عیراق
گروپێكی چەكداری عیراقی ئازادكردنی ئەو رۆژنامەنووسە ئەمریكییەكەی راگەیاند كە لە كۆتایی مانگی رابردوودا لە بەغداد رفێنرا
ئاژانسەكانی هەواڵ لەزاری لێپرسراوێكی باڵای گروپی چەكداری كەتیبەكانی حزبوڵاوە بڵاویانكردەوە، ئەو كچە رۆژنامەنوسەیان ئازاكردووە بەمەرجی ئەوەی بە زووترین كات عیراق جیبهێلێت
شیلی كیتلسن كچە رۆژنامەنووسی ئەمریكی لە 31ی ئاداری ئەمساڵ لەلایەن چەند كەسێكی نەناسراوەوە رفێندرا و و وەزارەتی ناوخۆی عیراقیش راگەیاند رۆژنامەنوسەكە لەلایەن گروپێكی چەكدارەوە رفێنراوە
د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق لەگەڵ عەمار حەکیم سەرۆکی رەوتی حیکمەی نیشتمانی کۆبووەوە.
لە کۆبوونەوەکەدا کە ئەمڕۆ سێشەممە 7ـی 4ـی 2026 لە بەغداد بەڕێوەچوو، بە وردی باس لە دوایین پێشهاتی سیاسی و ئەمنیی عیراق کرا و سەرۆک کۆمار جەختیکردەوە لە گرنگی بەردەوامی هەماهەنگی و هاریکاری نێوان هێزە سیاسییە جیاوازەکان بۆ چەسپاندنی ئەو سەقامگیرییە ناوخۆییەی کە عیراق لە ئێستادا بەخۆیەوە دەبینێ و پاراستنی ئەو دەستکەوتانە لە ئەگەری هەر کاردانەوەیەک.
لای خۆیەوە عەمار حەکیم، پاڵپشتی رەوتی حیکمەی نیشتمانی بۆ هەموو هەوڵەکان دەربڕی کە ئامانجیان پاراستنی سەقامگیری سیاسی و ئەمنییە لە عیراق، ئاماژەیکرد بە گرنگی هەماهەنگی نێوان هێزە نیشتمانییەکان بۆ چارەسەرکردنی بابەتە دەستوورییەکان و تێپەڕاندنی ئاستەنگەکانی ئێستا.
سەرۆکایەتی کۆماری عیراق پەیامێکی بڵاوکردووەتەوە و تێیداهاتووە: هەڵوێستی خۆمان بۆ رەتکردنەوەی هەر جۆرە توندوتیژییەک دووپات دەکەینەوه و داوای ئاگربەستی به پەلە و پەنابردن بۆ دیالۆگ دەکەین وەک ئامرازێک بۆ چارەسەرکردنی ناکۆکییەکان، کەدەبێتە مایەی به هێزکردنی ئاسایش و سه قامگیری له ناوچەکەدا.
دەقی پەیامەکە
بە داخ و پەژارەیەکی زۆرەوە هەواڵی شەهیدبوونی هەردوو هاوڵاتی موسا و هاوژینەکەی شەهید مژدەمان پێگەیشت، کە لە ئەنجامی بۆردومانی ماڵەکەیان لە ناوچەیەکی نزیک شاری هەولێر لە هەرێمی کوردستان، لە ڕووداوێکی دڵتەزێندا شەهید بون.
وێڕای دەربڕینی ماتەمی و ئیدانەکردنی ئەم بۆردومانە، دووپاتی دەکەینەوە کە بە ئامانجگرتنی سەرو ماڵی هاوڵاتیانی مەدەنی بێتاوان پەرەسەندنێکی مەترسیدارە و پێشێلکردنی بنەماکانی یاسای مرۆیی نێودەوڵەتییە.
پرسە و سەرەخۆشی و هاوخەمی قووڵی خۆمان ئاراستەی کەسوکاری شەهیدان دەکەین، هاوسۆزی خۆمان لەگەڵیان دووپات دەکەینەوە و ئامادەیی خۆمان دەردەبڕین بۆ پێشکەشکردنی پاڵپشتی و چاودێری پێویست بۆ ئەو دوو منداڵەی لە دوایان جێماون بۆ دەستەبەرکردن و پاراستن و خۆشگوزەرانی کۆمەڵایەتی شکۆمەندانە بۆیان.
