جیهان
سەرۆک وەزیرانی پۆڵەندا لە نوێترین بڵاوکراوەیدا لە پەڕەی تایبەتی خۆی و لەسەر پلاتفۆرمی ئێکس بڵاویکردەوە: پاراستنی ئۆکراین ئەرکی هەموو ئەوروپایە.
دۆناڵد تاسک، سەرۆک وەزیرانی پۆڵەندا لە بڵاوکراوەکەیدا رایگەیاندووە: مارک روتە، سکرتێری گشتیی ناتۆ هەڵسەنگاندنی خۆی بۆ رەوشی ناوچەکە و پێشهاتەکانی ئۆکراین و روسیا پێگەیاندووە و لە پێشهاتەکانی جەنگی نێوان روسیا و ئۆکراین ئاگداریکردووەتەوە.
وتیشی، وەک ئەوەی پێی راگەیەنراوە، بەرەوپێشچوونی روسیا لە جەنگەکەدا بەردەوامە، لەبەرئەوەی پێویستە تەواوی وڵاتانی ئەوروپا هاوکاریی ئاسمانیی زیاتری ئۆکراین بکەن، چونکە ئاسایشی ئۆکراین ئاسایشی تەواوی ئەروپایە.
ئەوەشی ئاشکراکرد، شەش مانگی داهاتوو یەکلاکەرەوە دەبێت و هەم پۆڵەندا و هەم ئەندامانی دیکەی ناتۆش، پێویستە بۆ چەندین سیناریۆی جیاواز و پێشهاتی نوێ ئامادەبن، چونکە گێچەڵەکانی روسیا لە بەرانبەر ئەندامانی ناتۆ نابێت پشتگوێبخرێت.
سەرەڕای گەمارۆ ئابورییە توندەکان بۆسەر ئێران، واشنتۆن بەپەلە بڕێکی زۆر لە چەک و تەقەمەنی رەوانەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست کردووە بۆ روبەڕوبونەوەی ئێران.
رۆژنامەی وۆڵستریت جۆرناڵ بڵاویکردوەتەوە، ئەمریکا بە پەلە بڕێکی زۆر لە چەک و تەقەمەنی بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەراست رەوانەکردوە و ئەگری زۆرە بۆ هێرشکردنە سەر ئێران بێت.
رۆژنامەکە، ئاماژەی بەوەکردوە، پێنتاگۆن هۆشداری دەدات لە دابەزینی مەترسیداری ئاستی تەقەمەنی و کۆگاکانی چەکی ئەمریکا لە ئەوروپا، بەهۆی رەوانەکردنی بەپەلەی بڕێکی زۆر لە موشەک و سیستەمی بەرگریی ئاسمانی بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست.
بەپێی زانیاریی لێپرسراوانی سەربازیی ئەمریکا، کۆگاکانی وڵاتەکەیان لە ئەوروپا بۆ موشەکەکانی دژە-فڕۆکەی و موشەکەکانی زەوی-بۆ-زەویی گەیشتوونەتە ئاستێکی "سەرو مەترسیدار"، ئەمەش نیگەرانیی لای شارەزایانی سەربازی و لێپرسراوان دروستکردوە، کە بەکارهێنانی ئەو بڕە هێزە چەکە توانای واشنتن بۆ بەپەرچدانەوەی مەترسییەکانی چین و روسیا لاواز بکات.
رۆژنامەی وۆڵستریت جۆرناڵئاشکرا یکردوە، پیت هێگسێت، وەزیری جەنگی ئەمریکا راستەوخۆ سەرپەرشتیی پرۆسەی گواستنەوەی ئەو چەک و تەقەمەنیانە دەکات بۆ ڕۆژەڵاتی ناوەڕاست، سەرەڕای نیگەرانی و هۆشداری لێپرسراوە سەربازییەکان. ئەمریکا دژی ئەم کارە.
سەرۆکی روسیا دەڵێت، وڵاتەکەی دەستپێشخەرییەکی نوێی لە پێناو پاراستنی ئێستا و داهاتووی خۆیدا گرتووەتەبەر و لە جەنگێکی بەردەوامدایە.
ڤلادیمێر پوتن، سەرۆکی روسیا رایگەیاند، وڵاتەکەی رووبەڕووی جەنگێک بووەتەوە و لە پێناو پاراستنی ئێستا و داهاتووی خۆیدا دەجەنگێت، داواشی لە سەرجەم هاووڵاتییان، بازرگانان و کەرتە جیاوازەکان کرد هاوکار بن بۆ بەدەستهێنانی سەرکەوتنی هاوبەش.
پوتن جەختی کردەوە، پێویستە سوود لە ئەزموونی سەربازیی سەربازەکانیان وەربگیرێت بۆ پەرەپێدانی تەکنەلۆژیای سەربازی و مەدەنی، هاوكات ئاماژەی بەوەش کرد کە ئەرکی دەوڵەت و کۆمەڵگەیە پشتگیری لە بەشداربووانی ئۆپراسیۆنە سەربازییەکان بکەن تا لە بوارەکانی ئابوری، کارگێڕی و کۆمەڵایەتیدا خزمەت بکەن.
