رۆژهەڵاتی ناوەڕاست
لە هێرشەكەی ئێران بۆسەر كوەیت 13 موشەكی بالیستی و 17 درۆن بەكارهێنراون و دوو كەسیش كوژراون و دوو كارمەندی باڵیزخانەی ئێرانیش لە كوەیت دەركران.
وەزارەتی بەرگری كوەیت لە راگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، هێزەكانی بەرگری بەرپەرچی 13 موشەك و 17 درۆنی ئێرانیان داوەتەوە، بەڵام پاشماوەی بەشێكیان لە ناوچە نیشتەجێبوونەكان كەوتوونەتە خوارەوە.
راشیگەیاندووە، لەو هێرشانەدا دوو كەسی مەدەنی گیانیان لەدەستداوە و زیاتر لە 60 كەسیش برینداربوون.
وەزارەتی دەرەوەی كوەیتیش رایگەیاند، حامد حەمید یەعقوبیفەر راوێژكار لە باڵیۆزخانەی ئێران لە كوەیت بانگهێشتكراوە و بە رەسمی یاداشتنامەیەكی ناڕەزایی پێشكەشكراوە و دوو كارمەندی باڵیۆزخانەكەشی لە كوەیت دەركرد.
سەرۆك كۆماری توركیا دەڵێت، جەنگی ئێران پێگەی توركیای لەسەر ئاستی وزەی جیهان پتەوتر كردووە.
رەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆك كۆماری توركیا لە وتارێكیدا رایگەیاند، جەنگی ئێران پێگەی توركیا لەسەر ئاستی وزەی جیهان پتەوتر كردووە، حكومەتی توركیاش ئەركێكی گەورەی گرتووەتە ئەستۆ بۆ فرەچەشنكردنی سەرچاوەكانی وزە و گەیشتنە ئاستی خۆبژێوی لەو سەرچاوانەدا.
ئەوەشی خستەڕو، جەنگی ئۆكراین و داخستنی گەروی هورمز ئەوەی نیشانی جیهان دا، كە دابینكردنی وزە تەنها پرسێكی گەشەپێدان نییە بەڵكو سەروەری و ئاسایشی نەتەوەیی هەر وڵاتێكە.
ئەردۆغان جەختیلەوەشكردەوە، ئامانجیان لە سیاسەتی نیشتمانییان بۆ وزە، دووركەوتنەوەیەوە لە پشتبەستن بە وزەی هاوردەكراو.
لە چوارچێوەی پەرەسەندنی گرژییەکانی ناوچەکە، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل دەسەڵاتی دەستپێکردنی هەر هەڵمەتێکی سەربازیی بەرفراوان دژی تاران بۆ سەرۆکی ئەمریکا دەگەڕێنێتەوە.
بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، لە چاوپێکەونێکدا تایبەتدا لەگەڵ کەناڵی (سی ئێن بی سی)، رایگەیاند: هەر بڕیارێک بۆ دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنی سەربازیی بەرفراوان دژی ئێران، لە دەستی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکادایە.
ناتانیاهۆ جەختی لەوەکردەوە، هێزەکانی ئیسرائیل و ئەمریکا ئامادەیی تەواویان بۆ ئەو ئەگەرە هەیە و وتیشی: "ئێمە و ترەمپ لەسەر خاڵە بنەڕەتییەکان سەبارەت بە ئێران هاوڕاین، ئەگەرچی هەندێک جار لە رووی تاکتیکییەوە جیاوازیی بیروڕامان هەیە، بەڵام دەگەینە چارەسەر". ئەوەشی خستەڕوو، دوو رۆژ جارێک سەبارەت بە گرژییەکانی ناوچەکە گفتوگۆ لەگەڵ سەرۆکی ئەمریکا دەکات.
سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل سەبارەت بە بارودۆخی لوبنان و حیزبوڵڵا ئاماژەی بەوەدا، زۆرێک لەو کەسانەی ئیسرائیل دەکەنە ئامانج لە بەیروت خۆیان حەشارداوە، ئاشکراشیکرد، ترەمپ لەگەڵی هاوڕایە لەسەر ئامانجی "چەککردنی حیزبوڵڵا ".
