عیراق
ئەمڕۆ شەممە، لە درێژەی سەردانەکانیدا بۆ بەغداد، بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و محەمەد شیاع سودانی، سەرۆک وەزیرانی عیراق کۆبوونەوەو دواین پێشهاتە سیاسیەکانیان تاوتوێکرد.
لە کۆبوونەوەکەدا کە د. خالید شوانی، وەزیری دادی عیراق ئامادەیبوو، جەخت لە گرنگی بەهێزکردنی هەوڵەکان و هەماهەنگی و کاری هاوبەش لەپێناو پێکهێنانی حکومەتێکی بەهێز و خزمەتگوزار کرایەوە.
کۆبوونەوە دووپاتی لە پێویستی هاوکاری و بەردەوامی دیالۆکی نیشتمانیی و یەکخستنی دیدگاکان کردەوە بۆ تەواوکردنی شایستە دەستوورییەکان لە چوارچێوەی پاراستنی بەرژەوەندییە باڵانیشتمانییەکان.
بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە بەغداد پێشوازی لە عەممار حەکیم، سەرۆکی رەوتی حیکمە کرد.
لە کۆبوونەوەکەدا کە د. خالید شوانی، وەزیری دادی عیراق ئامادەیبوو، دۆخی سیاسیی ناوچەکە و پێکهێنانی حکومەتی نوێی عیراق تاوتوێ کرا.
سەرۆک بافڵ گرنگی پێویستی بەردەوامی دیالۆگی نیشتمانی لەنێوان لایەنەکان دووپاتکردەوە و رایگەیاند، یەکێتی بۆ بەهێزترکردنی گیانی پێکەوەیی و زیاتر خزمەتکردنی خەڵکە خۆشەویستەکەمان کاردەکات.
بافڵ جەلال تاڵەبانی جەختی لە ئامادەیی یەکێتی بۆ دانیشتنی ئەنجومەنی نوێنەران بۆ هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار و تەواوکردنی رێکارە دەستوورییەکان کردەوە.
بەپێی نوێترین خەمڵاندنەکانی دامەزراوەی World Population Review بۆ ساڵی 2026، شاری بەغدای پایتەختی عیراق پلەی دووەمی لەسەر ئاستی جیهانی عەرەبی گرتووە لە رووی ژمارەی دانیشتووانەوە.
لەم ڕیزبەندییەدا شاری قاهیرە بە جیاوازییەکی زۆر و بە 23.5. ملیۆن کەس لە پلەی یەکەمدا دێت، لە کاتێکدا بەغداد بە 8.3 ملیۆن کەس پێش شاری ریازی پایتەختی سعودییە کەوتووە، کە ژمارەی دانیشتووانەکەی گەیشتووەتە 8 ملیۆن کەسە.
ئەم ئامارانە دەریدەخەن کە چڕی دانیشتووان هێشتا لە پایتەختە سیاسی و ئابورییە گەورەکاندا کۆبووەتەوە.
ئەم گەشە خێرایەی دانیشتووان لە شارە گەورەکانی وەک بەغداد، ئاماژەیە بۆ بەردەوامی کۆچی ناوخۆیی و گرنگیی ئەم شارانە وەک ناوەندی سەرەکیی خزمەتگوزاری و کار لە ناوچەکەدا
بەڕێوەبەری گشتیی پۆلیسی وزەی عیراق دەڵێت، لە سەرەتای ئەمساڵەوە 88 كەس بەتۆمەتی بردنی نەوت بە نایاسایی دەستگیركراون و دەستیشبەسەر زیاتر لە دوو ملیۆن و 500 هەزار لیتر نەوتدا گیراوە.
زافر حسێنی بەڕێوەبەری گشتیی پۆلیسی وزە لە عیراق رایگەیاند، لە درێژەی رێكارەكانیان بۆ رێگریكردن لە بەقاچاغبردنی نەوت و بەرهەمەكانی، لە 1/1/2026 تا 18ی ئەم مانگە، 88 كەس بە تۆمەتی بردنی نەوت بە نایاسایی و بەرهەمەكانی دەستگیركراون.
