رۆژهەڵاتی ناوەڕاست
لە وەڵامی هەڵدانی دوو موشەكدا، سوپای ئیسرائیل بۆردومانی ناوچەكانی پارێزگای دەرعای لە باشووری سوریا كرد، وەزیری بەرگری ئەو وڵاتە دەڵێت، ئەحمەد شەرع بەرپرسە لە هەر هێرشێك كە بكرێتە سەریان.
میدیاكانی ئیسرائیل بڵاویانكردەوە، لە ناوچەكانی باشووری سوریاوە دوو موشەك ئاراستەی ناوچەكانی جۆلان لە دیوی ئیسرائیل كراوە، بەڵام موشەكەكان لە ناوچەی چۆڵەوانی كەوتوونەتە خوارەوە و هیچ زیانێكیان نەبووە.
لای خۆیەوە رادیۆی سوپای ئیسرائیل بڵاویكردەوە، لە وەڵامی هێرشەكدا، فرۆكەكانی سوپای ئیسرائیل سنوری ئاسمانی سوریایان بەزاندووە ئەو جێگەیان بۆردومانكردوە كە موشەكەكانی لێوە ئاراستە كرابوون لە سنوری پارێزگای دەرعا لە باشووری سوریا.
هاوكات یسرائیل كاتز وەزیری بەرگری ئیسرائیل رایگەیاند، ئەحمەد شەرع بەرپرسە لە هەر هەڕەشە و هێرشێك كە لە سوریاوە بكرێتە سەر ئیسرائیل.
ئەحمەد شەرع سەرۆکی سوریا مانگی ئەیلولی ئەمساڵ سەردانی ئەمریکا دەکات و وتارێک لەبەردەم نەتەوە یەکگرتووەکان پێشکەش دەکات.
میدییاکانی سوریا بڵاویانکردەوەتەوە، ئەحمەد شەرع سەرۆکی سوریا مانگی نۆی ئەمساڵ سەردانی ئەمریکا دەکات و وتارێک لە بەردەم رێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان پێشکەش دەکات.
ئاماژەیان بەوەشکردووە، ئەمە بۆ یەکەم جارە لە 60 ساڵی رابردوودا سەرۆکێکی سوریا وتارێک لەبەردەم ئەو رێکخراوەدا پێشکەش بکات.
جێگەی ئاماژەیە، دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا لە 14ی ئایار لە ریاز لەگەڵ ئەحمەد شەرع کۆبوەوە، ئەمەش یەکەم دیداری نێوان سەرکردەکانی دوو وڵات بوو لە ماوەی 25ـی ساڵی رابردوودا، هەروەها لە کۆبوونەوەکەدا ترەمپ بڕیاریدا سزاکانی سەر سوریا هەڵبگرێت.
دەوڵەت باخچەلی سەرۆکی گشتیی حیزبی مەهەپە، بە بۆنەی نزیکبوونەوەی جەژنی قوربان، ئەمڕۆ سێشەممە پەیامێکی بڵاو کردەوە کە تێیدا باسی قۆناغە نوێیەکانی چارەسەرکردنی پرسی کوردی بە رێگاچارەی ئاشتییانە کردووە.
نابێت ئەو دەرفەتە زێڕینە لەدەست بدەین. تەنیا لە رێگای ئەمەوە لە تورکیا بە تەواوی دەبێت بە جەژن و سیاسەتی دیموکراتی و مەدەنی بە شێوەیەکی بەرفراوان و قوڵ سەرکەوتن بە دەست دەهێنێت.
لە پەیامەکەیدا باخچەلی لەبارەی ئەو قۆناغە نوێیەوە کە هێشتا کورد و حکومەتی تورکیا لەسەر ناولێنانی رێک نەکەوتوون. پارتی و پەکەکە بە "کۆتاییهێنان بە خەباتی چەکداری" و پارتیی دەسەڵاتدار و مەهەپەیش بە "تورکیای بێ تیرۆر" ناوی دەبەن.