سەبارەت بە ئێران، ناتانیاهۆ باسی لەوەکرد، کە ئێران لاواز کراوە، بەڵام پرۆسەکە کۆتایی نەهاتووە، سەبارەت بە گەروی هورمزیش، دووپاتی کردەوە، "کردنەوەی گەروی هورمز لە رێگەی سەربازییەوە ئەگەرێکی کراوەیە، بەڵام ئەگەر پێویست بە پەرەسەندن بکات، ئەوە ترەمپ بڕیاری لەسەر دەدات".
لە کۆتایی لێدوانەکەیدا، ناتانیاهۆ، ئاشکرایکرد، ئێران هێشتا رازی نەبووە بە دەستبەرداربوون لە یۆرانیۆمە پیتێندراوەکەی، بەڵام جەختی کردەوە کە "گوشارەکان لەسەر تاران لە زیادبووندان".
دەستەی فڕۆکەوانی مەدەنی کوەیت رایگەیاند؛ هێرشەکانی سەر فڕۆکەخانەی کوەیت، کە لەلایەن ئێرانەوە ئەنجامدراوە زیانی گیانی و مادیی لێ کەوتوەتەوە
دەستەی فڕۆکەوانی مەدەنی کوەیت رایگەیاند؛ شوێنی گەشتیار و سەرنشینەکان لە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کوەیت لە رێگەی چەندین درۆن و موشەکی ئێرانییەوە کراوەتە ئامانج وبەهۆیەوە زیانی گیانی و مادی لێکەوتوەتەوە.
دوای ئەوەی بەرەبەیانی ئەمڕۆ سوپای پاسداران رایگەیاند، هێرشیان کردوەتە سەر کوەیت و بەحرەین، فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا( سێنتکۆم) رایگەیاند، بە بێ بونی هیچ زیانێک شکستیان بە هێرشەکان هێناوە، بەڵام دەستەی فڕۆکەوانی مەدەنی کوەیت دەڵێت؛ هێرشەکان بێ زیان نەبون.
دەستەی فڕۆکەوانی مەدەنی کوەیت بڵاویکردوەتەوە، بەهۆی هێرشەکانەوە پلان و رێکاری فریاگوزاری خێرا لە وڵاتەکەدا کارا کراوە.
دەستەکە ئاماژەی بەوەشکردوە، بەهۆی کتوپڕیی هێرشەکەوە، سەرجەم گەشتە ئاسمانییەکانی فڕۆکەخانەی کوەیت تا کاتێکی نادیار راگیراون و ژمارەیەک لە گەشتەکانی دیکەش گۆڕدراون بۆ فڕۆکەخانە جێگرەوەکان.
دەستەکە پشتڕاستی کردووەتەوە، کە هێرشەکە زیانی گیانی لێکەوتووەتەوە و ژمارەیەک هاووڵاتی بریندارن و بووەتە هۆی زیانی مادیی زۆر لە چەندین بەش و دامەزراوەی جیاوازی فڕۆکەخانەکەدا.
سوپای وڵاتەکەش رایگەیاندوە، بە هەماهەنگی لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکان چاودێری رەوشەکە دەکەن و رێوشوێنی پێویست بۆ پاراستنی ئاسایشی وڵات دەگرنەبەر.
ئەمریکا رایگەیاند توانیویانە بە سەرکەوتویی و بە بێ بونی زیان ژمارەیەک موشەک و فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی ئێران لە کەنداودا تێکبشکێنن و لە بەرانبەردا دورگەی قیشمیان بۆردومان کردوە.
فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا (سێنتکۆم) رایگەیاند، هێزەکانیان روبەڕووی چەندین موشەکی بالیستی و فڕۆکەی بێفڕۆکەوان بوونەتەوە کە لەلایەن ئێرانەوە تەقێندراون،و جەختیشی کردەوە کە سەرجەم هێرشەکان لە پێکان و بەدیهێنانی ئامانجەکانیان شکستیان هێناوە.
