دوای ماوەی شەش ساڵ لە هەڵدان و خولانەوەی بە دەوری خۆردا، کەشتیParker Solar Probe گەیشتە نزیکترین خاڵ لە خۆر، کە تاوەکو گەیشتووەتە ئەو خاڵە، کەشتییەکە رووبەڕووی چەندین دۆخی سەختی ناو بۆشایی ئاسمان بووەوە.

کلیک لێرە بکە بۆ بینینی کەشتییەکە بەشێوەی سێ دووریی

ناسا رایگەیاندووە، کاتێک کەشتییەکە دەگاتە نزیکترین خاڵ لە خۆر، پلەی گەرمی پێشەوەی دەگاتە هەزار و ٣٧٠ پلەی سیلیزی، بەڵام بەشی پشتەوەی کەشتییەکە لە ٣١٥ پلەی سیلیزیدا دەمێنێتەوە.

کەشتییەکە ماوەی چوار ساڵ کار لەسەر دیزاینکردنی کراوە و ماددەی سەرەکی دروستکردنەکەی کاربۆنە، بەشێوەیەک دیزاین کراوە کە بەرگەی بەرزی پلەی گەرمای خۆر بگرێت و ئەو فۆمە کاربۆنیەی بۆی دیزاین کراوە، بەجۆرێکە، رێگە نادات گەرمی بگاتە ئامێرەکە.

کەشتی پارکەر؛ حەوت هێندە زیاتر لە خۆر نزیک بووەتەوە بەراورد بە کەشتییە ئاسمانییەکانی پێشووتر، کەلە ئێستادا نێوانی پارکەر و خۆر ٦.٢ ملیۆن کیلۆمەترە.

بۆ یەکەمجار ئیسرائیل بە رەسمی دانی بە کوشتنی ئیسماعیل هەنیەی سەرۆکی مەکتەبی سیاسی حەماسدا نا و وەزیری بەرگری ئیسرائیل رایگەیاند، "چیمان بەسەر ئیسماعیل هەنیە و یەحیا سینوار و حەسەن نەسروڵادا هێنا لە تاران و غەززە و لوبنان، هەمان شت لە یەمەن دووبارە دەکەینەوە".

یسرائیل کاتس وەزیری بەرگری ئیسرائیل لە راگەیانراوێکدا بڵاویکردووەتەوە، "بەهێزەوە لە حوسیەکان دەدەین، ژێرخانی ستراتیژیی و لوتکەی سەرکردەکانیان بە ئامانج دەگرین، چیمان بەسەر ئیسماعیل هەنیە و و یەحیا سینوار و حەسەن نەسروڵادا هێنا لە تاران و غەززە و لوبنان، هەمان شت حەدیدە و سەنعای یەمەن ئەنجام دەدەینەوە".

ئاماژەی بەوەشکردووە، "دەمانەوێت نامەیەکی روون بگەیەنینە حوسیەکان، شکستمان بە حەماس هێنا، شکستمان بە حزبوڵا هێنا، سیستمی بەرگری ئێرانمان کوێر کردووە و زیانمان بە بەرهەمهێنانی تاران گەیاندووە، هەر ئێمە بووین رژێمی ئەسەدمان لە سوریا تێکشکاند و گورزی کوشندەمان لە بەرەکانی جەنگ دا، بۆیە بە هەمان شێوە حوسیەکان لە یەمەن دەکەینە ئامانج، کە لەئێستادا کۆتا رێکخراون ئیسرائیل بە ئامانج دەگرن".

دەشڵێت، "ئەوەی دەست لە ئیسرائیل بەرز بکاتەوە، دەستی دەبڕین و دەستی درێژی سوپای ئیسرائیل لێی دەدات و لێپرسینەوەی لێدەکات".

ئەو راگەیەنراوەی وەزارەتی بەرگری ئیسرائیل لەکاتێکدایە، کە هەفتەی رابردوو، چەند موشەکێک لە یەمەنەوە ئاڕاستەی ئیسرائیل کران و بنیامین ناتانیاهۆی سەرۆکوەزیرانی وڵاتەکەش داوای لە سوپای وڵاتەکەی کرد، وەڵامدانەوەیان هەبێت و رایگەیاند، "هێزەکانمان بۆ بەئامانجگرتنی ژێرخانی ستراتیژی حوسیەکان ئاڕاستە دەکەین".