ئەم قۆناغە نوێیە بە دەستپێشخەری سەرۆکی مەهەپە دەستی پێ کردووە و هەوڵێکە بۆ چارەسەرکردنی پرسی کورد لە تورکیا بە شێوەیەکی ئاشتییانە و بێ گەڕانەوە بۆ چەک.
باخچەلی ئاماژە بەوە دەدات کە تورکیای "بێ تیرۆر" دەبێتە دەستکەوتی مێژوویی بۆ تورکیا و دەڵێت: "تورکیای بێ تیرۆر دەبێتە جەژنی هەمیشەیی گەلی تورک. لە سەدەی نوێی تورکیادا جێی داردەستەکانی ئیمپرالیزم و تێکدەران و ناپاکان نابێتەوە و تورکیا لە تەنگوچەڵەمەکان رزگاری دەبێت".
سەرۆکی مەهەپە سەرنج دەخاتە سەر ئەوەی کە لەم قۆناغە نوێیەدا پێویستە هەموو لایەک بە ئەرکی سەرشانی خۆی هەڵبستێت و جەخت لەسەر ئەوە دەکاتەوە کە ئەم دەرفەتە زێڕینە نابێت لەدەست بچێت.
تەنیا لە ڕێگای ئەمەوە لە تورکیا بە تەواوی دەبێت بە جەژن و سیاسەتی دیموکراتی و مەدەنی بە شێوەیەکی بەرفراوان و قوڵ سەرکەوتن بە دەست دەهێنێت.
لە میانی کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا ئەمڕۆ سێشەممە، فاتمە موهاجرانی وتەبێژی حکومەتی ئێران، رەخنەی لە لێدوانە دژ بە یەکەکانی بەرپرسانی ئەمریکا گرت و رایگەیاند، "ئێمە چەندین جار جەختمان لەسەر ئامادەیی خۆمان کردووەتەوە بۆ دانوستان، بەڵام نەک بە شێوەیەک کە ڕێگەمان پێبدات ئەمڕۆ شتێک بڵێین و سبەی شتێکی دیکە.
لە وەڵامی پرسیارێکدا سەبارەت بە لێدوانەکانی بەرپرسانی ئەمریکا لە کاتی دانوستان و دوای دانوستانەکان، وتی "یەکێک لە کێشەکانی ئێمە لەم بوارەدا ئەم لێدوانە دژبەیەکانەیە، ئەم دژبەیەکانە کارەکە قورس دەکەن، بەڵام بە لێهاتوویی دیپلۆماتکارەکانمان لە دانوستاندا، بەردەوام دەبین لە پرۆسەی دانوستان لە بەرژەوەندی خەڵک".
رۆژی دووشەممە، سی ئێن ئێن، بە پشتبەستن بە سەرچاوە ئاگادارەکان، رایگەیاند کە رەنگە خولی شەشەمی دانوستانەکانی ئەمریکا و ئێران سەبارەت بە رێککەوتنی ئەتۆمی ئەنجام نەدرێت، چونکە پرسی پیتاندن بووەتە چەقی مشتومڕەکان.
دوێنی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا ریگەیاند، هەر ڕێککەوتنێکی ئەگەری لەنێوان ئەمریکا و ئێراندا ڕێگە بەوەنادات "هەر شێوەیەک لە پیتاندنی یۆرانیۆم" ئەنجامبدات.
ئاژانسی هەواڵی رۆیتەرز لە زاری دیپلۆماتکارێکی باڵای ئێرانی بڵاویکردەوە، ئێران بەنیازە پێشنیازی ئەمریکا بۆ کۆتاییهێنان بە ناکۆکی ئەتۆمی رەتبکاتەوە و بە "ناکارامە" و ناتەبایی لەگەڵ بەرژەوەندییەکانی تارانی دەزانێت. ئەم پێشنیازە نیشانی دەدات" هەڵوێستی ئەمریکا سەبارەت بە پیتاندن لەسەر خاکی ئێران وەک خۆی ماوەتەوە و هیچ ڕوونکردنەوەیەک لەبارەی هەڵگرتنی سزاکانەوە نییە".