سێنتکۆم لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوە کرد، کە هێزەکانی ئەمریکا، وەک وەڵامدانەوەیەک بۆ ئەو هێرشانەی تاران لە چەند سەعاتی رابردوودا ئەنجامی دابوون، هێرشیان کردووەتە سەر دورگەی قیشم لە ئێران.
سێنتکۆم ئەوەشی خستوەتەڕوو، کە ئێران چەندین موشەکی بالیستی بە ئاڕاستەی ژمارەیەک لە وڵاتانی دراوسێ تەقاندووە، بەڵام نەیانتوانیوە هیچ ئامانجێک بپێکن؛ لەوانەش دوو موشەکی ئێرانی بە ئاراستەی کوێت تەقێندراون کە بەر لەوەی بگەنە ئامانجەکەیان کەوتونەتە خوارەوە یان لە ئاسمان تێکشکێندراون، بێ ئەوەی هیچ برینداربوون یان زیانێکی لێ بکەوێتەوە.
سەبارەت بە بەحرەین، فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا پشتڕاستی کردەوە، کە هێزەکانیان بە هاوکاری لەگەڵ هێزەکانی بەحرەین، سێ موشەکیان تێکشکاندوە، کە ئامانجەکەیان بەحرەین بووە.
لە بەرانبەردا، تا ئێستا دەسەڵاتدارانی ئێران هیچ لێدوانێکیان لەسەر ناوەڕۆکی راگەیەندراوەکەی فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا نەداوە، لە کاتێکدا ئەم پەرەسەندنانە لە سایەی گرژییە سەربازییە بەردەوامەکانی ناوچەکە و ئاڵوگۆڕی هێرشەکانی نێوان ئەمریکا و ئێراندا دێن.
ئاژانسی ئەسۆشێتد پرێس رایگەیاندووە، رێژەی هەڵاوسانی خاڵ بۆ خاڵ لە ئێران لە مانگی ئایاردا گەیشتووەتە بەرزترین ئاست لە دوای جەنگی دووەمی جیهانەوە.
بەگوێرەی زانیاری ئاژانسەکە، هەڵئاوسانەکە بە جۆرێکە، سەنتەری ئامار بە 83% و بانکی ناوەندی ئێرانیش بە نزیکەی 77% خەمڵاندوویانە؛ پەیمانگەی "بامداد"یش ئەم رەوشەی وەک ریکۆردێکی مێژوویی و بێپێشینە وەسف کردووە.
ئاژانسەکە ئاماژەی بەوە کردووە، کە دوایین جار ئەم جۆرە هەڵاوسان و قەیرانە لە ساڵی 1942دا بەهۆی داگیرکاریی هێزەکانی بەریتانیا و سۆڤیەت و سەرهەڵدانی برسێتی و نەخۆشی رویدابوو.
لە کاتێکدا دەسەڵاتدارانی ئێران سەرقاڵی رێکخستنی وۆرکشۆپی مەشقکردن لەسەر بەکارهێنانی چەکی گەرم و سازدانی رێوڕەسمی هاوسەرگیرین لەژێر سێبەری موشەکە بالیستییەکاندا، شارەزایان هۆشداری دەدەن، ئەگەر خەڵک نەتوانن تێچووی بژێوی و خۆراکی خێزانەکانیان دابین بکەن، ئەوا ئەگەری زۆرە شەپۆلێکی نوێی ناڕەزایەتییەکان سەرهەڵبداتەوە.
لە دە ساڵی رابردوودا، زنجیرەیەک ناڕەزایەتی و خۆپیشاندان ئێرانی گرتوەتەوە و بەهۆی گوشارەکانی جیهان و ئەو رەوشە ئابوریە خراپەی ئێران تێیکەوتوە، مەودای ناڕەزایەتییەکان جار لەدوای جار کەمتر دەبێتەوە و بازنەی ناڕەزایەتییەکان فراوانتر دەبێت.
