نیشاندەری جیهانیی "هۆلۆجیک" بۆ تەندروستیی ژنان، کە ریزبەندییەکی ساڵانەیە و پشت بە راپرسییەکی زیاتر لە 76هەزار ژن و کچ لە سەرانسەری جیهاندا دەبەستێت، رەگەزنامەی ئەو ژنانەی ئاشكرا كرد کە توڕەترینیانن لە جیهاندا.

تایوان لە پلەی یەکەمی جیهانیدا هات، بەدوایدا لاتیڤیا، پاشان ژاپۆن، ڤێتنام و پۆڵەندا، هەروەها سەنگاپوورە و ئەڵمانیا و نەمسا لە پلەکانی پێشەوەدا بوون.

ئەو داتایانەی کە لە شوباتی 2024دا کۆکراونەتەوە و ئەم هەفتەیە بڵاوکراونەتەوە، ئاماژە بەوە دەکەن کە نزیکەی 2.3 لە ناو هەر 10ژنێکدا هەستیان بە توڕەیی کردووە.

راپۆرتەکە پشتی بە پێوانەکردنی باری دەرونیی گشتی لە وڵاتە جیاوازەکاندا بەستووە، ئەمەش لە رێگەی پرسیارکردن لە بەشداربووان دەربارەی ئەو هەستانەی کە لە بەشێکی زۆری رۆژی رابردوویاندا چەشتوویانە.

بەرزترین ئاستی توڕەیی لە ئەوروپا لە ماڵتا تۆمارکراوە، بەدوایدا یۆنان، پاشان کۆماری چیک، ئەلبانیا و ئیسپانیا.

وڵاتانی گینیا، ماداگاسکار، سیرالیۆن، لیبێریا و چاد بەپێی ڕێزبەندی لە پلەکانی کۆتاییدا هاتن.

تیم سیمپسۆن، بەڕێوەبەری باڵا لە کۆمپانیای هۆلۆجیک، لە کۆمێنتێکدا لەسەر ئەنجامەکان وتی: ژنان پێمان دەڵێن کە دەیانەوێت دەستنیشانکردنی پێشوەختە و دەستڕاگەیشتنێکی خێراتریان بە چاودێریی تەندروستی هەبێت.

وتیشی: باشترکردنی تەندروستیی ژنان پێویستی بە پابەندبوونی بەردەوامی داڕێژەرانی سیاست، دەستەی خزمەتگوزاریی تەندروستیی نیشتمانی، پزیشکان و کەرتی پیشەسازی هەیە بۆ ئەوەی پێکەوە کاربکەن لە پێناو جێبەجێکردنی ئەو گۆڕانکارییانەی کە ژنان داوای دەکەن.

رۆژنامەی "زە سەن"ی بەریتانی بڵاویکردەوە، کە نزیکەی 30 ئەفسەر لە یەکەی پاراستنی تایبەت و شاهانە، بە تۆمەتی پێشێلکاری و کەمتەرخەمی لە راپەڕاندنی ئەرکەکانیاندا لەژێر لێکۆڵینەوەدان.

بەپێی راپۆرتەکان، تۆمەتەکان خۆیان لە جێهێشتنی پێگە ئەمنییەکان لەلایەن هەندێک لە ئەفسەرەکانەوە دەبیننەوە، لە کاتێکدا گومان دەکرێت یەکێک لە کارمەندەکان ناوی خۆی وەک ئامادەبوو لە دەوامدا تۆمار کردبێت، بەڵام نەچووبێتە ئەو شوێنەی کە لە ناو قەڵاکەدا بۆی دیاریکراوە.

مارک رۆڵی، کۆمیساری پۆلیسی لەندەن، پشتڕاستی کردەوە کە ئیدارەی پێوەرە پیشەیییەکان لە پۆلیس، لێکۆڵینەوەیەکی بەپەلەی دەستپێکردووە دوای پێگەیشتنی "نیگەرانی جدی" سەبارەت بە ئەدای ژمارەیەک لەو ئەفسەرانەی کە ئەرکی پاراستنیان لە قەڵای ویندسۆر پێسپێردراوە.

رۆڵی ئاماژەی بەوەش کرد، لێکۆڵینەوەکە گومانی پەیوەندیدار بە "جێهێشتنی شوێنەکانی پاسەوانی بەبێ سەرپەرشتی، و خەوتن لە کاتی جێبەجێکردنی ئەرکدا" دەگرێتەوە.

یەکەی پاراستنی شاهانەی سەر بە پۆلیسی پایتەخت (سکۆتلاند) بەرپرسیارێتی پاراستنی ئاسایشی قەڵاکەی لەئەستۆیە، سەرەڕای ئەوەی قەڵاکە دەکەوێتە ناو سنووری جوگرافیی پۆلیسی دۆڵی تەیمزەوە.

