هەمەڕەنگ
بۆ یەكەمجار لە دوای ساڵی 2006ـەوە، دیاردەی خۆرگیرانی تەواو بەشێك لە ئەوروپا دەگرێتەوە، وڵاتانی ئیسپانیا و ئایسلەندا و دوورگەی گرینلاند دەبنە باشترین شوێن بۆ بینینی ئەم دیاردە سروشتییە.
بەپێی پێشبینییە فەلەكییەكان، ئەمڕۆ سێبەری مانگ روو لە كیشوەری ئەوروپا دەكات، سەعات شەشی ئێوارە بەكاتی ناوەندی ئەوروپا دیاردەی خۆرگیران لە ناوچە جەمسەرییەكانی باكووری روسیا و گرینلاندەوە دەستپێدەكات، ئایسلەندا یەكێك دەبێت لەو وڵاتانەی كە دیاردەكەی تێدا بە روونی دەردەكەوێت، بەڵام ئیسپانیا وەك ناوەندی سەرەكیی بینینی خۆرگیرانە تەواوەتییەكە دیاریكراوە و لە زۆربەی وڵاتانی تری وەك بەریتانیا، فەرەنسا و ئەڵمانیا دەبینرێت، لە سەعات هەشت و30 خولەكی شەویش بە كاتی ناوەندی ئەوروپا كۆتایی پێ دێت.
پسپۆڕانی گەردوونناسی ئاماژە بەوە دەكەن، كە ئەم خۆرگیرانە دەرفەتێكی گەورەیە بۆ زانایان تاوەكو لێكۆڵینەوە لە سەر بەرگەهەوای خۆر و كایەی موگناتیسییەكەی بكەن.
ئوستراڵیا بەهۆی توانەوەی شاخە سەهۆڵییەکانی ئەمریکای باکورەوە، کە هەزاران کیلۆمەتر لەیەکەوە دورن، رێژەی باران بارین تێیدا زیادی کردوە.
لە نوێترین توێژینەوەی زانایانی ئوسترالیا لە زانکۆی نیوساوت وێڵز دەرکەوتەوە، توانەوەی شاخە سەهۆڵییە زەبەلاحەکان لە ئەمریکای باکور، کە دوو قارەی جیاوازن کاریگەرییان لەسەر کەشوهەوای ئوسترالیا هەبووە و بوەتە هۆی زیاد بونی رێژەی باران بارین.
لە توێژینەوەکەدا، زانایان گەڕاونەتەوە بۆ 49 هەزارساڵ لەمەوبەر تا دوایین سەردەمی سەهۆڵبەندان و بە گوێرەی دەرئەنجامەکانیان، بەرزی شاخە سەهۆڵییکان رێرەوی هەوای لە جیهاندا گۆڕیوە و ئەمەش بوەتە هۆی ئەوەی باران لە ئوستوڕاڵیا کەمتر ببارێت.
ئاماژەیان بەوەشکردوە، ئەم بارستە سەهۆڵینانە رێڕەوی بەرگەهەوایان جگە لە ئوستراڵیا، لە سەرانسەری جیهانیشدا گۆڕیوە، واتە بە توانەوەیان کاریگەریان کردوەتە سەر کەشوهەوای تەواوی جهان.
توێژەران بە بەکارهێنانی مۆدێلی کەشوهەوا بۆیان دەرکەوتووە، کە سەهۆڵبەندە گەورەکانی ئەمریکای باکور وەک "دیوارێکی سروشتی زەبەلاح" لە رێڕەوی رەوتی هەوادا مامەڵەیان کردووە.
لە کاتی توانەوەیاندا، بووەتەهۆی ئەوەی پشتێنەی باراناوی ناوچە گەرمەکان بەرەو باشور بگۆڕێت و رێژەی باران بارین لە هاوینی ئوستوڕاڵیادا زیاتر بێت.
پلانی هێرشکردنە سەر مێسی لە جامی جیهانیی 2026 ئاشکرا بوو، بەڵگەنامەیەکی ئەمنی بڵاوکراوەتەوە کە تێیدا ئاماژە بە چەندین هەڕەشەی جدی دەکرێت بۆ سەر ژیانی یاریزانان و بەرپرسان لە میانی یارییەکانی جامی جیهانیی 2026 لە وڵاتانی ئەمریکا، کەنەدا و مەکسیک.
بەپێی راپۆرتی میدیاکانی جیهان لیۆنێل مێسی، کاپتنی هەڵبژاردەی ئەرجەنتین، روبەڕووی مەترسیدارترین هەڕەشە بووەتەوە؛ لەوانەش پەیوەندییەکی تەلەفۆنی بۆ پۆلیس کە تێیدا کەسێک رایگەیاندووە لەگەڵ دوو هاوڕێیدا بە چەکی جۆری AR-15 و بۆمبی دەستکردەوە بەرەو یاریگای دالاس بەڕێوەن، بە مەبەستی هێرشکردنە سەر پۆلیس و یاریزانانی هەردوو تیم و بەتایبەتی دیاریکردنی ناوی مێسی.
هەروەها پێش یاریی ئەرجەنتین و میسر لە 7ی تەمموزدا، پۆستێک لە تۆڕی کۆمەڵایەتی X بڵاوکراوەتەوە، کە تێیدا نووسراوە بە چوار بۆمبەوە دەچێتە ناو یاریگای ئەتلەنتا و مێسی دەکوژێت.
شارەزایان و دامەزراوە جیهانییەکان ساڵی 2028 وەک خاڵێکی وەرچەرخانی مێژوویی ناو دەبەن؛ کاتێک کە باڵادەستبوونی ژیریی دەستکرد لە ئابوریی راستەقینەدا، گۆڕانکاریی لە میدیا و یەکەمین هەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ئەمریکا بە ئامرازە زیرەکەکان هاوکات دەبن، هەروەها شێوازی کارکردن، دەنگدان و دەستگەیشتن بە زانیارییەکان لە سەرانسەری جیهاندا سەروبن دەکەن.