سەرچاوە پزیشکییەکانی کەرتی غەززە ئەمڕۆ سێشەممە رایانگەیاند، بەهۆی بۆردومانەکانی سوپای ئیسرائیلەوە 23 کەس کوژران و زیاتر لە 200 کەسی دیکە بریندار بوون لە کاتێکدا کە هاووڵاتیانی غەززە بەرەو ناوەندەکانی هاوکاریی ئەمەریکی دەڕۆیشتن لە رۆژئاوای رەفەح.
میدیا فەڵەستینییەکان رایانگەیاندووە کە سوپای ئیسرائیل تەقەی لە خەڵکی مەدەنی کردووە کە چاوەڕوانی وەرگرتنی هاوکارییەکانی ئەمەریکا بوون لە رۆژئاوای رەفەح، کە لە ئەنجامدا زیاتر لە 15 کەس کوژران و ژمارەیەکی دیکەش بریندار بوون.
هەر لە هەمان رۆژدا، بەهۆی هێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر خێوەتەکانی نیشتەجێبوونی ئاوارەکان لە ناوچەی ئەسدا لە رۆژئاوای خان یونس و ناوچەی بەرەکە لە دێربلح، شەش کەس کوژراون و ژمارەیەکی دیکەش برینداربوون.
ئاژانسی هەواڵی فەڵەستینی "وەفا" بڵاوی کردەوە کە ئێوارەی رۆژی دووشەممە پێنج فەڵەستینی لە هێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر شاری غەززە کوژراون.
لە دوای 7ـی ئۆکتۆبەری 2023ەوە، هێزەکانی ئیسرائیل هێرشێکی بەرفراوانیان بۆ سەر کەرتی غەززە دەست پێ کردووە. بەگوێرەی ئامارە فەرمییەکان:
- 54 هەزار و 470 هاووڵاتی مەدەنی کوژراون، کە زۆرینەیان منداڵ و ئافرەت بوون
- 124 هەزار و 693 کەسی دیکەش برینداربوون
ئەم هێرشانە لە کاتێکدا ئەنجام دەدرێن کە هاووڵاتیانی غەززە چاوەڕوانی وەرگرتنی هاوکاریی مرۆیی دەکەن، کە دۆخی قەیرانەکە زیاتر قورستر دەکات.
ناوەندە هاوکارییەکانی ئەمەریکی کە ئامانجی هێرشەکان بوون، بەشێک بوون لە هەوڵەکانی نێودەوڵەتی بۆ گەیاندنی یارمەتی مرۆیی بە خەڵکی ئاسایی.
لە مانگی ئاداری ئەمساڵەوە لە غەززە زیاتر لە چوار هەزار كەس كوژراون و زیاتر لە 12 هەزار كەسیش برینداربوون
وەزارەتی تەندروستی فەلەستین بڵاویكردەوە، لە 18ی ئاداری ئەمساڵەوە تائێستا ژمارەی كوژراوان بەهۆی هێرشەكانی ئیسرائیلەوە گەشتووەتە چوار هەزار و 201 كەس، 12هەزار و625 كەسیش برینداربوون.
لە راگەیەنراوەكەدا ئاماژە بەوەشکراوە، لەماوەی 24 سەعاتی رابردوودا بەهۆی هێرشەكانی ئیسرائیلەوە 52 كەس كوژراون و 502 كەسیش برینداربوون.
لەسەرەتای جەنگی غەززەوە تا ئێستا بەهۆی هێرشەكانی ئیسرائیلەوە، 54 ھەزار و 470 كەس كوژراون و ژمارەی بریندارانیش گەیشتووەتە 124 ھەزار و 693 كەس.
293 زیندانیکراوی هێزەکانی سوریای دیموکرات ئازادکران، لە بەرانبەریشدا ئیدارەی خۆسەر زیاتر لە 800 چەکداری گروپەکانی سەر بە ئەحمەد شەرع ئازاد دەکات.
پەیامنێری کوردسات نیوز لە رۆژئاوای کوردستان رایگەیاند: لە چوارچێوەی دیدارەکەی دوێنێی نێوان وەفدی ئیدارەی خۆسەر لەگەڵ لێپرسراوانی حکومەتی دیمەشق، 293 زیندانیکراوی هێزەکانی سوریای دیموکرات ئازادکران.