لای خۆشیەوە موحسین جەلیلوند، شیکەرەوەی سیاسی هۆشداری داوە کە ئەگەر رەوشی ناوچەکە و گوشارەکان بەم شێوازە بەردەوام بن، بەهۆی خراپیی رەوشی ئابووری و کۆمەڵایەتییەوە، دوور نییە تا کۆتایی هاوین بینەری خولێکی تری راپەڕین و ناڕەزایەتییەکان بین هاوشێوەی روداوەکانی مانگی کانوونی دووەمی رابردوو.
رێکخراوی روانگەی سووری بۆ مافەکانی مرۆڤ ئاشکرای کرد، لە ساڵی 2026ەوە، ئامارەکانی تاوان و کوشتن بەشێوەیەکی مەترسیدار لە پارێزگاکانی سووریا رویان لە زیادبوون کردووە و لە سەرەتای ساڵەوە 222 هاووڵاتی کوژراون.
بە گوێرەی ئامارەکانی روانگەی سوری، لە سەرەتای ئەمساڵەوە، 201 تاوان و روداوی کوشتن تۆمارکراون، کە بوونەتە هۆی گیانلەدەستدانی 222 کەس، کە 178 یان پیاو بوون و 30 ژن و 14ەشیان منداڵن.
رێکخراوەکە ئاماژەی بەوەشکردوە، 46 حاڵەتی شەڕی عەشایەری و خێزانی کە 32 کوژراو و 80برینداری لێکەوتووەتەوە تۆمارکراوە و شارەزایان ئەم تەقینەوە کۆمەڵایەتییە بۆ خراپی بژێوی ژیان، بەرزبوونەوەی رێژەی هەژاری و بێکاری و بڵاوبوونەوەی بەربڵاوی چەکی بێ مۆڵەت دەگەڕێننەوە، کە وایکردووە کێشە بچووکەکان بە خێرایی ببنە هۆی خوێنڕشتن.
روانگەی سوری دەڵێت؛ لە پاڵ ئەمانەشدا، بەردەوامیی نەریتی کۆنی تۆڵەسەندنەوەی خێڵەکی و پەرەسەندنی گوتاری رق و کینە، پشێوییەکی توندی ئەمنی تری دروستکردووە کە بەهۆیەوە 95 کەس بەهۆی کردەوەی تۆڵەسەندنەوە و لەدەرەوەی یاسا کوژراون.
لە بەرانبەر ئەم رەوشە شڵەژاوەدا، روانگەی سووری داوایەکی بەپەلەی ئاراستەی لایەنە پەیوەندیدارەکان کردوە بۆ چەسپاندنی سەروەری یاسا، کۆنترۆڵکردنی چەکی دەستی، چالاککردنی دادگاکان و دۆزینەوەی چارەسەری ریشەیی بۆ قەیرانە ئابووری و دەروونییەکان بە مەبەستی پاراستنی گیانی مەدەنییەکان و گەڕاندنەوەی ئارامی بۆ کۆمەڵگە.
مارکۆ رۆبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا رایگەیاند، هێزی دەریای ئێران بە تەواوەتی لەناوچوە، بەڵام هێشتا خاوەنی ژمارەیەکی زۆر فڕۆکەی بێفڕۆکەوانە.
وەزیرەکەی ئەمریکا دەڵێت؛ لە کاتێکدا تاران پێشتر کاری لەسەر بنیاتنانی جبەخانەیەکی موشەکی دەکرد بۆ پاراستنی بەرنامە ئەتۆمییەکەی، بەڵام ئێستا قەڵغانی ئەو وڵاتە بە شێوەیەکی بەرچاو داڕماوە، هەروەها هیچ کەشتیگەلێکی دەریاییان نەماوە.
رۆبیۆ ئاماژەی بەوەکرد، هێزی دەریایی ئێران بە تەواوەتی لەناوچووە و کەشتییەکانیان لە بنی دەریادان، تەنها ژمارەیەک بەلەمی بچوکیان ماوە.