سەرکردە سیاسییەکان، وەبەرهێنەران و بەڕێوەبەرانی کۆمپانیا گەورەکانی تەکنەلۆژیا لە چاوەڕوانی ساڵی 2028دان؛ نەک تەنیا بۆ روداوێکی دیاریکراو، بەڵکو بەهۆی ئەگەری هاوکاتبوونی چەندین گۆڕانکاریی جەوهەری لە بواری ژیریی دەستکرد، ئابوری، سیاست و راگەیاندن، بە شێوازێک کە دەکرێت تەواوی شێوازی کارکردن، دەنگدان و دەستگەیشتن بە زانیارییەکان لە جیهاندا بگوڕێت.
ماڵپەڕی ئەکسیۆس لە شیکارییەکی زانستیدا لەژێر ناونیشانی "هەموو شتێک لە 2028دا بە یەک دەگەن"، ئاماژەی بەوە کردووە کە ئەو ساڵە دەبێتە خاڵی بەیەکگەیشتنی ئەو رەوتە جیاوازانەی ئێستا بە جیا گەشە دەکەن، بەڵام لە ساڵانی داهاتوودا کاریگەرییەکانیان رونتر و بەهێزتر دەبن.
راپۆرتەکە ساڵی 2028 وەک وادەیەکی پێشوەختە بۆ تەقینەوەی گۆڕانکارییەکان ناناسێنێت، بەڵکو وەک وێستگەیەکی گونجاو سەیر دەکرێت کە تێیدا گۆڕانکارییە سیاسی، تەکنەلۆژی و ئابورییە خێراکان یەکدەگرن، ئەمەش وا لە حکومەتەکان و کۆمپانیاکان دەکات لە ئێستاوە خۆیانی بۆ ئامادە بکەن.
ژیریی دەستکرد لە شاشەکانەوە دەچێتە ناو واقیع
تەوەرەی یەکەم پەیوەندیدارە بە بەکارهێنانی بەربڵاوی ژیریی دەستکرد لە کەرتی کار، پیشەسازی و خزمەتگوزارییەکاندا، لە بڕی ئەوەی تەنیا وەک ئامرازێک بۆ نووسینی دەق و شیکردنەوەی زانیاری بمێنێتەوە، وەبەرهێنەران و کۆمپانیاکان پێشبینی دەکەن بە شێوەیەکی پلەبەند بەرەو بەڕێوەبردنی کارگەکان، تۆڕەکانی وزە، خزمەتگوزارییە گشتییەکان، کانزاکان و کەرتە جیاوازەکانی بەرهەمهێنان هەنگاو بنێت.
ماڵپەڕی ئەکسیۆس لە راپۆرتێکی گۆڵدمان ساکسەوە گواستوویەتییەوە کە وەبەرهێنانی جیهانی لە ژێرخانی ژیریی دەستکرددا کە ناوەندەکانی زانیاری، وزە و توانای کۆمپیوتەری دەگرێتەوە لە نێوان ساڵانی 2026 بۆ 2031 دەگاتە نزیکەی 7.6 تریلیۆن دۆلار، ئەمەش بەپێی راپۆرتەکە بەو مانایەیە کە سنوری چاولێکەری نێوان کۆمپانیا تەکنەلۆژییەکان و دامەزراوە پیشەسازییەکان کاڵتر دەبێتەوە.
کاریگەرییەکانی ئەم خەرجییە گەورانە گەیشتووەتە ئەو کۆمپانیایانەی بەرهەمهێنەری کەیبڵ، بۆیە و کەرەستەکانی ساختوومان و پێداویستی ناوەندەکانی زانیارین، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی بازدانی ژیریی دەستکرد تەنیا لە روی چیپ و بەرنامەسازییەوە نەماوەتەوە، بەڵکو بووەتە هۆکارێک کە کاریگەریی لەسەر ناوچە بەربڵاوەکانی "ئابوریی راستەقینە" هەیە.
بەڵام ئەم گۆڕانکارییە مەترسیی هاوتەریبیشی لەگەڵدایە، کە دیارترینیان ئەگەری فراوانبوونی جیاوازییەکانە لە نێوان کۆمپانیا و ئەو کارمەندانەی توانای سوودوەرگرتنیان لە تەکنەلۆژیا هەیە لەگەڵ ئەوانەی کە بەهۆی سیستمە ئۆتۆماتیکییەکانەوە مێژووی کار و لێهاتووییەکانیان پاشەکشە دەکات.
یەکەمین هەڵبژاردن کە ژیریی دەستکرد رۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕێت
تەوەرەی دووەم سیاسییە، لە ئەمریکا، ساڵی 2028 وادەی هەڵبژاردنی داهاتووی سەرۆکایەتی دەبێت، بەڵام هەڵمەتەکانی هەڵبژاردن دەکرێت بە تەواوی جیاواز بن لەوەی دەنگدەران لە خولەکانی رابردوودا بینیویانە.
ئەکسیۆس پێی وایە ژیریی دەستکرد بووەتە ئامرازێکی سیاسیی دووجەمسەر؛ لەلایەک یارمەتی هەڵمەتەکان دەدات بۆ شیکردنەوەی ئاڕاستەی دەنگدەران، دارشتنی پەیامەکان و گەیشتن بە توێژە وردەکان، لەلایەکی تریشەوە رێگە خۆش دەکات بۆ بەرهەمهێنانی ناوەڕۆکی چەواشەکار، ڤیدیۆی ساختە (دیپ فەیک) و هەڵمەتی قەناعەتپێکردنی ئۆتۆماتیکی بە رووبەرێکی بەربڵاو.
ئاماژەکانی ئەم گۆڕانکارییە لە هەڵبژاردنەکانی نیوەی خولی ساڵی 2026دا دەرکەوتن، لە رێگەی بەکارهێنانی وێنە و ڤیدیۆی دروستکراو بە ژیریی دەستکرد لە رێکلامە سیاسییەکاندا، جگه لە هەوڵەکان بۆ کاریگەرییدانان لەسەر ئەو وەڵامانەی کە مۆدێلە زمانەوانییەکان دەربارەی کاندیدەکان و پرسە گشتییەکان پێشکەشی دەکەن.
