عەزیز نەسیرزادە، وەزیری بەرگریی ئێران هۆشداری توند دەداتە ئەو وڵاتانەی هەڕەشەی هێرشی سەربازی دەكەن و رایدەگەیەنێت، هەر وڵاتێك خاكەكەی بۆ هێرشكردنە سەر ئێران بەكاربهێنرێت، دەبێتە ئامانجی رەوای ئەوان.

وەزیری بەرگریی ئێران رایگەیاند، "سوپرایزیان" هەیە بۆ روبەڕوبونەوەی هەڕەشەكان و هێرشبەران بەو هۆیەوە توشی ئازار و مەینەتیی گەورە دەبن.

نەسیرزادە هۆشداریدا بەو لایەنانەی بە بیانووی جۆراوجۆر هەڕەشەی هێرشی سەربازی دەكەن و وتی: "ئەگەر هەر هەڵەیەك بكەن و دەستدرێژی بكەنە سەر بەرژەوەندییەكانی وڵاتەكەمان، ئێمەش سەرجەم بەرژەوەندییەكانیان لە هەر شوێنێكی جیهان بێت دەكەینە ئامانج".

سەبارەت بە هاوكاریكردنی هێرشبەران، وەزیری بەرگریی ئێران وتی: "هەر وڵاتێك كارئاسانی بۆ هێرش كردنە سەر ئێران بكات، یان بنكەكانی بخاتە خزمەت هێرشبەران، دەبێتە ئامانجێكی رەوا بۆ ئێمە".

ئاماژەی بەوەشدا، دەبێت ئەو سیاسەتمەدارانەی "كورتبینن" و هەڕەشە لە ئێران دەكەن، گەورەیی گەلی ئێران ببینن و لەوە تێبگەن كە هێزی سەرەكیی وڵاتەكە لە گەلەكەیدایە.

ئەنجومەنی گەلی گەڕەكە كوردنشینەكانی حەلەب بڵاویكردەوە، نزیكەی 300 هاووڵاتی مەدەنی لەلایەن چەكدارانی سوریاوە رفێنراون و چارەنووسیان نادیارە. 

ئەنجومەنی گەلی گەڕەكەكانی شێخ مەقسود و ئەشرەفییە رایگەیاند، چەكدارانی سوریا لە شەڕ و پێكدادانەكانی چەند رۆژی رابردوودا 271 هاووڵاتی مەدەنییان رفاندووە و تائێستا چارەنووسیان نادیارە.

ئاماژە بەوەش كراو، ئەو هاووڵاتیانەی بەهۆی بۆردومانەكانی چەند رۆژی رابردووی چەكدارانی سوریاوە ئاوارەبوون، مافیان پێشێلكراوە و سوكایەتیان پێكراوە، بە جۆرێك ژنانیان بردووەتە مزگەوتەكان و پیاوانیان گواستووەتەوە بۆ جێگەی نادیار و لەیەكیان دابڕاندون.

هاوكات رێكخراوی مانگی سوری كوردیش دەڵێت، لە دووەم رۆژی پێكدادانەكانی شاری حەلەبدا، پەیوەندییان لەگەڵ سێ كارمەندیان پچڕاوە، دواتریش دەركەوتووە كە لەلایەن هێزەكانی حكومەتی سوریاوە دەستگیركراون.

ناوەندی راگەیاندنی هێزەكانی سوریای دیموكرات (هەسەدە) رەتیدەكاتەوە هیچ جوڵەیەكی سەربازییان لە دەوروبەری مەسكەنە و دێر حافر هەبێت و رایدەگەیەنێت، حكومەتی دیمەشق بەم لێدوانانە دەیەوێت بیانوو بۆ ئاڵۆزی بدۆزێتەوە.

هەسەدە لە راگەیەندراوێكدا بڵاویكردەوە، بەدواداچونیان بۆ لێدوانە چەواشەكارییەكانی وەزارەتی بەرگریی حكومەتی دیمەشق كردووە سەبارەت بە دۆخی مەیدانی لە دەوروبەری مەسكەنە و دێر حافر، بۆیە جەخت دەكەنەوە كە هیچ جموجوڵ و كۆكردنەوەیەكی هێزیان لەو ناوچانە نییە و سەرجەم ئەو دەنگۆیانە بێ بنەمان.

ئاماژەی بەوەشكردووە، ئەو جوڵە سەربازییانەی لە ئێستادا لە ناوچەكە هەن، پەیوەندییان بە خودی هێزەكانی حكومەتی دیمەشقەوە هەیە.

