توێژینەوەیەکی نوێ کە لە گۆڤاری (ئینڤایرۆنمێنتال ڕیسێرچ لێتەرز) بڵاوکراوەتەوە، هۆشداری دەدات لەوەی ژمارەی دانیشتووانی جیهان کە ئێستا گەیشتووەتە نزیکەی 8.3 ملیار کەس، لە توانای استیعاب و پاڵپشتیی سروشتیی گۆۆی زەوی تێپەڕی کردووە. 
توێژینەوەکە دەڵێت مرۆڤایەتی ئێستا لە دەرەوەی ئەو سنوورانە دەژی کە زەوی دەتوانێت لەسەر مەودای دوور بەرگەی بگرێت.

"توانای لەخۆگرتن" چییە؟
زانایانی ژینگە زاراوەی "توانای لەخۆگرتن" بەکاردەهێنن بۆ دیاریکردنی ئەو ژمارە نموونەییەی کە ژینگە دەتوانێت بەردەوامییان پێ بدات بەبێ ئەوەی سەرچاوە سروشتییەکان لەناو بچن.

 بەپێی تیمی توێژەران بە سەرۆکایەتی پڕۆفیسۆر "کۆری برادشو" لە زانکۆی فلیندەرزی ئوسترالی، مرۆڤ توانیویەتی بەهۆی تەکنەلۆژیا و سووتەمەنی فۆسیڵی (نەوت و خەڵوز)، ئەم سنوورە سروشتییانە ببەزێنێت، بەڵام ئەمە تەنها چارەسەرێکی کاتی و دەستکردە.

توێژینەوەکە ئاماژە بە دوو ئاستی جیاواز دەکات:

_توانای نموونەیی: بۆ ئەوەی هەموو مرۆڤایەتی بە ئاستێکی گونجاو لە بژێوی و بەردەوامی بژین، پێویستە ژمارەی دانیشتووان تەنها 2.5 ملیار کەس بێت.

_توانای ئەوپەڕی: زەوی دەتوانێت بە شێوەیەکی تیۆری تا 12 ملیار کەس لەخۆ بگرێت، بەڵام لەو ئاستەدا مرۆڤایەتی رووبەڕووی برسێتی، نەخۆشی و جەنگی گەورە دەبێتەوە لەسەر سەرچاوەکان.

قۆناغی دیمۆگرافی نەرێنی
برادشو، روونی دەکاتەوە کە لە ساڵانی شەستەکانی سەدەی رابردووەوە، جیهان چووەتە ناو قۆناغێکی دیمۆگرافی نەرێنی؛ واتە هەرچەندە ژمارەی دانیشتووان زیاد دەکات، بەڵام رێژەی گەشەکە لە خاوبوونەوەدایە.
پێشبینی دەکرێت ژمارەی دانیشتووان لە ساڵانی حەفتاکانی ئەم سەدەیەدا بگاتە لوتکە (نزیکەی 12.4 ملیار کەس) و پاشان بەرەو کەمبوونەوە بچێت.

لێکەوتەکانی ئەم زیادبوونە:
نەتەوە یەکگرتووەکان رایگەیاندووە جیهان تووشی کورتهێنانی توندی ئاوی شیرین بووە، هەروەها زۆربوونی مرۆڤ وایکردووە ژینگەی ئاژەڵە کێوییەکان تێکبچێت و توانای کێبڕکێیان لەگەڵ مرۆڤ نەمێنێت، وپشتبەستنی مرۆڤ بە سووتەمەنی فۆسیڵی بۆ دابینکردنی وزە و خۆراک، بووەتە هۆی تێکدانی هاوسەنگی کەشوهەوای گۆۆی زەوی.

ئایا هێشتا کات ماوە؟
سەرەڕای وێنە تەمومژاوییەکە، توێژەران پێیان وایە هێشتا کات ماوە بۆ گۆڕانکاری، ئەوان جەخت دەکەنەوە کە پێویستە وڵاتان هاوکاری یەکتر بن بۆ کەمکردنەوەی بەکاربردن و گۆڕینی ڕەفتارە کۆمەڵایەتی و کلتوورییەکان بەرامبەر بە زەوی، ئاو و وزە.

برادشو دەڵێت: کەمبوونەوەی ژمارەی دانیشتووان و کەمکردنەوەی ئاستی بەکاربردن، ئەنجامێکی باشتری دەبێت هەم بۆ مرۆڤ و هەم بۆ هەسارەکەمان.

