رۆژهەڵاتی ناوەڕاست
دوای ئەوەی شەوی رابردوو ئیسرائیل هێرشی موشەکی کردە سەر ئێران و بەهۆیەوە چەندین بەرپرسی باڵای ئێرانی و زانای ئەتۆمی گیانیان لەدەستدا، سوپای ئیسرائیل رایگەیاند، بە 200 فڕۆکەی جەنگی 100 ئامانجیان پێکاوە.
درەنگانی شەوی رابردوو سوپای ئیسرائیل هێرشی موشەکی بۆسەر چەندین ناوچەی ئێران و تەنانەت شوێنی نیشتەجێبوون دەست پێ کرد. وتەبێژی سوپای ئیسرائیل رایگەیاندووە، 200 فڕۆکەی جەنگیی بەشدارییان لە ئۆپەراسیۆنەکەدا کردووە.
چەندین فەرماندەی سەربازی و زانای ئەتۆمی کوژراون
بەهۆی هێرشەکانەوە بەپێی ئەو زانیارییانەی میدیا ئێرانییەکان بڵاویان کردووەتەوە، عەلی شەمخانی راوێژکاری یەکەمی عەلی خامنەیی رابەری باڵای ئێران، سەرۆک ئەرکانی ئێران، حسێن سەلامی فەرماندەی گشتیی سوپای پاسداران و شەش زانای ئەتۆمی دیکە کوژراون، ئەوە جگە لە کوژران و برینداربوونی چەندین هاووڵاتی مەدەنی.
سوپای ئیسرائیل: دڵی بەرنامەی ئەتۆمی ئێرانمان کردە ئامانج
لەو بارەیەوە سوپای ئیسرائیل دەڵێت، هێرشی پێشوەختەمان بۆسەر ئێران ئەنجامدا و هێرشمان کردە سەر دڵی بەرنامەی ئەتۆمی ئەو وڵاتە.
سوپای پاسدارانیش رایگەیاندووە، وەڵامدانەوەی ئەو هێرشانە بە مافی خۆیان دەزانن و بەمزووانە هێرش دەکەنەوە سەر ئیسرائیل.
لە هەژماری رەسمی خۆشی لە تۆڕی ئێکس نووسیویەتی: لەبیرتان بێت، ئێمە دەستپێشخەریمان نەکرد.
لەلایەکی دیکەوە عەلی خامنەیی رابەری باڵای ئێران ئاماژەی بەوەکردووە، ئیسرائیل چارەنووسێکی تاڵ و پڕ لە ئازاری بۆ خۆی ئامادە کرد و بە دڵنیاییەوە وەریدەگرێت.
حکومەتی ئێران: ئیسرائیل یاری بە کلکی شێر دەکات
لە درێژەی کاردانەوەکانی هێرشەکەی ئیسرائیلیشدا حكومەتی ئێران لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، دەستپێكردنی شەڕ لەگەڵ ئێران یاریكردنە بە كلكی شێر، ئەو دەسەڵاتە ناشەرعییە پابەندی هیچ رێسا و یاسایەك نییە.
لە بەشێكی تری راگەیەنراوەكەدا هاتووە، ئێران لە دوو سەد ساڵی رابردوودا هەرگیز دەستپێشخەری هیچ شەڕێكی نەكردووە، بەڵام لە بەرگریكردن لە زێدی خۆی درێغی ناكات.
لەلایەکی دیکەوە بەپێی تەلەفزیۆنی فەرمی ئێران، ئەو وڵاتە رایگەیاندووە، تاران بەشداری لە دانوستانی ئەتۆمی نێوان ئەمریکا و ئێران لە رۆژی یەکشەممەی داهاتوودا؛ ناکات. کە بڕیاربوو رۆژی یەکشەممە 15ی حوزەیران، خولی حەوتەمی دانوستانەکان لەبارەی بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێرانەوە دەست پێ بکات.
وەزیری دەرەوەی عومان رایگەیاندووە، رۆژی یەکشەممە 15ی حوزەیران، خولی شەشەمی دانوستانەکانی نێوان ئەمریکا و ئێران لە مەسقەت بەڕێوەدەچێت.
بەدر بوسەعیدی وەزیری دەرەوەی عومان رایگەیاندووە، بڕیارە رۆژی یەکشەممەی داهاتوو کە دەکات 15ی حوزەیران، خولی شەشەمی دانوستانەکانی نێوان ئەمریکا و ئێران لە مەسقەتی پایتەختی عومان بەڕێوەبچێت.