ئەوەشیخستوەتەڕوو، سیستەمی فەرمانڕەوایی ئێران لە ئێستادا دابەشبوو و پارچەپارچەیە، بە جۆرێک کە چەند رۆژێکی دەوێت تاوەکو وەڵامێکیان لێ وەربگیرێتەوە.
ناوبراو رونیشیکردوەتەوە، کە واشنتۆن لە ئێستادا لە ناوەڕۆکی دانوستاندایە لەگەڵ تاراندا، بەڵام ئەم گفتوگۆیانە هاوشێوەی دانوستاندن لەگەڵ وڵاتێکی وەک سویسرا نین.
لە کۆتاییدا وەزیری دەرەوەی ئەمریکا هیوای خواست کە بگەنە رێککەوتنێک بۆ دووبارە کردنەوەی گەروی هورمز و ئاماژەی بەوەدا کە لەوانەیە ئێران رازی بووبێت لەسەر بەرنامە ئەتۆمییەکەی گفتوگۆ بکات، کە پێشتر بە تەواوی ئەمەی رەتدەکردەوە.
دوای نزیکەی 100 رۆژ لە کوژرانی، رابەڕی پێشوی ئێران لە هێرشەکانی ئیسرائیل و ئەمریکادا، محەمەد عەلی، جێگری شارەوانی تاران بۆ کاروباری کۆمەڵایەتی و فەرهەنگی بەبێ دیاریکردنی شوێنەکەی رایگەیاند، بڕیارە لە کۆتایی مانگی شەشدا پرسەکەی بەرێوە بچێت.
جێگری شارەوانی تاران کاتی دانانی پرسەی عەلی خامنەیی بۆ میدیای وڵاتەکەی ئاشکرا کردوە و ئاماژەی بەوەکردوە، پرسەکە لەژێر چاودیری سوپای پاسداراندا ئەنجام دەدرێت و بڕیارە سەرەتا لە تارانی پایتەخت ئەنجامبدرێت و دواتر لە شارەکانی تر.
ناوبراو ئاماژەی بەوەکردوە، بە گوێرەی پلانەکان سێ رۆژ رێوڕەسمی ماتەمینی لە تاران رادەگەیەندرێت لە پایتەخت ئامادەکاری دەکەن بۆ پێشوازیکردن لە ئامادەبوونی 15 بۆ 20 ملیۆن کەس لە رێوڕەسمەکەدا.
وتوشیەتی؛ دواتر لەسەر خواستی پارێزگاکانی تریش بڕیارە، پرسەکە لە شارەکانی قوم و مەشهەدیش بەڕێوە دەچێت.
لەبارەی کاتی پرسەکەشەوە، محەمەد عەلی وتویەتی، بەگوێرەی پلانەکە دەکەوێتە کۆتایی ئەم مانگەوە و لە ئێستادا تەواوی پارێزگاکان و هاووڵاتییانی ئێران خۆیان ئامادەدەکەن بۆ بەشداریکردن لە پرسەکەدا.
ئەمە لە کاتێكدایە بەیانی رۆژی 28-2-2026، لە هێرشێکی ئەمریکا و ئیسائیلدا بارەگای رابەری پێشوی ئێران لە تارانی پایتەخت کرایە ئامانج و دوای تەنها چەند سەعاتێک ئیسرائیل کوژرانی عەلی خامنەیی راگەیاند، ئەوکات بەهۆی جەنگەکەوە بەخاکسپاردن و رێوڕەسمی ماتەمینیان بۆ دانەنا.
دەسەڵاتدارانی بەحرێن، ئەمڕۆ سێشەممە، رایانگەیاند کە بەهۆی بەردەوامیی گرژییەکانی دۆخی ئەمنیی ئێستا، گەشتی هاووڵاتیانی خۆیان بۆ ئێران و عیراق قەدەغە کردووە.