بەمەش، دەکرێت هەڵبژاردنی 2028 ببێتە یەکەمین هەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ئەمریکا کە کێبڕکێ تێیدا تەنیا لەسەر شاشەی تەلەڤیزیۆن و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان نەبێت، بەڵکو درێژببێتەوە بۆ ناو ئەو وەڵامانەی کە یاریدەدەرە زیرەکەکان' AI Assistants' بە دەنگدەرانی دەدەن کاتێک پرسیاریان لێ دەکەن.
پلاتفۆرمە تەقلیدییەکان لەبەردەم گۆڕانکارییەکی نوێدا
تەوەرەی سێیەم پەیوەندیدارە بە داهاتووی راگەیاندن و ئینتەرنێت، دوای گواستنەوەی جەماوەر لە رۆژنامە چاپکراوەکانەوە بۆ ماڵپەڕەکان و دواتریش بۆ تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و ڤیدیۆ، ئامرازەکانی ژیریی دەستکرد وەک دەروازەیەکی نوێ بۆ دەستگەیشتن بە هەواڵ و زانیارییەکان دەرکەوتوون.
راپۆرتی هەواڵە دیجیتاڵییەکانی ساڵی 2026 کە لەلایەن پەیمانگای رۆیتەرز بۆ توێژینەوەی رۆژنامەنووسی دەركراوە، ئاماژە بە بەردەوامیی گواستنەوەی بەکارهێنانی هەواڵ بەرەو پلاتفۆرمەکانی پەیوەندی و ڤیدیۆ دەکات، هاوكات لەگەڵ گەشەکردنی بەکارهێنانی چاتبۆتە زیرەکەکان، لەگەڵ بەرزبوونەوەی نیگەرانییەکان دەربارەی زانیاریی چەواشەکار، ئاستی متمانە و سەرچاوەی زانیارییەکان.
ئەم گۆڕانکارییە دامەزراوە هەواڵییەکان دەخاتە بەرانبەری ئاڵۆزییەکی دوولایەنە: چۆنیەتی گەیشتن بە جەماوەر کاتێک وەڵامی یاریدەدەرێکی زیرەک دەبێتە جێگرەوەی سەردانیکردنی ماڵپەڕەکە، لەگەڵ چۆنیەتی دەستەبەرکردنی ئەوەی هەواڵەکان کورتبڕ نەکرێن یان بە شێوازێکی هەڵە و ئاڕاستەکراو دووبارە دانەڕێژرێنەوە.
ئابوری، قەرزەکان و نادادپەروەری
شیکارییەکەی ئەکسێۆس پەیوەندی لە نێوان پێشکەوتنی تەکنەلۆژی و ئابوورییەکاندا دروست دەکات، سودەکانی ژیریی دەستکرد دەکرێت بە شێوازێکی ناهاوسەنگ بڕوات بۆ خاوەن سەرمایەکان، کۆمپانیا گەورەکان و کارمەندە لێهاتووەکان، لە کاتێکدا توێژەکانی تر رووبەڕووی فشاری موچە، بەرزبوونەوەی تێچووی ژیان و مەترسیی لەدەستدانی کارەکانیان دەبنەوە.
هاوکات پێشبینی دەکرێت قەرزی گشتی و خەرجییەکانی سودەکانیان وەک کۆسپێکی سەرەکی لەسەر توانای حکومەتەکان بمێننەوە بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ قەیرانەکانی داهاتوودا، بەتایبەت ئەگەر گۆڕانکارییە تەکنەلۆژییەکان هاوکات بێت لەگەڵ سستبوونی ئابوری، قەیرانی وزە یان ئاڵۆزییە نێودەوڵەتییەکان.
بۆچی ساڵی ٢٠٢٨ بە دیاریکراوی؟
هیچ سەعاتێکی زانستی نییە کە ژمێرەیی پێچەوانە بۆ ساڵی 2028 بکات، و هیچ کۆدەنگییەکیش نییە کە گۆڕانکارییە گەورەکان بە تەواوی لەو ساڵەدا رودەدەن. بەڵام گرنگیی ئەو ساڵە، بەپێی خوێندنەوەی ئەکسێۆس، لە هاوکاتبوونی خولێکی هەڵبژاردنی یەکلاکەرەوەی ئەمریکاوە دێت لەگەڵ قۆناغێکی پێشکەوتووی بڵاوبوونەوەی ژیریی دەستکرد، فراوانبوونی وەبەرهێنانەکانی لە ئابوریدا، و گۆڕانکاریی چاوەڕوانکراو لە شێوازی وەرگرتنی هەواڵ و زانیاری لەلایەن جەماوەرەوە.
لەبەر ئەوە، دەکرێت ساڵی 2028 ئەو ساڵە نەبێت کە جیهان تێیدا "لە یەک کاتدا بگۆڕێت"، بەڵام دەکرێت ببێتە ئەو ساڵەی کە گۆڕانکارییە بەردەوامەکانی ئێستا تێیدا رونتر دەبنەوە، و کاریگەرییە سیاسی، ئابوری و کۆمەڵایەتییەکانی بە شێوازێک دەردەکەون کە پشتگوێخستنیان ئەستەم دەبێت.
پێشبینی دەکرێت لە 12ی ئابدا خۆرگیرانێکی تەواوەتیی دەگمەن لە ئاسمانی وڵاتانی ئیسپانیا، گرینلاند و ئایسلاند روبدات، کە سەرنجی ئارەزوومەندانی دیاردە فەلەکییەکانی بۆ لای خۆی راکێشاوە
خۆرگیرانی تەواوەتی کاتێک رودەدات کە مانگ بە تەواوەتی دەکەوێتە نێوان زەوی و خۆر، هەرچەندە ئەم دیاردەیە تەنها چەند خولەکێک دەخایەنێت، بەڵام رۆژ دەکاتە شەو، پلەی گەرما دادەبەزێنێت و دیمەنێکی بێوێنە لە ئاسمانی ناوچەکەدا دروست دەکات.