هەروەها هەڵوێستی خۆمان بۆ رەتکردنەوەی هەر جۆرە توندوتیژییەک دووپات دەکەینەوه و داوای ئاگربەستی به پەلە و پەنابردن بۆ دیالۆگ دەکەین وەک ئامرازێک بۆ چارەسەرکردنی ناکۆکییەکان، کەدەبێتە مایەی به هێزکردنی ئاسایش و سه قامگیری له ناوچەکەدا.
هاوکات دووپاتی دەکەینەوە کە گەلی عێراق بە هەموو پێکهاتە جیاکانیەوە، هاوسۆزی لەگەڵ خوشک و براکانیان لە هەرێمی کوردستان دەردەبڕن و پابەندن بە چارەسەری ئاشتی و پاڵپشتی هەموو هەوڵەکان بە ئامانجی چەسپاندنی پێکەوەژیان و سەقامگیری.
هەروەها هەر جۆرە بەئامانجگرتنی هەر بەشێکی نیشتمانمان ڕەتدەکەینەوە و پابەندبوونمان بۆ پاراستنی سەروەری عێراق و یەکپارچەیی خاکەکەی و ئاسایشی هاووڵاتیانی لە سەرتاسەری وڵات دووپات دەکەینەوە.
سەرۆکایەتی کۆمار
٧ی نیسانی ٢٠٢٦
فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە ئەنجومەنی نوێنەران عیراق، بەیاننامەیەکی سەبارەت بە هێرشکردنە سەر هەرێمی کوردستان بڵاوکردووەتەوە و تێیداهاتووە: ئەم پەلامارانە کە بەردەوام لە ڕێگەی درۆنەوە دژ بە شارەکانی هەرێمی کوردستان ئەنجام دەدرێن، پێشێلکارییەکی مەترسیدارن ، بەئامانجگرتنی ماڵی هاوڵاتیان و شەهیدکردنی خێزانێکی سڤیل، تاوانێکی گەورەیە و دەچێتە خانەی "تاوانی جەنگ ، کە هیچ پاساوێک هەڵناگرێت.
دەقی بەیاننامەکە
بە توندی ئیدانەی ئەو هێرشە درۆنییە دەکەین کە گوندی (زەرگەزەوی) لە سنووری پارێزگای هەولێر کردە ئامانج و بووە هۆی شەهیدبوونی دوو هاوڵاتی سڤیل لەناو ماڵەکەی خۆیاندا
ئەم پەلامارانە کە بەردەوام لە ڕێگەی درۆنەوە دژ بە شارەکانی هەرێمی کوردستان ئەنجام دەدرێن، پێشێلکارییەکی مەترسیدارن ، بەئامانجگرتنی ماڵی هاوڵاتیان و شەهیدکردنی خێزانێکی سڤیل، تاوانێکی گەورەیە و دەچێتە خانەی "تاوانی جەنگ ، کە هیچ پاساوێک هەڵناگرێت .
وەک فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق ، داوا لە حکومەتی فیدراڵ دەکەین بەرپرسیارێتی یاسایی و دەستووری خۆی لە پاراستنی ئاسایشی هەرێمی کوردستان جێبەجێ بکات و ڕێگری بکات لە دووبارەبوونەوەی ئەم هێرشە نایاساییانە کە گیانی هاوڵاتیانمان دەکەنە ئامانج .
سەرەخۆشی لە بنەماڵەی هەردوو شەهیدی مەزڵووم دەکەین و هیوای سەقامگیریی بۆ نیشتمان دەخوازین.
فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق
٧ی نیسانی ٢٠٢٦
د. لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق، لە کۆشکی سەلام لە بەغداد، پێشوازی لە وەفدێکی پەرلەمانتارانی پێکهاتەی ئێزدی کرد، کە پێکهاتبوون لە موراد ئیسماعیل، خالید سیدۆ و بسمان نافخۆش، لە دیدارەکەدا باس لە رەوشی ئێزدییەکان و ئاڵنگارییە ئەمنی و سیاسییەکان کرا.
