کە کۆنسوڵخانەی وڵاتەکەی لە هەولێر رێکاری پێویستیان بۆ پاراستنی گیانی ئەو هاووڵاتییە تورکانە گرتووەتە بەر کە لە کێڵگەکەدا کار دەکەن.
وەزارەتی رۆشنبیری ئاگاداری میدیا بینراو، بیستراو، پۆرتاڵ و رایەڵە ئەلیكترۆنییەکان دەکاتەوە، كە خۆیان بەدووربگرن لە بڵاوکردنەوەی هەر بابەت و هەواڵێکی بێ بنەما، ئاماژەی بەوەشکردوە پێوستە بەرپرسیارانە مامەڵە بکەن و نەبنە هۆی دروستکردنی ترس و گومان و تێکدانی ئاشتی كۆمەڵایەتی.
وەزارەتی ڕۆشنبیری و لاوان ئاگاداریینامەیەکی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە؛ ئاگاداری گشت میدیا بینراو و بیستراو و پۆرتاڵ رایەڵە ئەلیكترۆنییەکانیان دەکەینەوە، كە خۆیان بەدووربگرن لە بڵاوکردنەوەی هەر بابەت و هەواڵێکی بێ بنەما وە پێوستە بەرپرسیارانە مامەڵە بکەن و نەبنە هۆی دروستکردنی ترس و گومان و تێکدانی ئاشتی كۆمەڵەیەتی،.
ئاماژەیان بەوەشکردوە؛ بڵاوکردنەوەی ئەم بابەتانە ناچنە چوارچێوەی ئازادی رادەربڕینەوە بەتایبەتیش لە باری هەستیاری ئێستادا كە هەرێمی كوردستان وەكو قەوارەیەك لەلایەن نەیارانیەوە رووبەڕووی چەندین شێوازی دوژمنكاریانەی پڕ مەترسی بۆتەوە.
وەزارەتی رۆشنبیری جەختیشدەکاتەوە لەوەی لەم کاتەدا ئەم هەڵسوکەوتە نابەرپرسانە لەلایەن هەر دەزگا و رایەڵێكی میدیاییەوە بكرێت دوورە لەیاسا و لۆژیک و پێچەوانەی ماددەی سێیەم/ بڕگەی سێیەمە لە (رێنمایی رێکخستنی فریکوینسی سپەیس لەهەرێمی کوردستان).
نەخۆشخانەی لە دایکبوون و منداڵانی سۆران بڵاویکردەوە، دوای ماوەیەکی زۆر لە نەبونی منداڵ، ژنێکی تەمەن 28 ساڵ بە سکێک چوار منداڵی بوو، کە سیانیان کوڕن.
ئەمرۆ پێنجشەممە، نەخۆشخانەی لە دایکبوون و منداڵانی سۆران بڵاویکردەوە، دوای ئەوەی ژنێکی تەمەن 28 ساڵان ماوەیەکی زۆر بێبەش بوو لە هەبوونی منداڵ، بە سکێک بووە خاوەنی چوار منداڵ، سێ کوڕ و کچێک.
نەخۆشخانەکە ئاماژەیان بەوەشکردوە؛ منداڵەکان بە رێگەی سروشتی و پێشوادەی خۆیان لە دایکبوونو لە ئێستادا لەژێر چاودێریدان.
ئەوەشیان خستوەتەروو، دایکی منداڵەکان پێشتر چارەسەری نەزۆکی لەلایەن دکتۆری نەخۆشخانەکەیانەوە وەرگرتووە.
قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیران پێشوازیکرد لە ئەحمەد حەسەن ئەلشەحی، کونسوڵی گشتیی ئیمارات لە هەرێمی کوردستان و پێکەوە گفتوگۆیان کرد لەبارەی روداوی هێرشکردنەسەر کۆرمۆر و پرسی پەیوەندیی ئابووری و بازرگانی نێوان ئیمارات و هەرێمی کوردستان.