گرنگترین ئەو شوێنانەی کە بۆ بینینی ئەم روداوە دەستنیشانکراون بریتین لە: ناوچەکانی قەشتالە و لیۆن، دەلتای ئیبرۆ لە کاتالۆنیا، و شاتی سارینال لە مايۆرکا لە ئیسپانیا کە تێیاندا دیاردەکە بۆ ماوەی خولەکێک تا خولەکێک و نیو بەردەوام دەبێت، هەروەها گرینلاند: لە ناوچەی "سکۆرس بی ساند"لە گرینلاند کە زیاتر لە دوو خولەک دەخایەنێت و بەهۆی سروشتە بەستەڵەکەکەیەوە سێری گەشتیاریی بۆ رێکخراوە، هەروەها لە رێیکیاڤیکی پایتەختی ئایسلاند بۆ ماوەی 57 چڕکە دەبینرێت.
شارەزایان ئامۆژگاریی هاوڵاتیان دەکەن کە چاویلکەی تایبەت بەکاربهێنن و سوود لە ئەپڵیکەیشنە فەلەکییەکان وەربگرن بۆ دیاریکردنی باشترین شوێنی بینین.
شایانی باسە، دوای ساڵێک و لە 2ی ئابی 2027دا، جیهان رووبەڕووی درێژترین خۆرگیرانی تەواوەتی دەبێتەوە لە سەدەی بیست و یەکەمدا کە چەندین وڵاتی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقاش دەگرێتەوە.
تەندروستی سلێمانی ئاماری مانگی رابردوی سەردانیکەرانی نەخۆشخانەی شەهید ئاسۆی بڵاوکردەوە؛ نۆ هەزار و 368 هاووڵاتی چارەسەریان بۆ کراوە و نزیکەی هەزار نەشتەرگەریش ئەنجامدراوە.
بەپێی ئامارێکی بەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی سلێمانی، لە مانگی رابردودا و لە رۆژی 1بۆ 31ـی 7ـی 2026 نۆ هەزار و 368 هاووڵاتی لە نەخۆشخانەی شەهید ئاسۆ چارەسەریان بۆکراوە،
تەندروتسی سلێمانی ئاماژەی بەوەشکردوە، نزیکەی هەزار نەشتەرگەری ئەنجامدراوە، بە جۆرێک 649 نەشتەرگەری گەورە و 258 نەشتەرگەری بچوک ئەنجامدراون.
هاوکات زیاتر لە چوار هەزار و 100 پشکنینی پەستانی چاو، 856 ئۆ سی تی (OCT)، 249 پشکنینی گلێنەی چاو بۆ چارەخوازان کراوە.
هەروەها لە هەمان ماوەدا، دوو هەزار و 249 پشکنینی چاویلکە، 783 سۆنەری چاو، 216 تیشک و نزیکەی دوو هەزار پشکنینی تاقیگەیی لە نەخۆشخانەکەدا بەڕێوەچوون.
توێژینەوەیەكی نوێ ئاشكرایدەكات، تێكڕای تەمەنی مرۆڤ 10 ساڵ زیادیكردووە، بەڵام زیادبوونەكە هاوتای باشتربوونی كوالێتی ژیان نەبووە و لە هەر حەوت كەسێك، كەسێكیان لە ساڵانی كۆتایی تەمەنیدا بە دەست كێشەی تەندروستییەوە دەناڵێنێت.
بەپێی توێژینەوەیەكی نوێی گۆڤاری لەنسێت كە یەكێكە لە بڕواپێكراوترین گۆڤارە زانستییەكانی جیهان لە بواری پزیشكیدا، سەرەڕای ئەوەی تێكڕای تەمەنی مرۆڤ لە جیهاندا رووی لە زیادبوون كردووە، بەڵام مرۆڤەكان لە ساڵانی كۆتایی تەمەنیاندا بەدەست نەخۆشییەوە دەناڵێنن.
توێژینەوەكە 204 وڵاتی وەرگرتووەتووە كە تیایدا بەرزبوونەوەی تێكڕای تەمەن هاوتای زیادبوونی ساڵانی تەندروستبوون نەبووە، بەجۆرێك لە ئێستادا لە هەر حەوت كەسێك لە جیهان كەسێكیان لە ساڵانی كۆتایی تەمەنیاندا بەدەست كێشەی تەندروستییەوە گرفتارە.
بەپێی توێژینەوەكە، وڵاتی سەنگاپورە لە پلەی یەكەمی جیهاندایە و تێكڕای تەمەنی هاووڵاتییانی 85 ساڵی تێپەڕاندووە، ئەوەش بۆ سیستمی پێشكەوتووی تەندروستی و بیمە دەگەڕێتەوە، بەڵام سەرەڕای تەمەن درێژییان، هاووڵاتییانی ئەو وڵاتە نزیكەی 11 ساڵی تەمەنیان بە نەخۆشی بەسەر دەبەن.
بەپێی ئامارەكان، لە نێوان ساڵانی 1990 بۆ 2023، تێكڕای تەمەنی مرۆڤ لە جیهاندا لە 64 ساڵەوە بۆ 74 ساڵ بەرزبووەتەوە، بەڵام كوالێتی ژیان و ساڵانی بێنەخۆشی وەك پێویست گەشەی نەسەندووە.
وەزارەتی حەج و ئەوقافی تاڵیبان رێنماییەکی 10 لاپەڕەیی بڵاوکردەوە، کە تێیدا چەندین کردەوەی پەیوەست بە ئاهەنگەکانی هاوسەرگیری و بۆنەکانی تری بە پێچەوانەی شەریعەتی ئیسلامی زانیوە و قەدەغەی کردوون.
لەم رێنماییەدا داوا لە پێشنوێژ و وتارخوێنەکان کراوە، لە وتارەکانی رۆژی هەینیدا ئەم بابەتانە بە بیری خەڵک بهێننەوە و هۆشدارییان پێبدەن، دورکەونەوە لەو کارانە دژی شيریعەتی ئیسلامن.