پەرلەمانتارێكی دەم پارتی دەڵێت، قۆناغێكی هەستیار لە ئارادایە و پێویستە پێش پشووی پەرلەمان پێگەی ئۆجەلان لە پرۆسەی ئاشتیدا دیاری بكرێت.

جەنگیز چاندار پەرلەمانتاری پارتی یەكسانی و دیموكراسی گەلان "دەم پارتی" رایگەیاند: بۆ پێشخستنی پرۆسەی ئاشتی پێویستە پێش دەستپێكردنی پشووی پەرلەمان هەنگاوی كرداریی بنرێت و چاكسازییە یاساییەكان ئەنجام بدرێن و پێگەی عەبدوڵا ئۆجەلانیش لە پرۆسەی ئاشتیدا دیاری بكرێت، لەبەرئەوەی قۆناغێكی هەستیار بۆ چارەسەری پرسی كورد لە ئارادایە.

وتیشی، دیاریكردنی پێگەی ئۆجەلان بۆ ئەنجامدانی چاكسازیی یاسایی زۆر پێویستە و كاریگەری زۆری لەسەر بەرەوپێشچوونی هەنگاوەكانی پرۆسەی ئاشتی دەبێت.

جەنگیز چاندار ئاماژەی بەوەشكرد، پشتیوانی پێشنیازەكەی دەوڵەت باخچەلی سەرۆكی مەهەپە دەكەن كە پێشنیازیكردووە دەستەی هەماهەنگی بۆ پرۆسەی ئاشتی و بەسیاسیكردن دابمەزرێت بە مەبەستی رێكخستنی ئەم قۆناغە.

 

فەرمانگەی راگەیاندنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق، ئەو دەنگۆیانەی رەتکردەوە کە باس لە چوونی نزیکەی 100 پەرلەمانتار دەکەن بۆ فەریزەی حەج و رایگەیاند، کە ژمارەی دروست تەنها 29 پەرلەمانتارە.

ئەنجومەنی نوێنەرانی رونیکردەوە: بەشێک لەو پەرلەمانتارانە ئەندامی لیژنەی ئەوقافن و بە مەبەستی بەدواداچوون بۆ کاروباری حاجیانی عیراق بە ئەرکێکی رەسمی نێردراون.

جەختیشی کردەوە کە: بەشەکەی دیکەی پەرلەمانتاران، ناویان لە تیروپشکی رەسمی حەجدا دەرچووە، تەنانەت پێش ئەوەی ببنە ئەندامی پەرلەمان.

ئەم روونکردنەوەیە لە کاتێکدایە کە بڕیارە لە ناوەڕاستی ئەم هەفتەیەدا، کابینەی حکومەتەکەی عەلی زەیدی بۆ وەرگرتنی متمانە بچێتە پەرلەمان.

 بەگوێرەی زانیارییەکان، ئەو پەرلەمانتارانە تەنها دوای کۆتاییهاتنی پرۆسەی دەنگدان بە حکومەت و کارنامەکەی، بەرەو سعودیە بەڕێدەکەون.

رێکخراوی خۆراک و کشتوکاڵی نەتەوە یەکگرتووەکان (فاو) رایگەیاند، پێوەرەکانی نرخی خۆراک لە مانگی نیساندا بە رێژەی 2% بەراورد بە ساڵی ڕابردوو بەرزبووەتەوە، کە ئەمەش بەرزترین ئاستە لە دوای ساڵی 2023ـەوە تۆمار کرابێت.

رێکخراوەکە ئاماژەی بەوەکرد کە: زەیتی رووەکی زۆرترین رێژەی بەرزبوونەوەی بەخۆوە بینیوە. هۆکارەکەشی بۆ بەرزبوونەوەی نرخی نەوتی خاو دەگەڕێتەوە، کە وایکردووە خواست لەسەر زەیتی رووەکی بۆ پیشەسازی سووتەمەنی زیندەیی زیاد بکات.

جەختیشی کردەوە: نیگەرانییەکان لە کەمبوونەوەی ئاستی بەرهەمهێنان لە باشووری رۆژهەڵاتی ئاسیا کاریگەری راستەوخۆی هەبووە لەسەر گرانبوونی نرخەکان.