وتیشی، هەر لەو ماوەیەدا دەستبەسەر 90 تانكەری گواستنەوەی نەوتی نایاساییدا گیراوە و بەگشتیش دەستبەسەر دوو ملیۆن و 580 هەزار لیتر نەوتدا گیراوە كە هەوڵدراوە بە قاچاخ ببرێتە دەرەوەی عیراق.
وەزارەتی کارەبای عیراق رایگەیاند، بەمزووانە وەفدێکی رەسمی سەردانی ئێران دەکات بۆ تاوتوێکردنی مەلەفی دابینکردنی غاز، ئەمەش دوای ئەوەی راوەستانی هەناردەی غازی ئێرانی بووە هۆی لەدەستدانی 5500 مێگاوات لە توانای بەرهەمهێنانی کارەبای نیشتمانی.
ئەحمەد موسا، وتەبێژی وەزارەتی کارەبا ئاماژەی بەوە کردوە، کە پلانیان هەیە لە رێگەی تەواوکردنی پڕۆژەی سەکۆی غازی شل لە بەندەری خۆر ئەلزوبەیر تا سەرەتای حوزەیرانی داهاتوو، نزیکەی 4000 مێگاوات کارەبا بخەنە سەر تۆڕەکە.
هاوکات وەزارەت جەختی لەوە کردەوە، کە فراوانبوونی نیشتەجێبوون و زۆربوونی ناوچە زێدەڕۆکان باری سەر شانی تۆڕەکەیان قورستر کردووە، بەڵام لە هەماهەنگیدان لەگەڵ وەزارەتی نەوت بۆ دابینکردنی سووتەمەنی جێگرەوە و غازی ناوخۆیی بۆ وێستگەکان تاوەکو لە وەرزی هاویندا جێگیریی کارەبا بپارێزرێت.
محەمەد شیاع سودانی، سەرۆک وەزیرانی عیراق، رەزامەندیی دەربڕی لەسەر هاوکاریکردنی ئەو هاووڵاتییانەی کە بەهۆی لافاوەکەی دواییەوە لە سنووری قەزای چەمچەماڵ و ناحیەی بازیان زیانیان بەرکەوتووە.
ئەم بڕیارەی سەرۆک وەزیران دوای ئەوە هات کە لە رێکەوتی 12ـی شوباتی2026، پۆڵا شەهید سیروان دێڕەشەیی، پەرلەمانتاری فراکسیۆنی یەکێتی لە ئەنجومەنی نوێنەران، داواکارییەکی رەسمی ئاراستەی سەرۆک وەزیرانی عیراق کرد بۆ بەهاناوەچوونی زیانلێکەوتووانی ناوچەکە.
ڕۆژی سێشەممە17ی شوباتی 2026، سەرۆک وەزیرانی عیراق رەزامەندیی کۆتایی لەسەر داواکارییەکە پیشاندا و لایەنە پەیوەندیدارەکانی راسپاردووە بۆ ئەوەی بە زووترین کات رێکارەکان جێبەجێ بکەن و هاوکارییەکان بگەیەننە دەستی شایستەکان.
سەعید مەعین، سەرۆکی شانەی راگەیاندنی ئەمنی، رایگەیاند، لە چەند مانگی داهاتوودا پرۆسەی دادگاییکردنی دەستگیرکراوانی چەکدارانی داعش دەستپێدەکات. ئاماژەی بەوەش کرد کە تا ئێستا لێکۆڵینەوەی سەرەتایی بۆ 500 کەسیان لە دادگای لێکۆڵینەوەی کەرخی یەکەم و لەژێر چاودێری دادوەراندا کۆتایی هاتووە.