لە دیدارەکەدا سەرۆک کۆمار جەختی لە پێویستی پاراستنی مافی ئێزیدییەکان و قەرەبووکردنەوەی قوربانییان کردەوە، هەروەها ئاماژەی بەوەش دا، کە دەبێت رێکارەکانی گەڕانەوەی ئاوارەکان تەواو بکرێن و لە رێگەی یاسا و هەنگاوە حکومییەکانەوە ژیانێکی شایستەیان بۆ دابین بکرێت.
لای خۆیانەوە، پەرلەمانتارانی ئێزیدی سوپاسی هەوڵەکانی سەرۆک کۆماریان کرد بۆ پشتگیریکردن لە دۆزی پێکهاتەکەیان و خێراکردنی پڕۆسەی ئاوەدانکردنەوە و باشترکردنی خزمەتگوزارییەکان.
هەروەها پاڵپشتی خۆیان بۆ تەواوکردنی شایستە دەستوورییەکان دەربڕی بە جۆرێک کە نوێنەرایەتییەکی دادپەروەرانە بۆ هەموو پێکهاتەکان، بە تایبەت ئێزیدییەکان، مسۆگەر بکات و مافی تەواوی هاووڵاتییانی عیراق بپارێزرێت
21 ساڵ بەر لە ئێستا، سەرۆك مام جەلال بووە یەكەم سەرۆك كۆماری كورد لە مێژووی عیراقدا..
لە 6 ـی نیسانی ساڵی 2005، كۆمەڵەی نیشتمانی عیراق سەرۆك مام جەلالی وەك سەرۆك كۆماری نوێی عێراق هەڵبژارد، بۆ یەكەمین جاربوو لە مێژووی عیراقدا كوردێك ببێت بە سەرۆك كۆمار و ئەو رۆژەش بووە رۆژێكی مێژووی بۆ تەواوی گەلی كورد.
هەڵبژاردنی سەرۆك مام جەلال وەك سەرۆك كۆماری عیراقی نوێ دوای چەندین ساڵ لە دەسەڵات و ستەمی رژێمی بەعس، لەسەر ئاستی ناوخۆیی و جیهان گرنگییەكی زۆری پێدرا و مایەی دڵخۆشی بوو، هەر لەو رۆژەدا جۆرج بۆش سەرۆكی ئەوكاتەی ئەمریكا پیرۆزبایی لە سەرۆك مام جەلال كرد و ژمارەیەكی زۆر لە لێپرسراوانی وڵاتانی عەرەبی و ئەوروپیش لە رێی پەیامی پیرۆزباییەوە خۆشحاڵی و پشتگیرییان بۆ سەرۆك مام جەلال دوپاتكردەوە .
لە ناوخۆی وڵاتیش، هاووڵاتیانی هەرێمی كوردستان خۆشحاڵی خۆیان دەربڕی كە بۆ یەكەمجار كوردێك توانی ببێت بە سەرۆك كۆماری عیراق.
سەرۆك مام جەلال رابەری پرۆسەی ئازادی و ئەزمونی دیموكراسی و دەستوریی لە كوردستان و عیراق بوو كە كەسایەتییە سیاسییەكان كۆكن لەسەر لێهاتوویی و دانایی و دەوڵەتمەداریی سەرۆك مام جەلال و بە سایەی عیراقییەكان وەسفیان دەكرد.
بەهۆی سیاسەتی حەكیمانە و رۆڵی بەرچاوی لە بەڕێوەبردنی وڵات و لێكنزیكردنەوەی لایەنەكان، لە ساڵەكانی 2006 و 2010، بۆ دوو خولی تر سەرۆك مام جەلال لەلایەن ئەندامانی ئەنجومەنی نوێنەرانەوە وەك سەرۆك كۆماری عیراق هەڵبژێردرایەوە و تا ساڵی 2014 سەرۆك كۆماری عیراق بوو.
سەرۆك مام جەلال هەمیشە پێشنیاز و راسپاردەكانی لە دیدگای نیشتمانییەوە پێشكەش دەكرد و بە گرنگییەوە بۆ داهاتووی عیراق دەیخستنەڕوو، یەكێك لە پایە گرنگەكانی عیراق بوو و وێستگەی ئاشتەوایی بوو لەنێوان عیراقییەكاندا و بە پارێزەر و راگری ئەمان و ئاسایشی عیراق دەناسرا.