راگەیەندراوەكە ئەوەشی خستۆتەڕوو، دوباره‌كردنه‌وه‌ی ئه‌م بانگەشانە لەلایەن وەزارەتی بەرگریی سوریاوە بۆ جاری دووەم، هەوڵێکە بۆ دروستكردنی گرژی و دۆزینەوەی بیانوو بۆ توندوتیژی، بۆیە لایەنەكانی پشت ئەم هەوڵانە بە بەرپرسیار دەزانن لە هەر لێكەوتەیەكی نەخوازراو.

لە كۆتاییدا هەسەدە هۆشداری داوە لە بەردەوامبوون لەم سیاسەتە و جەختیكردۆتەوە، ئەوان پابەندن بە بژاردەی هێوركردنەوە، لەگەڵ ئەوەشدا مافی رەوای خۆیانە هەموو ڕێوشوێنێك بگرنەبەر بۆ بەرگریكردن لە ناوچەكە و پاراستنی هاووڵاتیانی مەدەنی.

ئیلهام ئەحمەد، سیاسەتمەداری کورد، داوا لەو وڵاتانە دەكات كە پاڵپشتی دارایی هەندێك كەناڵی عەرەبی دەكەن، پێداچوونەوە بە سیاسەتی راگەیاندنیاندا بكەن بەرامبەر بە دۆسیەی سوریا و دەڵێت، ئەو كەناڵانە هانی کوشتنی پێکهاتەکان دەدەن.

لە پەیامێكدا لە تۆڕی كۆمەڵایەتی ئێكس، ئیلهام ئەحمەد داوایكردووە لێكۆڵینەوە لەو راپۆرتانە بكرێت كە ئەو كەناڵانە لەسەر دۆسیەی پێكهاتەكان بڵاویدەكەنەوە، چونكە راستییەكان دەشێوێنن و سورییەكان دژی یەكتر هان دەدەن.

ئاماژەی بەوەشكردووە، قۆرخكردنی چەك لە دەستی دەوڵەتدا، ئەو مافە بە دەوڵەت نادات توندوتیژی و ترساندن دژی گەل و كۆمەڵگە بەكاربهێنێت و یاساكانی مافی مرۆڤ پێشێل بكات.

سەبارەت بە دۆخی حەلەب، ئیلهام ئەحمەد دەڵێت، ئەو تاوان و پێشێلكارییانەی بەرانبەر كورد لە گەڕەكەكانی شێخ مەقسود و ئەشرەفیە ئەنجام دەدرێن، دەچنە خانەی تاوانی جەنگەوە.

رونیشیکردۆتەوە، رفاندنی گەنجان و کوشتنیان، دزی و تاڵانكردنی ماڵی مەدەنییەکان و شێواندنی تەرمی قوربانییەكان بەردەوامە، بۆیە داوا لە رێكخراوە نێودەوڵەتییەكانی مافی مرۆڤ و لێبوردنی نێودەوڵەتی دەكات بەپەلە دەستوەردان بكەن و بەدواداچوون بۆ دۆسیەی رفێندراوان و لێكۆڵینەوە لە رووداوەكانی ئەو دوو گەڕەكە بكەن.

وەزیری دەرەوەی ئێران دەڵێت، وڵاتەكەی ئامادەی دانوستان و جەنگیشە، ترەمپیش داوا لە مەسك دەكات ئینتەرنێت بۆ ئێران دابین بكات.

عەباس عراقچی وەزیری دەرەوەی ئێران لە كۆنفرانسێكی رۆژنامەوانیدا رەخنەی توندی لە قسەكانی دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا گرت لە بارەی ئێران و جەختیكردەوە، وڵاتەكەی ئامادەیە بۆ شەڕ و بۆ دیالۆگیش.

عراقچی لێدوانەكانی سەرۆكی ئەمریكای بە دەستوەردان لە كاروباری ناوخۆی وڵاتەكەی وەسفكرد و وتی، 80%ی دانیشتوانی ئێران دەیانەوێت رەوشی وڵاتەكەیان سەقامگیر بێت، راشیگەیاند، بەمنزیكانە خزمەتگوزاری ئینتەرنێت بۆ باڵیۆزخانە و وەزارەتەكان دەگەڕێتەوە.