لەدوای کوژرانی ئیسماعیل هەنیەی سەرۆکی مەکتەبی سیاسی حەماس لە تارانی پایتەختی ئێران لە رۆژی ٣١ی ٧ی ئەمساڵدا، ئەم یەکەمجارە ئیسرائیل بە فەرمی دان بەوەدا بنێت ئەوان کوشتویانە.

بەهۆی تەقینەوە لە کارگەیەکی تەقەمەنیدا لە تورکیا ١٢ کەس گیانیان لەدەستدا و بەپێی ئامارە سەرەتاییەکان سێ کەسیش بریندارن.

ئیسماعیل ئوستائۆغڵو پارێزگاری بالیکەسیر رایگەیاند، بەهۆی تەقینەوەیەک لە کارگەیەکی تەقەمەنیدا لە پارێزگای بالیکەسیر، ١٢ کەس گیانیان لەدەستدا و سێ کەسی دیکەش بریندار بوون.

باسی لەوەشکرد، تەقینەوەکە لە بەشی بەرهەمهێنانی کەپسولەکانی کارگەکەدا روویداوە.

وتیشی، هێشتا هۆکاری تەقینەوەکە نازانن چی بووە، بەهۆی تەقینەوەکەوە جگە لە زیانی گیانی ئەو بەشەی کارگەکە داڕماوە.

ئاماژەی بەوەشکرد، تیمەکانی پۆلیس و بەرگری شارستانی دەستیان بە لێکۆڵینەوە لە رووداوەکە کردووە و بەم زووانە دوایین ئاماری رووداوەکە و هۆکارەکەی لە رێگای میدیاکانەوە روون دەکەنەوە.

پنتاگۆن رایگەیاند، 900 سەربازی تری بۆ عیراق ناردووە و لە ئێستادا نزیكەی دوو هەزار و 500 سەربازی لە عیراق هەیە.

پاتریك رایدەر سكرتێری رۆژنامەوانی پنتاگۆن رایاگەیاند، لە چەند مانگی رابردوودا هێزی زیاتریان بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست زیادكردووە و لە رۆژانی رابردووشدا بۆ عیراق 900 سەربازو بۆ سوریاش بە هەمان شێوە900 سەربازیان ناردووە ، بەو شێوەیەش لەئێستادا لە عیراق دوو هەزار و 500 سەربازی ئەمریكی هەن .

دەشڵێت، تەنها لە هەفتەی رابردوو لە سوریا ژمارەی سەربازەكانیان بۆ دوو هێندە زیادیكردووە 
چەند دەسەڵاتدارێكی ئەمریكاش رایانگەیاندوە ،  ئەمریكا بۆ عیراق و سوریا بە یەكسانی هەمان ژمارەی سەربازی ناردووە بەهۆی مەترسی سەرهەڵدانەوەی داعش لەو دوو وڵاتەدا.

وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا هۆشداری لەشەڕی نێوان توركیا و هەسەدە لە سوریا دەدات و دەڵێت، شەڕی نێوان ئەو دوو لایەنە سودی بۆ هیچ لایەك نابێت.

ئانالینا بیربوك وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا لە لێدوانێكی رۆژنامەوانیدا ئاماژەی بەوەدا، شەڕی نێوان سوپای توركیا و هەسەدە لە سوریا مەترسیدارە و نابێت رووبدات، چونكە تەنها خزمەت بە تیرۆریستانی داعش دەكات.

ئەوەشی خستەڕوو، شەڕی نێوان توركیا و هەسەدە سودی بۆ هیچ لایەك نابێت، هاوكات، مەترسییە بۆ سەر ئاسایشی سوریا و توركیا.

وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا وتیشی، سەرەڕای ئەوەی توركیا مافی ئەمنی رەوای هەیە بۆ دوورراگرتنی وڵاتەكە لە شەڕ، بەڵام نابێت ئەم دۆخەی سوریا بقۆزێتەوە بۆ هێرشكردنەسەر كوردەكان.