لەسەردەمی سەرۆكایەتی مام جەلالدا كێشە و گرفتی زۆر لە عیراق هەبوون، بەڵام بە لێهاتویی و دانایی و ئەزموونی سیاسی خۆی چارەسەری دەكردن، لە گۆڕپانی سیاسەتی نێودەوڵەتیشدا پێگەی دیاربوو، جێگری سەرۆكی رێكخراوی ئینتەرناسیۆنالی جیهانی بوو كە جێ دەست و كاریگەری لەو بوارەدا بەڕوونی دیاربوو.
سەرۆك مام جەلال بە سەمامی ئەمانی عیراق ناسرابوو، هەربۆیە لەسەر دەستی ئەو سەرجەم پێكهاتەكانی عیراق بە ئاشتی و لەسەر یەك مێزی گفتوگۆ كۆدەبوونەوە، هەر ئەوەش وایكردبوو لەڕووی نێودەوڵەتی و لەسەر ئاستی عیراقیش بەچاوێكی دیكەوە لە رۆڵی سەرۆك مام جەلال و كورد بڕواندرێت.
لەدوای دوو ساڵ و لە رۆژی 17-12-2012 سەرۆك مام جەلال نەخۆش كەوتوو رەوانەی دەرەوەی وڵات كرا ماوەیەكی زۆر لە نەخۆشخانە مایەوە هەرچەندە ناحەزان ریكلاێمێكی زۆریان كرد كە گوایە بەڕێزیان لەژیاندا نەماوە، بەڵام هەموو ئەو وتە ناڕاستانە لە ساڵی 2014 بەدرۆخرانەوەو لە مانگی 7ی ئەو ساڵەدا گەڕایەوە هەرێمی كوردستان و لە ناو ئاپۆڕایەكی جەماوەریدا پێشوازی لێكرا.
دووركەوتنەوەی كەسایەتی سەرۆك مام جەلال بەهۆی بارودۆخی تەندروستییەوە كاریگەرییەكی گەورەی هەبوو لەسەر دروستبوونی ژمارەیەكی زۆر لەو كێشانەی كە ئێستای عیراق پێوەی دەناڵێنێت، سەرۆك مام جەلال هەركاتێك كە دەهاتەوە كوردستان ئەو كێشانەی هەبوون بەشێوازێكی چاوەڕواننەكراو و لێزانانە چارەسەری دەكردن، ئەو تەنیا كەس بوو هەموو كەسایەتی و لایەن و بیروڕا جیاكانی لەسەر یەك مێزكۆدەكردەوە، باشترین بەڵگەش بۆ ئەم قسانە ئەو قەیرانە یەك لەدوا یەكانەن كە لەعیراق رودەدەن.
لەڕاگەیاندنی ئاگربەستی نێوان پەكەكەو حكومەتی ئەنکەرەش لەساڵی 1993دا پشكی شێری بەركەوت، لەدواین نامەشیدا بۆ سەرۆك مام جەلال عەبدوڵڵا ئۆجەلان سەرۆكی زیندانیكراوی پەكەكە باس لە رۆڵی گرنگی مام جەلال دەكات بۆ پرۆسەی ئاشتی.
مام جەلال كوڕی شێخ حیسامەدین كوڕی شێخ نوری كوڕی شێخ غە فوور. هاوینی ساڵی 1933 لە گوندی ( كەلكان ) ی قەتپاڵی چیای كۆسرەت لە دایكبووە، كە دەڕوانێتە دەریاچەی دوكان، چەند ساڵێك تەمەنی منداڵی لەو گوندە بەسەر بردووەو دواتر باوكی بووە بەرێبەری تەكیەی تاڵەبانی لە كۆیە. لەوێ چۆتە قوتابخانەی سەرەتایی و بە سەركەوتوویی خوێندنی تەواو كردووە، خوێندكارێكی زیرەك لێهاتوو بووە، هەر لە تەمەنی منداڵییەوە نیشانەكانی سەركردایەتی بە جۆرێ لێدەركەوتووە كە پێش هاوڕێكانی دەكەوت بۆ كۆڕی پرسە و ئەو بۆنانەی لەو سەردەمەدا بەڕێوە دەچوون، بەیانیان لە كاتی ریزبوونی قوتابیاندا، مامۆستاكان پێش هەمووان ئەویان هەڵدەبژارد بۆ خوێندنەوەی شیعری نیشتمانیی و نەتەوەیی.