سەرۆکی شانەی راگەیاندنی ئەمنی ئاماژەی بەوەکردوە، پرۆسەی رەوانەکردنی چەکدارە دەستگیرکراوەکان بۆ دادگا بەپێی پلەی مەترسیی تاوانەکانیان بە شێوەیەکی پلەبەندی دەبێت، وەک پابەندبوون بە یاسا و پێوەرە نێودەوڵەتییەکان 157 مێرمنداڵ کە لەنێو دەستگیرراوەکاندان جیاکراونەتەوە کە تەنها دووانیان عیراقین و رەوانەی دادگای لێکۆڵینەوەی مێرمنداڵان کراون بۆ ئەوەی لە خانەکانی چاکسازیدا بن.
ناوبراو جەختیشی کردەوە ، کە تەواوی پرۆسەی دادگاییکردن و جێبەجێکردنی سزاکان لەناو خاکی عیراقدا دەبێت، چونکە ماددەی شەش لە یاسای سزادانی عیراقی دەسەڵاتی تەواوی بە عیراق داوە بۆ لێکۆڵینەوە و دادگاییکردنی ئەو تاوانانەی لەسەر خاکەکەی ئەنجام دراون.
سەعید مەعین دەشڵێت؛ دوای تەواو بونی دادگاییەکان، لە رێگەی وەزارەتی دەرەوە و کەناڵە دیپلۆماسییەکانەوە چارەنوسی ئەو دەستگیرکراوەنەی، کە خاوەنی رەگەزنامی بیانین یەکلایی دەکرێتەوە لەگەڵ وڵاتەکانیاندا.
وەزارەتی کار و کاروباری کۆمەڵایەتی عیراق رایگەیاند، تا ئێستا 47 هەزار کرێکاری بیانی بە فرەسمی تۆمارکراون، دەشڵێت؛ ژمارە راستەقینەکە زۆر لەوە زیاترە.
وەزارەتی کار و کاروباری کۆمەڵایەتی عیراق جەختی لەوە کردەوە، کە هێنانی کرێکاری بیانی تەنها بۆ پیشە دەگمەنەکان سنووردار کراوە و دەبێت خاوەنکارەکان پابەندبن بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیران بۆ ساڵی 2024، کە تێیدا هاتووە دەبێت 80٠٪ـی هێزی کار عیراقی بن (واتە چوار کرێکاری ناوخۆیی بەرانبەر یەک بیانی.
لە لایەکی دیکەوە، حەسەن خەوام، وتەبێژی وەزارەت، ئاماژەی بە کەمیی ژمارەی پشکێنەران کرد بەراورد بە قەبارەی دیاردەکە و رایگەیاند کە هەوڵ بۆ زیادکردنی کادرەکانیان دەدەن.
وەزارەتەکە هۆشداری دا، کە هەر سەرپێچییەک لە یاسای کار و مەرجەکانی نشینگە، دەبێتە هۆی دەرکردنی کرێکارە نایاساییەکان و سزادانی خاوەنکارەکان، کە رەنگە بگاتە داخستنی پڕۆژەکانیان.
ئاماژەی بەوەشکردوە، ئەم توندکردنەوەیە بە ئامانجی رەخساندنی هەلی کارە بۆ ئەو ملیۆن عیراقییەی، کە وەک بێکار لە بنکەکانی زانیاری وەزارەتدا تۆمارکراون.
سەرۆکایەتی کۆمار بەبۆنەی هاتنی مانگی رەمەزان، پەیامێکی پیرۆزبایی ئاڕاستەی گەلی عیراق دەکات و دەڵێت: هاتنی ئەم مانگە پڕ بەخششە، بۆنەیەکی کۆکەرەوەیە کە تێیدا ئیرادەی چاکەخوازی و بەخشین نوێ دەبێتەوە و پەیوەندییەکانی برایەتی لە نێوان سەرجەم عیراقییەکان بە هەموو پێکهاتە جیاوازەکانیانەوە بەهێزتر دەبێت.
دەقی پەیامەکە...
گەرمترین و جوانترین پیرۆزبایی ئاڕاستەی گەلی عێراق بە سەرجەم پيکهاتەکانییەوە و گەلانی ئیسلامی دەکەین، بەبۆنەی هاتنەوەی مانگی ڕەمەزانی پیرۆز.
