رۆژنامەی فایننشاڵ تایمز لە زاری چەند سەرچاوەیەکی ئاگادارەوە بڵاویکردەوە، کە ئەمریکا لە سەرەتای دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی دژ بە ئێران، بڕێکی زۆر لە تەقەمەنی و مووشەکی "تۆماهۆک"ی بەکارهێناوە، بە جۆرێک  کە یەدەگی چەندین ساڵی ئەو وڵاتە بووە.

سەرچاوەکان بەبێ خستنەڕوی ئاماری موشەکەکان،  ئاماژەیان بەوە کردووە، کە ئەم بەکارهێنانە  زۆرەی  مووشەکە دوورمەودا و پێشکەوتووەکان کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر هێزی دەریایی ئەمریکا دەبێت و بۆ چەندین ساڵی داهاتوو شوێنەوارەکانی دەمێنێتەوە.

ئەمەش لە کاتێکدایە کە لە 28ی شوباتەوە هێرشەکان بۆ سەر خاکی ئێران دەستیپێکردووە  تا ئێستاش بەردەوامە، لە بەرامبەردا ئێران هێرشی تۆڵەسەندنەوە دەکاتە سەر ئامانجە ئیسرائیلییەکان و بنکە سەربازییەکانی ئەمریکا لە ناوچەکەدا.

مووشەکی  تۆماهۆک، کە درێژییەکەی دەگاتە شەش مەتر، بە یەکێک لە وردترین و کوشەندەترین  چەکە دوورمەوداکانی پنتاگۆن دادەندرێت، دەتوانێت لە مەودای زیاتر لە 1500 کیلۆمەترەوە  ئامانجەکەی بە وردی بپێکێت و ئەمریکا لە یەکەم رۆژی جەنگەکەوە بەکاری هێناوە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، پەیامێکی بڵاوکردوەتەوە و رایگەیاندوە، کە هێزەکانی وڵاتەکەی خەریکی وێرانکردنی سەرتاسەریی "نیشتیمانی تیرۆر"ن لە ئێران، چ لە رووی سەربازی، ئابووری و هەموو سێکتەرەکانی ترەوە، دەشڵێت چاوەڕێکەن بزانن ئەمڕۆ چیان بەسەر دێت.

ترەمپ ئاماژەی بەوە کردوە، کە سیستمە بەرگری و سەربازییەکانی ئێران بە تەواوی تێکشکاون؛"هێزی دەریایی ئێران لەناوچووە، هێزی ئاسمانییان بوونی نەماوە، و تەواوی مووشەک و درۆنەکانیان رووبەڕووی پرۆسەیەک بوونەتەوە.

لە بەشێکی دیکەی وتەکانیدا، ترەمپ جەختی لەوە کردەوە کە سەرکردەکانی ئێران لەسەر روی زەوی سڕدراونەتەوە، بەو پێیەی ئەو ئەودەسەڵاتە بۆ ماوەی 47 ساڵ سەرقاڵی کوشتنی خەڵکی بێتاوان بووە لە سەرانسەری جیهاندا.

سەرۆکی ئەمریکا بە زمانێکی هەڕەشەئامێزەوە هۆشداری دایە  دەسەڵاتدارانی ئێستای ئێران و دەڵێت؛ ئێمە خاوەنی هێزێکی ئاگرینی بێوێنە و تەقەمەنی بێسنوور و کاتێکی زۆرین، چاوەڕێ بن بزانن ئەمڕۆ چ چارەنووسێک چاوەڕوانی  ئەوان دەکات.

وەزیری بەرگریی ئیسرائیل هۆشداریی دەداتە لوبنان ئەگەر بێتو هێرشە موشەکییەکانی حزبوڵا رانەگرێت
ئیسرایل کاتز وەزیری بەرگریی ئیسرائیل رایگەیاند، جۆزێف عۆن سەرۆکی لوبنانی ئاگادارکردووەتەوە کە ئەگەر حکومەتەکەی رێگریی نەکات لە هێرشە موشەکی و درۆنییەکانی حزبوڵا بۆسەر وڵاتەکەیان، ئەوا خۆیان رێگرییان لێدەکەن و دێنە ناو باشوری وڵاتەکەیانەوە.

وتیشی، دوێنێ حزبوڵا بەچڕی ناوچە جیاجیاکانی وڵاتەکەیانی بۆردومان کردووە و سوپای ئیسرائیلیش بە بەهێزییەوە بەرپەچی ئەو هێرشانەی داوەتەوە و پێگەکانی گروپە چەکدارییەکەشی لە باشوری لوبنان بە ئامانج گرتووە. 