راپۆرتەکان رونیان کردووەتەوە کە کۆشکی شاهانە (باکینگهام) ئاگاداری لێکۆڵینەوەکەیە، و ئەگەری هەیە تا کۆتایی هەفتەی داهاتوو بڕیاری راگرتنی هەندێک لەو ئەفسەرانە لە کارەکانیان بدرێت ئەگەر سەرپێچییەکانیان بەسەردا ساغ بێتەوە.

 

وەزارەتی تەندروستی ئۆگەندا ئەمڕۆ چوارشەممە رایگەیاند، بەهۆی "تەشەنەسەندن و پەرەسەندنی بەربڵاوی" ڤایرۆسی ئایبۆلا لە وڵاتی دراوسێی، بڕیاری داوە بە شێوەیەکی کاتی سنورەکانی لەگەڵ کۆماری کۆنگۆی دیموکرات دابخات.

دیانا ئاتوین، سکرتێری وەزارەتی تەندروستی ئۆگەندا لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا روونکردنەوەی دا، کە لەمەودوا تەنها رێگە بە تێپەڕبوونی تیمی روبەڕوبوونەوەی نەخۆشییەکە، هاوکارییە مرۆییەکان، گواستنەوەی خۆراک و کاڵاکان، لەگەڵ هەندێک لە هێزە ئەمنییەکان دەدرێت، ئەویش لەژێر مەرج و رێکاری زۆر تونددا.

ناوبراو ئاماژەی بەوەش کرد، هەر کەسێک کە لە کۆماری کۆنگۆی دیموکراتەوە بێتە ناو خاکی ئۆگاندا، بۆ ماوەی 21 رۆژ دەخرێتە ژێر کەرەنتینە و رەوشی گۆشەگیریی تەندروستییەوە، تا دڵنیایی تەواو لە تەندروستیی وەرگیرێت.

لە یەکێک لە سەیرترین چیرۆکەکانی داهێنانی میللیدا، دەروازەی باڵەخانەیەکی نیشتەجێبوونی کۆن و داڕماو لە شاری "بارنۆڵ"ی روسیا گۆڕدرا بۆ شاکارێکی هونەریی سەرنجڕاکێش، ئەمەش دوای ئەوەی ژمارەیەک لە دانیشتووانەکەی توانییان تەواوی دیوارەکانی بە تابلۆی مۆزاییکی زەبەلاح و بێهاوتا بڕازێننەوە، کە بە تەواوی لە قوتیی بەتاڵی جگەرە دروستکراون.

ئەم پڕۆژەیە کە کەناڵی "ماش"ی روسی لە رێگەی ئەپڵیکەیشنی تێلیگرامەوە تیشکی خستووەتە سەر، تەنها بیرۆکەیەکی کاتی نەبووە، بەڵکو بەرهەمی ئارامییەکی درێژخایەن و خولیایەکی بەردەوامە کە بۆ ماوەی زیاتر لە چارەکە سەدەیەک درێژەی کێشاوە.

گەشتە ٢٦ ساڵییەکە
رەگی ئەم بیرۆکە داهێنەرانەیە بۆ نزیکەی 26 ساڵ لەمەوبەر دەگەڕێتەوە، بەتایبەتی لەلایەن سێ کەس لە دانیشتووانی باڵەخانەکەوە کە پێکهاتبوون لە (دوو برا و هاوڕێیەکی نزیکیان).

بۆ بەدیهێنانی خەونە هونەرییەکەیان، ئەو سێ هاوڕێیە لەو کاتەدا کۆنتێنەرێکی گەورەیان لە شەقامەکەدا دانا و داوایان لە هاوسێ، ناسیاو و خەڵکی گەڕەکەکە کرد کە قوتییە بەتاڵەکانی جگەرەکانیان ببەخشن و نەیانخەنە ناو سەتڵی خۆڵەوە، بۆ ئەوەی دواتر لە ئەندازیاریی تابلۆکانیاندا بەکاریان بهێنن.

جیی سەرنجە قەبارەی کەرەستە بەکارهاتووەکان لەم تابلۆیانەدا نزیکەی پێنج هەزار قوتیی بەتاڵی جگەرەی بەکار هاتووە، کە جەستەی دیوارەکانی دەروازەکەی لە زەوییەوە تا بنمیچەکە داپۆشیوە، هەندێک لەو قوتییانەی بەکار هاتوون دەگمەنن و وەک پارچەی مێژوویی سەیر دەکرێن کە مێژووی بەرهەمهێنانیان بۆ ساڵی 2000 دەگەڕێتەوە، وبەهای دارایی گشتی ئەو قوانەی کە کۆکراونەتەوە و مۆزاییکەکەیان پێ دروستکراوە، بە نزیکەی یەک ملیۆن روبڵی روسی دەخەمڵێندرێت.