ئاماژەی بەوەشکرد، لە بەرانبەردا ئیدارەی خۆسەر 876 چەکداری گروپەکانی سەر بە ئەحمەد شەرع بەتورکیا ئازاد دەکات.
جێگەی ئاماژەیە دوێنێ وەفدی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر و حکومەتی سوریا، سەبارەت بە جێبەجێکردنی رێککەوتنەکەی مەزڵوم کۆبانێ و ئەحمەد شەرع لە دیمەشق کۆبوونەوە و جەختیان لە بەردەوامیدان بە گفتوگۆی بەردەوام کردووەتەوە
حەماس رایدەگەیەنێت، وەڵامی پێشنیازەكەی ویتكۆفیان لەبارەی ئاگربەستی غەززەوە داوەتەوە.
حەماس لە بەیاننامەیەكدا رایگەیاند، وەڵامی خۆیان داوەتە ناوبژیوانان و داوای دەستەبەركردنی ئاگربەستی هەمیشەیی و كشانەوەی یەكجارەكی ئیسرائیلیان لە كەرتی غەززە و دەستەبەركردنی سەلامەتی بۆ گەیاندنی هاوكارییەكان كردووە.
هەروەها دەڵێت، داوایان كردووە رادەستكردنی بارمتەكان لە دوجارەوە درێژ بكەنەوە بۆ سێجار و ژمارەی بارمتە فەلەستینیەكانیش لە بەرانبەر بارمتە ئیسرائیلییەكان زیاد بكرێت.
حەماس ئاماژەی بەوەشکردووە، پێویستە دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا پاپەندبونی ئیسرائیل بە ئاگربەستی دوو 60 رۆژە دڵنیا بکاتەوە.
لە بەرانبەردا ویکتۆف رایگەیاند، وەڵامی حەماس بە هیچ شێوەیەک قبوڵکراو نییە و تەنیا دەبێتە هۆی دورکەوتنەوە لە دانوستانەکان.
لە چوارچێوەی هەوڵە بەردەوامەکان بۆ جێبەجێکردنی مەرجەکانی رێکەوتنی 10ـی ئازار کە لە نێوان سەرکردایەتی هەسەدە و دەسەڵاتدارانی دیمەشق واژۆکرابوو، وەفدێکی بەرپرسانی ئیدارەی خۆسەر گەیشتە پایتەختی سوریا.
بەپێی ئەو زانیاریانەی کە میدیاکانی رۆژئاوای کوردستان بڵاویان کردووەتەوە، وەفدەکە پێکهاتووە لە ئەندامانی ئەو لیژنەیەی کە لە 12می نیسان پێکهێنرابوو.
بریتین لە:
- فەوزە یوسف
- عەبدولحەمید ئەلمەهباش
- ئەحمەد یوسف
- سەنحەریب بەرسوم
- سوزدار حاجی
وتەبێژانی لیژنەکەش مەریەم ئیبراهیم و یاسر سلێمان ن.
ئەم سەردانە دوابەدوای سێ کۆبوونەوەی هەماهەنگی دێت کە لە باکور و رۆژهەڵاتی سوریا بەڕێوەچووە. لایەنەکان هەوڵ دەدەن گفتوگۆکان بەهێزتر بکەن و سەقامگیری لە ناوچەکەدا بە جێبەجێکردنی بڕگەکانی رێکەوتنی 10ـی ئازار بەدەستبهێنن.
بڕیارە ئێوارەی ئەمڕۆ وەفدی ئیدارەی خۆسەر لەگەڵ دەسەڵاتدارانی دیمەشق گفتوگۆی رەسمی ئەنجام بدەن بۆ بەردەوامکردنی پرۆسەی دیالۆگ و هەماهەنگی.