ئاماژەی بەوەشداوە، پێویستە هاووڵاتیانی لوبنان باشوری وڵاتەکە جێبهێڵن، تاکو لە کاتی جێبەجێکردنی ئۆپراسیۆنە سەربازییەکانی ئیسرائیل لە لوبنان، زیانیان بەرنەکەوێت.

وەزیری وزەی ئەمریکا رایگەیاند، کە پڕۆسە سەربازییەکەیان بەرانبەر بە ئێران کاتی دەبێت و پێشبینی دەکرێت تەنها چەند هەفتەیەک بخایەنێت نەک چەند مانگێک

کریس رایت، وەزیری وزەی ئەمریکا رایگەیاند،  لە ئێستادا ناتوانین کەشتییەکان لە گەروی هورمز بپارێزین و جەختی لەوە کردەوە، کە تاکە بژاردە لە کۆتاییدا تێکشکاندنی تواناکانی ئێرانە بۆ کۆتایی پێهێنان بە هەڕەشەکردن لە وڵاتانی دراوسێ و پاراستنی ئاسایشی گەروە نێودەوڵەتییەکان.

ناوبراو  ئاماژەی بەوەش کرد، لە داهاتودا کە گەروی هورمز دووبارە دەکرێتەوە و هێزەکانیان لەوێ دەبن بۆ لەناوبردنی هەڕەشە ئێرانییەکان.

سەبارەت بە پاراستنی کەشتییە بازرگانییەکان، ناوبراو ئاشکرای کرد، کە لە ئێستادا چاودێریکردنی کەشتییەکان لەلایەن کەشتییە جەنگییەکانەوە جێبەجێ ناکرێت، بەڵام  ەب ئەگەری زۆرەوە لە کۆتایی ئەم مانگەدا هێزی دەریایی ئەمریکا دەست بەو کارە دەکات.

هەروەها ئاماژەی بەوە کرد کە بەکارهێنانی یەدەگی ستراتیژیی نەوت یارمەتیدەر دەبێت بۆ تێپەڕاندنی ئەو پشێوییانەی لە بازاڕدا دروست دەبن، بەتایبەت بۆ هاوکاریکردنی بازاڕە ئاسیاییەکان کە زۆرترین زیانیان بەرکەوتووە.

 وەک رێگایەکی چارەسەر بۆ رێگریکردن لە بەزربونەوەی نرخی نەوت لە بازارەکانی جیهاندا، ئەمریکا دەست بۆ یەدەکی نەوتی خۆی دەبات و  بە فەرمانی دۆناڵد ترەمپ وڵاتەکە 172 ملیۆن بەرمیل نەوتی یەدەگی دەخاتە بازاڕەوە.

 وەزارەتی وزەی ئەمریکا رایگەیاند، کە بە فەرمانی دۆناڵد ترەمپ و لە چوارچێوەی هەماهەنگییەکی نێودەوڵەتی لەگەڵ 32 وڵاتی ئەندام لە ئاژانسی نێودەوڵەتی وزە (IEA)، بڕیار دراوە بە ناردنی 172 ملیۆن بەرمیل نەوت  لە یەدەگی ستراتیژیی ئەمریکا (SPR) بۆ بازاڕەکان.

 ئەم هەنگاوە بەشێکە لە پلانێکی فراوانتر بۆ دابەزاندنی نرخەکانی وزە لەسەر ئاستی جیهان، کە تێیدا وڵاتانی ئەندام بە کۆی گشتی 400 ملیۆن بەرمیل نەوت و بەرهەمە پاڵاوەتەکان دەخەنەڕوو و بە گوێرەی زانیارییەکان  بڕیارە پرۆسەی دەرکردنی نەوتە ئەمریکییەکە لە هەفتەی داهاتووەوە دەست پێ بکات و نزیکەی 120 رۆژ بخایەنێت.

کریس رایت، وەزیری وزەی ئەمریکا، جەختی لەوە کردەوە، کە ئەم بڕیارە بۆ پاراستنی ئاسایشی وزەی وڵاتە و ئاماژەی بەوە کرد کە واشنتۆن پلانی هەیە لە ماوەی ساڵێکدا 200 ملیۆن بەرمیل نەوت بۆ یەدەگی ستراتیژی بگەڕێنێتەوە، کە ئەمەش 20٪ زیاترە لەو بڕەی ئێستا دەردەکرێت و بەبێ تێچووی زیادە بۆ باجدەران دەبێت.