بەپێی رێنماییەکان، تاڵیبان پێی وایە ماکیاژکردنی بوک جۆرێکە لە فێڵکردن، هەروەها بەکارهێنانی ئەڵقەی دەزگیرانداری، یارییە ئاگرینەکان، بۆن، پۆشینی جلی تەسک و تەنک بۆ ژنان، مۆسیقا،و سەمای تێکەڵاوی ژن و پیاو لە ئاهەنگەکاندا قەدەغەن.
ئەم هەنگاوە نوێیە بەشێکە لە هەوڵەکانی تاڵیبان بۆ ناچارکردنی هاووڵاتیانی ئەفغانستان، کە ئاهەنگەکانیان بەگوێرەی دەقە ئیسلامییەکان و لە روانگەی ئەوانەوە، بەڕێوەببەن.
بەهۆی ئەو شەپۆلە گەرمایەی روی لە جیهان کردووە و لە وەڵامی بەرزبوونەوەی بێپێشینەی پلەکانی گەرما، لە ژاپۆن دوو کۆمپانیای ژاپۆنی SDRS) (Trusco) و (ئامێرێکی نوێیان بە ناوی (Do Heimon) گەشەپێداوە، کە بە یەکەم سەلاجەی مرۆڤ دادەنرێت لە جیهاندا.
ئامێرەکە لە دەرەوەدا هاوشێوەی ئامێرەکانی فرۆشتنی کەلوپەلی سەرشەقامەکانە، لە راستیدا سندوقێکی ساردکەرەوەی کەسییە لە ستیل دروستکراوە و بە بەرزایی زیاتر لە دوو مەترە و پانیەکەشی مەتر و 20 سانتیم دەبێت.
ئامانجی سەرەکیی ئەم داهێنانە دابەزاندنی خێرای پلەی گەرمیی جەستەی مرۆڤە لە ماوەیەکی زۆر کورتدا.
میکانیزمی کارکردنی ئامێرەکە پشت بە تەکنەلۆژیایەکی ئاڕاستەکراو دەبەستێت؛ بەجۆرێک کاتێک بەکارهێنەر دەچێتە ناو سندوقەکەوە، پلەی گەرمیی گشتیی ناوەوە 15 پلەی سیلیزییە، و لەناو ئامێرەکەدا هەوایەکی بەهێزی سارد، بە پلەی گەرمیی پێنج پلەی سیلیزی راستەوخۆ دەدات لە سەر، مل، شان و پشتی کەسەکە، کە ئەم شوێنانە هەستیارترین ناوچەی جەستەن بۆ هەڵمژینی گەرما.
بەپێی وتەی کۆمپانیای گەشەپێدەر، تەنها پێنج خولەک مانەوە لە ناو ئامێرەکەدا هەستێکی بەرچاو بە ساردی بە جەستە دەبەخشێت و راگرتنی تا 10خولەک بە تەواوی نیشانەکانی ماندوێتی و شەکەت بونی گەرما کەم دەکاتەوە.
ئامێرەکە بۆ رێگری لە ساردبوونەوەی زێدەڕۆیانە، سیستەمەکە تایمەرێکی ئۆتۆماتیکی تێدا جێگیرکراوە کە دوای 20خولەک ئامێرەکە دەکوژێنێتەوە.
لە رووی بەکارهێنان و ئابوورییەوە، بە ئامێرێکی زۆر کارامە دادەنرێت؛ بەپێی لێدوانی کۆمپانیای دابەشکار، تێچووی کارکردنی تەنها( 16ینی ژاپۆنییە) لە سەعاتێکدا، کە بە نزیکەی دەکاتە 10سەنتی ئەمریکی.
جگە لەوەش، بە کارەبای ئاسایی ماڵان کار دەکات و بەهۆی هەبوونی تایە لە ژێرەکەیدا گواستنەوەی زۆر ئاسانە.
دیزاینەرانی ئامێرەکە پێیان وایە ئەم سندوقە چارەسەرێکی زێڕینە بۆ شوێنە سەختەکان، کێڵگە کشتوکاڵییەکان، قوتابخانەکان، ناوەندەکانی بازرگانی و کۆبوونەوە جەماوەرییەکان.
سەرەڕای ئەوەی نرخەکەی تا رادەیەک بەرزە و دەگاتە نزیکەی 10 هەزار دۆلاری ئەمریکی، بەڵام لە کاتی خستنەڕوویەوە لە مانگی نیساندا، بازدانێکی گەورەی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا دروستکردووە و بەکارهێنەران لە سەرتاسەری جیهانەوە ئارەزووی خۆیان بۆ هەبوونی ئامێرێکی لەو شێوەیە دەربڕیوە، بەڵام تا ئێستا کۆمپانیا بەرهەمهێنەرەکان هیچ پلانێکی رەسمیان بۆ ناردنی ئەم داهێنانە بۆ دەرەوەی بازاڕەکانی ژاپۆن رانەگەیاندوە.
مەترسییەکی ژینگەیی لەناکاو جیهانی تۆپی پێ دەهەژێنێت و تەمومژ دەخاتە سەر بەڕێوەچوونی گرنگترین روداوی وەرزشیی ساڵ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.
بەپێی راپۆرتە رۆژنامەوانییەکان، ئەگەری هەیە یاریی کۆتایی مۆندیالی 2026ـی نێوان هەردوو هەڵبژاردەی ئیسپانیا و ئەرجەنتین بەهۆی تێکچوونی جۆری هەوا و بڵاوبوونەوەی دووکەڵی چڕی ئاگرکەوتنەوە بەردەوامەکانی کەنەداوە، دوا بخرێت.
بڕیارە رۆژی یەکشەممە، 19ـی تەمموز، یاریی کۆتایی مۆندیال لەسەر یاریگای "میتلایف" لە ویلایەتی نیوجێرسی ئەمریکا بەڕێوەبچێت، بەڵام گەیشتنی دووکەڵی چڕی دارستانە سووتاوەکانی کەنەدا بۆ ئاسمانی چەندین شاری ئەمریکا و لە نێویشیاندا نیویۆرک، نیگەرانییەکی زۆری لای سەرپەرشتیارانی یارییەکە دروستکردووە.
