هەزاران سەربازی ئەمریکی و فلیپینی دەستیان بە مانۆڕە سەربازییە ساڵانەکانیان کرد، کە ئەمساڵ بۆ یەکەمجار هێزێکی سوپای ژاپۆنیش تێیدا بەشدارە.

ئەم مانۆڕانە مەشق و راهێنانی بە تەقەمەنی زیندوو دەکرێت لە ناوچەکانی باکووری فلیپین کە دەڕواننە سەر دەربەندی تایوان، هەروەها لەو ناوچانەی دەکەونە سەر دەریای چینی باشوور، کە ناوچەیەکی جێناکۆکە و بەردەوام گرژی لەنێوان هێزی دەریایی فلیپین و چین تێیدا روودەدات.

عەقید دێنس هێرناندێز، وتەبێژی هێزەکانی فلیپین رایگەیاند کە سوپای ژاپۆن بە1400 سەرباز بەشداری دەکات و موشەکی کروزی جۆری 88 بۆ نوقمکردنی کەشتییەک لە کەناراوەکانی "باوای" باکوور بەکاردەهێنێت.

کۆلۆنێل ڕۆبێرت بان، وتەبێژی هێزەکانی ئەمریکا رایگەیاند کە ئەم مانۆڕە نیشانەی "هاوپەیمانییەکی بەهێزە لەگەڵ فلیپین" و جەختی لە پابەندبوونی واشنتون کردەوە بۆ ناوچەیەکی ئازاد و کراوە لە زەریای هیندی و هێمن.

هەروەها ئاماژەی بەوە کرد کە شەڕی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست کاریگەری لەسەر ژمارەی هێزە بەشداربووەکانی ئەمریکا نابێت.

ئەم جووڵە سەربازییانە لە کاتێکدایە کە چین فشارە سەربازییەکانی بۆ سەر تایوان زیاد کردووە، ، فێردیناند مارکۆس، سەرۆکی فلیپین پێشتر هۆشداری دابوو کە بەهۆی نزیکی وڵاتەکەی لە تایوان، هەر جەنگێک لەو ناوچەیەدا رووبدات، فلیپین بەبێ ویستی خۆی پەلکێشی ناو ململانێکان دەکرێت، مارکۆس رێککەوتنامەی بەرگری هاوبەشی ساڵی 1951ی نێوان مانیلا و واشنتون بە کۆڵەکەیەکی سەرەکی ئاسایشی وڵاتەکەی دادەنێت.

میدیاکانی ئەمریکا، دەستگیرکردنی ژنێکیان لە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی لۆس ئەنجلوس راگەیاند، کە تۆمەتبارە بە گرێبەستی نایاسایی فرۆشتنی چەک بۆ ئێران، ژنەکە بە نەتەوە ئێرانییە و تەمەنی 44 ساڵە.

داواکاری گشتی ئەمریکا لە کالیفۆرنیا بە میدیای وڵاتەکەی رایگەیاند، ژنێکی ئێرانی تەمەن 44 ساڵ بە ناوی شەمیم مافی لە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی لۆس ئەنجلوس دەستگیرکرا، ئەوەش بە تۆمەتی تێوەگلانی لە گرێبەستی نایاسایی چەک بۆ بەرژەوەندی  ئێران.

بەگوێرەی راپۆرتێکی رۆژنامەی نیویۆرک پۆست، ئەو ژنە تۆمەتبارە بەوەی لە رێگەی کۆمپانیایەکی تۆمارکراو لە وڵاتی عومان، هەستاوە بە رێکخستنی چەندین گرێبەستی فرۆشتنی درۆن، بۆمب و ملیۆنان فیشەک بە وڵاتی سودان.

 یەکێک لە گرێبەستە دیارەکان بڕی 70 ملیۆن دۆلاری تێپەڕاندووە و تایبەت بووە بە کڕینی درۆنی جۆری (مۆهاجیر-6) و کەرەستە سەربازییە پەیوەندیدارەکان.

 لێکۆڵینەوەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەم ژنە، لە ساڵی 2016وە مافی نیشتەجێبوونی هەمیشەیی ئەمریکای هەیە، لە نێوان ساڵانی 2022 بۆ 2025 پەیوەندی بە وەزارەتی هەواڵگری ئێرانەوە هەبووە، بەڵام ناوبراو لە سەرەتای لێکۆڵینەوەکاندا سەرجەم تۆمەتەکانی رەتکردوەتەوە.

میدیاکانی ئەمریکا  بڵاویانکردەوە لە روداوێکی تەقەکردندا، لە ئەمریکا هەشت منداڵ کوژران، پۆلیسی شاری شریڤپۆرت دەڵێت؛ لە کاتی روبەڕوبوەنوەدا ئەو کەسی تەقەی کردوە کوژراوە.

پۆلیسی شاری شریڤپۆرتیش لە ویلایەتی لویزیانار  بە میدیای وڵاتەکەی راگەیاند، لە تەقەکردنێکی هەڕەمەکیدا، هەشت منداڵ کوژراون، کە تەمەنیان لە نێوان یەک بۆ 14 ساڵدایە.

بەوتەی بەرپرسانی پۆلیسی، تاوانبارەکە دوای تەقەکردنەکە ئۆتۆمبێلێکی  برداوە و لە شوێنی روداوەکە هەڵاتووە، بەڵام  لە روبەڕوبونەوەی لەگەڵ پۆلیسدا کوژراوە.

پۆلیسی ویلایەتەکە،  تا ئێستا وردەکاری زیاتری لەبارەی ناسنامەی تەقەکەرەکە بڵاونەکردووەتەوە، بەڵام  ئاماژەی بەوەکردوە، رەنگە روداوەکە پەیوەندی بە کێشەی خێزانییەوە هەبێت، چونکە  ژمارەیەک لەو منداڵانەی کوژراون کەسوکاری تاوانبارەکەن.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، ئەمڕۆ یەکشەممە، ڕایگەیاند کە گەیشتن بە رێککەوتن لەگەڵ تاران حەتمییە و بە شێوەیەکی "دۆستانە یان سەخت" ئەنجام دەدرێت.

ترەمپ لە لێدوانێکدا بۆ کەناڵی ئەی بی سی نیوز ئاماژەی بەوە کرد: ئێران پێشێلکارییەکی مەترسیداری بۆ رێککەوتنی ئاگربەست ئەنجام داوە، بەڵام ئێمە هێشتا بڕوامان وایە کە دەتوانین بگەیەنە رێککەوتن.

سەرۆکی ئەمریکا جەختی لەسەر پێویستیی یەکلاییکردنەوەی پرسەکە کردەوە و وتی: رێککەوتن لەگەڵ ئێران بە شێوەیەک لە شێوەکان هەر روو دەدات، جا بە رێگەی دۆستانە بێت یان بە رێگەیەکی سەخت.

هاوکات لەگەڵ لێدوانە توندەکانی بەرامبەر تاران، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند کە بڕیارە نوێنەرانی وڵاتەکەی ئێوارەی سبەی بگەنە "ئیسلام ئاباد"ی پایتەختی پاکستان بە مەبەستی ئەنجامدانی خولێکی نوێی دانوستانەکان.

ئەم لێدوانانەی ترەمپ لە کاتێکدایە کە گرژییەکانی نێوان واشنتن و تاران لەسەر چەندین دۆسیەی هەرێمی و نێودەوڵەتی گەیشتووەتە ئاستێکی هەستیار.

خاڤێر میلای، سەرۆکی ئەرجەنتین، بە سەردانێکی رەسمی گەیشتە ئیسرائیل، ئەوەش لە پێشینەی بەشداریکردنی لە مەراسیمی داگیرساندنی مەشخەڵ لە ئاهەنگی فەرمیی "ڕۆژی سەربەخۆیی ئیسرائیل" لە قودس.