ئەمڕۆ پێنج شەممە، قوباد تاڵەبانی لەگەڵ کونسوڵی گشتیی ئیمارات کۆبووەوە، هەردوولا بە توندی ئیدانەی هێرشکردنەسەر سەر کێڵگەی غازی کۆرمۆریان کرد.
جێگری سەرۆک وەزیران هێرشەکەی بە هێرشێکی تیرۆریستی ناوبرد کە ژێرخانی وزە و ئابووری کوردستان و عیراقی کردووەتە ئامانج و دەبێت حکومەتی فیدراڵی بەبێ هیچ جۆرە خەمساردییەک و بە زووترین کات بکەران و ئەوانەشی لە پشتی ئەو هێرشەوەن بۆ رای گشتی ئاشکرا بکات و رووبەڕووی سزای یاساییان بکاتەوە.
قوباد تاڵەبانی ئاماژەی بەوەشدا دەبێت یەکەم هەنگاوی حکومەتی داهاتووی عیراق کۆتاییهێنان بێت بەو گروپ و هێزە چەکدارانەی دەرەوەی دەوڵەت کە ئاسایش و سەقامگیریی سیاسی و ئابوورییان خستووەتە مەترسییەوە.
لە بەشێکی دیکەی کۆبوونەوەکەدا باس لە پەیوەندیی ئابووری و بازرگانی نێوان ئیمارات و هەرێمی کوردستان کرا و
قوباد تاڵەبانی خۆشحاڵی خۆی دەربڕی کە ئیمارات گرنگی بە وەبەرهێنان لە هەرێمی کوردستان دەدات.
راشیگەیاند لە هەرێمی کوردستان دەرفەتی گەورە هەیە بۆ گەشەسەندن لە کەرتە جیاوازەکاندا و حکومەتی هەرێمیش هەموو جۆرە کارئاسانییەک پێشکەشی کۆمپانیا و وەبەرهێنەرانی ئیمارات دەکات.
مارک ساڤایای نێردەی تایبەتی دۆناڵد ترەمپ، رایگەیاندوە گروپە چەکدارەکان کە بە شێوەیەکی نایاسایی لە عیراق چالاکییان هەیە و جێبەجێکاری ئەجیندای بیانین، هێرشەکەی سەر کۆرمۆریان ئەنجام داوە.
مارک ساڤایا لەسەر هێرشەکەی شەوی رابردووی کێڵگەی غازی کۆرمۆر، پەیامێکی لە هەژماری پلاتفۆڕمی کۆمەڵایەتی ئێکس بڵاوکردەوە و تێیدا ئیدانەی هێرشەکە دەکات.
ئاماژەی بەوەشکردوە؛ گروپە چەکدارەکان هێرشەکەیان ئەنجامداوە و داوای لە حکومەتی عیراق کردووە کە بیاندۆزێتەوە و روبەڕووی یاسایان بکاتەوە.
لە بەشێکی دیکەی پەیامەکەدا نوسیویەتی؛ "با رونبێت و بە ئاشکرا دەڵێم لە عیراقێکی تەواو سەروەریدا هیچ شوێنێک بۆ ئەم گرووپانە نابێت".
مارک ساڤایا پشتیوانی خۆشی بۆ هەرێمی کوردستان لە چوارچێوەی عیراقی یەکگرتوودا دووپات کردووەتەوە و رایگەیاندوە؛ بەغداد و هەولێر هان دەدەن بۆ ئەوەی هاوکارییەکانیان لە بواری ئاسایشیدا قوڵتر بکەنەوە و لە نزیکەوە لەگەڵ یەکتر کار بکەن بۆ پاراستنی ژێرخانی ئابووری و وزە.