دوای بەڕێوەچوونی پێنج خولی دانوستانەکان، ئەگەرچی بەپێی لێدوانی بەرپرسانی ئەمریکی و ئێرانی گەیشتوونەتە قۆناغێکی باشی دانوستان و خودی دۆناڵد ترەمپی سەرۆکی ئەمریکا باسی لەوەکردووە کە لە رێککەوتن نزیکن، بەڵام لە دوێنێ چوارشەممەوە و لەدوای هۆشدارییەکی ئەمریکا بۆ هاووڵاتیانی خۆی لە رۆژهەڵاتی، تاڕادەیەک دۆخەکان ناڕوونیی و ئاڵۆزیان پێوە دیارە.
دوێنێ ئەمریکا کارمەندە دبلۆماسی و ئەفسەرەکانی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست گواستەوە.
لەلایەکی دیکەوە، باڵیۆزخانە و کونسوڵخانەی ئەمریکا لە عیراق و هەولێر هۆشدارییان دایە هاووڵاتیانی ئەمریکی لەژێر هیچ بارودۆخێکدا گەشت بۆ عیراق نەکەن.
حوسییەكانی یەمەن رایدەگەیەنن لە ئەگەری هێرشكردنە سەر ئێران، دژی ئیسرائیل و ئەمریكا شەڕ دەكەن.
گۆڤاری نیوز ویكی ئەمریكی لە زاری سەرچاوەیەكی ناو بزوتنەوەی ئەنسار ئیسلامی سەر بە حوسییەكان بڵاویكردوەتەوە، لە ئەگەری هێرشكردنە سەر ئێران ئەوان جەنگ دژی ئەمریكا و ئیسرائیل رادەگەیەنن.
ئەو سەرچاوەیەی حوسییەكان جەختی لەوە كردوەتەوە كە ئامادەكاریی تەواویان كردوە كە بەهێزتر لە رابردوو هێرشەكانیان دژی ئیسرائیل دەستپێبكەنەوە، كاردانەوەشیان دژی هێزەكانی ئەمریكا لە ناوچەكە دەبێت.
لە لایەكی دیكەوە یەحیا سەریع، وتەبێژی حوسییەكان لە تۆڕی كۆمەڵایەتیی ئێكس بە زمانی عیبری نوسیویەتی، چاوەڕوان بن، ئەوەش وەك هەڕەشەیەك بۆسەر ئیسرائیل.
هەڕەشەی حوسییەكانی یەمەن لە كاتێكدایە هۆشدارییەكانی ئیسرائیل دژی ئێران توندتر بوەتەوە و هاوكات پەیوەندییەكانی تاران و واشنتۆن گرژیی زیاتری بەخۆوە بینیوە.
ئاژانسی رۆیتەرز بڵاویکردەوە بەهۆی زیادبونی مەترسییە ئەمنییەكانەوە، لێپرسراوانی باڵیۆزخانەی ئەمریكا لە بەغداد ئامادەكاری بۆ چۆڵكردنی باڵیۆزخانەكە دەكەن.
ئاژانسی رۆیتەرز لە زاری سەرچاوە ئەمریكی و عیراقییەكانەوە بڵاویكردووەتەوە، بەهۆی زیادبوونی مەترسییە ئەمنییەكانەوە، باڵیۆزخانەی ئەمریكا لە بەغداد ئامادەكاری بۆ چۆڵكردنی دەكات.
بەپێی هەواڵێکی ئاژانسی رۆیتەرز، باڵیۆزخانەی ئەمەریکا لە عیراق ئامادەکاری دەکات بۆ چۆڵکردنی باڵیۆزخانەکەی لە بەغداد، ئەمەش بەهۆی زیادبوونی مەترسییە ئەمنییەکان لە ناوچەکەدا، بەپێی قسەی کارمەندێکئ ئەمنی عیراق و سەرچاوەیەکی ئەمەریکی کە رۆژی چوارشەممە بە رۆیتەرزیان وت، مەترسییە ئەمنیەکان زیادیان کردووە.