سەرۆك كۆماری توركیا رایگەیاند، یەكپارچەیی خاكی سوریا هێڵی سورە و ئەنكەرە هاوكاریی خەڵكی ئەو وڵاتە دەكات و هەوڵی دەركردنی نەیارانی توركیا لە سوریا دەدەن.

رەجەب تەیب ئەردۆغان دوای تەوابوونی كۆبوونەوەی كابینەی حكومەتەكەی رایگەیاند: دڵخۆشە بەو گۆڕانكارییانەی لە سوریا روویداوە، وتیشی ئەوان لە شوێنە راستەكەی مێژوودا وەستان.

وتیشی، ئەو دۆخە نوێیەی كە لە سوریا روویداوە سەرنجی جیهانیانی بۆ لای خۆی ڕاكێشاوە، ئەوان وەك وڵاتێكی برای سوریا خوێندنەوەی باشیان بۆ دەسەڵاتی نوێی دیمەشق هەیە.

ئەردۆغان جەختی لە پشتیوانیی وڵاتەكەی بۆ گەلی سوریا كردەوە و رایگەیاند، رێگە بە كەس نادەن ببێتە هەڕەشە بۆ سەر توركیا.

ئەردۆغان جەختی لە یەكپارچەیی خاكی سوریا كردەوە، وتیشی، پاراستنی یەكپارچەیی خاك و پێكهاتەی سوریا لە هەر دۆخێكدا هێڵی سوری ئەوانە و لەم بارەیەوە پاشەكشەكە ناكەن.

کۆشکی کرێملن روونکردنەوەیەکی لەبارەی ئەو دەنگۆیانە بڵاوکردووەتەوە کە باس لە جیابوونەوەی ئەسما ئەسەد لە بەشار ئەسەد دەکات و ئاماژەی بەوەکردووە، ئەوانە دەنگۆن و دوورن لە راستییەوە.

کۆشکی کرێملن رایگەیاندووە، ئەو دەنگۆیانەی بڵاوبوونەتەوە لەبارەی جیابوونەوەی ئەسما ئەسەد لە بەشار ئەسەد دوورن لە راستییەوە و ئەسما ئەسەد هیچ داوایەکی لەو جۆرەی نەکردووە.

ئەو روونکردنەوەی کۆشکی کرێملن لەدوای بڵاوبوونەوەی چەند دەنگۆیەک دێت، کە باسیان لەوەدەکرد، ئەسما ئەسەد داوای جیابوونەوەی بۆ بەشار ئەسەدی هاوسەری ناردووە.

لە رۆژی ٨ی ئەم مانگە، بەر لە رووخانی رژێمەکەی ئەسەد، دەنگۆی هەڵاتنی بەشار ئەسەد و خێزانەکەی بۆ روسیا بڵاوبووەوە و چەند میدیایەکی فەرمی ئاماژەیان بەوەکرد، بەشار ئەسەد و خێزانەکەی لە روسیا مافی پەنابەرییان وەرگرتووە.

روسیا لە سەرەتادا هیچ روونکردنەوەیەکی لەبارەی دەنگۆکانەوە نەدەدا و رەتیشی نەدەکردنەوە، تاوەکو لە ١٠ی ئەم مانگەدا، سێرگی ریڤاکۆف وەزیری دەرەوەی روسیا پشتڕاستی کردەوە، کە روسیا بەشار ئەسەدی بە پارێزراوترین رێگا بۆ وڵاتەکەی خۆی گواستووەتەوە.

هێزەكانی ئەنجومەنی سەربازی مەنبج شكستیان بە هێرشێكی تری گروپە چەكدارەكانی سەر بە توركیا هێنا لە بەنداوی تشرین و دوای ١٢ رۆژ پێكدادان دەستیان بە پێشڕەوی كرد.

ئەنجومەنی سەربازی مەنبج لە راگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، جگە لەوەی هێرشەكەیان تێكشكاندووە، ئۆتۆمبێلێكی سەربازییشی گروپەكانیشیان لە ڕۆژئاوای ڕووباری فورات تەقاندۆتەوە.