تابلۆی سێ ڕەهەندی (3D)
ئەو سێ داهێنەرە تەنها لەسەر ریزکردنی قوتییەکان بە شێوەیەکی تەخت نەوەستان، بەڵکو تەکنیکێکی ئەندازیارییان بەکارهێنا کە زیندوویی و قووڵیی بە دیوارەکان دەبەخشێت، بەجۆرێک دیوارەکانیان بە چەند چینێکی جیاواز داپۆشی، هەندێک بەش لە یەک چین دروستکرابوون، لە کاتێکدا بەشەکانی تر بە دوو یان سێ چین دەرپەڕیبوون، ئەمەش شێوەیەکی هونەریی قەبارەدار و سێ رەهەندی (3D) دروستکردووە کە دیمەنی مۆزەخانە هونەرییە هاوچەرخەکان بە دەروازەکە دەبەخشێت.

هونەر لەسەر دیوارێک کە چاوەڕێی روخاندن دەکات
سەرەڕای ئەو جوانییە بینراوەی کە شوێنەکەی داپۆشیوە، بەڵام چیرۆکەکە لە پشتپەردەی خۆیدا پێچەوانەبوونێکی دراماتیکی غەمگین دەشارێتەوە، ئەم دەروازە پڕ لە هونەرە لە ناو باڵەخانەیەکی تەختی کۆنی دوو نهۆمی لە دار دروستکراودا هەڵکەوتووە، کە لە ساڵی 1948دا (واتە نزیکەی 78 ساڵ لەمەوبەر) بنیات نراوە.

لەم دواییانەشدا، شارەزایان و لایەنە رێکخەرەکان ئەم باڵەخانەیان خستووەتە ژێر پۆلێنی "شیاو نییە بۆ نیشتەجێبوون" و مەترسیدار، و بە رەسمی لە لیستەکانی روخاندنی داهاتوودا تۆمارکراوە، بەمەش ئەم مۆزاییکە بەنرخە دەبێتە دوا هاواری داهێنان لەسەر دیوارگەلێک کە بەرەو روخان دەچن.

لە روداوێکی دەگمەندا، وەک کاردانەوەیەک بۆ وەڵامی سەرۆکی دادگای باڵای هیندستان، گەنجانی ئەو وڵاتە حزبێکی نوێیان دروست کردوە بە ناوی حزبی قاڵۆنچەکان و مەرجی بون بە ئەندامیش بێ کاریی و بۆڵەبۆڵکردنی زۆرە.

 دوای ئەوەی سوریا کانت، سەرۆکی دادگای باڵای هیندستان، بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ بەشێک لە گەنجانی بێکاری  وەک "قالۆنچە" وەسفکرد، شەپۆلێکی بەرفراوان لە تووڕەیی و تەنز لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا سەریهەڵدا، کە دواتر بوو بە هۆی دروستبوونی  گروپێکی ئۆنلاینی کۆمیدی بە ناوی "حزبی گەلی قالۆنچەکان".

هەرچەندە سەرۆکی دادگای هیندستان دواتر رونکردنەوەی دا، کە مەبەستی گەنجان بە گشتی نەبووە، بەڵکو ئەو کەسانە بووە کە بڕوانامەی ساختەیان هەیە، بەڵام بە هاشتاکی "#منیش_قالۆنچەم"، بیرۆکەی  حزبە تەنزاوییەکە لەلایەن خوێندکارێک بە ناوی (ئابهیجێت دیپکە) وەک گاڵتەجارییەک خرایەڕوو.

حزبی گەلی قالۆنچەکان بە خێرایی لە سنوری چاوەڕوانییەکان لایدا و دەیان هەزار گەنج لە رێگەی فۆرمی گووگڵەوە ناوی خۆیان تێدا تۆمار کرد؛ مەرجەکانی ئەندامبوونیشی بریتی بوون لە "بێکاری، تەمەڵی، ئامادەیی بەردەوام لە ئینتەرنێت و توانای بۆڵەبۆڵکردنی پیشەیی".

ئەوەی جێی سەرنجە حزبەکە تەنها لە پشت شاشەکان نەمایەوە، بەڵکو گەنجان بە پۆشینی جلی قالۆنچەوە لە کەمپینەکانی پاککردنەوەی شار و خۆپیشاندانەکاندا دەرکەوتن.

لایەنگرانی ئۆپۆزسیۆنیش پشتگیرییان لێکرد، تا کار گەیشتە ئەوەی لاپەڕەی فەرمیی حزبەکە لە ئینستاگرام 10 ملیۆن فۆڵۆوەر تێپەڕێنێت، کە ئەمەش زیاترە لە ژمارەی فۆڵۆوەرەکانی حزبی فەرمانڕەوای هیندستان (بهاراتیا جاناتا) بە سەرۆکایەتی نارێندرا مۆدی م کە خاوەنی 8.7ملیۆن فۆڵۆوەرزە.

ڤلادیمێر پوتین، سەرۆکی روسیا، رۆژی پێنجشەممە یاسایەکی دەرکرد بۆ رووبەڕووبوونەوەی بەیاساییکردنی پێگەی کۆچبەران لە روسیا لە رێگەی هاوسەرگیریی ساختەوە.