جێگەی ئاماژەیە، عەزیز نەسیرزادە، وەزیری بەرگری ئێران، پێشتر رایگەیاندبوو؛ کە ئەگەر گفتوگۆی ناوەکی و شەڕ لەگەڵ واشنتۆن سەرهەڵبدات تاران بنکەکانی ئەمریکا لە ناوچەکە بە ئامانج دەگرێت.
وەزیری بەرگری ئێران لە ئەگەری هەر هێرشێكدا بۆسەر وڵاتەكەی، هەڕەشەی ناچاركردنی ئەمریكا بەكشانەوە لە ناوچەكە دەكات.
عەزیز نەسیر زادە وەزیری بەرگریی ئێران رایگەیاند، سوپای وڵاتەكەی ئامادەیە وەك وەڵامدانەوەیەك بۆ هەر هێرشێك سەرجەم بنكە سەربازییەكانی ئەمریكا لە ناوچەكەدا بكاتە ئامانج، دەشڵێت، ئەمریكا ناچار دەكەن ناوچەكە جێبهێڵێت.
نەسیرزادە ئاماژەی بەوەکردووە، نابێت توانای سەربازیی ئێران لە دانوستانەكانی نێوان واشنتن و تاران گفتوگۆی لەسەر بكرێت. وتووشییەتی، موشەكێكی نوێیان بە كڵاوەیەكی دوو تۆنی تاقی كردووەتەوە.
لێدوانەكانی وەزیری بەرگریی ئێران دوای ئەوە دێت كە دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا چەند جارێك بە راشكاویی رایگەیاندووە، ئەگەر دانوستانەكانی نێوان واشنتنن و تاران نەگاتە ئەنجام، سوپای ئەمریكا دەستكراوەیە بۆ هێرشکردنە سەر ئێران.
وەزارەتی گەشتوگوزار سوریا چەند رێنماییەکی تایبەت بە مەلەکردن لە شوێنە گشتییەکاندا بڵاوکردەوە و داوا لە هاووڵاتیان دەکات، لە جلوبەرگەکانیاندا سەلیقەی گشتی و هەستی پێکهاتە جیاوازەکانی کۆمەڵگە لەبەرچاو بگرن.
غەیاس فەراح جێگری وەزیری گەشتوگوزاری سوریا قردەکاری رێنماییەکانی بڵاوکردووەتەوە و داوا لە هاووڵاتیان دەکات پێوەی پابەند ببن.
لە رێنماییەکاندا هاتووە، کە پێویستە هاووڵاتیان رەچاوی کاتی دیاریکراو بۆ مەلەکردن لە شوێنە گشتییەکاندا بکەن، هەروەها لە هەموو شوێنێکدا مەلە نەکەن.
ئاماژە بەوەشکراوە، پێویستە چاودێری ئەو بۆردی رێنمایی و ئاڵایانە بکەن کە لە رێگەیەوە گۆمی قوڵ و قوڵایی شوێنەکان و جۆری ئاوەکان بە هاووڵاتیان دەوترێت.
ئەوەش خراوەتە روو، پێویستە هاووڵاتیان بۆ مەلەکردن رەچاوی دابونەریتی کۆمەڵگە بکەن و پێکهاتە جیاوازەکانی سوریا لەبەرچاو بگرن، جۆری جلوبەرگەکان بەپێی جۆری شوێنی مەلەکردنەکە بگۆڕن.
لە وردەکاریی رێنماییکاندا داوا لە پیاوان دەکات بەبێ پۆشاک نەسوڕێنەوە و لانیکەم تی شێرت یان فانیلەیەکیان لەبەردا بێت. داواش لە ژنان دەکرێت، بەسەر جلوبەرگە مەلەوانییەکانیاندا فانیلەیەکی مەلەوانی لەبەربکەن کە بە جەستەیانەوە نەنوسێت.
ئەوەش لە کاتێکدایە، تەنها شەش مانگ بەسەر رووخانی رژێمە دیکتاتۆرەکەی بەشار ئەسەددا تێپەڕیوە و شەش مانگ بەر لە ئێستا کۆتایی بە دەسەڵاتی 53 ساڵەی بنەماڵەی ئەسەد هات لە سوریادا، ئێستاش سوریا لەگەڵ کرانەوەی بە رووی وڵاتان و نوێگەرییەکانی جیهاندا، هەوڵ دەدات وڵاتەکەی رێکبخاتەوە.