رۆژی 3ی تشرینی یەكەمی 2017 لەنەخۆشخانەیەكی بەرلینی ئەڵمانی كۆچی دوایكردو رۆژی 6ی هەمان مانگیش لەئاپۆڕایەكی جەماوەریداو بەئامادەبوونی لێپرسراوانی باڵای هەرێم و عیراق و سەرۆك و نوێنەری وڵاتان لە دەباشانی سلێمانی بەخاكسپێردرا.
وەزیری دەرەوەی عیراق، لە بەغداد پێشوازی لە محەمەد کازم ئال سادق، باڵیۆزی ئێران لە بەغداد کرد و جەختکردنەوە لە رەتکردنەوەی جەنگ و کۆتاییهێنان بە گرژییەکانی ناوچەکە کردەوە.
ئەمڕۆ یەکشەممە فواد حسێن، وەزیری دەرەوەی عیراق، لە میانی کۆبوونەوەی لەگەڵ باڵیۆزی ئێران لە بەغدا، سەرەڕای رەتکردنەویە جەنگ، سوپاسی ئێرانی کرد بۆ هاوکارییەکانیان و رێگەدان بە تێپەڕبوونی تانکەرە نەوتەکانی عیراق بە ناو گەروی هورمزدا.
وەزیری دەرەوەی عیراق، ئاماژەی بە گرنگیی بەردەوامیی ئەم هەماهەنگییە دا لە داهاتویەکی نزیکدا بە شێوەیەک کە بەرژەوەندییە هاوبەشەکانی هەردوولا بپارێزێت.
لە بەشێکی تری کۆبوونەوەکەدا، باس لە پەرەسەندنە ناوچەییەکان و کاریگەرییەکانی جەنگ کرا و فوئاد حوسێن جەختیکردەوە، کە ناوچەکە پێویستی بە گرتنەبەری دیالۆگێکی کراوە و ژیرانە هەیە بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان و بەهێزکردنی سەقامگیری.
وەفدێكی هەرێم بۆ باسكردن لە داهات و مووچە و سیستمی ئاسیكودا سەردانی بەغداد دەكەن
وەفدێكی هەرێمی كوردستان بۆ گفتوگۆ كردن لەبارەی داهات و مووچە و سیستەمی ئەسیكودا سەردانی بەغداد دەكات
پەیامنێری كوردسات نیوز راگەیاند، بڕیارە ئێوارەی ئەمڕۆ وەفدێكی هەرێمی كوردستان بۆ گفتوگۆكردن لەبارەی داهاتی نانەوتی و مووچەی مانگی سێ مووچەخۆرانی هەرێمی كوردستان، سەردانی بەغداد بكەن بۆ ماوەی دوو رۆژ لەوێ بمێننەوە.
باسی لەوەش كرد، وەفدەكە چەندین تەوەری دیكە لە سەردانەكەیاندا تاوتوێ دەكەن، لەوانەش، گفتوگۆكردن لەسەر میكانیزمەكانی جێبەجێكردنی سیستەمی ئەسیكودا لە دەروازە سنورییەكانی هەرێم.
ئەمە جگە لە باسكردنی گۆڕینی سیستمی كاغەز بۆ سیستەمێكی ئەلیكترۆنی پێشكەوتوو و دروستكردنی بنكەیەكی زانیاری هاوبەش لە نێوان دەروازەكانی هەرێم و ناوەند بۆ چاودێریكردنی وردی جوڵەی بازرگانی.
سیستمی ئەسیكودا لەلایەن رێكخراوی بازرگانی و گەشەپێدانی سەر بە نەتەوە یەكگرتووەكان پەرەی پێدراوە بۆ كەمكردنەوەی دەستێوەردان لە بەڕێوەبردنی ئیداری و رێگری كردن لە قاچاخچێتی و باشتركردنی كۆنترۆڵی باج.