هاتنی ئەم مانگە پڕ بەخششە، بۆنەیەکی کۆکەرەوەیە کە تێیدا ئیرادەی چاکەخوازی و بەخشین نوێ دەبێتەوە و پەیوەندییەکانی برایەتی لەنێوان سەرجەم عێراقییەکان بە هەموو پێکهاتە جیاوازەکانیانەوە بەهێزتر دەبێت، تاوەکو ببێتە پاڵنەرێکی زۆرتر بۆ بەردەوامبوون لە کاروانی ئاوەدانکردنەوە و چاکسازی و چەسپاندنی ئاسایش و سەقامگیری و بەدیهێنانی خواست و هیواکانی گەلەکەمان بەرەو داهاتوویەکی گەشاوە.
رەمەزانتان پیرۆز بێت و هەموو ساڵێک بە خۆشی و شادی.
سەرۆکایەتی کۆمار
2026/2/17
لیژنەی باڵای بینینی مانگی سەر بە وەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئایینی رایگەیاند، سبەی چوارشەممە 18ـی شوباتی 2026، یەکەم رۆژی مانگی پیرۆزی رەمەزان دەبێت لە هەرێمی کوردستان.
لیژنەکە لە راگەیەندراوێکی رەسمیدا ئاماژەی بەوە کرد، دوای کۆبوونەوەیان لەگەڵ لیژنە لاوەکییەکان لە پارێزگاکان و ئیدارە سەربەخۆکان بە مەبەستی چاودێریکردنی مانگ، بە بەڵگەی شەرعی سەلمێنراوە کە مانگ بینراوە.
بەم بۆنەیەشەوە لیژنەکە پیرۆزبایی لە موسڵمانانی جیهان بەگشتی و کوردستان بەتایبەتی دەکات و هیوای مانگێکی پڕ لە خێر و ئارامی بۆ هەموو لایەک دەخوازێت.
د.لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق، ئەمڕۆ لەکۆشکی بەغداد، پێشوازیکرد لەوەفدێکی فراکسێۆنی"ئەبشر یا عیراق" بەسەرۆکایەتی پەرلەمانتار مستەفا سەند.
لەمیانی دیدارەکەدا بارودۆخی گشتی وڵات و پرسەکانی یاسادانان و چاودێریکردنیان تاوتوێ کران ، کە تێیدا سەرۆک کۆمار جەختی لەگرنگی بەهێزکردنی هاوکاری و هەماهەنگی نێوان دەسەڵاتی جێبەجێکردن و یاساداناندا کردەوە، کە ڕێگاخۆشکارە بۆ چەسپاندنی سەقامگیری سیاسی و خێراکردنی دەرکردنی ئەو یاسایانەی کە کاریگەرییان لەسەر ژیانی هاووڵاتیان هەیە و گەرەنتی بەرژەوەندی و بەدیهێنانی خواستەکانیان دەکات.
هەروەها سەرۆک کۆمار ئاماژەی بەگرنگی جێبەجێکردنی شایستە دەستورییەکان کرد بۆ بەهێزکردنی پرەنسێپی گواستنەوەی ئاشتیانەی دەسەڵات و چەسپاندنی پرۆسەی دیموکراسی و دوپاتیشی کردەوە لەگرنگی هەستکردنی هەموو لایەنەکان بەگیانی بەرپرسیارێتی نیشتمانی و کارکردنی پێکەوە لە پێناوی وڵاتدا .
لەلای خۆیانەوە ئەندامانی وەفدەکە پێزانینی خۆیان بۆ ئەو رۆڵە دەربڕی کە سەرۆک کۆمار لەپاڵپشتیکردنی دیالۆگی بنیاتنەر و کۆکردنەوەی بۆچوونی هێزە سیاسییەکان دەیگێڕێت و جەختیشیان لەپەرۆشییان بۆ پشتیوانیکردنی یاسا و ئەو دەستپێشخەرییانە کردەوە کە بەشدارن لە بەرزکردنەوەی ئاستی خزمەتگوزارییەکانی کەپێشکەش بەهاووڵاتیان دەکرێت لەپارێزگا جیاوازەکانی وڵاتدا.