یەكێتی ئەوروپا داوا لە حكومەتی سوریا دەكات، بۆ چارەسەركردنی نائارامییەكانی حەلەب، گفتوگۆ بكات و دەرفەتیش بۆ گەیاندنی هاوكارییە مرۆییەكان بڕەخسێنێت.

یەكێتی ئەوروپا لەبارەی هێرشەكانی سەر هەردوو گەڕەكی شێخ مەقسود و ئەشرەفییە لە حەلەب راگەیەنراوێكی بڵاوكردەوە و تیایدا داوا لە حكومەتی دیمەشق دەكات وردتر مامەڵە بكات و گفتوگۆی خێرا بۆ چارەسەركردنی كێشەكان دەستپێبكات.

لە بەشێكی تری راگەیەنراوەكەدا یەكێتی داوا لە حكومەتی سوریا دەكات، دەرفەت بۆ گەیاندنی هاوكارییە مرۆییەكان بڕەخسێنێت بۆئەوەی بە ئاسانی بگاتە دەست قوربانیانی شەڕ لە حەلەب.

یەكێتی ئەوروپا داوا لە هەموو لایەنەكانیش دەكات، ئاگربەستی راگەیەندراو جێبەجێ بكەن و حكومەتی دیمەشقیش گفتوگۆ لەگەڵ هەسەدە دەستپێبكاتەوە.

رۆژنامەی نیویۆرك تایمزی ئەمریكی ئاشكرایكرد ، دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا بە جددی تاوتوێی هێرشكردنە سەر ئێران دەكات . 

نیویۆرك تایمز لە زاری چەند لێپرسراوێكی ئەمریكاوە ئاشكرایكردوە ،  چەند بژاردەیەك خراوەتە بەردەم ترەمپ بۆ هێرشكردنە سەر ئێران و ئەویش بە جددی تاوتوێی پێدانی رەزامەندی لەسەر هێرشەكە دەكات ، بەڵام تا ئێستا بریاری كۆتایی نەداوە.

هەروەها ئاشكرایانكردوە لە نێو بژاردەكاندا، هێرشكردنە سەر چەند ئامانجێك هەن لە تاران كە سەربازیی نین .  

رۆژنامەكە ئاماژەی بەوەشداوە، لێپرسراوە ئەمریكییەكان درك بەوە دەكەن كە دەكرێت هێرشكردنە سەر ئێران ئەنجامی پێچەوانەی هەبێت و هۆكار بێت بۆ ئەوەی سەرباز و دیپلۆماتكارە ئەمریكییەكان لە ناوچەكەدا بكرێنە ئامانج .

ئیدارەی خۆسەر راگەیەندراوێکی بڵاوکردوەتەوە  و داوا لە رێکخراوە نێودەوڵەتی و مافی مرۆڤ و مرۆییەکان دەکەن، کە بەرپرسیارێتی خۆیان لە ئەستۆ بگرن و چاودێری بارودۆخی مرۆیی و ئەمنی لە گەڕەکەکانی شێخ مەقسوود و ئەشرەفیە بکەن.

لە راگەیەندراوەکەدا هاتووە؛ هێرشەکانی سەر گەڕەکە کوردیەکان ئامانج لێی گۆڕینی دیموگرافییە و داوا لە دانیشتوانی گەڕەکەکوردنشینەکان دەکەن بمێننە و ئەو کەسانەی ئاوارەش بوون بگەڕێنەوە بۆشوێنی مانەوەیان.

ئیدارەی خۆسەر دەڵێت؛ دەسەڵاتێک کە بانگەشەی بەرزڕاگرتنی ئیسلام دەکات، لە هەمان کاتدا جەستەی مرۆڤەکان پارچە پارچە دەکات و کۆمەڵگەکان زەلیل دەکات و تاوانی جەنگی بە ئاشکرا ئەنجام دەدات، هەر دەسەڵاتێک پشت بە دەوڵەتێکی تر ببەستێت دژی گەلەکەی خۆی، شەرعیەتی خۆی لەدەست دەدات، بەبێ گوێدانە پاڵپشتی نێودەوڵەتی، چونکە خەڵک بەتەنها سەرچاوەی شەرعیەتن.

هەروەها ئاماژەیان بەوەکردوە، لەبەر رۆشنایی ئەو پراکتیزە و پێشێلکارییە جددیانەی لە چەند رۆژی رابردوودا رویانداوە، داوا لە رێکخراوە نێودەوڵەتی و مافی مرۆڤ و مرۆییەکان دەکەین کە بەرپرسیارێتی خۆیان لە ئەستۆ بگرن و چاودێری بارودۆخی مرۆیی و ئەمنی لە گەڕەکەکانی شێخ مەقسوود و ئەشرەفیە بکەن.