بڕیارە لەم سەردانەدا میلای باڵیۆزخانەی ئەرجەنتین لە تەل ئەبیبەوە بۆ قودس بگوازێتەوە و بە فەرمی بیکاتەوە، ئەمەش وەک جێبەجێکردنی بەڵێنەکانی پێشووی بۆ پاڵپشتیکردنی ئیسرائیل.

ڕاگەیاندنی دەستپێکردنی هێڵێکی ئاسمانی ڕاستەوخۆ لە نێوان فڕۆکەخانەی بن گۆریۆن و بوێنس ئایریس، بە ئامانجی بەهێزکردنی پەیوەندییە سیاسی و ئابوورییەکانی نێوان هەردوو وڵات.

دوێنێ شەممە، شاری میلانۆ بووە وێستگەیەكی نوێ بۆ كۆبوونەوەی سەركردە راستڕەوە توندڕەوەكانی ئەوروپا و لە شەقامەكانیشەوە دروشمی توند لە دژی سیاسەتەكانی ئێستای وڵاتانی ئەورپی وترانەوە

لە شاری میلانۆی ئیتاڵیا گردبوونەوەیەكی جەماوەریی گەورە و هاوكات كۆبوونەوەی لوتكەی سەركردە راستڕەوەكانی ئەوروپا بەڕێوەچوو.

هەزاران كەس لە بەردەم 'كاتدراڵی دۆمۆ' لە میلانۆ كۆبوونەوە، دروشمی دژە كۆچبەرییان بەناونیشانی "لە ئەوروپا ببینە سەروەری ماڵ و وڵاتی خۆمان" دەوتەوە، ئامانجیشیان دەربڕینی ناڕەزایەتی بوو دژی كۆچی نایاسایی و سیاسەتەكانی ئێستای یەكێتییەكە.

ئەم چالاكییە یەكەم دەركەوتنی گەورەی هاوپەیمانیی "نیشتمانپەروەران بۆ ئەوروپا" بوو كە تێیدا سەركردە دیارە راستڕەوە توندڕەوەكان بەشدارییان تێدا كرد و وتاریان پێشكەش كرد.

ئەم كۆبوونەوەیە تەنیا چەند رۆژێك دوای شكستی 'ڤیكتۆر ئۆربان' لە هەڵبژاردنەكانی هەنگاریا هات، هەر بۆیە سەركردەكان هەوڵیاندا لە ڕێگەی ئەم گردبوونەوەیەوە هێزی خۆیان لە یەكێتیەكە دووپاتبكەنەوە و نیشانی بدەن كە هێشتا كاریگەرییان ماوە.

لە هەمان كاتدا، لە شوێنێكی نزیكی میلانۆ، گردبوونەوەیەكی دژە فاشیزم بەڕێوەچوو كە تێیدا خەڵك ناڕەزایەتییان بەرامبەر بە وتاری توندی ئەو پارتە راستڕەوانە دەربڕی.

ئێستا كە ئەوروپا بەدەست قەیرانە ناوخۆییەكانییەوە گرفتارە، گردبوونەوەی لایەنگرانی ئەم هاوپەیمانێتییە، وەك نیشانەیەكی روون بۆ گۆڕانی رەوتی سیاسی لە ئەوروپا دەبینرێت.

گردبوونەوەكە بە دەستپێشخەری ماتیو سالڤینی، سەرۆكی پارتی كۆمەڵەی ئیتاڵی رێكخرابوو، لەژێر دروشمی سەروەری لە نیشتمانی خۆمان بەڕێوەچوو.

سالڤینی بە راشكاوی پشتگیری خۆی بۆ ڤیكتۆر ئۆربان دووپاتكردەوە و رایگەیاند، پاراستنی سنوورەكان و دژایەتی بازرگانانی مرۆڤ خاڵی هاوبەشیانە.

لەلایەكی ترەوە، جۆردان باردێلا، سەرۆكی پارتی كۆمەڵی نیشتمانی فەڕەنسا، پەیامێكی توندی ئاراستەی ماكرۆن كرد و سەركەوتنی راستڕەوەكانی لە هەڵبژاردنی داهاتوودا بە نزیك و مسۆگەر وەسف كرد.