بەپێی ئەو مەرسوومەی لە ماڵپەڕی رەسمی بەڵگەنامە یاساییەکانی روسیادا بڵاوکراوەتەوە، هاووڵاتییانی بیانی تەنیا دوای 3 ساڵ لە هاوسەرگیریکردن لەگەڵ هاووڵاتییەکی روسیدا (ژن یاخود پیاو) و نیشتەجێبوونی هەمیشەیی لەو وڵاتەدا، دەتوانن بەپێی رێکارێکی ئاسانکراو داوای مۆڵەتی نیشتەجێبوون بکەن.

مەرجی سەرەکی بۆ بەدەستهێنانی ئەم مۆڵەتە، هەبوونی منداڵێکی هاوبەشە کە بە شێوەیەکی هەمیشەیی لە روسیا بژی و رەگەزنامەی روسیی هەبێت.
هەروەها دەبێت باوانەکەی تریش (هاوسەرە روسییەکە) پاسپۆرتی روسیی هەبێت.

جگە لەوەش، پێش پێشکەشکردنی داواکارییەکە بۆ بەدەستهێنانی مۆڵەتی نیشتەجێبوون، دەبێت لە رێگەی دادگاوە ئەوە بسەلمێنرێت کە داواکارەکە لانی کەم بۆ ماوەی 3 ساڵ لەگەڵ منداڵەکەدا ژیاوە.

هاوکات، مۆڵەتی نیشتەجێبوونی کاتی یان مۆڵەتی نیشتەجێبوونی هەمیشەیی هەڵدەوەشێنرێتەوە ئەگەر دادگا بڕیاری هەڵوەشاندنەوەی سەرپەرشتیاریی منداڵەکە (هەڵگرتنەوەی منداڵ)، یان تۆماری سەلماندنی باوکایەتی، یاخود پووچەڵکردنەوەی ئەو هاوسەرگیرییە بدات کە ببووە بنەما بۆ وەرگرتنی بەڵگەنامەکان.

لەلایەکی دیکەوە، ڤیاچیسلاف ڤۆلۆدین، سەرۆکی ئەنجومەنی دۆمای روسیا رایگەیاند کە دوای توندکردنەوەی ئەم مەرجانە، ئەنجامدانی هاوسەرگیریی ساختە بۆ بەدەستهێنانی خێرای مۆڵەتی نیشتەجێبوونی کاتی، ئیتر هیچ سوودێکی نابێت.

شارەزایانی بواری فەلەکناسی ئاشکرایان کرد کە ئەمساڵ دیاردەیەکی فەلەکیی دەگمەن رودەدات کە ماوەی 33 ساڵە نەبینراوە، ئەویش هاوکاتبوونی رێککەوتنی ستوونی خۆرە بەسەر کەعبەی پیرۆزدا لەگەڵ رۆژی عەرەفە (9ی ذي الحجة)، کە بەهۆیەوە لە کاتی نیوەڕۆدا سێبەری کەعبە بە تەواوی نامێنێت.

دیاردەی ستوونیبوونی خۆر بەسەر کەعبەدا ساڵانە دوو جار لە کاتی جووڵەی ظاهریی خۆردا لە نێوان هێڵی کەمەرەیی و خولگەی قرژاڵدا رودەدات، ئەمەش بەهۆی هەڵکەوتەی جوگرافیی شاری مەککەی پیرۆزەوەیە کە دەکەوێتە سەر هێڵی پانی 21.4پلەی باکوور.

لەم بارەیەوە، ئیبراهیم جەروان، سەرۆکی دەستەی کارگێڕیی کۆمەڵەی گەردوونناسی ئیمارات و ئەندامی یەکێتی عەرەبی بۆ زانستەکانی بۆشاییگەری و فەلەک رایگەیاند: دیاردەی ستوونیبوونی ساڵانەی خۆر بەگشتی لە دوو کاتی دیاریکراودا رودەدات کە ئەوانیش کۆتایی مانگی ئایار (27 یان 28ی مانگ) لە کاتژمێر12:18ی نیوەڕۆ بە کاتی مەککە، وناوەڕاستی مانگی تەممووز (15 یان16ی مانگ) لە کاتژمێر12:27ی نیوەڕۆ.

لە چرکەساتی رودانی ئەم دیاردەیەدا، خۆر دەگاتە بەرزترین ئاستی خۆی لە ئاسماندا و گۆشەکەی نزیکەی 90 پلە دەبێت (لە کاتی بانگی نیوەڕۆدا)، ئەمەش دەبێتە هۆی ئەوەی سێبەری کەعبەی پیرۆز بە تەواوی نەهێڵێت، هاوکات سێبەری سەرجەم ئەو تەن و شتانەش کە لە مەککەدا بە پێوەن، تێکدەچێت و نامێنێت.

لە روی زانستییەوە، ساڵی مانگی(354.36 رۆژ) پێویستی بە نزیکەی 33 ساڵ (32.58 ساڵ) هەیە تاوەکو لەگەڵ ساڵی خۆریدا (365.24 ڕۆژ) هاوڕێک و هاوتا ببێتەوە.