لەدوای داخستنی بەهۆی بۆردومانەوە، دەروازەی سنووری شەلەمچە بەرووی گەشتیاریدا كرایەوە.
عومەر وائیلی، سەرۆكی دەستەی دەروازە سنوورییەكانی عیراق رایگەیاند، هاتوچۆی گەشتیاری لە دەروازەی سنووری شەلەمچە ئاسایی بووەتەوە، لە ئێستادا دەروازەكە وەك پیتشر كارەكانی بەرێدەكات.
دوێنێ دەستەی دەروازە سنوورییەكان راگرتنی هاتوچۆی مەدەنی و بازرگانی لە دەروازەی شەلەمچە لە بەسرە راگەیاند، دوای ئەوەی بۆردومان كراو بەهۆیەوە كەسێك گیانی لەدەستداو پێنج كەسی دیكەش برینداربوون.
بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بەبۆنەی جەژنەی هەستانەوە (قیامە)ـی حەزرەتی مەسیح پەیامێکی پیرۆزبایی بڵاوکردەوە و رایگەیاند: لەم بۆنەیەدا دووپات لە پابەندبوونمان بە بەهێزکردن و قووڵکردنەوەی پێکەوەژیانی ئاینیی و نەتەوەیی لە وڵاتەکەماندا دەکەینەوە
دەقی پەیامەکە:
بەبۆنەی جەژنی قیامەی حەزرەتی مەسیح (سڵاوی خودای لەسەربێت) پیرۆزبایی گەرم لە خوشک و برایانی مەسیحی دەکەم و هیوادارم لەم دۆخەدا لە کەشێکی ئارامدا جەژن بەڕێبکەن.
لەم بۆنەیەدا دووپات لە پابەندبوونمان بە بەهێزکردن و قووڵکردنەوەی پێکەوەژیانی ئاینیی و نەتەوەیی لە وڵاتەکەماندا دەکەینەوە، هەمیشە پشتیوان دەبین بۆ پەرەپێدانی برایەتی لەپێناو دابینکردنی ژیانێکی باشتر بۆ خەڵکەکەمان.
بافڵ جەلال تاڵەبانی
سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
دەسەڵاتی فڕۆكەوانی مەدەنی عیراق داخستنی ئاسمانی عیراقی تاكو 10ـی نیسان درێژكردەوە و دەڵێت، بە رەچاوكردنی رەوشی ئەمنی و دوایین پێشهاتە ناوچەییەكان ئەو بڕیارەیان داوە.
دەسەڵاتی فڕۆكەوانی مەدەنی عیراق لە راگەیەنراوێكدا بڵاویكردەوە، بە رەچاوكردنی رەوشی ئەمنی و دوایین پێشهاتە ناوچەییەكان، داخستنی ئاسمانی عیراق بۆ ماوەی هەفتەیەكی تر و تاكو 10ـی مانگ درێژكراوەتەوە.
ئەوەشی خستەڕوو، لە ئەگەری هەر گۆڕانكارییەك كۆمپانیاكانی فڕۆكەوانی و لایەنە پەیوەندیدارەكان ئاگاداردەكرێنەوە.
ئەوەش لەكاتێكدایە، بەهۆی بەردەوامی جەنگی ئێران لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە رۆژی 28ـی شوباتەوە تائێستا ئاسمانی عیراق داخراوە بە رووی گەشتەكانی هاتن و رۆشتن.
باڵیۆزخانەی ئەمریكا هۆشداری دەدات لە ئەگەری هێرشی گروپە چەكدارەكان و داوا لە هاوڵاتیانی خۆی دەكات، دەستبەجێ عیراق بەجێ بهێڵن.
باڵیۆزخانەی ئەمریكا لە بەغدا لە راگەیەندراوێكی بەپەلەدا، هۆشداری داوە لە ئەگەری ئەنجامدانی هێرشی گرووپە چەكدارەكان لە ناوەڕاستی بەغداد لە ماوەی 48 سەعاتی داهاتووداو دەڵێت، هێرشەكە بۆ سەر بەرژەوەندییەكانی ئەمریكا دەبێت.