وەزارەتی ناوخۆی بەحرێن لە بەیاننامەیەکدا رایگەیاند: بەهۆی بەردەوامیی گرژییەکانی دۆخی ئەمنیی ئێستا کە لێکەوتەی دەستدرێژییە بەدکارانەکەی ئێرانە، و لە سۆنگەی پەرۆشیمان بۆ پاراستنی ئاسایشی نیشتمان و سەلامەتی سەرجەم هاووڵاتیان، وەزارەتی ناوخۆ رایدەگەیەنێت کە بڕیاردراوە بە قەدەغەکردنی گەشتی هاووڵاتیان بۆ هەریەکە لە ئێران و عیراق، ئەمەش تا کاتێکی نادیار.
وەزارەتی ناوخۆی ئەو وڵاتە جەختیشی کردووەتەوە کە: سەرجەم رێکارە یاساییە پێویستەکان بەرانبەر سەرپێچیکاران دەگیرێنەبەر.
کازم غەریب ئابادی، جێگری وەزیری دەرەوەی ئێران بۆ کاروباری یاسایی پرسیاری کرد: ئەگەر بڕیاری هێرشکردنە سەر بەیروت بە پەیوەندییەکی تەلەفۆنی گۆڕابێت، ئەی بۆچی پێشێلکردنی ئاگربەست لە لوبنان و ئاوارەکردنی لوبنانییەکان بۆ ماوەی چەندین مانگ بەردەوام بوو؟.
غەریب ئابادی لە پۆستێکدا لە "ئێکس" رایگەیاند، پەرەسەندنەکانی ئێستا لە لوبنان، سووریا و قودس یەک راستییان زیاتر روون کردووەتەوە: قەیرانی ناوچەکە دەرەنجامی 'گرژیی پچڕپچڕ' نییە، بەڵکو بەرهەمی تاوانەکانی ئیسرائیلە و رزگاربوونیەتی لە سزا، کە تێیدا سەروەریی وڵاتان پێشێل دەکات، ئاگربەست بێ مانا دەکات و هێرش دەکاتە سەر پیرۆزییەکانی فەڵەستینییەکان.
ئابادی زانیاریشی زیاد کردووە کە "پێویستە ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی لە قۆناغی دەربڕینی نیگەرانی و داواکارییە گشتییەکان تێپەڕێت، و بڕیاری پابەندکەر و سزایی دژی ئیسرائیل بگرێتەبەر. چونکە یاسای نێودەوڵەتی بە سەرکۆنەکردنی بێبایەک و بێکاریگەر ناپارێزرێت.
ئەو بەرپرسە ئێرانییە لە درێژەی قسەکانیدا وتی: لەم چوارچێوەیەدا، ئیدیعای دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا کە گوایە بنیامین نەتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیلی پەشیمان کردووەتەوە لە وەشاندنی هێرشێکی گەورە بۆ سەر بەیروت، لە جیاتی ئەوەی بەڵگەیەک بێت لەسەر ئاشتیخوازیی واشنتۆن، بەپێچەوانەوە رۆڵی راستەوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە بەڕێوەبردنی دەستدرێژییەکانی ئیسرائیلەدا دەسەلمێنێت.
لە کۆتاییدا نووسیویەتی: "ئەگەر بڕیاری هێرشکردنە سەر پایتەختی وڵاتێکی سەربەخۆ بە پەیوەندییەکی تەلەفۆنی بگۆڕدرێت، ئەوا پرسیارە بنەڕەتییەکە ئەوەیە: بۆچی پێشێلکردنی ئاگربەست بۆ ماوەی چەندین مانگ، و دەستدرێژی بۆ سەر لوبنان، ئاوارەکردنی خەڵک و هەڕەشەکردن لە سەروەریی ئەم وڵاتە بە پاڵپشتیی سیاسی و سەربازیی رۆژئاوا بەردەوام بوو؟!.
شایەنی باسە ڕۆژی دووشەممە، لوبنان شایەتی وەرچەرخانێکی دراماتیکی و خێرا بوو، کاتێک رۆژەکە بە پەرەسەندنی سەربازیی توندی ئیسرائیل دەستیپێکرد کە ترس و دڵەڕاوکێیەکی بەربڵاوی لێکەوتەوە، و کۆتایی هات بە راگەیاندنی لەناکاوی رێککەوتنی ئاگربەست و راگرتنی شەڕ لە لایەن دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا و بەیروتەوە.