ئەو خاڵانەی ڕێککەوتنیان لەسەر کراوە:
1- گەرەنتیکردنی مافی هەموو سوورییەکان لە نوێنەرایەتی و بەشداریی لە پرۆسەی سیاسیدا و هەموو دامەزراوەکانی دەوڵەت لەسەر بنەمای لێهاتوویی بێ گوێدانە پاشخانە ئایینی و نەتەوەییەکانیان.
2- کۆمەڵگەی کوردی کۆمەڵگەیەکی ڕەسەنە لە دەوڵەتی سووریا و دەوڵەتی سووریا گەرەنتی مافی هاووڵاتییبوونیان دەکات و هەموو مافە دەستورییەکانیان بۆ دابین دەکات.
3- ڕاگرتنی شەڕ لەنێو هەموو خاکی سووریادا.
4- تێکەڵکردنی هەموو دامەزراوە مەدەنی و سەربازییەکان لە باکووری ڕۆژهەڵاتی سووریا (ڕۆژئاوای کوردستان) لە چوارچێوەی بەڕێوەبەرایەتیی دەوڵەتی سووریا، لەنێویاندا دەروازە سنوورییەکان، فڕۆکەخانە، کێڵگە نەوتی و گازییەکان.
5-گەرەنتی گەڕانەوەی سەرجەم ئاوارە و پەنابەرە سوورییەکان بۆ شارۆچکە و گوندەکانیان و پاراستنیان لە لایەن دەوڵەتی سووریاوە.
6- پشتیوانیی دەوڵەتی سووریا لە ڕووبەڕووبوونەوەی پاشماوەکانی ئەسەد و هەموو ئەو هەڕەشانەی کە مەترسین لەسەر ئاسایش و یەکپارچەیی خاکەکەی.
7-ڕەتکردنەوەی بانگەشەکانی دابەشبوون و ڕق و کینە و هەوڵدان بۆ بڵاوکردنەوەی ئاشووب لە نێوان هەموو پێکهاتەکانی کۆمەڵگەی سووریا دا.
8- لیژنە جێبەجێکارەکان کار و هەوڵ بۆ جێبەجێکردنی ڕێککەوتنەکە دەدەن بە شێوەیەک کە لە کۆتایی ئەم ساڵ تێ نەپەڕێت.
بڕیاری دەستگیركردن بۆ 47 كەسی تر لە شارەوانی ئیستەنبوڵ دەركرا كە بەشێكیان سەرۆكی شارەوانی قەزاكانی سەر بە گەورە شارەوانی ئیستەنبوڵن.
لە چوارچێوەی لێكۆڵینەوە لە دۆسیەی گەندەڵی، پێنجەم ئۆپراسیۆن بۆسەر گەورە شارەوانی ئیستەنبوڵ ئەنجامدرا، بڕیاری دەستگیركردنیش بۆ 47 كەس دەركرا، كە پێنجیان سەرۆكی شارەوانی قەزاكان و یەكێكیشیان پەرلەمانتارێكی پێشووی جەهەپەیە.
داواكاری گشتی ئیستەنبوڵ بەبیانووی بەرتیل وەرگرتن و تێوەگلان لە دۆسیەی گەندەڵی، لە ماوەكانی رابردوودا چەند هەڵمەتێكی بۆ دەستگیركردنی ئەو كەسانە دەركردووە كە تێوەگلاون لە دۆسیەكە لەگەڵ ئەو كەسانەی نزیكن لە ئەكرەم ئیمامئۆغڵو سەرۆكی پێشووی شارەوانی ئیستەنبوڵ.
مەزڵوم کۆبانێ، فەرماندەی گشتی هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) رایگەیاند کە ئامادەیە بۆ کۆبوونەوە لەگەڵ رەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆکی تورکیا، بە مەبەستی ئاساییکردنەوەی پەیوەندییەکان لەنێوان هەردوو لا.
کۆبانێ لە چاوپێکەوتنێکی میدیایی لەگەڵ کەناڵی شەمس ئاشکرای کرد: "دەمانەوێت پەیوەندییەکان لەگەڵ تورکیا ئاسایی بکەینەوە و ئامادەم لەگەڵ ئەردۆغان کۆببمەوە."