ئیدارەی خۆسەر جەختیکردوەتەوە دەستبەسەرداگرتنی ئەو دوو گەڕەکە لەلایەن گروپە چەکدارەکانی سەر بە وەزارەتی بەرگرییەوە ناکرێت بە سەرکەوتن وەسف بکرێت، بەڵکو کردەوەیەکی خیانەت و تاوانێکی قورسە، کە دەسەڵاتێک ئەنجامی دەدات کە بانگەشەی نوێنەرایەتی دەوڵەت دەکات و لە هەمان کاتدا هاووڵاتیانی خۆی دەکوژێت و کەرامەتیان پێشێل دەکات.

لە شێخ مەقسود و ئەشرەفییە ئاگربەستی كاتی راگەیەنرا و ئاسایشی ناوخۆی حەلەبیش دەڵێت، ، چەكدارانی سوریا دەیان گەنجی مەدەنیان دەستگیركردووە.

ئەنجومەنی گەڕەكەكانی شێخ مەقسود و ئەشرەفییە لە راگەیەندراوێكدا بڵاویكردەوە، لەگەڵ حكومەتی كاتی سوریا گەیشتوونەتە رێككەوتن لەسەر ئاگربەستێكی كاتی لە ناوچە گەمارۆدراوەكانی حەلەب، كە ئامانج لێی بردنە دەرەوەی بریندارانی شەڕەكە لە نەخۆشخانەی شەهید خالید لە شێخ مەقسود.

هاوكات، ئاسایشی ناوخۆی حەلەب رایگەیاندووە، بەكرێگیراوانی حكومەتی كاتی سوریا دەیان گەنجی مەدەنیان لە گەڕەكەكانی شێخ مەقسود و ئەشرەفییە بە زۆرەملێ لە خێزانەكانیان جیاكردووەتەوە و دەستگیریان كردوون، دواتریش لەدوای بردنە دەرەوەیان لەو دوو گەڕەكە بۆ میدیا وایان نیشانداوە ئەو گەنجانە لە ریزی هێزەكانی ئاسایشی ناوخۆن،.

ئەوەشی خستووەتەڕو، ئەو رەوشتە تاوانكارییە ئاشكرایە گوزارشت لە رێبازێكی بەرنامە بۆ داڕێژراو دەكات بۆ ساختەكردنی راستیەكان و رفاندنی هاوڵاتیانی مەدەنی، ئاسایشی ناوخۆ سەلامەتی گیانی ئەو گەنجە رفێندراوانەش دەخاتە ئەستۆی حكومەتی كاتی سوریا و گروپە چەكدارەكان و داواش لە كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەكات بەرپرسیارێتی یاسایی و ئەخلاقی خۆی بەرانبەر ئەو پێشلكارییانە بگرێتەبەر.

تورکیا بە درۆن هێرشیکردە سەر بنکەیەکی سەربازی هێزەکانی سوریای دیموکرات لە تەبقە، هەسەدەش دەڵێت: ئەو هێرشە پێشهاتێكی مەترسیدار و دەستوەردانی راستەوخۆی توركیایە لە سوریا

هێزەکانی سوریای دیموکرات 'هەسەدە' لە راگەیەنراوێکدا ئاماژەی بەوەکرد، تورکیا بە درۆنی ئاكنجی هێرشیكردە سەر بنکەیەی سەربازی هێزەکانیان لە ناوچەی كێڵگەی سەورە لە باشوری تەبقە .

ئەوەشی خستەڕوو، لەو هێرشەدا جگە لە زیانی مادی هیچ زیانێکی گیانی نەبووە.

هەسەدە راشیگەیاند، هێرشەكە پێشهاتێكی مەترسیدار و دەستوەردانی راستەوخۆی توركیایە لە سوریا، دەشڵێت؛ هێرشەكە پێشێلكردنی رێككەوتنی راگرتنی شەڕی بەنداوی تشرینە و لەو كاتەوە هێرشی لەم شێوە ئەنجامنەدراوە   .

ئاسایشی ناوخۆی حەلەب چوونەدەرەوەی هێزەكانیان لە گەڕەكی شێخ مەقسود رەتدەكاتەوە و دەڵێت ئەو کەسانەی نێو پاسەکانن ئەندامانی هێزەکانی ئاسایش نین.