دوای 12 ساڵ توركیا و سوریا گەشتە ئاسمانییەكانی نێوانیان دەست پێدەكەنەوە و لەو چوارچێوەیەدا فڕۆكەیەكی هێڵی ئاسمانی سوریا گەشتێكی بۆ ئیستەنبوڵ ئەنجام دا.
ئاژانسی هەواڵی ئەنەدۆڵ بڵاویكردەوە، دوای 12 ساڵ فڕۆكەیەكی سەر بە هێڵی ئاسمانی سووریا لە دیمەشقەوە گەشتێكی بەرەو ئیستەنبوڵ ئەنجام دا.
دوای ڕوخانی ڕژێمی بەشار ئەسەد و دەستپێكردنەوەی گەشتە ئاسمانییەكانی نێوان توركیا و سوریا ئەوە یەكەمین گەشتی ئاسمانی سوریایەوە بەرەو توركیا.
ئێوارەی رۆژی سێشەممەی رابردو فڕۆكەیەكی نەفەرهەڵگریی سوریا كە لە فڕۆكەخانەی دیمەشقەوە بەڕێكەوتبو و ئیستانبوڵ نیشتەوە و بە ڕێوڕەسمێك پێشوازی لەو فڕۆكەیە كرا.
بەڕێوەبەری پەیوەندییە گشتییەکانی دەستەی گشتیی دەروازە سنوورییەکانی سوریا ئاشکرای کرد کە لەدوای روخانی رژێمی بەشار ئەسەد، زیاتر لە 425 هەزار هاوڵاتی سوری لە وڵاتانی دراوسێوە گەڕاونەتەوە بۆ وڵاتەکەیان.
مازن عەلوش لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند: "لە ماوەی نێوان 8ـی کانوونی یەکەمی 2024 تا 8ی حوزەیرانی 2025، 425 هەزار هاووڵاتی سوری لە دەروازە سنورییەکانەوە گەڕاونەتەوە، ئەمەش لە چوارچێوەی پرۆسەی گەڕانەوەی هاووڵاتیانە."
بەپێی ئامارەکانی ئەو، تورکیا لە پێشەوەی وڵاتانی وەرگری پەنابەرانی سوری دایە، کە زیاتر لە 250 هەزار کەسی لەو وڵاتەوە گەڕاونەتەوە. ژمارەیەکی زۆری دیکەش لە لوبنان، ئوردن و عێراقەوە گەڕاونەتەوە.
عەلوش ئاماژەی بەوەش کرد کە دەیان هەزار بیانی لە ئەورووپا، کەنەدا و وڵاتانی جیاوازی جیهانەوە بۆ سوریا هاتوون، چ بۆ سەردان یان نیشتەجێبوونی هەمیشەیی.
لەبارەی کردنەوەی دەروازەی سنووریی عورێزە لەگەڵ لوبنانەوە، عەلوش وتی: "لە سێشەممەی رابردووەوە کە ئەم دەروازەیە کرایەوە، زیاتر لە 20 هەزار گەشتیار لێیەوە هاتوچۆیان کردووە."
ئەو رونی کردەوە کە کارەکان بەردەوامن بۆ دامەزراندنی رێڕەوێکی بازرگانیی هەمیشەیی لە نێوان سوریا و لوبنان لە رێگەی دەروازەی عورێزەوە، هەروەها تەواوکردنی ئامادەکارییەکانی ژێرخان و نۆژەنکردنەوەی دامەزراوە خزمەتگوزارییەکانی دەروازەکە.
دەروازە سنورییە وشکانییەکانی نێوان سوریا و تورکیا بریتین لە: کەسب، باب ئەلهەوا، حەمام، سەلامە، راعی و جەرابلوس.
دەروازەکانی سوریا و لوبنان: جەدیدە یابوس، جوسیە و عورێزە.
دەروازەی سنوریی سوریا و ئوردن: نسیب.
دەروازەی سنوریی سوریا و عیراق: ئەلبوکامال.
هێزی دەریای ئیسرائیل بەچڕی بۆمبارانی شاری حودیدەی یەمەنی كرد
كەناڵی مەسیرەی سەر بە حوسیەكانی یەمەن بڵاویكردەوە، بەرەبەیانی ئەمرۆ، ئیسرائیل بۆمبارانێكی چڕی شاری حودیدەی كرد، بەبێ ئەوەی ئاماژە بە زیانەكان بدات
سوپای ئیسرائیلیش بڵاویكردەوە، هێرشەكە لەلایەن هێزی دەریایی ئیسرائیلەوە ئەنجام دراوە.