قوباد تاڵەبانی رایگەیاندوە؛ بە توندی ئیدانەی شێوازی روماڵکردنی کەناڵەکان و هەندێک سۆشیال میدیای ئاراستەکراو و نزیک لە پارتی دەکات کە چەواشەکارانە لەلایەکەوە باس لە یەکڕیزی و یەکگوتاریی کورد دەکەن و لە لایەکی دیکەشەوە رێک بە نەفەسی سەردەمی شەڕی نەگریسی ناوخۆ کار بۆ تێکدانی ئاشتەوایی کۆمەڵایەتی و سیاسی دەکەن.
قوباد تاڵەبانی لەسەر هێرشەکەی سەر کۆرمۆر و شێوازی وماڵکردنی ژمارەیک میدا راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە وتێیدا ئیدانەی ئەو سێوازە روماڵە دەکات.
لە راگەیەندراوکەدا قوباد تاڵەبڤانی رایگەیاندوە؛ بە توندی ئیدانەی شێوازی روماڵکردنی کەناڵەکان و هەندێک سۆشیال میدیای ئاراستەکراو و نزیک لە پارتی دەکات و داواش لە سپۆنسەر و خاوەنەکانیان دەکات لەپێناو بەرژەوەندیی گشتی و نیشتمانیدا کۆتایی بەم شێواز و گوتارە میدیاییە مەترسیدارە بهێنن و سنوورێکیان بۆ دابنێن.
قوباد تاڵەبانی وتوشیەتی؛ دڵنیابن رەنگە چەواشەکاری و میدیای پروپاگەندە بۆ ماوەیەک راستییەکان لێڵ بکات، بەڵام دواجار راستی وەک خۆری درەوشاوە خۆی نیشانی هەمووان دەدات.
لقی سلێمانی سەندیکای رۆژنامەنووسانی کوردستان لەبارەی هێرشەکەی سەر کێڵگەی غازی کۆرمۆر رایگەیاند، ھەندێک میدیاو میدیانۆچکەی نابەرپرس رۆڵی خۆیان گۆڕی لە گەیاندنی راستیەوە بۆ بڵاوکردنەوەی ترس و تۆقاندن و تۆمەت بەخشینەوە.
کاروان ئەنوەر سکرتێری لقی سلێمانی سەندیکای رۆژنامەنووسانی کوردستان رایگەیاند، ھاوکات لەگەڵ بۆردومانکردنی کێڵگەکانی کۆرمۆر و ئەو زەرەرو زیانە زۆرەی بەر یەکەکانی بەرھەمھێنان کەوتن، ھەندێک میدیاو میدیانۆچکەی نابەرپرس رۆڵی خۆیان گۆڕی لە گەیاندنی راستیەوە بۆ بڵاوکردنەوەی ترس و تۆقاندن و تۆمەت بەخشینەوەو پێشێلکردنی کاری میدیا و بینینی رۆڵی لایەنی یاساو دادگاو لێکۆڵەر.
لقی سلێمانی سەندیکای رۆژنامەنووسانی کوردستان، داواکارە وەرگری کورد و تاکی نیشتمان پەروەری ئەم ھەرێمە نەکەونە ژێر کاریگەریی ھەندێک میدیای مەبەستدارو سۆشیاڵ میدیاو قەڵەمچیەکانی.
کاروان ئەنوەر ئاماژەی بەوەشکرد، با لۆژیک و ژیریی و مرۆڤدۆستی پێوەربن بۆ راستیی روداوەکان نەوەک ھەندێک میدیای ژەھرپرژێن.
دەستەی ناوچە کوردستانییەکان لەبارەی سەرژمێرییەوە راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و ئاماژە بەوەدەکات، هەر جۆرە دەستبردنێک بۆ گۆڕینی ناسنامەو دیموگرافیای شاری کەرکوک و خانەقین و شەنگال و تەواوی ناوچە کوردستانیەکان قبوڵ کراو نیە.