ئاسایشی ناوخۆی حەلەب لە رایەگەنراوێکدا ئاماژەی بەوەکرد، ئەوەی میدیای سوریا لەبارەی چوونەدەرەوەی هێزەكانی ئاسایش لە شێخ مەقسود بڵاویدەكاتەوە دوورە لە راستییەوە

ئەوەشی خستەڕوو، ئەو پاسانەی چوونەتە شێخ مەقسود بەزۆر هاووڵاتیانیان راگواستووە .

ئاسایشی ناوخۆ راشیگەیاند، بەشێك لەو كەسانەی لە نێو پاسەكانن گەنجانی مەدەنین و كراون بە قوربانی هێرشی هێزەكانی سوریا و گروپە چەكدارەكان.

ئاشکراشیکرد، ئەو كەسانەی لەنێو پاسەكانن بەزۆر رفێنراون بۆ شوێنی نادیار .

تۆم باراک لەگەڵ ئەحمەد شەرع لە دیمەشق کۆبووەوە و دوایین پێشهاتەکانی حەلەبیان تاوتوێکرد.

لە کۆبوونەوەکەدا تۆم باراک نێردەی تایبەتی ئەمریکا بۆ کاروباری سوریا رایگەیاند، واشنتۆن ئامادەیە ئاسانکاری بۆ گفتوگۆ و دیالۆگ لە نێوان حکومەتی سوریا و هێزەکانی سوریای دیموکرات بکات.

وتیشی، شەڕ و ئاڵۆزییەکانی ئەم دوایەی حەلەب مەترسی لەسەر رێککەوتنی 10ـی ئادار دروست دەکات، ئەمەش نیگەرانییەکی گەورەیی لێکەوتووەتەوە.

باراک ئاماژەی بەوەشکرد، ئەوان دیالۆگێکی بنیاتنەرەیان دەوێت کە هێزەکانی سوریای دیموکرات بەشێوەیەکی بەرپرسیارانە تێکەڵ بە حکومەتی سوریا بکرێت.

لە بەشێکی دیکەی کۆبوونەوەکەدا نێردەی تایبەتی ئەمریکا بۆ کاروباری سوریا ئاشکرایکرد، هەسەدە لە شەڕی دژی تیرۆردا قوربانیی زۆری داوە و دەبێت بە رێز و شکۆوە مامەڵە لەگەڵ کورد بکرێت.
 

بە فڕۆکەی فڕۆکەوانی بۆمبڕێژکراو باڵەخانەی پارێزگای حەلەب بە ئامانج گیرا، هەسەدەش دەڵێت: هیچ پەیوەندییەکیان بەو هێرشانەوە نییە.

هێزەکانی سوریای دیمورکرات هەسەدە راگەیەنراوێکی لەبارەی هێرشە درۆنییەکان بۆ سەر دامەزراوەکانی حەلەب بڵاوکردەوە و رایگەیاند، هێرشمان بۆسەر هیچ شوێنێك لە حەلەب ئەنجامنەداوە.

ئاماژەی بەوەشکرد، ئەو دەنگۆیانە دوورن لە راستییەوە كە باس لە هێرشی هەسەدە بۆسەر دامەزراوەكان لە حەلەب دەكەن.

لەلایەکی دیکەوە، ئاسایشی ناوخۆی حەلەب رایگەیاند، چەکدارانی سوریا بەردەوامن لە بۆردومانی نەخۆشخانەکانی شێخ مەقسود.

ئەوەشی خستەڕوو، بەهۆی تۆپبارانی و بۆردومانی چەکدارانی سوریا دوو هاووڵاتی شەهیدبوون.

ئاسایشی ناوخۆ راشیگەیاند، هێزەكانیان سێ تانكی هێزەكانی سوریایان تێكشكاند و تانكەكانی سوریا لە كاتی تۆپبارانی نەخۆشخانەی خالد كراونەتە ئامانج .

هێزەکانی ئاسایشی ناوخۆ لە شێخ مەقسود بە توندی ئەو دەنگۆیانە رەتدەکەنەوە کە باس لە بوونی تونێل دەکەن لەژێر نەخۆشخانەی "خالید فەجر" و داوای لیژنەی نێودەوڵەتی دەکەن بۆ ئاشکرکردنی راستییەکان.