ئەو هێرشەی ئیسرائیل بۆسەر یەمەن لە كاتێكدایە كە وتەبێژی سوپای ئیسرائیل لە پێگەی ئێكس لە ئێوارەی دووشەممە لە بڵاوكراوەیەكدا داوای چۆڵكردنی بەندەرەكانی رەئسولعیسا و سڵێف و حودەیدەی كرد كە لە ژێر كۆنترۆڵی حوسیەكاندان.
تا ئێستا ئەمریکا و ئێران لەسەر خولی شەشەمی دانیشتنە چاوەڕوانکراوەکانی نێوانیان پێوەند بە بەرنامە ئەتۆمیەکەوە رێک نەکەوتون و هاوکات لێدوانی لێک دژیش دەدەن.
لە کاتێکدا کە سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند کە ئەمریکا و ئێران پێنجشەممە دانیشتنێکی نوێ ئەنجام دەدەن، لە هەمان کاتدا، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران ئیسماعیل بەقایی رایگەیاند کە خولی شەشەم یەکشەممەی داهاتوو لە مەسقەت ئەنجام دەدرێت.
بەقایی وتیشی کە تاران بەم زووانە لە رێگەی سەڵتەنەتی عومانەوە پێشنیازێک پێشکەش بە لایەنی ئەمریکی دەکات، و پێشنیازەکەشی بە پێشنیازێکی لۆجیکی و باش وەسفکرد.
تا ئێستا ئێران و ئەمریکا بە مەبەستی دۆزینەوەی جێگرەوەیەک بۆ ئەو رێکەوتنەی ساڵی 2015 ترەمپ لە خولی یەکەمی سەرۆکایەتیدا وازی لێ هێنا لە 12ـی نیسانی رابردووەوە پێنج خولی دانیشتنیان ئەنجام داوە.
گرفتی سەرەکی نێوان ئەمریکا و ئێران
مەسەلەی بەرهەم هێنانی یورانیۆم گرفتی سەرەکی نێوان هەردو وڵاتبووە. ئێران پێداگری لەسەر مافی بەرهەم هێنانی یورانیۆم لەسەر خاکی خۆی دەکات لە کاتێکدا حکومەتی ئەمریکا بەرهەم هێنانی بە "هێڵی سوور" دەزانێت.
تاران هەفتەی رابردوو روونی کردەوە کە پێشنیازە ئەمریکیەکە کە لە رێگەی عومانەوە وەریگرتووە "گەلێک ناروونی" لەخۆدەگرێت.
لە هەمان کاتدا، کۆمەڵەی نێودەوڵەتی وزەی ناوکی ئەم هەفتەیە کۆبوونەوە دەربارەی چالاکییەکانی ئێران دەکات، کە چاوەڕوان دەکرێت بڕیارێک دەربکات کە ئەو چالاکییانە محکوم بکات و دوێنێش رافائیل گروسی بەرێوەبەری ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆم رایگەیاند، تا ئێران یارمەتی ئاژانسەکە نەدات بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی، ئاژانس ناتوانێت دڵنیایی بدات دەربارەی ئەوەی کە بەرنامە ئەتۆمیەکەی ئێران ئاشتیانە دەبێت.
ئێران هەڕەشەی بڵاوكردنەوەی هەزاران بەڵگەی نهێنیی هەواڵگریی و ستراتیژیی و بەرنامەی ئەتۆمیی ئیسرائیل دەكات، وەزیری هەواڵگریی ئێران دەڵێت پێویستە تەلئەبیب تێبگات كە چی لەدەستداوە.
ئێران و ئیسرائیل ئەزمونی زیاتر لە 30 ساڵ هاوكاریی هەواڵگریی هاوبەشیان هەیە و زیاتر لە 40 ساڵیشە لە ململانێیەكی توندی هەواڵگریدان و دەستڕاگەیشتنی ئێران بەو بەڵگەنامە ستراتیژییانە بە گەورەترین تۆڵەی هەواڵگریی لە دوای ساڵی 2018 لە قەڵەم دەدرێت كە ئەو كات ئیسرائیل نزیكەی 100 هەزار بەڵگەی نهێنی ئێرانی لەو وڵاتە بردە دەرەوە.