بەپێی پێشبینییە فەلەکییەکان، ئەمساڵ ڕۆژی عەرەفە (9ی ذي الحجة 1447ی کۆچی) هاوکات دەبێت لەگەڵ 27ی ئایاری 2026، کە ئەمەش رێک یەکێکە لەو دوو بەروارەی خۆر تێیدا دەستوورێتە سەر کەعبە، بەمەش ئەم هاوکاتییە دەگمەنە بەدی دێت کە لە ساڵی 1993وە هاوشێوەی نەبووە.

ئۆلیگ کۆزۆڤکۆف، داهێنەری زنجیرە کارتۆنی بەناوبانگی جیهانی "ماشا و ورچ" (Masha and the Bear)، ئامادەکارییەکانی دەستپێکردووە بۆ بەرهەمهێنانی یەکەمین فیلمی سینەمایی درێژ و رەسەن کە پشتبەستوو بێت بە سەرکێشییەکانی ئەم دوو کەسایەتییە دڵخوازەی منداڵان.

ئەم هەنگاوە نوێیە دوای ئەو سەرکەوتنە بێوێنە و گەورەیە دێت کە زنجیرەکە لەسەر ئاستی جیهان بەدەستیهێناوە، بەجۆرێک بینەرانی "ماشا و ورچ" لەسەر سەکۆی یوتیوب هەموو پێشبینییەکانی تێپەڕاندووە و یەکێک لە ئەڵقەکانی بووەتە خاوەنی بەرزترین رێژەی بینین لە مێژووی یوتیوبدا بۆ ڤیدیۆیەکی ناومۆسیقی. ئەڵقەی کورتە فیلمی "ماشا و ورچ، رەچەتەی کارەسات" توانیویەتی زیاتر لە 4.6 ملیار بینەر کۆبکاتەوە.

بەپێی راپۆرتە رۆژنامەوانییەکان، کۆزۆڤکۆف جۆش و خرۆشێکی زۆری هەیە بۆ ئەنجامدانی ئەم پڕۆژە سینەماییە، و هاوکات لەگەڵ دەستپێکردنی بازاڕی فیلم لە فێستیڤاڵی سینەمایی کان، ستۆدیۆیەکی نێودەوڵەتیی تایبەتمەندی بۆ بەرهەمهێنانی ئەم فیلمە و بەشەکانی داهاتووی دامەزراندووە. چاوەڕوانیش دەکرێت کارەکانی ئەم فیلمە سینەماییە درێژە تا کۆتایی ساڵی 2028 بە تەواوی کۆتایی پێبێت.

جێی ئاماژەیە، پێشتر بینەران ناونیشانی "ماشا و ورچ"یان لە هۆڵەکانی سینەمادا بینیوە، بەڵام ئەو ئەزموونانەی پێشوو فیلمی سینەمایی درێژ نەبوون کە وەک یەک چیرۆکی یەکگرتوو بۆ سینەما نووسرابێتن، بەڵکو تەنها "فیلمی کۆکراوە" بوون کە چەندین ئەڵقەی تەلەفزیۆنی و کورتە چیرۆکیان لەخۆدەگرت. بەم پێیەش، پڕۆژەکەی ساڵی 2028دەبێتە یەکەمین فیلمی سینەمایی رەسەن لە مێژووی ئەم زنجیرەیەدا.

شارەزایەکی کەشوهەوا رێنمایی گرنگ و بەپەلە سەبارەت بە شەپۆلی هەورەبروسکە بڵاودەکاتەوە و رایدەگەیەنێت، بەهۆی بەرزبونەوەی پلەکانی گەرما و نزیکبوونەوەمان لە وەرزی هاوین، ئەگەری دروستبوونی هەورەبروسکەی مەترسیدار و نزیک لە زەوی زیاتر دەبێت.

شاڵاو هیدایەت شارەزای کەشوهەوا رایگەیاند بەپێی پێشبینییەکان، ئەم رەوشە و بارانی ناوبەناو تاوەکو 22ی 5 بەردەوام دەبێت.

ناوبراو چەن رێنماییەکی بۆ خۆپاراستن لەکاتی هەبونی هەورە بروسەکدا بڵاوکردوەتەوە و داوا دەکات پابەندی رێنماییەکان بن تا پارێزاوبن .

رێنماییەکان ئەمانەن؛

-پەنابردن بۆ شوێنی ئارام: دەستبەجێ بچۆنە ناو ماڵ، باڵەخانە یان ئۆتۆمبێلێکی سەقف داخراو. ئەگەر لەناو ئۆتۆمبێلدا بوون، دەست لە پارچە ئاسن و گەیەنەرەکان مەدەن.

-دوورکەوتنەوە لە شوێنە بەرزەکان: هەرگیز لەژێر درەخت، ستوونی کارەبا، لوتکەی گرد و شاخەکاندا نەمێننەوە.

-پاراستنی ناوماڵ: لەناو ماڵدا دەست بۆ ئاوی بەلۆعە مەبەن و پێوەری ئامێرە کارەباییەکان لە کارەبا بکەنەوە، هەروەها لە دەرگا و پەنجەرەکان دوور بکەونەوە.