ئەم لێدوانە لە کاتێکدا دێت کە تورکیا و هێزەکانی سوریای دیموکرات لە مانگی کانوونی دووەمی ساڵی ڕابردوو لەسەر ئاگربەست بە نێوەندگیریی ئەمەریکا رێککەوتن.
فەرماندەی هەسەدە رونی کردەوە کە ئێستا هێزەکانی سوریای دیموکرات لەگەڵ دەسەڵاتدارانی تورکیا لە پەیوەندیی راستەوخۆی سیاسیدان.
"بە نێوەندگیریی لایەنێک، پەیوەندیی راستەوخۆمان لەگەڵ کەناڵە جیاوازەکانی سیاسیی تورکیا هەیە،" مەزڵوم کۆبانێ وتیشی؛ ئومێد دەکەم پەیوەندییەکان لەگەڵ تورکیا بەرەو باشتر بچن.
پێشتر تورکیا رونی کردبووەوە کە ناتوانێت هێزەکانی سوریای دیموکرات لە پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) جیا بکاتەوە، ئەمەش لە کاتێکدایە کە پەکەکە بڕیاری هەڵوەشاندنەوە و دانانی چەکی بەرانبەر تورکیا داوە دوای 40 ساڵ ململانێ.
عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند؛ پابەندین بە مافی پیتاندنی یۆرانیۆم کە پێویستییەکی بنەڕەتییە بۆ وڵاتەکەمان و کەس مافی ئەوەی نییە گەلی ئێران لە مافەکانیان بێبەش بکەن".
وەزیری دەرەوەی ئێران رونی کردەوە کە هەڵوێستی ئێران لەسەر پرسی ناوەکی بە تەواوی رونە و وتی: "ئەگەر باسی چەکی ناوکی بێت، بەڵێ لە روانگەی ئێمەوە پەیوەندیدارە و ئێمە خۆمان خاوەن دروشمی رەتکردنەوەی چەکی ناوەکی بووین و هەرواشدەبین."
عراقچی خۆی و کارمەندانی وەزارەتی دەرەوەی وەک "سەربازانی ئیمام خومەینی" ناساند و وتی: "ئێمە هەمیشە هەوڵمان داوە سەربازی دڵسۆزی ئیمام و رابەر بمێنینەوە." و وەک "دارێژەری سیاسەتی دەرەوەی ئێران" ناوی هێنا.
وەزیری دەرەوەی ئێران ئاماژەی بەوەکرد: "لە یاسای بنەڕەتی ئێراندا لە یەکەم بڕگەدا هاتووە کە سیستەمی کۆماری ئیسلامی، سیستەمێکە لەسەر بنەمای رەتکردنەوەی ستەمکاری و زاڵبون بەسەریدا دامەزراوە".
عراقچی وتیشی کە لە گفتوگۆکانی ئێستادا، رەتکردنەوەی خۆ زاڵکردن بەسەر ئێراندا ئامانجی سەرەکیمانە و بەردەوام دەبین لەمە.
ئەم وتانەی عەباس عراقچی وەزیری دەرەوەی ئێران، لە کاتێکدایە ئەمریکا و ئێران، بە نێوەندگیری عومان لە دانوستاندان بۆ رێککەوتن لەسەر پرسی ئەتۆمی.
ئیسرائیل لە رێگەی فرۆکەی جەنگیەوە چەند سەربازگەیەکی لە سوریا کردە ئامانج، میدیاکانی سوریاش بڵاویانکردەوەتەوە، ئیسرائیل باشوری پارێزگای لازقییەی بۆردومان کردووە.
میدیاکانی سوریا رایانگەیاندووە، فڕۆکە جەنگییەکانی ئیسرائیل شوێنە سەربازییەکانی لە باشوری پارێزگای لازقییە بۆردومان کردووە و بەپێی زانیارییە سەرەتاییەکان چەندین کوژراو و بریندار هەیە.
ئاماژەیان بەوەشکردووە، لیوای 107 لە لازقییە و بارەگای وەحیبە و لیوای 56 لە تەرتوس بە ئامانج گیراون.