بەهۆی خراپیی کوالیتی هەواوە کە لە هەندێک ناوچەدا ئاستی مەترسییەکەی گەیشتووەتە سەروو 240 (ئەمەش پۆلێن دەکرێت وەک رەوشێکی زۆر ناتەندروست).
ئەو چالاکییە وەرزشییانەی لە ئەمریکا کاریگەر بوون و دواخراون:
خولی نایابی ئەمریکی (MLS) یاریی نێوان هەردوو یانەی "شیکاگۆ فایەر" و "ڤانکۆڤەر وایتکاپس"ی دواخست.
هاوکات لە شیکاگۆ چەندین شوێنی گشتی داخران و چالاکییە دەرەکییەکان هەڵوەشێنرانەوە، بەهۆی گەیشتنی مەترسیی کوالێتی هەوا بۆ "ئاستی سور"، باری نائاسایی راگەیەندرا.
هەرچەندە سەرچاوەکان ئاماژە بەوە دەکەن، ئەگەری دواخستنی یاریی کۆتایی مۆندیال هێشتا لاوازە، بەڵام یەکێتیی تۆپی پێی جیهان'فیفا' لە نزیکەوە چاودێریی رەوشەکە دەکات. فیفا پرۆتۆکۆلی تەندروستی تایبەتی هەیە کە رێگەی پێدەدات یارییەکە دوا بخات ئەگەر دەرکەوت رەوشی کەشوهەوا مەترسی لەسەر تەندروستیی یاریزانان و هاندەران دروست دەکات.
بەپێی دواین ئاماری ناوەندی هاوبەشی کەنەدا بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئاگرکەوتنەوە، لە ئێستادا 876 ئاگری چالاک لە دارستانەکانی ئەو وڵاتەدا هەن کە 202 دانەیان لەژێر کۆنترۆڵ دەرچوون، هاوکات ژمارەی ئاگرکەوتنەوەکان لە سەرەتای ساڵی 2026ـەوە تا ئێستا سێ هەزار و 500 ئاگری تێپەڕاندووە.
جیهانی وەرزش چاوەڕوانی یارییە مێژووییەکەی رۆژی یەکشەممەیە، کە تێیدا ئەرجەنتین هەوڵی پاراستنی نازناوەکەی دەدات و ئیسپانیایش دەجەنگێت بۆ بەدەستهێنانی دووەم نازناوی مۆندیال لە مێژووی خۆیدا.
حکومەتی بریتانیا رایگەیاند، لە چوارچێوەی یاسا نوێیەکانی پاراستنی مێرمنداڵاندا، دەستڕاگەیشتنی مێرمنداڵانی تەمەن 16و 17ساڵ بۆ سەر تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بە شێوەیەکی خۆکارانە لە سەعات 12ـی شەو تا 6ـی بەیانی سنوردار دەکرێت.
قەدەغەکردنەکە پلاتفۆرمەکانی وەک سناپچات، تیک تۆک، یوتیوب، ئینستاگرام، فەیسبووک و ئێکس دەگرێتەوە، بەڵام خزمەتگوزاری نامە ناردنی وەک واتسئەپ و سیگناڵ ناگرێتەوە.
بەپێی ئەم پلانە، بەکارهێنەران لەم تەمەنەدا بۆ بەکارهێنانی ئەپەکان لەم کاتانەدا دەبێت رێکخستنە سەرەتاییەکانی مۆبایلەکانیان بگۆڕن؛ هاوکات ئەو تایبەتمەندییانەی کە بۆ هاندانی زیاتری بەکارهێنەران بۆ مانەوە و گەڕان لەناو تۆڕەکاندا دروستکراون، بە شێوەیەکی خۆکار ناچالاک دەکرێن.
لیز کەنداڵ، وەزیری تەکنەلۆژیای بریتانیا، ئاماژەی بەوە کرد، کە ئەم هەنگاوانە یارمەتی مێرمنداڵان دەدەن خەوێکی تەندروست تاقیبکەنەوە، سەرنجی زیاتر بخەنە سەر خوێندنەکەیان و کاتی زیاتر لەگەڵ خێزان و هاوڕێکانیاندا بەسەر ببەن.
حکومەتی بریتانیا جەختی لەوە کردووەتەوە، کە کۆمپانیاکانی تەکنەلۆژیا بەپێی یاسا ناچارن پابەندی ئەم رێسایانە بن و لە ئەگەری پێشێلکردنیدا روبەڕووی سزای چاودێریی "زۆر توند" دەبنەوە.
چاوەڕوان دەکرێت یەکەمین رەشنووسی ئەم یاسایە تا کۆتایی ئەمساڵ پێشکەشی پەرلەمان بکرێت و لە بەهاری 2027ەوە بچێتە بواری جێبەجێکردنەوە.
هەڵبژاردەی ئەڵمانیا 12 ساڵ پێش ئێستا بۆ چوارەم جار لە مێژووی خۆیدا بووە پاڵەوانی مۆندیال، بەڵام لەئێستادا ئاستی وەک پێویست نییە.
رۆژی 13ـی 7ـی 2014، هەڵبژاردەی ئەڵمانیا لە یاری کۆتایی مۆندیال، بە ئەنجامی (1-0) لە ئەرجەنتینی بردەوە.
گۆڵەکە لەلایەن ماریۆ گۆتزەوە لە خولەکی 113 تۆمارکرا، مۆندیالەکەش لە بەڕازیل بەڕێوەچوو.
ئەڵمانیا لەو مۆندیالەدا بە ئاستێکی بەرز دەرکەوت و یەکێک لە ئەنجامە دیارەکانی ئەوەبوو کە (7-1) لە بەڕازیلی بردەوە.