ناوبراو ئاماژەی بەوەش کردوە، کە ئەم سیاسەتە نوێیە کۆتایی بە هەوڵەکانی ئێران و گرووپە لایەنگرەکانی دەهێنێت بۆ هەڕەشەکردن لە ئاسایشی وزەی ئەمریکا و هاوپەیمانەکانی.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، لە لێدوانێکی نوێدا دەربارەی جەنگەکەیان لەگەڵ ئێران رایگەیاند، سوپای ئەمریکا دەستکەوتی زۆری بەدەستهێناوە، کە کەس پێشبینی نەدەكرد و پرۆسە سەربازییەکانیان زۆر لە خشتەی کاتیی دیاریکراو پێشترن. 

ترەمپ جەختی لەوە کردەوە، کە ئەم ئۆپەراسیۆنە کورتخایەنە رێگر دەبێت لە هەڵگیرسانی جەنگێکی گەورە و ماڵوێرانکەر، ئاماژەی بەوەش دا، کە جەنگ بۆ ئەمریکا "کارێکی ئاسانە" و تا ئێستا توانیویانە بنکەکانی بەرهەمهێنانی درۆن و نزیکەی 28 بەلەمی سەربازیی ئێران کە خەریکی چاندنی مین بوون، لەناو ببەن.

لە بەشێکی تری قسەکانیدا، سەرۆکی ئەمریکا ئاشکرای کرد، کە هێزەکانیان دوو جار سەرکردایەتی باڵای ئێرانیان کردووەتە ئامانج و بە تەواویش هێزی دەریایی ئەو وڵاتەیان پەکخستووە.

سەبارەت بە لێکەوتە ئابوورییەکانیش، دڵنیایی دایە بازاڕەکانی جیهان، کە رەوشەکە لەژێر کۆنترۆڵدایە و بەم نزیکانە نرخی نەوت دادەبەزێنن، ئەمەش وەک ئاماژەیەک بۆ سەرکەوتنی ستراتیژیی ئەمریکا لەم روبەڕوبوونەوەیەدا.

چین هێرشکردنە سەر مەدەنییەکان سەرکۆنە دەکات و ئاشکرایکرد، پێویستە سەروەریی خاکی وڵاتانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بپارێزرێت.

وەزارەتی دەرەوەی چین لە نوێترین پەیامیدا سەبارەت بە گرژییەکانی ناوچەکە، جەختی لە پێویستیی رێزگرتن لە سەروەریی خاکی هەموو وڵاتانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست کردەوە.

وەزارەتی دەرەوەی چین لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، پەکین هەموو جۆرە هێرشێک بۆ سەر هاووڵاتییانی مەدەنی سەرکۆنە دەکات.

ئاماژەی بەوەش کردووە، ئەوان پەیوەندییەکانیان لەگەڵ سەرجەم لایەنەکان چڕتر دەکەنەوە بە مەبەستی هێورکردنەوەی رەوشەکە و گەڕاندنەوەی ئاشتی بۆ ناوچەکە.

چین لە پەیامەکەیدا جەختی لەوەشکردووەتەوە، کە دەبێت سەروەریی هەموو دەوڵەتانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست رێزی لێ بگیرێت و ئاسایش و یەکپارچەیی خاکەکەیان پارێزراو بێت.

نێردەی تایبەتی ئەمریكا بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست رایگەیاند كە ئەمریكا توانیویەتی تا ئێستا سێ دامەزراوەی پیتاندنی یۆرانیۆم لە ئێران لەناو بەرێت.

ستیڤ ویتكۆف نێردەی تایبەتی ئەمریكا رایگەیاند كە وڵاتەكەی ناوەندە سەرەكییەكانی پیتاندنی یۆرانیۆمی لە نەتەنز و ئەسفەهان و فۆردۆ تێكشكاندووە، ئەم هەنگاوەش بۆ رێگری بوو لە هەوڵەكانی تاران بۆ پەرەپێدانی بەرنامە ناوەكییەكەی و پاراستنی رەوشەكە لە مەترسی.

ئاماژەی بەوەشكرد، ئێران 460 كیلۆگرام یۆرانیۆمی پیتێنراوی هەبووە و دەیتوانی لە دە رۆژدا چەكی ئەتۆمی لێ دروست بكات. 