ئەم جۆرە وتارانە لەگەڵ دروشمی خۆپیشاندەران بۆ دەركردنی بەكۆمەڵی كۆچبەران یەكی دەگرتەوە.

خاڵێكی سەرنجڕاكێش لەم هەڵكشانەدا، كاریگەری دۆناڵد ترەمپ بوو لەسەر جەماوەری راستڕەو، بەشێك لە بەشداربووان بەئاشكرا داوایان دەكرد كە ئەوروپا هەمان سیاسەتی توندی ترەمپ پەیڕەو بكات بۆ گەڕاندنەوەی كۆچبەران.

لە خولی ئێستای پەرلەمانی ئەوروپادا هێزە راستڕەوەكان بە شێوەیەكی بەرچاو گەشەیان كردووە و دابەشبوون بەسەر سێ گرووپی سەرەكیدا كە پێكەوە نزیكەی 200 كورسییان لە كۆی 720 كورسی هەیە.

داهاتووی ئەوروپا ئێستا لە نێوان پاراستنی بەهاكانی یەكێتییەكە و گەڕانەوە بۆ نەتەوەپەرستییەكی توند، لەبەردەم تاقیكردنەوەیەكی سەختدایە.

ئەمریکا داوا دەکات کوبا سیستمی ئابوریی وڵاتەکەی بگۆڕێت و دەشڵێت: یارمەتیی حوکمەتی هاڤانا دەدەم ئەگەر بیانەوێت وڵاتەکەیان ببوژێننەوە

لێپرسراوانی ئەمریکا داوایان لە کوبا کردووە کە سیستمە ئابورییەکەی لە سۆشیالیزمەوە بگۆڕێت بۆ سیستمێکی پشتبەستوو بە بازاڕی ئازاد و قەرەبووی ئەو هاووڵاتی و کۆمپانیا ئەمریکییانە بکاتەوە کە لە ساڵانی شەستەکانی سەدەی رابردوو، دەستیان بەسەر سەرمایەکانیاندا گیراوە

وەفدێکی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا کۆتایی هەفتەی رابردوودا و سەردانی هاڤانی پایتەختی کوبایان کرد کە لە ساڵی 2016ـەوە ئەمە یەکەم سەردانیکردنی وەفدەکەیە بۆ ئەو وڵاتە، هێڵە گشتییەکانی داواکارییەکانیان بۆ حکومەتی کوبا خستەڕوو.

ئەوەش لە کاتێکدایە، کە کوبا بەدەست کەمیی سوتەمەنی و پچڕانی کارەباوە دەناڵێنێت.

بەپێی راپۆرتەکان، ئەمریکا داوای لە کوبا کردووە چاکسازیی ئابووری ئەنجامبدات، کەرتی تایبەت فراوان بکات، وەبەرهێنانی بیانی رابکێشێت و زیندانیانی سیاسی ئازاد بکات.

بەپێی زانیارییەکانی رۆژنامەی نیویۆرک تایمزیش بێت، لێپرسراوانی ئەمریکا پێشنیازی گەیاندنی خزمەتگوزاری ئینتەرنێتی مانگی دەستکردی ستارلینکـی 'ئیلۆن مەسک'یان بۆ کوبا کردووە و داوایان کردووە رێگە بە پەیوەندییەکی ئینتەرنێتی بێ سنوور بدرێت.

ئاژانسی ئەکسیۆس بڵاویکردەوە، واشنتۆن داوای لە هاڤانا کردووە رێگە بە ئازادییە سیاسییە زیاترەکان بدات، کە لە کۆتاییدا ببێتە هۆی ئەنجامدانی "هەڵبژاردنی ئازاد و دادپەروەرانە. ماڵپەڕەکە لە زاری بەرپرسێکی ئەمریکییەوە گواستوویەتییەوە کە نوخبەی دەسەڵاتداری دوورگەکە دەرفەتێکی کەمیان لەبەردەمدایە بۆ ئەنجامدانی چاکسازییە سەرەکییەکانی ژێر چاودێری ئەمریکا، پێش ئەوەی بارودۆخەکە بە شێوەیەکی گەڕانەوەنەبوو خراپتر بێت.