هاوكات روانگەی سوری بۆ مافەكانی مرۆڤ بڵاویكردەوە، دوای ١٢ رۆژ لە پێكدادانێكی بەردەوام، بۆ یەكەمجار هەسەدە، لە سێ گوندی دەوروبەری بەنداوی تشرین پێشڕەوی كردووە.

چەکدارێکی گروپەکانی نزیک لە تورکیا لە مەنبج کچێکی حەوت ساڵانی رفاندووە و "لاقە"ـی کردووە، عەشیرەتی کچەکەش دژی گروپەکانی نزیک لە تورکیا راپەڕیون.

روانگەی سووری بۆ مافەکانی مرۆڤ رایگەیاندووە: عەشیرەتێکی مەنبج لە دژی گروپە چـەکدارەکانی نزیک لە تورکیا راپەڕیون.

بەپێی راگەیەندراوەکە، چەکدارێکی گروپەکانی نزیک لە تورکیا کچێکی تەمەن حەوت ساڵانی رفاندووە و "لاقە"ـی کردووە، ئەوەش توڕەیی دانیشتووانی ناوچەکەی لێکەوتووەتەوە و دژیان راپەڕیون.

وەزارەتی دەرەوەی ئوردون رایگەیاند، بە سەردانێکی رەسمی وەزیری دەرەوەی وڵاتەکەیان لە دیمەشقە و لەگەڵ محەمەد جۆلانی و چەند بەرپرسێکی دیکە کۆدەبێتەوە.

وەزارەتی دەرەوەی ئوردون رایگەیاند، ئەمڕۆ دووشەممە، بە سەردانێکی رەسمی ئەیمەن سەفدی وەزیری دەرەوە گەیشتە دیمەشق و لەگەڵ ئەحمەد شەرع ناسراو بە ئەبو محەمەد جۆلانی فەرمەندەی گشتیی تەحریر شام و چەند بەرپرسێکی دیکە کۆدەبێتەوە.

ئەمە یەکەم سەردانی رەسمی بەرپرسێکی باڵای ئوردونە بۆ سوریا لەدوای رووخانی رژێمەکەی بەشار ئەسەد، لەکاتێکدا ئوردون لەگەڵ سوریادا سنوورێکی وشکانییان بە درێژایی ٣٧٥ کیلۆمەتر هەیە.

رۆژی ٨ی ئەم مانگە بە فەرمی رووخانی رژێمی بەشار ئەسەد لە سوریا راگەیەنرا و لەدوای رووخانی رژێمەکەی بەشار ئەسەدەوە، چەندین بەرپرسی وڵاتان سەردانی سوریایان کردووە و پشتگیرییان بۆ دووبارە بونیادنانەوەی سوریا و حکومەتێکی دیموکراسی دەربڕیوە.

فەرماندەی گشتی سوپای پاسدارانی ئێران رایگەیاند، هیچ هێزێک لە جیهاندا نە لە ئاسمان، نە لە دەریا و نە لەسەر زەوی، ناتوانێت شکست بە سوپاکەیان بهێنێت.

حسێن سەلامی فەرماندەی گشتی سوپای پاسدارانی ئێران رایگەیاندووە، "ئەمڕۆ هێزی دەریایی سوپای پاسداران، بە هەموو توانایانەوە بەوپەڕی دڵنیایی و هیواوە بەرگری لە ئێران دەکەن".

فەرماندەی گشتی سوپای پاسداران باسی رۆڵی سوپاکەی کرد لە بەهاناوەچوونی خەڵک لە کارەساتە سروشتییەکانی وەک لافاو و بومەلەرزە و وتیشی، "هیچ هێزێک لە جیهاندا نە لە ئاسمان نە لە دەریا، نە لەسەر زەوی ناتوانێت شکست بە سوپای پاسداران بهێنێت، ئەمڕۆ هێزی کۆماری ئیسلامی ئێران لە سەروو سنوورەکانییەوەیەتی".

ئەوەشی خستووەتە روو، "ئەوان بڕوایان بە خودا هەیە".