دەستەی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێم رایگەیاند، دوێنی چوارشەممە وەزارەتی پلاندانانی عیراق دەرئەنجامی سەرژمێری گشتی عیراقی ڕاگەیاند، وەک لای هەموو لایەک روونە بڕیاری هاوبەشی هەردوو وەزارەتی پلاندانانی حکومەتی عیراقی فیدراڵ و حکومەتی هەرێمی کوردستان وابوو ، سەرژمێری ساڵی 1957 بکرێتە بنەمای سەرژمێریەکە لە کەرکوک و ناوچە کوردستانیەکان.
ئەوەشی خستەڕوو، لەو بارەیەوە ئەنجومەنی وەزیرانی عیراق لە کۆبوونەوەی ئاسایی خۆی لە 5ـی11ـی2025 بڕیاریدا پێش راگەیاندنی دەرئەنجامەکانی سەرژمێری گشتی تەواوی ئەو هاووڵاتیانەی لەبەر هەر هۆکارێک ئێستا لە کەرکوک نیشتەجێن و لە خواروو ناوەڕاستی عیراقەوە هاتوون و بەشێک نین لەسەرژمێری 1957 و دۆسیەکانیان بۆ ناوچەکانی خۆیان بگەڕێندرێتەوە ، بـەڵام بەداخەوە هیچ جۆرە پابەندبوونێک بەم بڕیارەوە دیارنییە و ئەوانیش ئەمە بە مەترسییەکی جدی لەسەر ئەو ناوچانە دەبینین و پێچەوانەی بنەما گشتیەکانی مادەی 140ـی دەستورە.
دەستەی ناوچە کوردستانییەکان راشیگەیاند، بێگومان ئەم پێشهاتە نیگەرانیەکانی ئەوانی کرد بە راستی و ئەگەر روونکردنەوەی پێویست و بڕوا پێکراو لەلایەن بەغدادوە نەدرێت بە حکومەتی هەرێم ، ململانێ دەستوریەکانی ئێمە دەگوازێتەوە بۆ قۆناخێکی دژوارتر ، لای هەموو لایەک روونە هەر جۆرە دەستبردنێک بۆ گۆڕینی ناسنامەو دیموگرافیای شاری کەرکوک و خانەقین و شەنگال و تەواوی ناوچە کوردستانیەکان قبوڵ کراو نیە، پێویستە لە دەرەوەی ململانێکان لە هەرێمی کوردستان، حکومەت و کۆی لایەنە سیاسیەکان ئەم رەوشەی بەجدی وەربگرن و کاری بنچینەیمان پاراستنی ناسنامەی کوردستانی بوونی کەرکوک و تەواوی ناوچە کێشەلەسەرەکانی تـر بێت .
وتەبێژی بەنزینخانەکانی سلێمانی دەڵێت: ئێوارەی ئەمڕۆ نرخی هەر سێ جۆرەکەی بەنزین نۆرماڵ، محەسەن و سوپەر، 25 دینار بۆ هەر لیترێک دادەبەزێت.
بەهمەن قادر وتەبێژی بەنزینخانەکانی سلێمانی بە کوردسات نیوزی رایگەیاند، ئێوارەی ئەمڕۆ لە سەعات چوارەوە، بەنزینی سۆپەر لە 1275 دینارەوە دەبێتە 1250 دینار هەروەها موحەسەن لە 1125ـەوە دادەبەزێت بۆ 1100 دینار.
وتیشی، بەنزینی نۆرماڵ لە 925 دینارەوە دەبێتە 900 دینار.
بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتی ئیدانی هێرشکردنە سەر کێڵگەی غازی کۆرمۆر دەکات و دەڵێت: وەڵامدانەوەمان بۆ ئەم هێرشە یەکلاکەرەوە و تووند دەبێت.
بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لەبارەی هێرشەکەی سەر کێڵگەی کۆرمۆر راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و رایگەیاند، هێرشە تیرۆریستییەکەی سەر کێڵگەی غازی کۆرمۆر جێگای قبوڵ نییە و بە توندترین شێوە ئیدانەی دەکەین، ئامانجی هێرشەکە زیانگەیاندنە بە گوزەرانی هاونیشتمانیانمان لە هەرێمی کوردستان و عیراق و تێکدانی سەقامگیری وڵاتەکەمان.
ئاماژەی بەوەشکرد، وەڵامدانەوەمان بۆ ئەم هێرشە یەکلاکەرەوە و تووند دەبێت و هەموو رێکارێکی پێویست بۆ پاراستنی گیانی هاونیشتمانیانمان دەگرینەبەر.
سەرۆکی یەکێتی ئەوەشی خستەڕوو، چەک تەنها دەبێت بەدەست دەوڵەتەوە بێت. ئەو میلیشیایانە کە لە دەرەوەی سەروەری یاسا کاردەکەن یان دەبێت هەڵبوەشێندرێنەوە یان لەناوببرێن.
كونسوڵخانەی بەریتانیا لە هەرێم ئیدانەی هێرشەکردنە سەر كۆرمۆر دەکات و ئاشکرایدەکات، هێرشكردنە سەر هەر ژێرخانێكی بنەڕەتی هەڕەشەیە لە سەقامگیری عیراق و سەلامەتی گەلەكەی.
كونسوڵخانەی بەریتانیا لە راگەیەنراوێکدا بلاویکردەوە، بە توندی ئیدانەی ئەو هێرشە دەكەین كە شەوی رابردوو كرایە سەر كێڵگەی غازی کۆرمۆر، هەروەها هێرشكردنە سەر هەر ژێرخانێكی بنەڕەتی هەڕەشە لە سەقامگیری عیراق و سەلامەتی گەلەكەی دەكات.
ئاماژەی بەوەشکرد، شانشینی یەكگرتوو لەگەڵ هاوبەشە عیراقییەكان وەستاوە و پشتگیری هەوڵەكانی پاراستنی دامەزراوە بنچینەییەكان دەكات.
کێڵگەی غازی کۆرمۆر دەکەوێتە ناحیەی قادرکەرەم لە سنوری قەزای چەمچەماڵ، بە گەورەترین کێڵگەی غازی عیراق و هەرێم دادەنرێت.
کێڵگەی کۆرمۆر لە ساڵی 1928 بۆ 1930 دۆزراوەتەوە پێی وتراوە کێڵگەی ئەنفال و تا ساڵی 1967 سەر بە قەزای خورماتوو بووە، دواتر لە سالی 1987 لە رووی ئیدراییەوە خراوەتە سەر قەزای چەمچەماڵ، لەدوای ساڵی 2003 وە لەژێر دەسەڵاتی هەرێمی کوردستاندایە و بەهۆی گرنگی پێگە ئابوریەکەیەوە تائێستا چەندین جار کێڵگەی کۆرمۆر روبەڕووی هێرشەکان بووتەوە زیانی زۆری گیانی و مادی لێکەوتۆتەوە.
ساڵی 2008 غاز لە کێڵگەی کۆرمۆر بەرهەمێنرا، لە ئێستادا یەکێکە لە گەورەترین کێڵگەی غاز لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست کە کۆمپانیای دانەغازی ئیماراتی کاری تێدا دەکات.
کۆرمۆر کۆمپانیای دانەغازی ئیماراتی و هیلال وەبەرهێنانی تێدا دەکات بەجۆرێک لە% 70 ی پشکەکانی تایبەتە بە دانەغاز جگە لەوەش سێ کۆمپانیای ئەڵمانی و هەنگاری و نەمساوی خاوەنی % 30 پشکەکانی دیکەی کێڵگەکەن.