رێکخراوی فاو رونیکردەوە کە: نرخی گەنم بە رێژەی 0.8% بەرزبووەتەوە، ئەمەش بەهۆی وشکەساڵی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ئوسترالیا، جگە لە گرانبوونی نرخی پەین کە پەیوەندی بە شەڕ و ململانێکانەوە هەیە.

رێکخراوی "فاو" ئاماژەی بەوە کردووە کە رەنگە جوتیاران لەمساڵدا روو لە چاندنی ئەو بەرهەمانە بکەن کە پێویستیان بە پەینی کەمترە و واز لە چاندنی گەنم بهێنن؛ ئەم هەنگاوەش دەبێتە هۆی کەمبوونەوەی خستنەڕووی گەنم لە بازاڕەکاندا و دووبارە بەرزبوونەوەی نرخەکەی.

دەستەی راگەیاندن و گەیاندنی عیراق، ئەمڕۆ شەممە، رایگەیاند کە بڕیار دراوە بە دەستپێکردنەوەی خزمەتگوزاری تێلیگرام لە سەرانسەری وڵاتدا، ئەمەش دوای ئەوەی ئیدارەی ئەپڵیکەیشنەکە بەڵێنی داوە پابەند بێت بە مەرجە رێکخراوەییەکان و یاسا کارپێکراوەکان.

دەستەکە ئاماژەی بەوە کردووە کە ئیدارەی تێلیگرام بەڵێنی داوە پابەندی مەرجە رێکخراوەییەکان بێت بەگوێرەی بڕگەکانی فەرمانی یاسایی ژمارە 65ی ساڵی 2004.

ئاماژەی بەوەش کرد کە: پێشتر داواکاری رەسمی ئاراستەی کۆمپانیاکە کرابوو سەبارەت بە رێکخستنی ناوەڕۆک، پاراستنی زانیارییەکانی بەکارهێنەران و پابەندبوون بە چوارچێوە یاساییەکانی عیراق.

جەختیشی کردەوە کە: دەستەی ڕاگەیاندن و گەیاندن بەردەوام دەبێت لە چاودێریکردنی مەیدانی بۆ دڵنیابوونەوە لە جێبەجێکردنی ئەو بەڵێنانەی کە ئیدارەی تێلیگرام داویەتی.

هەروەها ئاماژە بەوە کراوە کە دوای تەواوکردنی رێکارە تەکنیکییەکان لەلایەن وەزارەتی گەیاندنەوە، ئەپڵیکەیشنەکە بە شێوەیەکی ئاسایی کار دەکاتەوە.

لێپرسراوێكی باڵای ئێران دەڵێت، بەهۆی شەڕەوە لە بەندەرەكان كەسێك كوژراوە و 10ی تریش برینداربوون و چوار كەسیش بێسەروشوێنن.

لێپرسراوێكی باڵای ئێران بە ئاژانسی میهری راگەیاندووە، بەهۆی هێرشەكەی ئەمریكا بۆسەر چەند بەندێكی ئێران، كەسێك كوژراوە و 10ی تریش برینداربوون و چواری كەسیش تائێستا بێسەروشوێنن و كەشتییەكیشیان تێكشكاوە.

لێپرسراوێكی باڵای سوپای ئێرانیش دەڵێت، هێزی دەریایی ئەمریكا هەوڵیداوە لە رێگەی گەرووی هورمزەوە و بە پاڵپشتیی ئاسمانیی، سێ بەلەمی تێكشكێنەر بەرەو دەریای عومان بگوازێتەوە، بەڵام هێزی دەریاسی ئێران بە هەشت موشەكی كروز و 24 درۆنی بۆمبڕێژكراو هێرشی كردوونەتەسەر.

ئەمیر سەعید ئیرەوانی باڵیۆزی ئێرانیش لە نەتەوە یەكگرتووەكان رایگەیاند، هەڵسوكەوتەكانی ئەمریكا لە گەروی هورمز لێكەوتەی ترسناكی دەبێت و رێكارەكانی دوژمنكارانە و هەراسانكەرن و تارانیش بە مافی خۆی دەزانێت بەرگری لە خۆی بكات.

بەپێی راپۆرتێكی هەواڵگریش، لە دەوروبەری دورگەی خارگ 80 هەزار بەرمیل نەوت بە پانتایی 71 كیلۆمەتر چوارگۆشە بڵاوبووەتەوە و تێكەڵی ئاو بووە.