مایکڵ کۆزاک، لێپرسراوی باڵای وەزارەتی دەرەوە ڕۆژی پێنجشەممە جەختی کردەوە کە ئەمریکا فشار لە کوبا دەکات تاکو چاکسازیی ریشەیی لە سیستمی ئابوریی وڵاتەکەیدا ئەنجامبدات.

ئاماژەی بەوەشکردووە، ترەمپ کە پێشتر هەڕەشەی داگیرکردنی وڵاتەکەی کردبوو، لەم دواییانەدا هەڵوێستی نەرمترە و ئاماژەی بەوەش کردووە، واشنتۆن دەتوانێت یارمەتی کوبا بدات بۆ تێپەڕاندنی قەیرانە ئابورییەکانی.

میگێل دیاز-کانێل سەرۆکی کوباش، بە تەلەفیزیۆنی 'ئاڕ تی' راگەیاند، وڵاتەکەی لە شەڕ لەگەڵ ئەمریکا ناترسێت.
جەختیشی کردەوە، هاڤانا ئامادەیە بۆ گفتوگۆ، بەڵام تەنها لەسەر بنەمای یەکسانی و بەبێ هیچ فشار و ناچارکردنێک.

ڕۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵ ی ئەمریکی لە زاری چەند سەرچاوەیەکەوە بڵاوی کردەوە، دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا پشتگیری لە دەستبەسەرداگرتنی دوورگەی خارگ ی ئێران لەلایەن سوپای وڵاتەکەیەوە ناکات، ئەوەش لەبەر ترسی لە کەوتنەوەی زیانی گیانیی یەکجار زۆر.

بەپێی سەرچاوەکان، بۆ سەرۆکی ئەمریکا پشتڕاست کراوەتەوە کە ئۆپەراسیۆنەکانی چونی هێزەکان بۆ دوورگەکە سەرکەوتوو دەبن.

لەگەڵ ئەوەشدا، ترەمپ پێی وابووە کە سوپای ئەمریکا دەبێتە ئامانجێکی ئاسان و تووشی خەسارەتێکی زۆر و قورسی وای دەبێت کە جێگەی قبووڵکردن نییە، وەک ئەوەی ڕۆژنامەکە ئاماژەی پێ داوە.

ئێران رەتیدەكاتەوە رەزامەندی دەربڕی بێت لەسەر هیچ وادەیەك بۆ دەستپێكردەوەی دانوستانەكان و مەرجیش بۆ هەر دانوستانێكی گریمانەیی دادەنێت
دوای ئەوی خولی پێشووی دانوستانی ئەمریكا و ئێران لە ئیسلام ئابادی پایتەختی پاكستان بێ ئەنجام كۆتایی هات، سەعید خەتیبزادە، جێگری وەزیری دەرەوەی ئێران لە پەراوێزی كۆڕبەندی ئەنتالیا رایگەیاند، تا ئێستا هیچ وادەیەك بۆ دەستپێكردنەوەی خولی نوێی دانوستان لەگەڵ ئەمریكا دیاریی نەكراوە.

وتیشی، پێویستە هەردوولا پێشوەختە رێككەوتن لەسەر چوارچێوەی لێكتێگەیشتن بكەن بۆ ئەوەی وتووێژەكان شكست نەهێنن و گرژییەكان پەرەی زیاتر نەسەنن.

راشیگەیاند، تاران بەهیچ شێوەیەك نایەوێت واشنتۆن لە پرسی ئەتۆمیدا لە یاسا نێودەوڵەتیەكان دەربچێت و لە دەرەوەی ئەو یاسایانە مامەڵەی لەگەڵدا بكات.

لەبارەی رەوشی گەروی هورمزیشەوە ئاماژەی بەوە كرد، پابەندبوونی ئێران بە پاراستنی ئاسایشی گەرووەكە بەستراوەتەوە بە رێزگرتنی ئەمریكا لە مەرجەكانی ئاگربەست.