بەپێی داتاکانی کۆمپانیای دانەغاز کێڵگەی غازی کۆرمۆر رووبەرەکەی دەگاتە 135 کیلۆمەتر چوارگۆشەو یەدەگی غازی سروشتی بەنزیکەی 17 ترلیۆن پێ سێجا دەخەمڵێندرێت، رۆژانە نزیکەی کۆی توانای بەرهەمهێنانی غاز لە کێڵگەکە گەیشتووەتە 750 ملیۆن پێی سێجای ستاندارد لە رۆژێکدا، هەروەها کاردەکرێت بۆ ئەوەی توانای بەرهەمهێنان بگەیەنرێتە یەک ملیار پێ سێجا.
غازی کۆرمۆر لەرێگەی بۆرییەوە دەگوازرێتەوە بۆ وێستگەکانی کارەبای چەمچەماڵ، هەولێر، و بازیان، بەمەش رێژەی %67 کارەبای هەرێمی کوردستان دابین دەکات جگە لەوەش سەرچاوەی سەرەکییە بۆ دابینکردنی غاز بۆ کارگەکانی غازی شل.
کێڵگەی کۆرمۆر توانای دابینکردنی غازی بۆ بەرهەمهێنانی زیاتر لە 4 هەزار مێگاوات کارەبای هەیە و نزیکەی سێ هەزاری مێگاوات کارەبا بۆ پارێزگاکانی هەرێم دەمێنێتەوە، ئەوەی رەوانەی پارێزگاکانی کەرکوک و نەینەوا و سەڵاحەدین دەکرێت.
هاوکات وەزارەتی کارەبای عیراق رایگەیاند، بەهۆی هێرشەکەی سەر کێڵگەی غازی کۆرمۆر هەزار 200 مێگاوات بەرهەمهێنانی کارەبایان کەمیکردووە.
ئەمەش لە کاتێکدایە، درەنگانی دوێنێ شەو بە موشەک هێرشکرایە سەر کێڵگەی غازی کۆرمۆر و بەهۆیەوە بەرهەمهێنانی غاز راگیرا، هەروەها لە هەموو پارێزگاکانی هەرێم کارەبا پچڕا و لە 24 سەعاتەوە بۆ 5 سەعات کەمبووەوە.
جێگری سەرۆکی هەرێمی کوردستان لەبارەی هێرشەکەی سەر کۆرمۆر راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و دەڵێت: داواکارم لە هێزەکانی هاوپەیمانان کەوا سیستمی بەرگری بۆ ئەم جۆرە هێرشە تیرۆریستیانە دابین بکەن.
جەعفەر شێخ مستەفا جێگری سەرۆکی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، بەوپەڕی نیگەرانییەوە و بە توندترین شێوە ئیدانەی ئەو هێرشە لەرزۆک و تیرۆریستییەی سهر كێڵگهى گازى كۆرمۆر دەکات، بۆ هەموو لایەک روونە کە ئامانج لەم کردەوانەدا تێکدانی ئاسایش و سەقامگیریی و لاوازکردنی ژێرخانی ئابوریی هەرێمی کوردستان بەتایبەت و عیراق بە گشتیە.
ئاماژەی بەوەشکرد، لێرەدا بە ئەرکی سەرشانی لایەنە پەیوەندیدارەکان لە دامودەزگا ئەمنییەکانی حکومەتیی عیراقی فیدراڵ و هەرێمی دەزانێت، کەوا شکۆ و سەروەری خاک و نیشتیمان بۆ هەموو لایەک بپارێزن و رێگربن لە دووبارەبوونەوەی ئەم جۆرە هێرش و کردەوە تیکدەرانەدا.
جەعفەر شێخ مستەفا راشیگەیاند، داواکارە لە هێزەکانی هاوپەیمانان کەوا سیستمی بەرگری بۆ ئەم جۆرە هێرشە تیرۆریستیانە دابین بکەن و بەزووترین کاتیش لایەنە ئەمنییەکانی تایبەت بەم پرسە تاوانباران دەستگیر بکەن و رووبەڕووی دادگایان بکەنەوە.