-دوورکەوتنەوە لە کەرەستەی کانزایی: ئەگەر لە دەرەوە بوون، چەتر، مۆبایل و هەر ئامرازێکی تری کانزایی لە خۆتان دوور بخەرەوە.

-خۆپاراستن لە دەشتاییدا: ئەگەر لە دەشتاییەک بوون و هیچ حەشارگەیەک نەبوو، رانەکەن؛ بەڵکو وەک تۆپێک خۆت کۆبکەرەوە، سەرت دابخە و لەسەر پێ دانیشە (بۆ ئەوەی بەرکەوتنت لەگەڵ زەویدا کەمترین بێت).

فیدراسیۆنی نێودەوڵەتی تۆپی پێ (فیفا) رووبەڕووی هۆشدارییەکی توندی کۆمەڵێک زانا و پسپۆڕی نێودەوڵەتی بووەوە؛ پسپۆڕان جەخت دەکەنەوە کە رێکارە خۆپارێزییەکانی ئێستای فیفا بەس نین بۆ پاراستنی یاریزانان و هاندەران لەو شەپۆلە گەرمایە توندەی کە چاوەڕوان دەکرێت لە کاتی بەڕێوەچوونی مۆندیالی 2026 لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، کەنەدا و مەکسیک روبدات.

لە نامەیەکی کراوەدا کە 20 پسپۆڕ لە ناوەندە توێژینەوەکانی ئەوروپا، ئەمریکای باکوور و ئوسترالیا واژۆیان کردووە، ئاماژە بەوە کراوە کە پڕۆتۆکۆڵەکانی ئێستای فیفا، کە پشت بە پشووی کورت (3 خولەک) و پێوەری (WBGT) بۆ پێوانەکردنی فشاری گەرمی دەبەستێت، چیتر لەگەڵ گۆڕانکارییە خێراکانی کەشوهەوادا ناگونجێن.

پسپۆڕان داوای گرتنەبەری ڕێکاری توندتر دەکەن، لەوانە راگرتن یان دواخستنی یارییەکان کاتێک پێوەری فشاری گەرمی 28 پلەی سەدی تێدەپەڕێنێت، لە جیاتی ئەو پێوەرەی ئێستا کە 32 پلەیە. و زیادکردنی کاتی فێنکبوونەوە بۆ لانی کەم 6 خولەک، بۆ دڵنیابوونەوە لە گەڕانەوەی چالاکی بۆ یاریزانان، وباشترکردنی سیستەمی فێنککەرەوە لەناو یاریگاکان و دابینکردنی شوێنی سێبەری فراوان بۆ هاندەران.

توێژینەوە نوێیەکان داتای مەترسیداریان خستووەتە روو، بەو پێیەی 14یاریگا لە کۆی 16 یاریگا روبەڕووی پلەی گەرمی بەرز دەبنەوە.

شاری میامی لە سەرووی لیستی ئەو شارانەدایە کە زۆرترین مەترسییان لەسەرە، چونکە مۆدێلە کەشوهەواییەکان پێشبینی دەکەن هەموو ئەو یارییانەی لەوێ ئەنجام دەدرێن، ئاستی رێپێدراوی فشاری گەرمی تێپەڕێنن. 

هەروەها راپۆرتەکە هۆشداری داوە لە مەترسیی هاوشێوە کە هەڕەشە لە یاری کۆتایی دەکات لە یاریگای "میتلایف" لە نیوجێرسی.

هۆشدارییەکان تەنها لایەنی وەرزشییان نەگرتووەتەوە، بەڵکو سەدان هەزار هاندەریش دەگرێتەوە. زانایان جەختیان کردەوە کە بەساڵاچووان و ئەو کەسانەی نەخۆشی درێژخایەنیان هەیە، لەناو یاریگاکان و شوێنە کراوەکاندا رووبەڕووی کێشەی تەندروستی مەترسیدار دەبنەوە، ئەمەش پێویستی بە زیادکردنی وێستگەکانی ئاو و سەنتەرەکانی چاودێری پزیشکی بەپەلە هەیە.

لای خۆیەوە، فیفا دووپاتی کردەوە کە سەلامەتی بەشداربووان "لە پێشینەی کارەکانە"، ئاماژەی بەوەش کرد کە بەردەوامە لە لێکۆڵینەوە لە مەترسییە کەشوهەواییەکان لە چوارچێوەی پلانە کارگێڕییەکانیدا، لەگەڵ هێشتنەوەی دەرگای گۆڕانکاری لە رێکارەکاندا کراوە بەپێی گۆڕانکارییەکانی کەشوهەوا پێش دەستپێکردنی پاڵەوانێتییەکە لە 11ی حوزەیرانی 2026.

کۆمپانیایەکی ئەمریکی پەیژەی فڕۆکەی سەرۆکایەتی دابین دەکات.