 

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، ئەمڕۆ شەممە رایگەیاند کە پەرەسەندنەکانی ئەم دواییەی عیراق "زۆر باشن" و خۆشحاڵی خۆی نیشاندا بەرامبەر بە دەستنیشانکردنی عەلی زەیدی وەک سەرۆک وەزیرانی راسپێردراو.

ترەمپ لە لێدوانێکدا بۆ رۆژنامەنووسان وتی: ئەو روداوانەی لە ماوەی رابردوودا لە عێراق رویان دا زۆر باشن، و من بە سەرۆک وەزیرانی راسپێردراو دڵخۆشم.

لەسەر پرسی ئێران، ترەمپ ئاماژەی بەوە کرد: چاوەڕوان دەکەین لە ماوەیەکی نزیکدا وەڵامی ئێرانمان لەسەر رەشنووسی رێککەوتنەکە پێ بگات، چاوەڕێ دەکەین بزانین چی رودەدات.

 هەروەها جەختی لەوە کردەوە کە کارەکان لەگەڵ ئێران بە باشی بەرەوپێش دەچن و ئەنجامە سەربازییەکانیش نایابن.

سەبارەت بە شەڕی نێوان رووسیا و ئۆکرانیا، سەرۆکی ئەمریکا داوای کرد ئاگربەستی راگەیەندراو درێژ بکرێتەوە و وتی: ئەگەر یارمەتیدەر بێت بۆ چارەسەرکردنی ململانێکان لە ئۆکرانیا، ئامادەین نوێنەرانی خۆمان بنێرین بۆ مۆسکۆ.

ترەمپ لە کۆتایی لێدوانەکانیدا ئاماژەی بەوە کرد کە هەردوو لایەنی ململانێکە لە ئۆکرانیا، بەو ئاگربەستەی کە راگەیەندراوە رازین.

سەرۆکی  دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێم رایدەگەیەنێت: هێزو لایەنە سیاسییەکانی کوردستان بەکاندیدکردنی (عەلی زەیدی )نەک نیگەرانیان نەبوون بە پێچەوانەوە نامەی پشتیوانی و پیرۆزباییان پێش پێکهاتەکانی تر پێگەیاند، پێویستە هەموو هێزە سیاسییەکانی کوردستان درک بەو راستییە بکەن ئەم کارنامەیە نەخشە رێگەی چوار ساڵی داهاتووە و وەرەقەی مامەڵەکردنی حکومەتی نوێیە  لەگەڵ سەرکردایەتی کورد و حکومەتی هەرێمدا، راست وایە ئەم قۆناغە تێپەڕێنین و پرسی خاک و دەستکەوتەکانی گەلەکەمان یەکمان بخات.

فەهمی بورهان سەرۆکی  دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێم لەپەیامێکدا رایگەیاند:کارنامەی چوار ساڵی داهاتووی جەنابی سەرۆک وەزیران (عەلی زەیدی) کە لە چواردە بەش پێک هاتووە، هیچ روبەرێکی بۆ کێشە دەستورییەکانی خەڵکی کوردستان  تێدا نیە، راستە ریزی کوردی یەک و یەکگرتوونییە، پێشمان وایە هەر ئەمە هۆکاری بنچینەیی بووە تا ماددەی 140ی دەستوور و ماف و داوا رەواکانمان نادیدەبکرێت.

راشیگەیاند، ئەم پێشهاتە دوای ئەوە دێت هێزو لایەنە سیاسییەکانی کوردستان بەکاندیدکردنی (عەلی زەیدی )نەک نیگەرانیان نەبوون بە پێچەوانەوە نامەی پشتیوانی و پیرۆزباییان پێش پێکهاتەکانی تر پێگەیاند، پێویستە هەموو هێزە سیاسییەکانی کوردستان درک بەو راستییە بکەن ئەم کارنامەیە نەخشە رێگەی چوار ساڵی داهاتووە و وەرەقەی مامەڵەکردنی حکومەتی نوێیە  لەگەڵ سەرکردایەتی کورد و حکومەتی هەرێمدا، راست وایە ئەم قۆناغە تێپەڕێنین و پرسی خاک و دەستکەوتەکانی گەلەکەمان یەکمان بخات.