دوای ئەوەی میدیای رەسمی ئێران بڵاویكردەوە كە وڵاتەكەی هەزاران بەڵگەی ستراتیژی و نهێنیی ئیسرائیلی دەستكەوتوە، ئیسماعیل خەتیب، وەزیری هەواڵگریی ئێران رایگەیاند: كۆپییەكی زۆربەی ئەو بەڵگانە بۆ رای گشتی بڵاودەكەنەوە بۆ ئەوەی تەلئەبیب تێبگات كە چی لەدەستداوە.
بە وتەی خەتیب زۆربەی ئەو بەڵگەنامانە، پەیوەندیی بە بەرنامەی ئەتۆمیی و ئاسایشی نیشتمانیی ئیسرائیلەوە هەیە كە بە كاری هەواڵگریی ورد لە ناو خاكی ئیسرائیلەوە بەرەو ئێران گواستراونەتەوە.
میدیای نزیك لە دەزگای هەواڵگریی ئێران راشیگەیاندوە، جگە لە بەلگە نهێنییەكانی ئیسرائیل، زیاتر لە 400 هەزار دۆسیەی وەزارەتی دادی ئەو وڵاتە و زانیاریی نهێنیی شەش ملیۆن بەكارهێنەری فەیسبوك و 40 هەزار سەعات تۆماری ڤیدیۆیی نهێنیی ئیسرائیل دەستی بەسەردا گیراوە كە بەهۆیەوە ناسنامەی23 سیخوڕی سەرەكیی ئیسرائل لە ئێران و لوبنان و عیراق و توركیا و زیاتر لە نۆ وڵاتی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست ئاشكرا بووە.
وتەكانی خەتیب لە كاتێكدا دەزگای هەواڵگریی ئیسرائیل مۆساد لە ساڵی 2018 زیاتر لە 100 هەزار بەڵگەنامەی ئێرانی لە كۆگایەكی نهێنی لە 26 كیۆمەتریی شاری تارانی پایتەخت بۆ وڵاتەكەی گواستەوە و ساڵی رابردو وردەكارییەكانی بردنی ئەو بەڵگەنامە ئەتۆمییانەی ئێرانی بڵاوكردەوە.
مۆساد لەو سەردەمەدا ئاماژەی بەوە كردوە كە سەرجەم بەڵگەنامە و زانیارییە زانستیی و سەربازییەكانی بەرنامە ئەتۆمییەكەی ساڵی 1999 تا 2003ی ئێرانی لە 32 قاسەدا لە نزیك تاران بردوە كە لە ساڵی 2018 بۆ ئیسرائیلی گواستوەتەوە.
ململانێی ئێران و ئیسرائیل لە روی هەواڵگرییەوە مێژویەكی دورودرێژی هەیە و ئامانجی تاران لە بڵاوكردنەوەی بەڵگەكانی ئیسرائیل تۆڵەكردنەوەی ئەو گورزە هەواڵگریانەیە كە لە لایەن تەلئەبیب بە تایبەت مۆسادەوە بەری كەوتوە بە تایبەت كە دزەپێكردنی زۆربەی بەڵگە و زانیارییە نهێنییەكانی بەرنامە ئەتۆمییەكەی ئێران لە لە لایەن ئیسرائیلەوە بووە.
هاوسەرۆكی وەفدی ئیدارەی خۆبەڕێوەبەری بۆ دانووستان لەگەڵ دیمەشق رایگەیاند، لە چوارچێوەی دانووستانەكانیان لەگەڵ دیمەشق داوایانكردووە، هەسەدە رۆڵێكی گەورەی پێبدرێت لە سوپای سوریادا.
فەوزە یوسف، هاوسەرۆكی وەفدی ئیدارەی خۆبەڕێوەبەڕی بۆ دانووستان لەگەڵ دیمەشق رایگەیاند، دانووستانەكانیان لەگەڵ دیمەشق لەژێر سەرپەرشتی ئەمریكا و وڵاتانی هەرێمی بەشێوەیەكی ئەرێنی بەڕێوەدەچێت و دوای جەژنی قوربانیش، لیژنەیەكی هاوبەش بۆ جێبەجێكردنی رێككەوتنی 11ـی ئاداری نێوان هەسەدە و دیمەشق پێكدەهێنرێت.