باڵیۆزخانەكە جەختی لەوە كردووەتەوە كە ئەو گرووپانە پێشتر هێرشی بەرفراوانیان دژی هاووڵاتییان و دامەزراوەكانی ئەمریكا لە سەرتاسەری عیراق و هەرێمی كوردستان ئەنجامداوە و حكومەتی عیراق نەیتوانیوە رێگری لەو هێرشانە بكات.
بەپێی هۆشدارییەكە، ئامانجەكان بریتین لە كۆمپانیاكان، زانكۆكان، فڕۆكەخانەكان، هۆتێلەكان و ژێرخانی وزە، ئاماژەی بەوەش كردووە هەندێك لەو گرووپانە پەیوەندییان بە حكومەتەوە هەیە.
داواش لە هاووڵاتییانی ئەمریكی كردووە بەهیچ شێوەیەك سەردانی عیراق نەكەن و ئەوانەی لەوێن، دەستبەجێ خاكی عیراق بەجێبهێڵن و سەردانی باڵیۆزخانە یان كونسوڵخانەكان نەكەن.
وەزارەتی نەوتی عیراق رایدەگەیەنێت: بۆ پشتیوانی ئابوری نیشتمانی و دابینکردنی داهاتی تر بۆ خەزێنەی دەوڵەت، پرۆسەی هەناردەکردنی نەوتی رەش بە تانکەر لە رێگەی خاکی سوریاوە دەستیپێکرد.
وەزارەتی نەوتی عیراق رایگەیاند، لە پێناو پاڵپشتیکردنی ئابوری نیشتمانی و دابینکردنی داهاتی زیاتر بۆ خەزێنەی دەوڵەت، پڕۆسەی هەناردەکردنی نەوتی رەشی لە رێگەی تانکەرەوە بۆ وڵاتی سووریای دراوسێ دەستپێکردووە.
نووسینگەی راگەیاندن و پەیوەندییەکانی وەزارەتەکە ئاماژەی بەوەکردووە، هەماهەنگییەکی تەواو لەگەڵ لایەنی سوری هەیە بۆ دەستەبەرکردنی گەیشتنی بڕە نەوتە هەناردەکراوەکە لە ناو خاکی سوریاوە تا دەگاتە دەروازەکانی هەناردەکردن. جەختیشی کردەوە کە پڕۆسەکە بە شێوەیەکی هەڵکشاو دەبێت و بڕی هەناردەکراو لە داهاتوودا زیاد دەکرێت.
د. لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق لە کۆشکی سەلام لە بەغداد پێشوازی لە وەفدێکی پارتی دیموکراتی کوردستان کرد.
دیدارەکە لە چوارچێوەی پتەوکردنی دیالۆگ لەنێوان هێزە سیاسییەکان و چەسپاندنی سەقامگیری لە وڵاتدا بەڕێوەچوو، کە تێیدا باس لە دواین بابەتی سیاسی و نیشتمانیی کرا.
سەرۆک کۆمار جەختیکردەوە لە گرنگی بەردەوامی لێکتێگەیشتن و هەماهەنگی نێوان لایەنە جیاوازەکان بۆ بەشداریکردن لە چارەسەرکردنی کێشە هەڵپەسێردراوەکان و پشتگیریکردنی پرۆسەی سیاسی لەڕێگەی گفتوگۆی بنیاتنەر و هاوبەشی نیشتمانی.
هەر لە کۆبوونەوەکەدا باس لە پەیوەندییەکانی نێوان حکومەتی هەرێمی کوردستان و حکومەتی فیدراڵی کرا. سەرۆک کۆمار جەختیکردەوە لە پێویستی فراوانکردنی چوارچێوەی هاوکارییەکان بەگوێرەی دەستوور و بە شێوەیەک کە هاوسەنگی لە بەڕێوەبردنی مەسەلە هاوبەشەکان بەدەستبهێنێت و پەیوەندی نێوان بەغداد و هەولێر بەهێزتر بکات.