لەلای خۆشیەوە سوپای ئیسرائیل بڵاویکردەوە، کۆگایەکی چەکمان لە لازقییە بە ئامانج گرتووە.
جێگەی ئاماژەیە، ئەمە یەکەم هێرشی ئاسمانی بوو بۆ سەر ئەو وڵاتە لە ماوەی مانگی رابردوودا و دوای ئەوەی سوریا دانوستانی ناڕاستەوخۆی لەگەڵ ئیسرائیل بۆ کۆنتڕۆڵکردنی دۆخەکە راگەیاند.
وەزیری بەرگری ئیسرائیل دەڵێت: لە کەرتی رۆژئاوا دەوڵەتی جولەکەی ئیسرائیل فراوانتر دەکەین، راشیگەیاند سەرۆکی فەرەنسا و هاوڕێکانی لەسەر کاغەز دان بە دەوڵەتی فەلەستینیدا دەنێنن.
یسرائیل کاتز وەزیری بەرگری ئیسرائیل رایگەیاندووە، وەڵامێکی یەکلاکەرەوەمان دەبێت بۆ ئەو رێکخراوە تیرۆریستییانەی کە هەوڵدەدەن زیانمان پێ بگەیەنن و بەربەستمان بۆ دروست بکەن لەسەر ئەو 22 شارۆچکە نوێیەی کە لەم دواییە لەلایەن ئیسرائیلەوە بۆ فراونکردنی شوێنی نیشتەجێبوون پەسەندکراوە .
ئاماژەی بەوەشکردووە، پەیامێکی روونمان بۆ ماکرۆن سەرۆکی فەرەنسا و هاوڕێکانی هەیە و دەڵێت، ئەوان لەسەر کاغەز دان بە دەوڵەتێکی فەلەستینیدا دەنێن، ئێمەش دەوڵەتی جولەکەی ئیسرائیل لێرە لەسەر زەوی دادەمەزرێنین.
ئەم قسانەی وەزیری بەرگری ئیسرائیل لە میانی سەردانێکیدا بوو بۆ شارۆچکەی شانور وەک وەڵامێک بۆ ئەو کەس و لایەنانەی کە دەڵێن دان بە دەوڵەتی فەلەستینیدا دەنێن.
لەلای خۆشیەوە ئیمانوێل ماکرۆن سەرۆکی فەرەنسا رایگەیاندووە، داننان بە دەوڵەتی فەلەستین تەنها ئەرکێکی ئەخلاقی نییە، بەڵکو داواکارییەکی سیاسییە.
حکومەتی تاڵیبان لە ئەفغانستان یاریی تۆپی پێی ئەلیکترۆنی "ئەتاری" و تۆپی سەرمێز "فیشە"ی قەدەغە کردووە و بە "پێچەوانەی یاسای ئیسلامی" دەزانێت.
هاوکات پۆلیسی ئەفغانستان دەیان شوێنی یاریی ئەلیکترۆنی لە ویلایەتەکانی هەرات، بەڵخ و دایکوندی داخستووە.
حکومەتی تاڵیبان جەختی کردووەتەوە کە ئەم یارییانە گەنجان لە ئەرکە ئایینییەکانیان دوور دەخاتەوە. هەندێک لە بەرپرسانی تاڵیبان یاریزانە پلاستیکەکانی یاری "فیشە"یان بە "بت" چوواندووە.
گەنجان و خاوەنی شوێنی یارییە ئەلیکترۆنییەکان داوایان لە وەزارەتی فەرمان بە چاکە و نەهی لە خراپە کردووە پێداچوونەوە بە بڕیارەکەدا بکرێتەوە.
لە هەمان کاتدا، یاری شەترەنجیش خراوەتە لیستی چالاکییە قەدەغەکراوەکان بەهۆی "پێچەوانەی یاسای فەرمان بە چاکە و نەهی لە خراپە"ەوە.
ئەم هەنگاوانە لە چوارچێوەی "یاسای نوێی ڕەوشت"ی 35بڕگەیی دێن کە مانگی ئابی 2024 ڕاگەیەندرا.