دۆناڵد تڕەمپ رایگەیاند، سەرقاڵی کارکردنە بۆ راگرتنی ئەو ئاواژەگێڕیەی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا روودەدات، بە شەڕی ئۆکراینیشەوە.

دۆناڵد تڕەمپ سەرۆکی هەڵبژێردراوی ئەمریکا ئاماژەی بەوە کردووە، "ئەگەر من سەرۆکی ئەمریکا بوومایە هەرگیز رێگەم نەدەدا رووداوەکانی ٧ی ئۆکتۆبەری ساڵی رابردوو و شەڕی ئۆکراین رووبدەن".

باسی لەوەشکردووە، "گۆڕانکاری گەورە لە واشنتن ئەنجام دەدەم، بەشێکی زۆری کۆمارییەکان پشتگیریم دەکەن لە هەڵبژاردنی بەرپرسانی داهاتووی ئەمریکادا".

ئەوەشی خستووەتە روو، "واز لە شەڕە دەرەکییەکان دەهێنین، کە ئەمریکا بەشێوەیەکی بێمانا چووەتە ناویانەوە".

وتیشی، "دەست دەکەین بە گەورەترین پڕۆسەی ناردنەوەی کۆچەران". 

دۆناڵد تڕەمپ راشیگەیاندووە، "ئەو ئاژاوەگێڕیەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست رادەگرین بە جەنگی ئۆکراینیشەوە، رێگە دەگرین لە روودانی سێیەم جەنگی جیهانیی".

دوای نزیكەی دوو ساڵ لە راگرتنی چالاكییەكانی، باڵیۆزخانەی سعودیە لە كابول دەستی بە كارەكانی كردەوە.

بەپێی بەیاننامەیەكی باڵیۆزخانەی سعودیە، شانشینی سعودیە بڕیاریداوە كە نوێنەرەكەیان لە رۆژی ٢٢ـی ١٢ـی ٢٠٢٤ـەوە دەست بە كارەكانی بكاتەوە لە كابولی پایتەختی ئەفغانستان.

لە بەیاننامەكەشدا ھاتووە، "دەستپێكردنەوەی چالاكییە دیپلۆماسییەكانی باڵیۆزخانەی سعودیە نیشانەی پابەندبوونی ریازە بۆ پتەوكردنی پەیوەندی برایانەی نێوان سعودیە و ئەفغانستان".

ئەمە لەكاتێكدایە لە رۆژی ١٣ـی ٢ـی ٢٠٢٣، بەھۆی كێشەی ئەمنییەوە، باڵیۆزخانەی سعودیە لە كابول چالاكییەكانی راگرت.

ئەندامێكی كۆمارییەكانی ئەمریكا دەڵێت، واشنتۆن دەستبەرداری هەسەدە نابێت و لە ناوچەكە دەمێننەوە.

حازم غبرا ئەندامی پارتی كۆمارییەكانی ئەمریكا رایگەیاند، ئەنقەرە هەڵەیە ئەگەر پێی وابێت دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی هەڵبژێردراوی ئەمریكا گرنگی بە رەوشی سوریا نادات، چونكە ئەمریكا لە ناوچەكە دەمێنێتەوە و دەستبەرداری هێزەكانی سوریای دیموكراتیش نابێت، كە هاوبەشی ئەمریكایە لە شەڕی دژی تیرۆر.

وتیشی، ئامادەكردنی رەشنووسەیاسایەك لە كۆنگرێس بۆ سەپاندنی سزا بەسەر ئەنكەرەدا بەهۆی تاوانەكانی لە رۆژئاوای كوردستان، جەختكردنەوەیە لەوەی ئەمریكا دەستبەرداری هاوپەیمانەكانی نابێت.