ئەوەشی خستەڕو، دیمەشق دەیەوێت دامەزراوەكانی ئێستای ئیدارەی خۆبەڕێوەبەری هەڵبوەشێتەوە، بەڵام وەكو ئیدارەی خۆبەڕێوەبەری ئەوان دژی ئەوەن و لەگەڵ مانەوەی دامەزراوەكانن بۆ سەركردایەتی قۆناغی ئێستای سوریا، دواتریش لە قۆناغی داهاتوودا كاردەكەن بۆ ئەوەی دامەزراوەكانی ئیدارەی خۆبەڕێوەبەری ببێتە بەشێك لە دەوڵەتی سوریا.
هاوسەرۆكی وەفدی ئیدارەی خۆبەڕێوەبەری ئاماژەی بەوەشدا، داوایان لە دیمەشق كردووە بەراورد بە گروپە چەكدارەكانی تری سوریا، هەسەدە رۆڵێكی گەورەتری پێبدرێت لە سوپای سوریادا.
وەزارەتی دەرەوەی ئێران رایگەیاند سزاكانی ئەمریكا بۆ سەر ئێران نایاساییە و پێشێلكردنی یاسا نێودەوڵەتیەكانە.
ئیسماعیل بەقائی وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران رایگەیاند، سزا نوێكانی ئەمریكا بۆ سەر ئێران نایاسایی و پێشێلكردنی بنەما و یاسا نێودەوڵەتییەكانە، هەروەها بەڵگەن لەسەر دوژمنایەتی بەردەوامی حكومەتی ئەمریكا بەرامبەر بە گەلی ئێران.
وتیشی، گومانی تێدا نییە كە سزاكانی ئەمریكا بۆ سەر ئێران كە بە ئامانجی زیادكردنی فشارەكانە لەسەر ئێران، سزاكانی گەلی ئێران و زەوتكردنی مافەكانیانە.
ئەوەش دوای ئەوە دێت، كە وەزارەتی خەزێنەی ئەمریكا سزای بەسەر 10 كەسایەتی و 27 كۆمپانیا ودامەزراوەدا سەپاند كە تایبەتن بە دابینكردنی لۆجیستی و پیشەسازی پترۆ كیمیایی و بازرگانی گشتی.
ئاژانسە ئێرانیەکان: سوپا لەناو جەرگەی ئیسرائیلدا ئۆپراسیۆنی ئەنجامدا
هەواڵگری ئێران بڕێکی زۆر لە زانیاری هەستیار و هەزاران بەڵگەنامەی پەیوەست بە پڕۆژە و پێگە ئەتۆمییەکانی ئیسرائیل دەستکەوتووە و دەڵێت؛ لە ئۆپراسیۆنێکی سەرکەوتودا بووە.
ماڵپەڕی تەلەفزیۆنی ئێران لە زاری سەرچاوە ئاگادارەکانەوە بڵاوی کردووەتەوە کە دەزگای هەواڵگری ئێران بڕێکی زۆر لە زانیاری و بەڵگەنامەی ستراتیجی هەستیاری پێوەندیدار بە دۆسیەی ئەتۆمی ئیسرائیل دەستکەوتووە.
ماڵپەڕەکە ئاماژەی بەوە کردووە کە ئەو زانیاریانە هەزاران بەڵگەنامەی پەیوەست بە پڕۆژە و دامەزراوە ئەتۆمییەکانی ئیسرائیل لەخۆدەگرێت. ئەو سەرچاوانە باس لەوەش دەکەن کە ئەو بەڵگەنامانە ماوەیەک لەمەوبەر دەستیان کەوتووە و بەهۆی پێویستی گواستنەوەی بە سەلامەتی لە ناوخۆی وڵاتدا لە میدیاکانەوە بڵاونەکراوەتەوە.
تەلەفزیۆنی ئێران بڵاویکردەوە: دەزگای هەواڵگری ئێران بڕێکی زۆر زانیاری و بەڵگەنامەی ستراتیجی و هەستیاریان لە ئیسرائیل دەستکەوتووە کە هەزاران بەڵگەنامەی پەیوەست بە پڕۆژە و دامەزراوە ئەتۆمییەکانی رژێمی ئیسرائیلی تێدایە.