دوای ئەو مۆندیالە، ئاستی ئەڵمانیا لە سێ مۆندیالی یەک بەدوای یەکدا وەک پێویست نەبووە و نەیتوانیوە بگاتە قۆناغی 8، نوێترین شکستی ئەڵمانیا لە مۆندیالی ئەمساڵ لەسەر دەستی پاراگوای بوو کە بە لێدانی یەکلاکەرەوە لە قۆناغی 32 ماڵئاوایی کرد.
لیۆنێل مێسی، ئەستێرەی هەڵبژاردەی ئەرژەنتین، ئامادەیی خۆی بۆ رووبەڕووبوونەوەی مێژوویی بەرانبەر ئینگلتەرا لە قۆناغی پێش کۆتایی مۆندیالی 2026 نیشاندا و رایگەیاند، ئەمە یەکەمجارە لە کاروانی وەرزشیدا دژی "سێ شێرەکە" یاری دەکات.
لە چوارچێوەی یارییەکانی قۆناغی پێشکۆتایی مۆندیالی 2026، هەڵبژاردەی ئەرژەنتین رووبەڕووی هەڵبژاردەی ئینگلتەرا دەبێتەوە، ئەم یارییە بۆ لیۆنێل مێسی تایبەت دەبێت، چونکە ئینگلتەرا دەبێتە 63یەمین هەڵبژاردەی نێودەوڵەتی کە مێسی لە کاروانە وەرزشییە دەوڵەمەندەکەیدا رووبەڕووی ببێتەوە.
مێسی لە لێدوانێکی رۆژنامەوانیدا دڵخۆشی خۆی بۆ ئەم یارییە دەربڕی و وتی: "رووبەڕووبوونەوەی ئینگلتەرا زۆر تایبەت دەبێت، چونکە یەکەمجارە دژی ئەوان یاری دەکەم، من دژی زۆربەی هەڵبژاردەکان یاریم کردووە جگە لە ئینگلتەرا، ئەوان تیپێکی گەورە و هێزێکی راستەقینەی تۆپی پێن."
کاپتنەکەی تانگۆ ئاماژەی بە ماندوێتی یاریزانانیش کرد و رایگەیاند،"ئەمە نیوەی کۆتایی مۆندیالە، ئێستا پشوو دەدەین و خۆمان ئامادە دەکەین، ماندوبوونێکی زۆرمان چەشتووە بەهۆی ئەنجامدانی کاتی زیادکراو لە یاریی پێشوودا، بەڵام بۆ ئەم بەربەستە ئامادە دەبین."
لیۆنێل مێسی تا ئێستا 205 یاری نێودەوڵەتی بە درێسی ئەرژەنتینەوە ئەنجامداوە، تێیدا 125 گۆڵی تۆمارکردووە و 64 ئەسیستی هەیە، یەکەم یاریی نێودەوڵەتی مێسی لە ئابی 2005 بەرانبەر هەنگاریا بوو، یەکەم گۆڵی نێودەوڵەتیشی لە ئازاری 2006 لە تۆڕی کرواتیا تۆمارکرد.
دەسەڵاتی فڕۆکەوانیی فیدراڵیی ئەمریکا ئاشکرایکرد، ناوی فڕۆکەخانەی "پاڵم بیچ" لە فلۆریدا بە رەسمی گۆڕدرا بۆ فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی "سەرۆک دۆناڵد جەی ترەمپ" و لە ناوەڕاستی مانگی داهاتووشەوە کۆدی فڕۆکەخانەکە دەبێتە (DJT).
دەسەڵاتی فڕۆکەوانیی فیدراڵیی ئەمریکا رایگەیاند، ناوی فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی "پاڵم بیچ" لە ویلایەتی فلۆریدا بە رەسمی گۆڕدرا بۆ فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی "سەرۆک دۆناڵد جەی ترەمپ"؛ ئەمەش دوای ئەوەی پڕۆژەیاساکە لەلایەن پارێزگاری ویلایەتەکەوە ئیمزاکرا و سەرەڕای دژایەتیی بەهێزی دیموکراتەکان چووە بواری جێبەجێکردنەوە.
دوای ڕەزامەندیی پەرلەمانی ویلایەتی فلۆریدا، رۆن دیسانتیس، پارێزگاری فلۆریدا کە لە پارتی کۆمارییە، پڕۆژەیاسای گۆڕینی ناوی فڕۆکەخانەکەی ئیمزاکرد و لە بەیانیی رۆژی پێنجشەممەوە بڕیارەکە بووە رەسمی، ئەم هەنگاوە لە کاتێکدایە کە یاسادانەرانی پارتی دیموکرات لە ویلایەتەکە بە توندی دژی وەستانەوە و رایانگەیاند، گۆڕینی ناوەکە پێویستی بە نوێکردنەوەی هێماکان، نەخشەکان و پێداویستییەکانی دیکە هەیە، کە نزیکەی پێنج ملیۆن دۆلار لەسەر خەزێنەی دەوڵەت دەکەوێت.
لێپرسراوانی فڕۆکەوانی ئاماژەیان بەوەشکردووە، لە رۆژی 18ی ئابەوە کۆدی سێ پیتیی فڕۆکەخانەکە لە (PBI) رەسمی کۆنەوە دەگۆڕدرێت بۆ کورتکراوەی ناوی سەرۆکی ئەمریکا واتە (DJT).
ئەم فڕۆکەخانە نێودەوڵەتییە تەنها چەند میلێک دوورە لە "مار-ئا-لاگۆ" کە یانەی تایبەت و شوێنی نیشتەجێبوونی سەرەکیی دۆناڵد ترەمپە لە ویلایەتی فلۆریدا.
دوای سەرکەوتنی هەڵبژاردەی فەرەنسا بە ئەنجامی (2 - 0) بەرانبەر بە مەغریب و گەیشتنی بە قۆناغی پێش-کۆتایی مۆندیالی 2026، دیدیە دیشامپ، راهێنەری کەڵەشێرەکان، ستایشی ئاستی کیلیان ئیمپاپێی کاپتنی تیمەکەی کرد و سەرجەم ئەو دەنگۆیانەی رەتکردەوە، کە لەسەر ئەو ئەستێرە فەرەنسییە باس دەکرێت.