دادگای لێكۆڵینەوەی كەرخ لە بەغداد رایگەیاند، لێكۆڵینەوەی سەرەتایی لەگەڵ زیاتر لە 500 تیرۆریستی داعش تەواو كراوە كە بەم دواییە لە سووریاوە گواستراونەتەوە بۆ عیراق.
هەروەها دەڵێت، لەنێو ئەو دەستگیركراوانەدا، 157 مێردمنداڵی خوار تەمەن 18 ساڵ جیاكراونەتەوە بۆ ئەوەی بەپێی یاسا مامەڵەیان لەگەڵدا بكرێت.
بەپێی ئامارەكانی وەزارەتی داد، ئێستا پێنج هەزار و 704 زیندانی داعش هێنراونەتە عیراق كە زۆرترینیان سورین و ژمارەیان زیاتر لە سێ هەزار و 540 كەسە، دوای ئەوانیش توركیا، مەغریب و میسر دێن و بەوتەی فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریكا لە ماوەی 23 پرۆسەكە رۆژدا كۆتایی هاتووە.
هاوكات ئەنجومەنی باڵای دادوەری عیراق دووپاتی كردووەتەوە كە پڕۆسەی دادگاییكردنی تیرۆریستان بەردەوامە، بەغداش داوا لە كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەكات بەرپرسیارێتی لە داعشە بیانیەكان لە ئەستۆ بگرێت و بگەڕێندرێنەوە وڵاتانی خۆیان و لەوێ دادگایی بكرێن.
محەمەد شیاع سودانی، سەرۆک وەزیرانی عیراق، جەختی لەسەر هەموو دامەزراوە حکومییەکان کردەوە کە بڕیارەکانی پەیوەست بە کەمکردنەوەی خەرجییەکان جێبەجێ بکەن و کار بۆ کاراکردنی ئەدای دامەزراوەکانیان بکەن.
نوسینگەی راگەیاندنی سەرۆک وەزیران لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوە کرد، وەک هەنگاوێکی کردەیی بۆ کەمکردنەوەی خەرجییەکان، نوسینگەی سودانی دەستی کردووە بە تێکەڵکردن و رێکخستنەوەی چەند بەشێکی ناو نوسینگەکە. ئەم هەنگاوە کۆتاییهێنان بە گرێبەستی ژمارەیەک راوێژکار و پسپۆڕیشی گرتوەتەوە کە پێشتر ئەرکی بەدواداچونیان بۆ چەندین دۆسیەی گرنگ لە چوارچێوەی کارنامەی حکومەتدا پێ سپێردرابوو.
لە راگەیەندراوەکەدا هاتوە، رێژەی جێبەجێکردنی کارنامەی حکومەت گەیشتوەتە 88%، هەربۆیە نوسینگەی سەرۆک وەزیران چەندین هەنگاوی تری بۆ کەمکردنەوەی خەرجییەکانی ناو بودجەی بەکارخستن گرتوەتەبەر. سودانی داوای لە هەموو دامەزراوەکان کردووە سوود لە تواناکانیان وەربگرن بۆ ئەوەی زۆرترین دەستکەوت بە کەمترین خەرجی بەدی بهێنن.
د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق، ئەمڕۆ یەکشەممە 15ـی 2ـی 2026، لەکۆشکی بەغداد، پێشوازی لە خەلیل عەبدوڵا محەمەد، باڵیۆزی کۆماری لوبنان لە عیراق کرد.
لە رێوڕەسمەکەدا، سەرۆک کۆمار پابەندبوونی عیراقی دووپاتکردەوە بۆ بەرزکردنەوە و فراوانترکردنی ئاسۆی پەیوەندییەکانی نێوان عیراق و لوبنان کە یارمەتیدەربێت بۆ پتەوکردنی هاوبەشی و فراوانکردنی بوارەکانی هاریکاری، بەمەش کاریگەری ئەرێنی لەسەر بەرژەوەندییە باڵاکانی هەردوو گەلی برا دەهێنێتەکایەوە.