ناوەندی راگەیاندنی ئاسایشی شێخ مەقسود لە راگەیەندراوێکدا وەڵامی میلیشیاکانی حکومەتی دیمەشق دەداتەوە کە بانگەشەی ئەوە دەکەن "تونێل لەژێر نەخۆشخانەکەدا هەیە و شەڕی تێدا دەکرێت". ئاسایش جەخت دەکاتەوە کە ئەو قسانە دوورن لە راستییەوە و تەنها هەوڵێکە بۆ شێواندنی دۆخەکە.

راگەیەندراوەکە ئاماژەی بەوە کردووە، میلیشیاکان دەیانەوێت بەم پاساوانە شەرعیەت بدەن بەو تاوانانەی بەرانبەر برینداران، ژنان و منداڵانی ناو نەخۆشخانەکە ئەنجامی دەدەن و دەیانەوێت لە لێپرسینەوەی ئەو هێرشە دڕندانەیە هەڵبێن کە ماوەی پێنج رۆژە بەردەوامە.

لەو چوارچێوەیەدا، ئاسایشی شێخ مەقسود داوا لە لیژنە سەربەخۆکانی مافی مرۆڤ و لایەنە نێودەوڵەتییەکان دەکات، سەردانی نەخۆشخانەکە بکەن و لە نزیکەوە دۆخەکە ببینن بۆ ئەوەی ڕاستییەکان بۆ جیهان ئاشکرا بێت.

شێخ مەقسود و ئەشرەفییە، دوو گەڕەکی گەورەی شاری حەلەبن، کە لە ساڵی 2001ـەوە تا ئێستا بە خۆڕاگری و بەرگرییان دژی هێرش و ستەمەکان ناسراون، وەک ئەوەی لە ساڵانی 2004، 2025 و ئێستاش لە 2026 دەیبینین. ئەمڕۆ جارێکی دیکە لەژێر هەڕەشەی هێرشی حکومەتی کاتیی سوریا و گروپە چەکدارەکانی سەر بە تورکیادان و بوونەتەوە بە سەردێڕی یەکەمی تەواوی هەواڵەکان. لێرەدا چیرۆکی ئەو مێژووە بەرگریکارانە و ئەو دوو گەڕەکە دەگێڕینەوە. 

حەلەب؛ تابلۆیەک لە رەنگ و پێکهاتەی جیاواز:

حەلەب یەکێکە لە شارە دێرینەکان کە ژیان تێیدا بەردەوامە، وەک تابلۆیەکی نەتەوەیی، ئایینی و کولتوری دەبینرێت و سەدان ساڵە ناوەندێکی گرنگی ئابوریی سوریایە.
لەناو ئەم شارەدا، شێخ مەقسود و ئەشرەفییە پێگەیەکی تایبەتیان هەیە. بەپێی ئاماری ساڵی 2010 نزیکەی 800 هەزار کەسی تێدا ژیاوە، زۆرینەیان کوردن بەڵام عەرەب، تورکمان و ئەرمەنیشی تێدایە. شێخ مەقسود لەسەر گردێکی ستراتیژییە کە بەسەر زۆربەی شاری حەلەبدا دەڕوانێت، بۆیە لە ساڵانی سەرەتای قەیرانی سوریاوە هەموو هێزەکان هەوڵی کۆنترۆڵکردنیان داوە، بەڵام وەک هەمیشە و تا ئێستا. 10/1/2026تەنها شکستیان بۆ ماوەتەوە، شکستێک بە تامی کۆبانێ و داستانەکانی تری رۆژئاوا.

سەرەتای جوڵەکان (2001-2010)

چیرۆکی بەرگریی ئەم دوو گەڕەکە لە ساڵی 2001ـەوە دەستپێدەکات. لە 15ی شوباتی 2001، بۆ یەکەمجار لە ژێر دەسەڵاتی بەعسدا، دانیشتوانی شێخ مەقسود دژی پیلانگێڕی نێودەوڵەتی سەربە عەبدوڵا ئۆجەلان رژانە سەر شەقام و بەرەو شەقامی 20 رۆیشتن. ئەمە بوێرییەکی کەم وێنە بوو، کە بەهۆیەوە هەواڵگریی سوریا و هێزە ئەمنییەکان بە توندی وەڵامی خەڵکیان دایەوە و دەیان گەنجیان دەستگیرکرد و ئەشکەنجەیان دان، ئەمەش بووە سەرەتای بەرخودانێکی مێژووی کوردان، دژ بە نادادی و یەکسانی.