ماوەی چەند رۆژێكە، سیناتۆری دیموكراتەكان كریس ڤان هۆڵن و سیناتۆری كۆمارییەكان لیندسی گراهام لە كۆنگرێسی ئەمریكا سەرقاڵی ئامادەكردنی رەشنووسەیاسایەكن بۆ سەپاندنی سزا بەسەر ئەنكەرە، ئەگەر ئەو وڵاتە پێشنیازی ئاگربەستەكەی ئەمریكا لەگەڵ هەسەدە قبوڵ نەكات و لەسەر پێشنیازی مەزڵوم كۆبانی فەرماندەی گشتی هێزەكانی هەسەدەش ناوچەیەكی داماڵڕاو لە چەك لە سوریا دروست نەكات.

پێشتریش، جۆن كەنەدی سیناتۆری كۆمارییەكان لە دانیشتنێكی كۆنگرێسدا پەیامێكی ئاراستەی توركیا كرد و وتی، بە نیازی هەرچییەكی بەرامبەر كوردەكانی رۆژئاوای كوردستان مەیكە، ئەگەر دەست لە تاڵە قژێكیان بدەیت، داوا لە كۆنگرێسی ئەمریكا دەكات هەڵوێست وەربگرێت.
 

هاكان فیدان وەزیری دەرەوەی توركیا گەیشتە دیمەشق و لەگەڵ ئەحمەد شەرع فەرماندەی گشتی پرۆسە سەربازییەكانی سوریا لەبارەی دوایین پێشهاتەكانی سوریا و ناوچەكە و پرسی گروپە چەكدارەكان، كۆبووەوە.

لەدوای كۆبوونەوەكەش، هاكان فیدان و ئەحمەد شەرع كۆنفرانسێكی رۆژنامەوانی هاوبەشیاندا ئەنجامدا و وەزیری دەرەوەی توركیا وتی، توركیا هەمیشە لەگەڵ سوریا و گەلەكەی دەمێنێتەوە و هیچ شوێنێك بۆ پەكەكە یاخود هەسەدە لە سوریادا نییە.

فەرماندەی گشتی پرۆسە سەربازییەكانی سوریاش وتی، توركیا دۆستی سوریایە و خوازیارن پەیوەندییەكی ستراتیژی لەگەڵ ئەو وڵاتە دروست بكەن، وتیشی، لەناوچەكانی ژێر دەسەڵاتی ئەوان و هەسەدە بەهیچ شێوەیەك قبوڵكراو نییە چەك لە دەستی هەر گروپێكدا بێت.

ترەمپ دەرهێنەری بەرنامە تەلەفزیۆنییەكەی وەك نێردەی تایبەت ئیدارەكەی لە بەریتانیا دەستنیشان دەكات.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی هەڵبژێردراوی ئەمریكا لە پۆستێكیدا لە پلاتفۆرمی سۆشیال تروس خۆیدا رایگەیاند، مارك بێرنێت بەرهەمهێنەری یەكێك لە بەرنامە تەلەفزیۆنییەكانی هەڵبژاردووە بۆ ئەوەی ببێتە نوێنەری تایبەتی ئیدارەكەی لە بەریتانیا.

مارك بێرنێت، تەمەن ٦٤ ساڵی بەرەچەڵەک بەریتانی، دەرهێنەری ئەو بەرنامەیەبوو كە ناوبانگێكی جیهانی بە ترەمپ بەخشی و هەروەها و سەرۆكی گروپی تەلەفزیۆنی نێودەوڵەتی ئێم جی ئیم بووە.

ترامپ دەڵێت، بێرنێت پەیوەندییە دیپلۆماسییەكان بەهێز دەكات و گرنگی بە بازرگانی و دەرفەتەكانی وەبەرهێنان و ئاڵوگۆڕی كولتووری دەدات.

ترەمپ پێشتر بازرگان وارن ستیڤنسی هەڵبژارد بۆ ئەوەی ببێتە باڵیۆزی خۆی لە بەریتانیا. هاوكات، حكومەتی بەریتانیاش پیتەر ماندێلسۆنی وەك باڵیۆزی نوێی خۆی لە ئەمریكا دەستنیشانكرد، ئامانج لەو كارەشی پاراستنی پەیوەندیەكانیانە لەگەڵ ترەمپ و دووركەوتنەوە لە شەڕی بازرگانی و پاراستنی هاوپەیمانی هەردوو وڵات لەسەر ئۆكراین.