فەهمی بورهان  ئاماژەی بەوەشکرد، ئەو مەسجەش بەهاوبەشی بە بەغداد بگەیەنین، سەرباری پشتیوانیمان بۆ سەرخستنی کابینەکەی (عەلی زەیدی )لە چوارچێوەی دەستوردا، لەگەڵیشیدا لە ئاست مافەڕەواکانی گەلەکەمان بەتایبەتی لە ناوچە کێشە لەسەرەکان، کەمتر لەوەی لە مادەی (140)ی فەرامۆشکراودا هاتووە رازی نابین، ئەرکی پەڕلەمانتارانیشمان لەو کاتەوە دەستپێدەکات کە ئەم کارنامەیە دێتە ناوپەڕلەمان و پێوستە لە چوارچێوەی دەستوری بڕیارلێدراودا پارێزگاری لە ماف و دەستکەوتەکانمان بکەن.

ترەمپ ئاگربەستی نێوان روسیا و ئۆکراین رادەگەیەنێت و دەڵێت؛ بۆ ماوەی سێ رۆژ بەردەوام دەبێت.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، هەردوو وڵاتی روسیا و ئۆکراین رێککەوتوون لەسەر راگەیاندنی ئاگربەستێکی کاتی بۆ ماوەی سێ رۆژ.

وتیشی، بڕیارە ئاگربەستەکە لە رۆژی شەممەوە بچێتە بواری جێبەجێکردنەوە، ئەم هەنگاوەش وەک دەرفەتێک دەبینرێت بۆ رەخساندنی زەمینە بۆ گفتوگۆ و کۆتاییهێنان بە جەنگ.

سەرۆکی ئەمریکا ئەوەشی خستەڕوو، ئەم ململانێیەی نێوان روسیا و ئۆکراین گەورەترین جەنگە کە جیهان لە دوای جەنگی جیهانیی دووەمەوە بەخۆیەوە بینیبێت.

ئاماژەی بەوەشکرد، ئاگربەستەکە جگە لە راگرتنی تەواوی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان، پڕۆسەی ئاڵوگۆڕکردنی هەزار دیل لە لایەن هەریەک لەو دوو وڵاتە لەخۆ دەگرێت.

لە چوارچێوەی هەوڵە دیپلۆماسییەکان بۆ چارەسەری کێشەکان، ئێران کار لەسەر هەڵسەنگاندنی پێشنیازێکی نوێی ئەمریکا دەکات بۆ گەیشتن بە رێککەوتن.

ئیسماعیل بەقائیی وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران ئاشکرایکرد، هێشتا سەرقاڵی لێکۆڵینەوە و خوێندنەوەی وردن بۆ ئەو پێشنیازەی کە لەلایەن ئەمریکاوە پێشکەشیان کراوە.

ئاماژەی بەوەشکرد، هەر کاتێک لێکۆڵینەوەکانیان تەواو بوو، وەڵامی رەسمی خۆیان بڵاو دەکەنەوە، هەروەها راشیگەیاند، هێرشەکەی رۆژی پێنجشەممەی ئەمریکا پێشێلکردنێکی روونی ئاگربەستە و فشارێکی تر دەخاتە سەر رەوشەکە.

ئەمەش لەکاتێکدایە، ئەمرۆ مارکۆ رۆبیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریکا رایگەیاند، چاوەڕوانی ئێران دەکەن ئەمڕۆ وەڵامی پێشنیازەکەیان بداتەوە سەبارەت بە ئەنجامدانی دانوستان و گەیشتن بە رێککەوتن.

فەرماندیی ناوەندیی هێزەکانی ئەمریکا رایدەگەیەنێت، گەمارۆی زیاتر لە 70 کەشتیی نەوتهەڵگری ئێران دراوە و رێگری لە چوونەناوەوە و چوونەدەرەوەیان دەکرێت.

فەرماندەیی ناوەندی هێزەکانی ئەمریکا'سێنتکۆم' لە نوێترین راگەیەندراویدا ئامارێکی نوێی سەبارەت بە گەمارۆ دەریاییەکانی سەر ئێران بڵاوکردەوە و رایگەیاند، لە ئێستادا هێزەکانیان رێگری لە هاتووچۆی زیاتر لە 70 کەشتی نەوتهەڵگر نەوت دەکەن لە بەندەرەکانی ئەو وڵاتەدا.

سێنتکۆم ئاشکرایکرد، ئەو ئەو کەشتی نەوتهەڵگرانەی لەلایەن هێزەکانی ئەمریکاوە پەکخراون، توانای گواستنەوەی زیاتر لە 166 ملیۆن بەرمیل نەوتی ئێرانییان هەیە.