هۆشداریشیدا، هەر پێشێلكارییەك یان جیاكارییەك دژ بە كەشتییە ئێرانییەكان، دەرئەنجامی توندی بۆ لایەنی بەرانبەر لێ دەكەوێتەوە.

سكرتێری ناتۆ دەڵێت پێشبینییەكان بۆ كشانەوەی ئەمریكا لە پەیمانی باكوری ئەتڵەسی دوورن لە راستییەوە، چونكە واشنتۆن لە ناتۆ ناكشێتەوە
مارك روته سكرتێری گشتیی ناتۆ رایگەیاند، پێشبینییەكان بۆ كشانەوەی ئەمریكا لە ناتۆ هیچ بنەمایەكیان نییە و دوورن لە راستییەوە، جەختیشیكردەوە، ئەو پاراستنە ئەتۆمییەی واشنتۆن بۆ ئەوروپای دابینكردووە، جێگەی هیچ گومانێك نییە.

وتیشی، چەتری ئەتۆمیی ئەمریكا گەرەنتی كۆتاییە بۆ ئاسایش و ئارامی لە وڵاتانی ئەوروپا و دڵنیاشە هەر وا دەمێنێتەوە.

لێدوانەكانی ئەم ماوەیەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا، ببووە هۆی دروستبوونی نیگەرانی لەبارەی كشانەوەی ئەو وڵاتە لە ناتۆ و رایگەیاندبوو، هاوبەشەكانی ناتۆ وەك پێویست پشتگیریی شەڕی دژی ئێران ناكەن.

ئەمریكا لێخۆشبوونی لە سزاكانی سەر نەوتی روسیا بۆ ماوەی مانگێك درێژكردەوە و بەوەش روسیا دەتوانێت لەو ماوەیەدا 100 ملیۆن بەرمیل نەوت بفرۆشێت.

ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ لێخۆشبوونێكی نوێی بۆ نەوتی روسیا دەركرد كە رێگە دەدات بە فرۆشتنی نەوت و بەرهەمە نەوتییەكانی روسیا بۆ ماوەی نزیكەی مانگێك و تا 16 مانگی داهاتوو بەردەوام دەبێت.

راوێژكاری سەرۆكی روسیاش رایگەیاند، درێژكردنەوەی لێخۆشبوون لە سزاكانی سەر نەوتی روسیا بۆ ماوەی مانگێك زیاتر لە 100 ملیۆن بەرمیل نەوت دەگرێتەوە كە ئێستا لە ناو كەشتییە نەوتهەڵگرەكاندان، دەشڵێت، واشنتۆن و وڵاتانی تر درك بە رۆڵی سەرەكی و بنەڕەتیی نەوت و غازی روسیا دەكەن لە سەقامگیركردنی ئابوری جیهاندا.

پێشتریش سكۆت بێسێنت وەزیری گەنجینەی ئەمریكا رایگەیاندبوو، هیچ پلانێك نییە بۆ درێژكردنەوەی لێخۆشبوونی سزاكانی سەر نەوتی روسیا.

لە مانگی ئاداری ئەمساڵیشدا ئەمریكا بڕیاریدا بە سوككردنی سزاكانی سەر نەوتی روسیا تا 11ی ئەم مانگە، بڕیارەكەش ئەو مامەڵانە ناگرێتەوە كە ئێران، كوبا و كۆریای باكووری تێدا بەشدارن.

بەرەبەیانی ئەمڕۆ شەممە، پۆلیسی ئەڵمانیا ڕایگەیاند کە بەهۆی تەقینەوەیەکی بەهێز لە ویلایەتی سارلاند لە رۆژئاوای وڵاتەکە، کەسێک گیانی لەدەستداوە و چەند کەسێکی دیکەش بە سەختی بریندار بوون.

وتەبێژێکی پۆلیس ئاشکرای کرد، روداوەکە لە شارۆچکەی فۆلکلینگن نزیك لە سنووری فەرەنسا و لە ژێر پردێکی تایبەت بە پیادە رویداوە، وقوربانییەکە پیاوێک بووە و بەهۆی سەختی برینەکەیەوە لە شوێنی روداوەکە گیانی لەدەستداوە.