لە بڵاوکراوەکەدا هاتووە: 17 رۆژ لەمەوبەر دەزگای ئاسایشی شین بیت و پۆلیسی ئیسرائیل لە راگەیەندراوێک دا دەستگیرکردنی دوو کەسیان راگەیاند کە هەردووکیان تەمەنیان 24 ساڵە و خەڵکی باکووری ئیسرائیلە، بە تۆمەتی هاوکاری لەگەڵ ئێران و ئەو دووکەسە لەسەر ئێمە دەستگیرکراون.
ئەو سەرچاوەیە رایگەیاندووە، هەرچەندە ئۆپەراسیۆنی بەدەستهێنانی ئەو بەڵگەنامانەی پێشتر باسکراون ماوەیەک لەمەوبەر ئەنجامدراوە، بەڵام قەبارەی زۆری بەڵگەنامەکان و پێویستی گواستنەوەیان بە سەلامەتی بۆ ناو وڵات بووەتە هۆی بێدەنگی لێکردنی بۆ دڵنیابوون لەوەی کە هەموویان دەگەنە ئەو شوێنە پارێزراوانەی کە تایبەتکرابوون بۆی.
لە کۆتایی هەواڵەکەدا هاتووە: "سەرچاوە ئاگادارەکان رایانگەیاندووە، زۆری بەڵگەنامەکان وا دەکات پێداچوونەوەیان و پشکنینی وێنە و ڤیدیۆکان پێویستی بەکاتێکی زۆر بێت و کاتێکی درێژ بخایەنێت".
مەسعود پزیشکیان سەرۆک کۆماری ئێران، بە جەختکردنەوە لەسەر ئەوەی کە چالاکییە ئەتۆمییەکانی ئێران بە تەواوی رونە و ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمیش چەندین جار ئەمەی پشتڕاستکردووەتەوە، وتی: ئێمە ئامادەیی بۆ پشکنینەکان ، بەڵام هەرچەشنە بێبەشکردنی گەلەکەمان لە تەکنەلۆجیا بە قبوڵنەکراو دەزانین.
مەسعود پزیشکیان لە دیداریدا لەگەڵ موراد نورلیۆ جێگری سەرۆک وەزیرانی کازاخستان رایگەیاند، "ئێمە لەبەردەم خودادا کڕنوشمان بردووە، بۆ ئەوەی لەبەردەم هیچ کەسێکی تردا جگە لە خودا کڕنۆش نەبەین، هەروەها قبوڵ ناکەین کە ئەوانی دیکە بڕیار لەبارەی داهاتوو و چارەنووسی میللەتەکەمانەوە بدەن".
ئەم لێدوانانەی سەرۆک کۆماری ئێران هاوکاتە لەگەڵ لێدوانی وەزیری دەرەوەی ئەو وڵاتە سەبارەت بە خولی شەشەمی دانوستانەکانی نێوان ئێران ئەمریکا کە دەڵێت؛ بەمزوانە عومان شوێن و کاتی خولی شەشەمی دانوستانەکان دیاریدەکات.
رادیۆی سوپای ئیسرائیل ئەمڕۆ رایگەیاند کە هێزەکانیان تەرمێکیان دۆزیوەتەوە کە گومان دەکەن هی محەممەد سینوار، فەرماندەی باڵای بزووتنەوەی حەماس بێت.
بە پێی راپۆرتی رادیۆی سوپای ئیسرائیل، تەرمەکە لە ژێرزەمینی نەخۆشخانەی ئەوروپی لە خان یونس دۆزراوەتەوە، دوای ئەوەی ئەو دامەزراوە تەندروستییە خاپوور کرا.
وردەکاری ئۆپەراسیۆنەکە:
سەرچاوەی سەربازی ئیسرائیلی دەڵێت کە تەرمی گوماناوی سینوار لەنێوان ١٠ تەرمی دیکە دۆزراوەتەوە کە هەموویان چەکداربوون و لەژێر زەمینی نەخۆشخانەکە شاردرابوونەوە.
بە گوێرەی رادیۆی سوپای ئیسرائیل، ئەم چەکدارانە لە ئۆپەراسیۆنێکی سەربازی نوێ دا کوژراون کە لە نەخۆشخانەی ئەوروپی ئەنجام دراوە.
رۆژی چوارشەممەی رابردوو، بنیامین نەتانیاهۆ سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل راگەیاندبوو کە سوپای ئیسرائیل سەرکردەی بزووتنەوەی حەماس، محەممەد سینواری کوشتووە.