ئاژانسی "مێهر"ی ئێرانی، ئەمرۆ سێشەممە، رایگەیاند کە تاران هێشتا خەریکی لێکۆڵینەوەیە لە دەقەکانی یاداشتی لێکتێگەیشتنی نێوان ئێران و ئەمریکا و وەڵامی کۆتایی خۆی بۆ واشنتۆن نەناردووە.
ئاژانسەکە لە زاری سەرچاوەیەکی نزیک لە شاندی دانوستانکاری ئێرانەوە گواستوویەتییەوە: دەقی یاداشتی لێکتێگەیشتنی ئێران و ئەمریکا هێشتا لە تاران لێکۆڵینەوەی تێدا دەکرێت و هیچ وەڵامێک بۆ واشنتۆن نەنێردراوە.
کۆماری ئیسلامی ئێران ئاماژەی بەوەش کردووە: مێژووی واشنتۆن لە پابەندنەبوون و نەبوونی متمانە، پاڵ بە ئێرانەوە دەنێت کە بە ئاستێکی باڵا لە توندوتیژی و وریاییەوە مامەڵە بکات، باسی لەوەش کردووە کە واشنتۆن نیگەرانە لە جەنگ و تارانیش نیگەرانە لە رێککەوتنەکە.
ئاژانسەکە لە کۆتاییدا نووسیویەتی: واشنتۆن خەرجییەکی زۆری لەم جەنگەدا کردووە، بەڵام هیچ سەرکەوتنێکی بەدەست نەهێناوە.
ئەردۆغان داوا دەكات لایەنەكان بەرپرسیارێتی سەرخستنی ئاشتی لە ئەستۆ بگرن، سەرۆكی پەرلەمانی توركیاش دەڵێت، كۆدەنگی لەسەر ئاشتی دروستبووە.
رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆك كۆماری توركیا رایگەیاند، دەبێت هەموو لایەنە سیاسییەكان بەرپرسیارێتی سەركەوتنی پرۆسەی ئاشتی لە ئەستۆ بگرن، بەشێوەیەك پرۆسەكە لە بەرژەوەندیی هەموو خەڵكی توركیادا بێت.
نوعمان كورتوڵموش سەرۆكی پەرلەمانی توركیاش دەڵێت، زەمینەیەكی هاوبەش لە نێوان لایەنەكاندا هاتووەتە ئاراوە و پێویستە ئەو كۆدەنگییە فراوانەی لەسەر پرۆسەی ئاشتی دروستبووە لە دەست نەچێت و هەموان كار بۆ سەرخستنی بكەن.
ئیسماعیل بەقائی وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران رایدەگەیەنێت، داواكارییە نوێیەكانی ئەمریكا ماوەی دانوستانەكان درێژ دەكاتەوە و تا ئێستا هیچ دانوستانێك لەسەر دۆسیەی ئەتۆمی نەكراوە.
بەقائی لە كۆنفرانسی هەفتانەیدا رایگەیاند، داواكارییە نوێ و دژ بە یەكەكانی ئەمریكا رێڕەوی دانوستانەكان درێژ دەكەنەوە، چونكە كاتێك لایەنی بەرامبەر بەردەوام بێت لە گۆڕینی هەڵوێستەكانی و هێنانە پێشەوەی داواكاری نوێ، پرۆسەكە درێژە دەكێشێت.
وتیشی، تاران لەژێر سایەی بێ متمانەییدا دانوستان دەكات و ئاڵوگۆڕی پەیامەكانیش لە هەمان چوارچێوەدا بەڕێوەدەچن، تا ئێستاش هیچ دانوستانێك لەسەر دۆسیەی ئەتۆمی نەكراوە.