هەر لە دیدارەکەدا باس لە پێشهاتەکانی رەوشی ناوچەکە و کاردانەوەکانیان لەسەر عیراق کرا. جەختکرایەوە لەسەر گرنگی پەیڕەوکردنی سیاسەتێکی هاوسەنگ کە بەرژەوەندییەکانی وڵات بپارێزێت و پاڵپشتی ئاسایش و سەقامگیریی وڵاتەکەی بکات لە بەر ڕۆشنایی ئاستەنگەکانی ئێستا.
د.لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق لەگەڵ نوری مالیکی، سەرۆکی هاوپەیمانیی دەوڵەتی یاسا کۆبووەوە و جەختیان لە یەکخستنی هەوڵەکان بۆ پاراستنی ئاسایش و سەقامگیری عیراق کردەوە
د.لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق ئەمڕۆ چوارشەممە 1ی نیسانی 2026لە بەغداد، چاویکەوت بە نووری مالیکی سەرۆکی هاوپەیمانیی دەوڵەتی یاسا.
لە سەرەتای دیدارەکەدا، سەرۆک کۆمار و مالیکی پیرۆزباییان لە کۆمەڵانی خەڵکی عیراق کرد بەبۆنەی سەرکەوتنی شێرانی رافیدەین بۆ یارییەکانی کۆتایی مۆندیال، و دەستخۆشییان لەو هەوڵانە کرد کە بۆ بەدیهێنانی ئەم دەستکەوتە گەورەیە دراون.
هەروەها ستایشی ئەو ئاستە بەرز و رۆحیەتە نیشتمانییەیان کرد کە یاریزانان و ستافی تەکنیکی نیشانیاندا و گوزارشت بوو لە پێداگری و ئیرادەی گەنجانی وڵات، جەختیشیان کردەوە کە ئەم سەرکەوتنە جێگەی شانازی هەموو عیراقییەکانە و نیشانەی یەکڕیزی گەلە لەپشت هەڵبژاردەی نیشتمانییەوە.
لە تەوەرێکی تری دیدارەکەدا، بە وردی باس لە پێشهات و گۆڕانکارییەکانی سەر ئاستی ناوخۆ و ناوچەکە و لێکەوتەکانیان کرا و لەو بارەیەوە، سەرۆک کۆمار جەختی لە پێویستیی یەکخستنی هەوڵەکان کردەوە بۆ روبەوبوونەوەی ئەو لێکەوتانە و پاراستنی ئاسایش و سەقامگیری عیراق، هەروەها جەختی لە گرنگی پشتیوانیکردنی دامەزراوەکانی دەوڵەت و چەسپاندنی سەروەری یاساش کردەوە.
لای خۆشیەوە، مالیکی ئاماژەی بە گرنگی بەردەوامیی هەماهەنگی و گفتوگۆ لە نێوان لایەنە سیاسییە جیاوازەکاندا کرد، بۆ یەکلاییکردنەوەی شایستە و ئەرکە دەستوورییە ماوەکان، بە شێوەیەک کە رێڕەوی دەستووریی دەوڵەت بپارێزێت و خواستی هاووڵاتییان بەدیبهێنێت.
شاناز ئیبراهیم ئەحمەد خانمی یەکەمی عیراق، لە پەیامێکدا پیرۆزبایی لە وەرزشەوانانی عیراق دەکات و رایگەیاندووە: ئەم دەستکەوتە مێژوویی و پڕ شانازییە باوەڕمان بە هێزی گەنجانی وڵاتەکەمان زیاتر دەکات.
دەقی پەیامەکە
بە دڵخۆشییەکی زۆرەوە پیرۆزبایی ئاراستەی وەرزشەوانانی هەڵبژاردەی نیشتمانی عێراق دەکەم کە بە سەرکەوتوویی گەیشتوونەتە مۆندیالی ٢٠٢٦.
ئەم دەستکەوتە مێژوویی و پڕ شانازییە باوەڕمان بە هێزی گەنجانی وڵاتەکەمان زیاتر دەکات، کەدەتوانن ناوی وڵات لە ئاستی نێودەوڵەتیدا بەرزتر ڕابگرن و هیوا بگەڕێننەوە بۆ دڵی ملیۆنان هاوڵاتی.
شاناز ئیبراهیم ئەحمەد
خانمی یەکەمی عێراق