ئەوەشی خستەڕوو، بەهای ئەو بڕە نەوتەی لەناو کەشتیانەدا دەستبەسەرە، بە زیاتر لە 13 ملیار دۆلار دەخەمڵێندرێت.

ئەم هەنگاوەی واشنتۆن، کە وەک بەشێک لە فشارە چڕەکانی سەر تاران هەژمار دەکرێت، ئامانج لێی بڕینی سەرچاوە داراییەکانی ئێرانە لە رێگەی هەناردەی نەوتەوە، سێنتکۆم جەختی کردووەتەوە کە هێزەکانیان بەردەوام دەبن لە رێگریگرتن لە هەر هەوڵێکی تێپەڕاندنی گەمارۆکان لە بەندەرەکانی ئێراندا، ئەمەش لە کاتێکدایە کە گرژییە سەربازییەکان لە ناوچەکە گەیشتوونەتە ئاستێکی نوێ.

ماڵپەری شەفافیەت بۆ چاودێری و رێكخستنی داهاتە نانەوتییەكانی سلێمانی و هەڵەبجە و هەردوو ئیدارەی راپەڕین و گەرمیان داهاتی ئەم هەفتەیەی بڵاوکردەوە کە نزیکەی سێ ملیار دینارە.

ئەمڕۆ هەینی، ماڵپەری شەفافیەت بڵاویکردەوە، داهاتی یەک هەفتەی سلێمانی لە رۆژی(2ـی 5ـی 2026 بۆ 8ـی 5ـی 2026) داهاتی نانەوتی، لە سلێمانی و هەڵەبجە و هەردوو ئیدارەی راپەڕین و گەرمیان، دوو ملیار و 935 ملیۆن و 792 هەزار دینار بووە.

دەشڵێت؛  لەو داهاتە لە  93%ی بەشێوەی نەختینەیە و 6%ی داهاتەكە بەشێوەی چەكە.

هەر بەپێی داتاکانی شەفافیەت، داهاتی ئەم هەفتەیە بە بەراورد بە هەفتەی رابردوو نزیکەی نۆ ملیار دینار کەمی کردووە.

جێگەی ئاماژەیە، پڕۆژەی شەفافییەت لە داهات و خەرجی، لەسەر راسپاردەی قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم دامەزرا، ئێستا رۆژانە لە رێگەی ئەو ماڵپەڕەوە دەتوانیت سەرجەم داهاتە نانەوتییەکانی هەردوو پارێزگای سلێمانی و هەڵەبجە و ئیدارە سەربەخۆکانی راپەڕین و گەرمیان بزانیت.

بەهۆی جێگیربوونی رەوشی کەشوهەوا، پێشبینی دەکرێت لە دوو رۆژی داهاتوودا پلەکانی گەرما زیاتر بەرز ببنەوە.

بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی و بوومەلەرزەزانی هەرێم، پێشبینییەکانی بۆ ڕەوشی کەشوهەوای 48 سەعاتی داهاتوو بڵاوکردەوە و رایگەیاند، پلەکانی گەرما بەراورد بە رۆژانی رابردوو روو لە بەرزبوونەوە دەکەن.

کەشناسی هەرێم رایگەیاند، ئەمڕۆ ئاسمان بە گشتی ساماڵ دەبێت و هەندێک پەڵە هەوری جیاجیای تێدا دەردەکەوێت، خێرایی با لەسەرخۆ دەبێت و پلەکانی گەرماش کەمێک بەرزتر دەبن لە چاو تۆمارەکانی دوێنێ.

ئەوەشی خستەڕوو، سبەینێ ئاسمان بە ساماڵی دەمێنێتەوە و پلەکانی گەرما بەردەوام دەبن لە بەرزبوونەوە.

بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراوی ئەمڕۆ بە پلەی سیلیزی :

هەولێر: 25 پلەی سیلیزی

پیرمام: 22 پلەی سیلیزی

سۆران: 22 پلەی سیلیزی

حاجی ئۆمەران: 15 پلەی سیلیزی

سلێمانی: 25 پلەی سیلیزی

چەمچەماڵ: 25 پلەی سیلیزی

دهۆک: 24 پلەی سیلیزی

زاخۆ: 26 پلەی سیلیزی

هەڵەبجە: 26 پلەی سیلیزی

گەرمیان: 30 پلەی سیلیزی

سەرۆكی ئەمریكا دەڵێت، ئاگربەست لەگەڵ ئێران بەردەوامە و هێرشەكانیشیان تەنها گورزێكی سوك بوون و وەڵامی هێرشەكانی ئەو وڵاتەشیان داوەتەوە.