راپەڕینی 2004:

دوای ئەوەی رژێمی بەعس لە 12ـی ئازاری 2004 کۆمەڵکوژییەکەی قامیشلۆی ئەنجامدا، دانیشتوانی شێخ مەقسود و ئەشرەفییەش وەڵامی بانگەوازی ڕاپەڕینیان دایەوە. هێزەکانی حکومەت هەردوو گەڕەکەکەیان گەمارۆ دا و قەدەغەی هاتووچۆیان سەپاند.
لە 16ی ئازاردا، لە ناوچەی "سێگۆشە"ی ئەشرەفییە هێزەکانی حکومەت بە گولـلەی راستەقینە تەقەیان لە مانگرتووان کرد، لە ئەنجامدا دوو گەنج بەناوەکانی (ئاری فەوز و جەلال ئیبراهیم) و ژنێک بەناوی (فەریدە ئەحمەد) شەهید بوون. خەڵک بە بەرد وەڵامیان دایەوە و ئەفسەرێکی پۆلیس کوژرا. لە 20ی ئازاری 2004دا بە هەزاران کەس رژانە سەر شەقامەکان و نەورۆزیان پیرۆز کرد، بەمەش هێزەکانی حکومەت ناچار بە پاشەکشە کران.

سەرەتای شۆڕش و هاتنە ئارای دۆخێکی نوێ:

ساڵی 2011، سوریا پێینایە قۆناغێکی نوێوە. هەرچەندە حەلەب درەنگ بەشداری لە خۆپیشاندانەکان کرد، بەڵام شێخ مەقسود و ئەشرەفییە لە پێشەنگەکان بوون، ژن و پیاو، گەنج و منداڵ، لە پێش هەمووانەوە دروشمیان دەوتەوە. لە ئەیلولی 2011 "ناوەندی رۆشنبیری و هونەری دیموکرات" کرایەوە، کە یەکەم دامەزراوەی کوردی بوو یاسای باری نائاسایی پوچەڵکردەوە. دواتر لە تشرینی یەکەمدا هەڵبژاردن کرا و ئەنجومەنی گەل بە سەرۆکایەتی "سینەم محەمەد" دامەزرا.

قۆناغی بەرگریی رەوا:

لە 14ـی کانونی دووەمی 2012، خەبات دێرک، یەکێک لە دامەزرێنەرانی یەپەگە لە نەخۆشخانەی ئەشرەفییە شەهید بوو. رێوڕەسمی بەخاکسپاردنی بوو بە خۆپیشاندانێکی گەورە. رژێم میلیشیاکانی "شەبیحە"ی بەردایە گیانی خەڵک. لە 10ی ئازاری 2012، گوڵێ سەلمۆ لەلایەن ئەو میلیشیایانەوە شەهید کرا. دوای ئەم رووداوە گەڕەکەکان لە شەبیحە پاککرانەوە و لە تەمموزی 2012دا لیوای شەهیدانی ئەشرەفییە و لیوای بەرگریی شێخ مەقسود دامەزران.

ساڵانی ئاگر و گەمارۆ (2013-2016):

ساڵی 2013 ساڵێکی سەخت بوو. گەڕەکەکان رووبەڕووی هێرشی دوولایەنە بوونەوە. لە نیسانی 2013 رژێم بە چەکی کیمیایی هێرشی کرد و ژمارەیەک هاووڵاتی شەهید و بریندار بوون. هاوکات گروپە چەکدارەکانی وەک "لیوای خالید حەیانی" دەستیان بە رفاندن و ئەشکەنجەی خەڵک کرد.
لە ساڵی 2016دا گەمارۆکان توندتر بوون. گروپەکانی وەک "جەیش ئیسلام" بە چەکی کیمیایی هێرشیان کردەوە و رێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی پشتڕاستی کردەوە کە دەیان مەدەنی و منداڵ شەهید بوون. دواجار لە تشرینی دووەمی 2016 بە رزگارکردنی 6 گەڕەکی دیکە، گەمارۆکە شکێنرا.

لە روخانی بەعسەوە بۆ گەمارۆی 2026:

دوای گۆڕانکارییە گەورەکانی کۆتایی 2024 و ڕووخانی رژێمی بەعس لە کانونی یەکەمدا، قۆناغێکی نوێ دەستیپێکرد. شێخ مەقسود و ئەشرەفییە ئاسایشی خۆیان پاراست، رێگەیان نەدا داگیربکرێن و ناوچەکانی خۆیان پاراست.