سەبارەت بە رەوشی لوبنانیش، بەقائی نیگەرانی دەربڕی لەوەی نەتەوە یەكگرتووەكان و ئەنجومەنی ئاسایش هیچ هەنگاوێكی كردارییان نەناوە، لەكاتێكدا رەوشەكە كاریگەری نەرێنی لەسەر ئاشتی و ئاسایشی نێودەوڵەتی هەیە.
لە بەشێكی تری قسەكانیدا، بەقائی ئیسرائیلی وەك گەورەترین هەڕەشە بۆ سەر ئاشتی و ئاسایشی نێودەوڵەتی ناوبرد.
ئاژانسی هەواڵی تەسنیم، ئەمرۆ دووشەممە، لە زاری چەند سەرچاوەیەکەوە رایگەیاند، تیمی دانوستانکاری ئێران دوای هێرشەکان بۆ سەر لوبنان، گۆڕینەوەی نامەکانی لەگەڵ ئەمریکا لە رێگەی نێوەندگیرەکانەوە راگرتووە.
سەرچاوەکان بەپێی ئاژانسە ئێرانییەکە ئاماژەیان بەوە کردووە: تیمی مفاوەزاتی ئێران بڕیاریداوە گفتوگۆکان و گۆڕینەوەی دەقەکان لە رێگەی نێوەندگیرەوە رابگرێت، ئەمەش بەهۆی بەردەوامیی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی ئیسرائیل لە لوبنان، و وەک جەختکردنەوەیەک لەسەر ئەوەی ئەم پەرەسەندنە پێشێلکردنی رێککەوتنی ئاگربرستە لەسەر سەرجەم بەرەکان.
بەپێی سەرچاوەکان، بەرپرسان و دانوستانکارانی ئێران جەختیان کردووەتەوە کە: مەرجی دەستپێکردنەوەی هەر جۆرە دیالۆگێک، گرێدراوە بە راگرتنی دەستبەجێی ئۆپەراسیۆنە دەستدرێژکارانە و دڕندانەکان لە غەززە و لوبنان، وێڕای کشانەوەی تەواوەتی ئیسرائیل لە ناوچە داگیرکراوەکانی لوبنان، و دووپاتیان کردووەتەوە کە هەر لێکتێگەیشتنێک بەندە بە جێبەجێکردنی بڕیاردەرانەی ئەم داواکارییانەوە.
سەرچاوەکان ئاشکراشیان کردووە کە: ئێران و بەرەی بەرگری، کۆمەڵێک هەنگاوی پەرەپێدانی گرژییەکانیان خستووەتە سەر کارنامەی خۆیان بە مەبەستی سزادانی زایۆنیستەکان و لایەنگرانیان، کە خۆی لە بەهێزیی نیاز بۆ داخرانی تەواوەتی گەروی هورمز و چالاککردنی بەرەکانی دیکە لە نێویاندا گەروی باب المەندەب دەبینێتەوە.
عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران، ئەمڕۆ دووشەممە جەختی لەوە کردەوە کە ئاگربە ستەکە سەرجەم بەرەکان بەبێ جیاوازی دەگرێتەوە، بە گۆڕەپانی لوبنانیشەوە، هاوكات هۆشداریی دا لە لێکەوتەکانی هەر جۆرە پێشێلکارییەکی ڕێککەوتنەکە.
عراقچی لە پۆستێکدا بە زمانی ئینگلیزی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "إکس" رایگەیاند: ئاگربەست واتە راگرتنی شەڕ لە سەرجەم بەرەکان بە لوبنانیشەوە،
وتیشی: پێشێلکردنی ئاگربەست لە یەک بەرەدا، وەک پێشێلکردنی رێککەوتنەکە لەسەر سەرجەم بەرەکان ئەژمار دەکرێت.
وەزیری دەرەوەی ئێران ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ئیسرائیلی بە بەرپرسیار دانا لە بەرانبەر هەر پێشێلکارییەکی ئەگەریی بۆ سەر رێککەوتنەکە، و جەختی کردەوە کە لێکەوتەکانی ئەو بابەتە دەکەوێتە ئەستۆی هەردوو لا.