دوای ئەوەی سەرۆکی ئەمریکا هۆشداری دایە ئێران لەبارەی چاندنی مینەوە، دواتر رایگەیاند 10 کەشتی ئەو وڵاتەیان لەکاتی چاندنی میندا تێکشکاندووە 
سەرۆکی ئەمریکا، لەبارەی دەنگۆی چاندنی مین لە گەروی هورمزدا لەلایەن ئێرانەوە راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و هۆشداریشی دایە ئێران لە ئەگەری ئەنجامدانی ئەو کارە. 
لە سەرەتادا، دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا لە رێگەی پەڕەی تایبەتیی خۆی لە تروس سۆشیاڵ ئاماژەی بەوەدا، دەنگۆی ئەوە بڵاوبووەتەوە کە ئێران لە گەروی هورمز سەرقاڵی چاندنی مینە.
ئەوشی روونکردەوە، ئەگەر بەڕاستی ئێران مینی لە گەروەکەدا چاندبێت، ئەوا ئەمریکا دەخوازێت بە زووترین کات ئەو مینانە لاببرێن، ئەگەرنا لێکەوتەی سەربازیی قورستر لەسەر ئەو وڵاتە دروستدەبێت.
لەلایەکی تریشەوە، فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا سێنتکۆم رایگەیاند، لەماوەی چەند سەعاتی رابردوودا توانیویانە 16 کەشتیی ئێران کە سەرقاڵی چاندنین مین بوون، لەلایەن هێزەکانیانەوە بەتەواویی تێکشکێنراون.

وەزیری جەنگی ئەمریکا دەڵێت؛ توانای موشەکیی ئێرانیان لەناوبردووە و بڕیاری راگرتنی جەنگ لە دەستی ترەمپە.

پیت هیگسێس وەزیری جەنگی ئەمریکا لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، تواناکانی تاران لە بەرهەمهێنانی موشەک بە تەواوی لەناوبراون و هێزە ئەمریکییەکان توانیویانە مەترسییەکانی سەر دەریا کەم بکەنەوە.

وتیشی، تاران تۆمەتبارە بەوەی کە مەدەنییەکان دەکاتە ئامانج و لەناو نەخۆشخانە و قوتابخانەکانەوە موشەک ئاراستە دەکات.

وەزیری جەنگی ئەمریکا ئەوەشی خستەڕوو، توانای ئێران بۆ هەڵدانی موشەک بە شێوەیەکی بەرچاو کەمی کردووە و ژێرخانی سەربازیی ئەو وڵاتە ئامانجی سەرەکیی هێرشەکانیانە.

راشیگەیاند، ئێران ئێستا تەنهایە و لەم جەنگەدا دەدۆڕێت، ئاماژەی بەوەشکرد کە ئەرکی لەپێشینەیان پاراستنی هێزە دەریاییەکانی ئەمریکا و رێگریکردنە لەوەی ئێران ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی.

سەبارەت بە راگرتنی جەنگ و کۆتاییهێنان بە هێرشەکان پیت هیگسێس ئاشکرایکرد، کاتێک جەنگ رادەگیرێت، کە ترەمپ بریار دەدات و بڕیاری کۆتایی تەنها لای سەرۆکی ئەمریکایە.

راوێژكارانی سەرۆكی ئەمریكا بە نهێنی كار بۆئەوە دەكەن ترەمپ رازی بكەن لە شەڕی ئێران بكشێتەوە.

رۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵی ئەمریكی ئاشكرایكردووە، راوێژكارانی دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا بە نهێنی لە هەوڵی ئەوەدان ترەمپ رازی بكەن لە شەڕی ئێران بكشێتەوە و داوا دەكەن، سەرۆكی ئەمریكا روونی بكاتەوە كە سوپای وڵاتەكەی بەشێكی زۆر لە ئامانجەكانی لە ئێران بەدەستهێناوە.

ئەو راوێژكارانە دەیانەوێت ترەمپ هان بدەن رایبگەیەنێت كە بەرنامە موشەكییەكەی ئێرانیان شكستپێهێناوە و كەشتییەكانی ئەو وڵاتەشیان لەناوبردووە، توانای ئێرانیشیان بۆ پشتیوانیكردنی گروپەكانی ناوچەكە پەكخستووە و رێگریشیان كردووە لەوەی ئێران ببێتە خاوەنی چەكی ئەتۆمی.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا و ڤلادمیر پوتن سەرۆكی روسیا لە پەیوەندییەكی تەلەفۆنیدا رەوشی ئێران و ئۆكرانیان تاوتوێكرد.