دوای هێرشە ئاسمانییەكانی سوپای ئەمریكا بۆسەر چەند ئامانجێكی سەربازیی لە ناوخۆی ئێران، دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا رایگەیاند، ئاگربەست لەگەڵ تاران هێشتا بەردەوامە و چووەتە بواری جێبەجێكردنەوە، هێرشەكانی شەوی رابردووشیان تەنها گورزێكی سوك بووە و نابێتە هۆی تێكدانی ئاگربەست.

وتیشی، سێ كەشتی جەنگی ئەمریكی بە سەركەوتوویی لە هێرشی هێزەكانی ئێران لە گەروی هورمز رزگاریان بووە و هیچ زیانێكیان بەرنەكەوتووە، سەرجەم ئەو كەشتییانەش تێكشكێنراو كە تەقەیان لە كەشتییەكانیی ئەمریكا كردووە.

ترەمپ جەختیشیكردەوە، گەمارۆیەكی دەریایی پۆڵاین دەخەنە سەر ئێران و ئەگەر بە خێرایی رێككەوتنێكی نوێش ئیمزا نەكەن، هێرشی زۆر توندتر دەكەنە سەر ئەو وڵاتە.

وەزارەتی بەرگری ئیمارات بڵاویکردەوە، بەیانی ئەمڕۆ بەرپەرچی هێرشە موشەكی و درۆنەكانی ئێرانیان داوەتەوە.

وەزارەتی بەرگری ئیمارات ئاشکرایکرد، بەرگری ئاسمانی وڵاتەكەیان سەرلەبەیانی ئەمڕۆ مامەڵەی لەگەڵ چەندین هێرشی موشەكی و فڕۆكەی بێفڕۆكەوان كردووە كە لەلایەن ئێرانەوە ئاڕاستە وڵاتەكەیان كراوە.

وەزارەتی بەرگری ئیمارات روونیشیكردەوە، ئەو دەنگە بەرزانەی لە ناوچە جیاجیاكانی وڵات بیستراون، دەرەنجامی تێكشاندنی موشەكە بالیستییەكان بووە لەلایەن سیستمی بەرگری ئاسمانیەوە، وتیشی لە شەوی رابردووە چەندین هێرشی دیكە ئاراستەی ئیمارات كراوە.

ئەو روداوە دوای ئەوە دێت، دوێنێ ناوچەكە ئاڵۆزییەكی توندی بەخۆوە بینی و كۆتایی بەو هێمنییه رێژەییە هات كە لە نێوان هێزە دەریاییەكانی ئەمریكا و ئێران لە دوای ئاگربەست لە 8ـی نیسانەوە دەستیپێكردوە.

دوای ئەوەی میدیاکانی ئێران رایانگەیاند، لە سنوری بەندەر عەباس دەنگی تەقینەوە بیستراوە، سوپای پاسداران پشتڕاستی کردەوە، کە دەنگی تەقینەوەکە لە ئەنجامی روبەڕوبونەوەی هێزەکانیان بوە لەگەڵ کەشتییەکی جەنگی ئەمریکادا.

سوپای پاسدارانی ئێران ئاماژەی بەوەکردوە،  کەشتییە جەنگییەکەی ئەمریکا کراوەتە ئامانج دوای ئەوەی هەوڵیداوە هێرشبکاتە سەر یەکێک لە کەشتییە نەوتهەڵگرەکانی ئێران.

بە گوێرەی ئەو بانگەشانەی سوپای پاسداران دەیکات، لەدوای هێرشەکانیان بۆسەر کەشتییەکە بە موشەک ناچار بوون پاشيکشە بکات و زیانی پێگەیشتوە.

لای خۆشیەوە ئاژانسی فارسی ئێران بڵاویکردوەتەوە، هێزەکانی ئێران و ئەمریکا روبەڕوی یەکتری بونەتەوە و بەشـێـک لە بەندەری بەهمەن لە دورگەی قشم کراوەتە ئامانج.