لەلای خۆیەوە باڵیۆزی لوبنان، پابەندبوونی وڵاتەکەی بە پەرەپێدانی پەیوەندییەکانی لەگەڵ عیراق و بەرزکردنەوەی ئاستی هاوکاریی دووقۆڵی کە لەگەڵ قووڵایی پەیوەندییە برایەتییەکانی نێوان هەردوو وڵات و پتەوکردنی هەماهەنگی هاوبەش دووپاتکردەوە.
بەرپرسی دۆسیەی ئاڵوگۆڕی روفاتەکانی عیراق، نەشات ئەلمەنسووری، بەڕێوەچوونی رێوڕەسمی ئاڵوگۆڕی روفاتی قوربانیانی شەڕی کەنداوی عیراق وئێرانی راگەیاند، لە رێورەسمەکەدا عیراق 79 روفاتی رادەستی ئێران کردوە.
ئەمڕۆ یەکشەممە، نەشات ئەلمەنسووری بە ئاژانسی هەواڵی عیراقی راگەیاندوە، رێوڕەسمی ئاڵوگۆڕی روفاتی ژمارەیەک لەو کەسانەی لە کاتی شەڕی یەکەمی کەنداو لە نێوان کۆماری عیراق و کۆماری ئیسلامی ئێراندا بێسەروشوێن بوون، بەڕێوەچوو.
ئاماژەی بەوەکردوە، وەک عیراق روفاتی 79 کەسیان رادەستی ئێران کردوە، کە 41 یان نەناسێندراون، لە بەرانبەردا روفاتی شەش کەسیان وەرگرتوەتەوە، کە سیانیان نە ناسێندراون.
بەرپرسی دۆسیەی ئاڵوگۆڕی روفاتەکانی عیراق وتوشیەتی؛ کارەکانی هەڵکۆڵین و گەڕان بەدوای تەرمی ونبووەکانی شەڕی کەنداو بە درێژایی سنوری نێوان هەردوو وڵات و گۆڕەپانەکانی پێشووی جەنگ هێشتا بەردەوامە.
وەزیری دەرەوەی عیراق رایگەیاند، عیراق لە رووی ئەمنییەوە سەقامگیرە سەرەڕای ئەو ئاڵنگارییانەی روبەڕوی بەشێك لە وڵاتانی دراوسێ و ناوچەكە دەبنەوە.
بەپێی راگەیەنراوێكی وەزارەتی دەرەوەی عیراق فۆئاد حسێن وەزیری دەرەوە لە میونشن لەگەڵ دەیڤید ڤان ڤیل وەزیری دەرەوە و وەزیری كۆچی هۆڵەندا كۆبووەوە باس لە پەیوەندییە دووقۆڵییەكانی نێوان هەردوو وڵات كرا.
فوئاد حسێن رایگەیاند، رەوشی ئەمنی عیراق لەوپەڕی باشیدایە سەرەڕای ئاڵنگارییە ئەمنییەكانی ناوچەكە و بەشێك لە وڵاتان دراوسێ كە هەیانە.
ئاماژەی كرد بە پێشكەوتنی دانوستانی نێوان لایەنە سیاسیەكان كرد بۆ پێكهێنانی حكومەت و رێكارەكانی گواستنەوەی زیندانیانی داعش لە سوریاوە بۆ عیراق لە چوارچێوەی پابەندییە ئەمنی و یاساییەكاندا.
لە بارەی دانوستانی ئەمریكا و ئێرانەوە فوئاد حسین هۆشداریدا لە ئەگەری رێكنەكەوتن و لێكەوتەكانی و جەختی لە گرنگی چارەسەری دیبلۆماسی كردەوە بۆ پاڵپشتیكردنی ئاسایش و سەقامگیری ناوچەكە.