یوری ئوشاكوڤ یاریدەدەری سەرۆكی روسیا رایگەیاند، ترەمپ پەیوەندی بە پوتنەوە كردووە بۆ تاوتوێكردنی چەندین بابەتی گرنگ و پەیوەست بە پێشهاتەكانی ئێستا و رەوشی جیهان بە گشتی.

وتیشی، پەیوەندییەكە نزیكەی سەعاتێكی خایاندووە و باس لە شەڕی ئێستای ئێران و دانوستانەكان لەبارەی ئۆكراین بە بەشداری نوێنەرانی ئەمریكا كراوە.

بەپێی زانیاریی میدیاكانی روسیاش، لەو پەیوەندییەدا ترەمپ هەڵسەنگاندنی خۆی لەبارەی هەڵمەتەكانی ئێستای ئەمریكا و ئیسرائیل خستووەتەڕوو، بیروڕاش سەبارەت بە رەوشی ئێران ئاڵوگۆڕ كراوە.

سەرۆکی ئەمریکا لە نوێترین لێدوانیدا دەربارەی گرژییەکانی نێوان واشنتۆن و تاران، سەرکەوتنی گەورەی وڵاتەکەی لە ئۆپەراسیۆنی "تووڕەیی قارەمانانە" راگەیاند و ئاماژەی بەوەکرد، کە هێزەکانیان گورزێکی کوشندەیان لە ئێران داوە.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، لە ماوەی تەنها سێ رۆژ و نیودا، هێزەکانی ئەمریکا توانیویانە 46 کەشتیی جەنگیی ئێران نوقم بکەن و هێزی دەریایی ئەو وڵاتە بە تەواوەتی تێکبشکێنن.

سەرۆکی ئەمریکا جەختی کردەوە، ئەگەر ئەو ئۆپەراسیۆنە سەربازییانە ئەنجام نەدرانایە، ئێران دەبووە خاوەنی چەکی ئەتۆمی، وتیشی: "نزیکەی %80ی پێگە و سەکۆکانی هەڵدانی موشەکی ئێرانمان وێران کردووە."

دۆناڵد ترەمپ ئاماژەی بەوەکرد، جەنگی دژی ئێران بەردەوامە و تا بنبڕکردنی تەواوەتی مەترسییەکانی تاران و تێکشکاندنی توانای درۆنی و موشەکی ئەو وڵاتە، لە هێرشەکانیان ناوەستن.

راشیگەیاند، ئەوان لەسەر رژێمێک سەرکەوتوون کە 47 ساڵە هەڕەشە لە ئەمریکا دەکات، بەڵام هێشتا سەرکەوتنەکە نەگەیشتووەتە ئەو ئاستە کۆتاییەی کە مەبەستیانە.

هەر لە لێدوانەکەیدا، ترەمپ رەخنەی توندی لە ئیدارەی پێشوو گرت و وتی، لە سەردەمی بایدندا ئەمریکا مەزن نەبوو و رێگە درا "خەڵکی خراپ و تیرۆریست" روو لەو وڵاتە بکەن، بەڵام ئێستا بارودۆخەکە گۆڕاوە.

کۆشکی سەرۆکایەتی روسیا 'کرملن' بڵاویکردەوە، پوتن لەگەڵ ترەمپ دەربارەی ئێران قسەی كرد و پوتن، چەند پێشنیازێكی خستووەتە بەردەم ترەمپ بۆ كۆتاییهێنان بە جەنگی ئێران بە خێرایی.

یوری ئۆشاکۆڤ، یاریدەدەری سەرۆکی روسیا رایگەیاند، ئەمڕۆ دووشەممە، ڤلادیمێر پوتن سەرۆکی روسیا و دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا، لە رێگەی پەیوەندییەکی تەلەفۆنییەوە دواین پەرەسەندنە نێودەوڵەتییەکانیان تاوتوێ کردووە.

ئۆشاکۆڤ ئاماژەی بەوەکرد، پەیوەندییەکە لەسەر داوای ترەمپ بووە و نزیکەی سەعاتێکی خایاندووە، گفتوگۆکە بە شێوەیەکی راستەوخۆ و بونیاتنەرانە بەڕێوەچووە، کە تێیدا جەخت کراوەتەوە سەر ململانێی ئێستا و دانوستانە دووقۆڵییەکان.