بەگوێرەی لێدوانی پۆلیس، دەوروبەری سەعات 12ی شەو لە رێگەی پەیوەندییەکی تەلەفۆنییەوە ئاگادار کراونەتەوە کە دەنگی تەقینەوەیەکی بەهێز و هاواری هاوکاری بیستراوە‌، ودەستبەجێ هێزێکی زۆری پۆلیس گەیشتوونەتە شوێنەکە و ناوچەیەکی بەرفراوانیان لە دەوروبەری پردەکە گەمارۆ داوە.

پۆلیس ئاماژەی بەوەش کردووە کە چەند کەسێک برینەکانیان سەختە، بەڵام وردەکاری زیاتری لەسەر ناسنامەیان بڵاو نەکراوەتەوە.
پۆلیسی ئەڵمانیا جەختیشی کرداوە کە تا ئێستا هیچ زانیارییەک لەسەر هۆکاری تەقینەوەکە ئاشکرا نەکردووە و رایگەیاند کە لێکۆڵینەوەی ورد لەبارەی روداوەکە بەردەوامە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، رەنگە ئاگربەست درێژ نەکەمەوە ئەگەر تا رۆژی چوارشەممە نەگەینە رێککەوتن، بەداخەوە دەبێت جارێکی تر دەست بکەینەوە بە فڕێدانی بۆمب.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا بە ئاژانسی رۆیتەرزی رایگەیاند، دانوستانەکان لەگەڵ ئێران تا کۆتایی هەفتە بەردەوام دەبێت و هەواڵی خۆشیان پێگەیشتەوە، بەڵام ئەگەر بشگەنە رێککەوتن گەمارۆکان تا رێککەوتنی کۆتایی بەردەوام دەبێت.

سەرۆکی ئەمریکا، ئاماژەی بەوەشکردوە، لەگەڵ ناتانیاهۆ لەسەر هەندێک شت ناکۆکن، بەڵام ئەو هاوبەشێکی زۆر باشە، ئەوان کارێکی باشیان کردووە و سەبارەت بە لوبنانیش ئەوان یارمەتی لوبنان دەدەن بۆ ئاوەدانکردنەوە، ترەمپ وتویەتی؛ هاوبەشی باشیان لەوێ هەیە.

لەبارەی رێککەوتنی ئێرانەوە، سەرۆکی ئەمریکا وتویەتی؛ خشتەیەکی کاتیمان بۆ بەدەستهێنانی یۆرانیۆمی پیتێنراو لە ئێران دانەناوە و بە رێککەوتن یان بە هەر رێگایەکی پێویست بە دەستیدەهێنن.

بڕیارە رۆژی یەك شەممە دانوستانەكانی ئەمریكا و ئێران لە ئیسلام ئاباد دەستپێبكەنەوە و ترەمپیش رەتیدەكاتەوە پارە بە ئێران بدات

ماڵپەری ئەكسیۆس لە زاری لێپرسراوێكی ئەمریكاوە بڵاویكردووەتەوە، بە ئەگەرێكی زۆرەوە وەفدی ئێران و ئەمریكا رۆژی یەك شەممە جارێكی تر لە ئیسلام ئاباد كۆدەبنەوە، ئەمریكا پێشنیازیكردووە بڕی 20 ملیار دۆلاری بلۆككراو بدرێتە ئێران لە بەرانبەر گواستنەوەی یۆرانیۆمە پیتێندراوەكەی ئێران.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكاش لە وەڵامدا لە تۆڕی كۆمەڵایەتی تروس سۆشیاڵ رایگەیاند، هیچ پارەیەك نادەن بە ئێران و هەموو پاشماوە ئەتۆمییەكانیشی دەبەن.

وتیشی، ئێران رەزامەندی دەربڕیووە پیتاندنی یۆرانیۆم رابگرێت و گەروی هورمزیش بە هەمیشەیی بكاتەوە.