دیدیە دیشامپ رایگەیاند، زۆرێک لە خەڵکی پێیان وایە کیلیان دیکتاتۆرێکە و تەنها بیر لە خۆی دەکاتەوە، بەڵام نەخێر ئەو تەواو خەمخۆری ئەوانی ترە و لە خزمەت تیمی نیشتمانیدایە.
راهێنەری فەرەنسا شانازی خۆی بە سێیەم سەرکەوتنی لەسەریەک بۆ قۆناغی پێش کۆتایی مۆندیال دەربڕی و پابەندبوونی هێڵی هێرشبەری و تۆکمەیی پێکهاتەکەی بە خاڵی بەهێزی تیمەکەی دانا.
ناوبراو ئاماژەی بەوەش کرد، رکابەرەکانیان هەرچەندی هەوڵ بدەن، ناتوانن بەتەواوی کۆنترۆڵی رەوشەکە بکەن، چونکە مەترسییەکانی یاریزانەکانی دەکرێت لە هەر شوێنێکی یاریگاوە دروست ببن.
دیشامپ سەرکەوتنی تیپەکەی بۆ یەکگرتوویی، هاوسۆزی و دۆستایەتی نێوان یاریزانەکان گەڕاندەوە، بە جۆرێک کە تەنانەت یاریزانانی سەر کورسی یەدەگیش بە تەواوی دڵ و گیان پاڵپشتی تیمەکە دەکەن.
بە بڕوای راهێنەرەکەی فەرەنسا، یاریزانەکان بە باشی تێگەیشتوون کە یاریکردن لە ریزی فەرەنسادا، بەر لە هەر شتێک، بەستراوەتەوە بە ئەرک و پابەندبوونەوە؛ چونکە ئەم درێسی فەرەنسا لە سەروی هەموو شتێکەوەیە..
لە کۆتاییدا، راهێنەری فەرەنسا لەبارەی یاری داهاتویانەوە، کە رۆژی 14ـی ئەم مانگە، لەگەڵ رۆژی نیشتمانیی فەرەنسا بەڕێوەدەچێت رایگەیاند، ئەم پاڵەوانێتییە ئەرکێکی نیشتمانییە بۆ دڵخۆشکردنی گەلی فەرەنسا و جەختیکردەوە، ئەوان بەرپرسیارێتی ئەوەیان لەسەر شانە، کە وەڵامی هەست و سۆزی خەڵک بدەینەوە و هەرچی لە تواناماندا بێت بۆ دڵخۆشکردنی سەرجەم ژنان، پیاوان و هاندەرانیان ئەنجامی بدەن.
لەنوێترین پێشکەوتنی تەکنەلۆجیای پزیشکیدا، توێژەرانی زانکۆی کالیفۆرنیا سان دیگۆ بۆ یەکەمجار لە مێژوودا توانییان رۆبۆتی هاوشێوەی مرۆڤ (Humanoid) بۆ ئەنجامدانی نەشتەرگەرییەکی زیندوو لە قۆناغی پێش-کلینیکیدا بەکاربهێنن، کە ئەمەش وەک وەرچەرخانێک دەبینرێت بۆ لەمەودوا و دەستپێکی نەوەیەکی نوێی نەشتەرگەری رۆبۆتی.
بەپێی ئەو توێژینەوەیەی لە گۆڤاری زانستیی بەناوبانگی نیچەر (Nature) بڵاوکراوەتەوە، لە تاقیکردنەوەی یەکەمدا تیمێک، کە پێکهاتبوون لە رۆبۆتێکی هاوشێوەی مرۆڤ و پزیشکێکی پسپۆڕ، توانییان بە سەرکەوتوویی نەشتەرگەری لابردنی زراو بۆ ئاژەڵێک ئەنجام بدەن، هاوکات لە تاقیکردنەوەیەکی تریشدا دوو رۆبۆتی تر بە شێوازی هاوبەش و لە یەک کاتدا هەمان نەشتەرگەرییان بەڕێوەبرد.
توێژەران ئاماژە بەوە دەکەن، کە جیاوازی سەرەکی ئەم رۆبۆتانە لەگەڵ سیستمە باوەکانی ئێستای نەشتەرگەری رۆبۆتی ئەوەیە کە پێویستیان بە ئامێری تایبەت نییە، بەڵکو بەهۆی پێکهاتە هاوشێوەکەیان لەگەڵ مرۆڤ، دەتوانن کەرەستە و ئامرازە ئاساییەکانی ژوری نەشتەرگەری بەکاربهێنن و نەرمیەکی زیاتر لە ژینگەی پزیشکیدا نیشان بدەن.
شارەزایان پێیان وایە لە ئەگەر پەرەسەندنی زیاتر و وەرگرتنی مۆڵەتی رەسمی، ئەم پزیشکە رۆبۆتانە، دەتوانن لە داهاتوودا شۆڕشێک لە کەرتی تەندروستیدا دروست بکەن؛ بەجۆرێک کە لە ناوچە گوندنشین و کەم داهاتەکان، بەرەکانی جەنگ و تەنانەت لە گەشتە ئاسمانی و بۆشاییەکانیشدا بۆ ئەنجامدانی نەشتەرگەری خێرا بەکاربهێنرێن.
ئەم تەکنەلۆجیایە دەرفەتی نەشتەرگەری لەڕێی دوورەوە (Tele-surgery) دەڕەخسێنێت و فشارێکی زۆر لەسەر پزیشکانی مرۆڤ کەم دەکاتەوە.
لەگەڵ ئەوەشدا، تیمی توێژینەوەکە جەخت دەکەنەوە کە ئەم داهێنانە هێشتا لە قۆناغی سەرەتاییدایە و پێش ئەوەی لەسەر نەخۆشی مرۆڤ تاقی بکرێتەوە، پێویستی بە تاقیکردنەوەی وردتر و بەدەستهێنانی رەزامەندییە یاسایی و پزیشکییەکان هەیە.