لە 10ی ئازاری 2025، مەزڵوم عەبدی، فەرماندەی گشتی هەسەدە و ئەحمەد شەرع، سەرۆکی حکومەتی کاتی رێککەوتنێکیان ئیمزا کرد. بەپێی رێککەوتنەکە، کە لە 1ی نیسانی 2025 بۆ ئەم دوو گەڕەکە چووە بواری جێبەجێکردنەوە، ئاسایشی ناوخۆ لە گەڕەکەکان مانەوە و هەسەدە چەکە قورسەکانی کشاندەوە.

هێرشەکەی کانون (2026):

سەرەڕای رێککەوتنەکان، هێرش و هەڕەشەکان کۆتاییان نەهات. لە 6ی کانونی دووەمی 2026، گروپە چەکدارەکانی سەر بە حکومەتی کاتی بە پاڵپشتی راستەوخۆی تورکیا، بە تانک و درۆن و چەکی قورس هێرشیان کردە سەر گەڕەکەکان.
لە ئەنجامی بۆردومانەکاندا، هەردوو نەخۆشخانەی عوسمان و شەهید خالید فەجر لەکارکەوتن. تا ئێستا 25 هاووڵاتی شەهید بوون و زیاتر لە 100ی دیکەش بریندارن.
لە بەرامبەر ئەم دۆخەدا، ئەنجومەنی گەلی شێخ مەقسود و ئەشرەفییە لە 9ی کانونی دووەمی 2026 سەفەربەری گشتی راگەیاند و جەختیان کردەوە کە بەرگری لە گەڕەکەکانیان دەکەن. ئێستاش شەپۆلێکی ناڕەزایەتی لە کوردستان و جیهان دژی ئەو هێرشانە دروست بووە.

لە دواهەمین پێشهاتەکانیشدا، لە پاش گەمارۆدانی بەردەوامی هەردوو گەڕەکەکە و هێرشکردنی فراوانی سوپاکەی ئەحمەد شەرع، لە ئێستادا لە گەڕەکی شێخ مەقسود شەڕی کۆڵان بە کۆڵان بەڕێوە دەچێت و چەند شەڕڤانێک چالاکی فیداییان دژ بە ئەو هێزە ئەنجامدا.

عەلی لاریجانی، ئەمینداری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی ئێران هۆشداریدەدات لەوەی وڵاتەکەی لە دڵی جەنگدایە و جوڵەی خۆپیشاندەران بۆ دەستبەسەرداگرتنی چەک، هەوڵێکە بۆ هەڵگیرسانی شەڕی ناوخۆ.

لاریجانی لە لێدوانێکدا ئاماژەی بەوەکردووە، لە دۆخێکی وەک ئێستادا کە وڵات لە جەنگدایە، دروستکردنی قەیرانی نوێ لۆژیکی نییە. روونیشیکردەوە، هێرشکردنە سەر بنکە سەربازی و ئەمنییەکان بە مەبەستی دەستکەوتنی چەک، نیشانەی مەترسیدارن و ئاماژەن بۆ هەوڵدان بۆ دروستکردنی شەڕی ناوخۆ.

ئەو بەرپرسە باڵایەی ئێران جەختی کردەوە کە دەزگا ئەمنییەکان و دادوەری "بەبێ چاوپۆشی" و بە توندی مامەڵە لەگەڵ هەر گروپێکی چەکدار دەکەن کە هەڕەشە لە ژیانی هاووڵاتیان و دامەزراوە حکومییەکان بکەن. هەرچەندە لاریجانی دانیناوە بە بوونی کێشەی ئابوری لە وڵاتەکەدا، بەڵام دەڵێت چارەسەر لە ئاژاوە و تێکدانی ئاسایشدا نییە.

لە لایەکی دیکەوە، ئەمیر سەعید ئیرەوانی، باڵیۆزی ئێران لە نەتەوە یەکگرتووەکان، لە نامەیەکدا بۆ ئەنجومەنی ئاسایش، ئەمریکا و ئیسرائیلی تۆمەتبار کرد بەوەی خۆپیشاندانە ئاشتیانەکانی ئێرانیان بەرەو "توندوتیژی و کاری تێکدەرانە" ئاڕاستە کردووە و دەستوەردان لە کاروباری ناوخۆی وڵاتەکە دەکەن.