کۆمپانیای "Lift-A-Loft"، کە بارەگاکەی لە ویلایەتی ئیندیانایە، ئەرکی دابینکردنی پەیژە گەڕۆکەکانی فڕۆکەی "Air Force One"ی لە ئەستۆیە.

ئەم کۆمپانیایە لەلایەن خێزانی "بیکتۆل"ـەوە بەڕێوەدەبرێت، کە پسپۆڕە لە دروستکردنی ئامێری بەرزکەرەوەی پیشەسازیی.

لەم دواییانەدا بەهۆی زیادبوونی بەکارهێنانی پەیژە کورتەکان لەلایەن جۆ بایدی سەرۆکی پێشووی ئەمریکا بۆ ڕێگریی لە خلیسکان، هەستان بە دروستکردنی پەیژەی تایبەت بۆ فرۆکەی سەرۆکایەتی ئەو وڵاتە، ناوی براندەکە لەسەر پەیژەکە بەڕونی نوسراوە و بەردەوام لە شاشەی میدیا جیهانییەکانەوە دەبینرێت.

کۆمپانیای "کالبی" بۆ سووکە ژەمەکان (سناکس)، گۆڕانکارییەکی کاتی لە دیزاینی بەرگی بەرهەمەکانیدا راگەیاند و بڕیاریدا پەنا بباتە بەر رەنگی رەش و سپی.
ئەم هەنگاوە وەک رەنگدانەوەیەک دێت بۆ لێکەوتەکانی پچڕانی زنجیرەی دابینکردن کە پەیوەستە بە هەڵکشانی گرژییەکان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست.

ئاژانسی "ئەسۆشێتد پرێس" لە زاری کۆمپانیاکەوە لە بەیاننامەیەکدا بڵاوکراوەتەوە: بڕیارەکە لە ئەنجامی ناسەقامگیری لە دابینکردنی هەندێک کەرەستەی خاو هاتووە کە بەهۆی بەردەوامیی گرژییە جیۆپۆلیتیکییەکان لە ناوچەکەدا کاریگەر بوون"، بەبێ ئەوەی وردەکاری ورد دەربارەی جۆری ئەو کەرەستانە یان قەبارەی کورتهێنانەکە بخاتە روو.

بەپێی ڕاگەیەندراوی کۆمپانیاکە گۆڕانکارییەکە 14 بەرهەمی جیاواز دەگرێتەوە، ولە رڕێکەوتی 25ی ئایارەوە دەست پێدەکات.

ئەم رێکارە تەنها پەیوەندی بە شێوازی بەستەبەندی هەیە و هیچ کاریگەرییەکی لەسەر کوالێتی یان تایبەتمەندییە خۆراکییەکانی بەرهەمەکە نابێت.

ئەم گۆڕانکارییە لە بازاڕی فرۆشتنی ژاپۆندا وەک روداوێکی دەگمەن سەیر دەکرێت، چونکە کۆمپانیاکانی خۆراک بەزۆری پشت بە رەنگە گەشەکان دەبەستن وەک ئامرازێکی سەرەکی بۆ مارکێتینگ و جیاکردنەوەی تامە جیاوازەکان لەلایەن کڕیارەوە.
 چاوەڕوان دەکرێت دیزاینە نوێیەکە وا لە بەکاربەران بکات زیاتر پشت بە دەق و نیشانە نووسراوەکان ببەستن نەک رەنگە ئاشناکان.

لەگەڵ ئەوەی کۆمپانیاکە جۆری ئەو کەرەستە خاوەی دیاری نەکردووە کە کورتی هێناوە، بەڵام وتەبێژێکی حکومەتی ژاپۆن ڕایگەیاند کە حکومەت "هیچ ڕاپۆرتێکی دەربارەی پچڕانی دەستبەجێ لە دابینکردنی مرەکەبی چاپکردن یان ماددەی نافتادا پێنەگەیشتووە"، ئاماژەی بەوەش کرد کە کۆگاکانی ناوخۆ هێشتا لە ئاستێکی جێگیردایە.

ماددەی نافتا (Naphtha) کە یەکێکە لە مشتقاتەکانی نەوت، توخمێکی سەرەکییە لە هەندێک قۆناغی بەرهەمهێنانی مرەکەبی چاپکردندا. ئەمەش پەیوەندییەکی ناڕاستەوخۆ لە نێوان کەرتی بەستەبەندی پیشەسازی و گۆڕانکارییەکانی بازاڕی وزەی جیهانیدا دروست دەکات.

بڕیارەکەی کۆمپانیای "کالبی" لە کاتێکدایە کە گرژییە جیۆپۆلیتیکییەکان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست کاریگەرییان کردووەتە سەر جووڵەی کەشتیگەلەکان و تێچووی گواستنەوە، ئەمەش دەریدەخات چۆن ئاڵۆزییە سیاسییەکان لە ناوچە ستراتیژییەکاندا کاریگەرییان دەگاتە کەرتە بەکاربەرییەکان لە شوێنە دوورەکانی وەک ئاسیا.