لێپرسراوێكی باڵای ئەمنیی پاكستان بە ئاژانسی رۆیتەرزی راگەیاندووە، گفتوگۆكانی نێوان ئەمریكا و ئێران گەیشتووەتە قۆناغێكی زۆر باش و گەیشتن بە رێككەوتنیش نزیكە لە قۆناغی كۆتایی، چاوەڕوان دەكرێت لە كۆبوونەوەی داهاتووی نێوان ئەمریكا و ئێراندا یاداشتێكی لێكتێگەیشتن ئیمزا بكرێت.

وەزیری بەرگریی فەرەنسا رایگەیاند، وڵاتانی فەرەنسا، بەلجیکا و هۆڵەندا خاوەنی هێز و توانایەکی باڵای مینڕێژکردن و پاککردنەوەی دەریاکانن، کە دەتوانرێت بەکاربهێنرێت بۆ مسۆگەرکردنی تێپەڕبوونی کەشتییە بازرگانییەکان لە گەروی هورمز

کاترین ڤۆترین، وەزیری بەرگریی فەرەنسا لە لێدوانێکی نوێدا بە ئاژانسی رۆیتەرزی راگەیاندووە، پلانەکەی ئەوان تەنها لایەنێکی بەرگریی هەیە و بە هیچ شێوەیەک هێرشبەرانە نییە، ئامانج لێی تەنها پاراستنی سەلامەتی رێڕەوە ئاوییە نێودەوڵەتییەکانە.

بابەتەکە لە کۆبوونەوەی ئەمڕۆی ئەنجومەنی بەرگریی و ئاسایشیی فەرەنسا بە سەرۆکایەتی ئیمانوێل ماکرۆن تاوتوێ دەکرێت، ئەوەش لە کاتێکدایە کە هەوڵە نێودەوڵەتییەکان بۆ گەڕاندنەوەی سەقامگیری بۆ ناوچەکە چڕبوونەتەوە.

گەروی هورمز کە یەکێکە لە گرنگترین ڕێڕەوە ئاوییەکانی جیهان، لە کاتی گرژییە سەربازییەکاندا، ئێران چەندین جار هەڕەشەی داخستنی گەروەکەی کردووە و لە ئێستاشدا ئەو وڵاتە "مینی دەریایی لە گەروەکە چاندووە و وەک هەڕەشەیەکی کرداریی بەکاریدەهێنێت".

سەرۆكی فەرەنسا و سەرۆك وەزیرانی بەریتانیا رێكخستنی لوتكەیەك تاوتوێ دەكەن بە مەبەستی كردنەوەی گەروی هورمز

بڕیارە ئەمڕۆ ئیمانوێل ماكرۆن سەرۆكی فەرەنسا و كیەر ستارمەر سەرۆك وەزیرانی بەریتانیا كۆببنەوە بۆ رێكخستنی لوتكەیەكی تایبەت بە وڵاتانی بەشدارنەبووی شەڕی دژی ئێران، بۆئەوەی پلانێكی گونجاو دابنێن بەمەبەستی دانانی چەند رێكارێكی سەلامەت بۆ كردنەوەی گەرووی هورمز و هاتوچۆی كەشتییەكان.

ماكرۆن ئاماژەی بەوەكردووە، ئەركی دابینكردنی ئاسایش بۆ گەروی هورمز تەنها بەرگریكارانە دەبێت و لەكاتی گونجاودا لەو گەروە جێبەجێ دەكرێت.

رۆلاند لێسكیور وەزیری دارایی فەرەنساش رایگەیاندووە، وڵاتانی گروپی حەوت ئامادەن بۆ روبەڕوبوونەوەی لێكەوتە ئابورییەكانی شەڕی دژی ئێران، بەڵام هەرگیز بە پێدانی باج بە تاران رازی نابن بۆ تێپەڕین بە گەروی هەرمزدا.

لەدوای راگەیاندنی ئاگربەستی نێوان ئەمریكا و ئێرانیش، دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا داوای لە وڵاتانی ئەوروپا كرد پلانێك بۆ كردنەوەی گەروی هورمز دابنێن.