لە بەشێکی تری کۆبوونەوەکەدا، هەردوو سەرۆک هەڵسەنگاندنیان بۆ رەوشی ئێران و ئۆپراسیۆنە سەربازییەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل کردووە، ئۆشاکۆڤ وتیشی، ئاڵوگۆڕی بیروڕای قووڵ و بەسوود لەسەر رەوشی ناوخۆیی ئێران و کاریگەرییەکانی لەسەر ناوچەکە ئەنجامدراوە.

هەروەها رەوشی ڤەنزوێلا و کاریگەرییەکانی لەسەر بازاڕی نەوتی جیهانی تەوەرێکی تری گفتوگۆکانی نێوان پوتن و ترەمپ بووە،هەردووکیان رێککەوتوون لەسەر ئەوەی کە ئەم جۆرە پەیوەندییانە بە شێوەیەکی بەردەوام و رێکخراو لە نێوانیاندا بەردەوام بێت.

سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت: چاوەڕوان دەکەین جەنگی ئێران بەمزوانە کۆتایی بێت و زۆربەی ئامانجەکانیان لە ئێران پێکاوە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە چاوپێکەوتنێکی نوێدا لەگەڵ تۆڕی هەواڵی (CBS)، چەند زانیارییەکی گرنگی سەبارەت بە داهاتووی ململانێ سەربازییەکانی وڵاتەکەی و ئێران ئاشکراکرد.

ترەمپ رایگەیاند، جەنگی دژی ئێران بە خێراییەکی زۆر زیاتر لەوەی پێشتر پلانی بۆ داڕژابوو بەڕێوەدەچێت و وتی: "ئەم جەنگە بە رێژەیەکی زۆر کۆتاییپێهاتووە  و ئامانجەکان خەریکن دەپێکرێن.

لە بەشێکی تری قسەکانیدا، ترەمپ ئاماژەی بە قۆناغی دوای "خامنەیی" کرد و رایگەیاند، لە ئێستاوە بیر لە دیاریکردنی کەسایەتییەک دەکەنەوە بۆ ئەوەی شوێنی رێبەری باڵای ئێران بگرێتەوە.

سەرۆکی ئەمریکا ئەوەشی خستەڕوو، لە ئێستادا بیر لەوەدەکاتەوە، دەستبەسەر گەرووی هورمزدا بگرێت.

ترەمپ ئاشکراشیکرد، ئێران هێزی دەریایی و هێزی ئاسمانی و سیستەمی پەیوەندیی نەماوە، هەروەها باشترە لێپرسراوانی ئێران هیچ كارێكی پێشێلكاری نەكەن ئەگەر نا ئەوە دەبێتە كۆتایی ئەو وڵاتە.

لە سەرەتای دەستپێكی هێرشەكانی ئەمریكا و ئیسرائیل بۆسەر ئێران، تا ئێستا 10 كەشتی لە گەرووی هورمز یان كراونەتە ئامانج.

ئاژانسی ئاسایشیی دەریایی بەریتانیا بڵاویكردووەتەوە، لە دەستپێكی هێرشەكانی ئەمریكا و ئیسرائیلەوە بۆسەر ئێران، تا ئێستا 10 كەشتی لە گەرووەكەدا كراونەتە ئامانج.

رێكخراوی دەریایی نێودەوڵەتیش رایگەیاندووە، تەنها لە هەفتەی یەكەمی شەڕدا نۆ كەشتی لە گەرووەكەدا بە ئامانجگیراون، كە لە چوار هێرشیاندا حەوت كەس گیانیان لەدەستداوە.

كۆمپانیای شیكاریی كەیپلێر كە سەكۆی مارین ترافیك بەڕێوەدەبات رایگەیاندووە، ئێران ئامانجی لە داخستنی گەرووەكە كەشتییەكان نییە، بەڵكو پەكخستنی بازرگانی و ئابوریی جیهانە.

گەرووی هورمز بە رێڕەوێكی گرنگی بازرگانی لە جیهاندا دادەنرێت، بەتایبەتیش نەوت و غاز، كە گەرووەكە رێڕەوی سەرەكی تێپەڕبوونی نەوتی عیراق و وڵاتانی كەنداوە بەرەو جیهان و 20٪ی نەوتی جیهان بە گەرووی هورمزدا تێدەپەڕێت.