لە خولی رۆشەنی سعودی، یانەی نەسڕی یەکەم و هیلالی دووم لە یارییەکی چارەنوسسازدا رووبەڕوو دەبنەوە.

یاریەکە سەعات 9ـی شەو بەکاتی هەرێمی کوردستان لە یاریگای "ئەلئەوەل پارک"ـی تایبەت بە یانەی نەسڕ ئەنجام دەدرێت.

یاریەکە لەکاتێکدایە کە نەسڕی یەکەم خاوەنی 82 خاڵە، هیلالی دووەمیش خاوەنی 77 خاڵە و یاریەکی کەمتری ئەنجامداوە، کە یاریە دواخراوەکەی هیلال پێناچێت ئاستەنگی بۆ دروست بکات.

ئەنجامی یاریەکەی ئەمشەو بە ئەگەری زۆرەوە پاڵەوانی خولی رۆشەنی سعودی یەکلایی دەکاتەوە، کریستیانۆ و هاوڕێکانی دوای چەند ساڵێک لە بەدەستنەهێنانی نازناوەکە، دەیانەوێت ئەو گرێکوێرە بکەنەوە و وەڵامی رەخنەکان بدەنەوە.

ئەمە لەکاتێکدایە کە ساڵی رابردوو هیلال بووە پاڵەوان و لە چەند رۆژی رابردووشدا خولی دۆستانەی شا سەلمانیشی بردەوە و بە دەرونێکی ئارام دەچێتە یاریگاوە.

 

سكالۆنی راهێنەری هەڵبژاردەی ئەرژەنتین پێكهاتەی سەرەتایی ئەرژەنتینی بۆ یارییەكانی مۆندیالی 2026 راگەیاند ، لیۆنێل مێسی ئەستێرەی ئەرژەنتین و براوەی هەشت باڵۆن دۆر ناوی لە پێكهاتەكەدایە.

ئەوەی جێی ئاماژەیە ناوی پاولۆ دیبالای یاریزانی یانەی رۆما لە پێكهاتەكەدا نیە ، بێجگە لە دیبالا هەروەها دی ماریاش بەهۆی وازهێنانی لە یاریی نێودەوڵەتی یەكێكە لەو یاریزانانەی براوەی مۆندیالی 2022 ناوی لە پێكهاتەكە نیە ، لە نێو پێكهاتەی سەرەتایی دیارترین ئەستێرەكانی تانگۆ دەبینرێن و چاوەڕوان دەكرێت جارێكی دیكە ئەرژەنتین بە سەركردایەتی مێسی یەكێك بن لە پاڵێوراوە بەهێزەكان  بۆ ركابەری بردنەوەی مۆندیال.                          

كارلۆ ئەنچیلۆتی راهێنەری هەڵبژاردەی بەرازیل پێكهاتەی سەرەتایی بەرازیلی بۆ یارییەكانی مۆندیال راگەیاند و 55 یاریزانی بانگهێشت كردووە كە لە كۆتایدا 26 یاریزان دەمێنێتەوە.

ئەوەی جێی ئاماژەیە لەناو پێكهاتەكەی سیلیساو سەرجەم ئەستێرەكان دەبینرێن لە گرنگترینیان نێیماری یاریزانی یانەی سانتۆس و تیاگۆ سیلڤای بەرگریكاری یانەی پۆرتۆ و ئیدیرسۆنی گۆڵپارێز دەبینرێن ، هەریەك لە ڤینیسیۆس و رافینیا و كاسیمیرۆ گرنگترین ئەو یاریزانانە شوێنیان لە پێكهاتەی بەرازیل مسۆگەرە ، گابریل جیسۆسی هێرشبەری ئارسناڵ ناوی لە پێكهاتەكەدا نیە شان بەشانی رۆدریگۆی هێرشبەری ریاڵ مەدرید كە بەهۆی پێكانەوە بەشدار نابێت . 

لە مەزادێکی شارستانی دێربی شایەری بەریتانیا، بووکەڵەیەکی دارین کە مێژووەکەی بۆ سەرەتای سەدەی 19 دەگەڕێتەوە و بە "ترسناکترین بووکەڵەی جیهان" وەسف دەکرێت، بە بڕی 3هەزار پاوەند فرۆشرا.

بەرپرسانی مەزادەکە پێشبینییان دەکرد نرخەکەی تەنها نزیکەی 300 پاوەند بێت، بەڵام ئارەزووی کۆکەرەوەکانی شتومەکی کۆن بۆ خاوەندارێتی کردنی، نرخەکەی بۆ دە هێندە بەرز کردەوە و لە کۆتاییدا بە کۆکەرەوەیەکی تایبەت فرۆشرا.

ئەوەی جێی سەرنجە، بووکەڵە دارینەکە بە تەواوی جلی رەسەنی خۆی پاراستووە، ئەمەش بووەتە هۆی زیادبوونی بایەخی مێژوویی و سەرنجڕاکێشیی لای ئەو کەسانەی خولیای کۆکەرەوەی شتومەکەکانی سەدەی نۆزدەهەمن.