سەرۆکی روسیا داواشی لە ئاژانسی دەستپێشخەرییە ستراتیژییەکان کرد رێکاری نوێ بۆ هاندانی سەرمایەگوزاریی کەرتی تایبەت لە پروژە کۆمەڵایەتییەکاندا بگرنەبەر و ڕەشنووسی پلانێک بۆ دیاریکردنی شارەزاییە مەدەنی و سەربازییەکانی داهاتوو ئامادە بکەن.
سەرۆکی ئەمریکا جەخت دەکاتەوە، گەروی هورمز بە رووی جووڵەی کەشتیوانیدا کراوەیە و توانای ئێران بۆ هەڕەشەکردن لە کەشتییەکان زۆر کەمبووەتەوە.
دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ماڵپەڕی "ئاکسیۆس" رایگەیاند، گەروی هورمز کراوەیە و هێزەکانی ئەمریکا توانیویانە باڵادەستی و سەرکەوتن لە بەڕێوەبردنی گەروەکەدا بەدەستبهێنن.
ئاماژەی بەوەشکردووە، ئێرانییەکان چیتر ئارەزووی ئەوە ناکەن واشنتۆن بگەڕێتەوە سەر رێگەی هێرشکردنە سەر وڵاتەکەیان.
لە لایەکی ترەوە، لێپرسراوانی ئەمریکا بە ئەکسیۆسیان راگەیاندووە، باڵانسی هێز لە گەروی هورمز بە تەواوی گۆڕاوە، لە دوای ئەوەی ئێرانییەکان لە سەرەتای هەڵگیرسانی جەنگەوە لە کۆتایی مانگی شوباتدا دەیانویست بەکارهێنانی داخستنی گەروەکە وەک کارتی فشار بەکاربهێنن. لێپرسراوێکی تری ئەمریکی وتویەتی: "ئێمە هاوکێشەکامان هەڵگێڕایەوە و باڵادەستیی ئەمریکا لە گەروەکەدا یارمەتیدەر دەبێت بۆ بەدەستهێنانی رێککەوتنێکی باشتر لەگەڵ ئێراندا".
بەپێی راپۆرتێکی ئەکسیۆس، لە سەرەتای جەنگەکەدا نرخی نەوت لە 72 دۆلارەوە بۆ 126 دۆلار بەرزبووەوە بەهۆی مەترسیی مینڕێژکردن و هێرشەکان، بەڵام دوای پەکی کەوتنی لێکتێگەیشتنەکانی مانگی حوزەیران، هێزەکانی ئەمریکا بە شێوەیەکی یەکلایەنە و لە رێگەی هاوڕێیەتیکردنی کەشتییەکان، بڕینی رێگەی درۆن و موشەکەکان، و ئەنجامدانی هەڵمەتێکی بۆردومانی دوو هەفتەیی، توانای سوپای پاسدارانیان کەمکردەوە.
لە کۆتاییدا، براد کۆپەر، فەرماندەی فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا 'سێنتکۆم' بەدەستهێنانی "دەستکەوتێکی گەورە"ی راگەیاند و جەختی کردەوە کە رێڕەوە نێودەوڵەتییەکانی کەشتیوانی لە گەروی هورمز بە تەواوی پاککراونەتەوە و لە ئێستادا ئاسایش بۆ رێڕەوەکە گەڕاوەتەوە.
کۆشکی پاشایەتیی نەرویج، ئەمڕۆ هەینی، کۆچی دوایی هارالدی پێنجەم، پاشای نەرویجی لە تەمەنی 89 ساڵیدا راگەیاند، دوای چەند هەفتەیەک لە وەرگرتنی چارەسەری پزیشکی لە نەخۆشخانە.
لە ماوەی رابردوودا دۆخی تەندروستیی پاشا بە مەترسیدار وەسف کرابوو، بێ ئەوەی لە کاتژمێرەکانی پێش راگەیاندنی کۆچی دواییەکەیدا هیچ زانیارییەکی نوێ دەربارەی دۆخی تەندروستیی بڵاوبکرێتەوە.
لەگەڵ بڵاوبوونەوەی هەواڵەکەدا، ژمارەیەک لە هاووڵاتییان لە بەردەم نەخۆشخانە و کۆشکی پاشایەتیدا کۆبوونەوە، و گوڵیان دانا و مۆمیا سوتاند، هەروەها وەک دەربڕینی خەمباری بۆ کۆچی دوایی پاشا سرودی نیشتمانییان وتەوە.
لە کاتژمێرەکانی کۆتاییدا، شاژن سۆنیا، میر ها کۆن جێنشینی پاشا، لەگەڵ میتە مارێت جێنشینی شاژن، و شازادە مارسا لویس، بە هاوبەشی لەگەڵ ژمارەیەک لە ئەندامانی خێزانی پاشایەتی لە نەخۆشخانە لە پەنای پاشادا ئامادەبوون.
چین، رۆژی هەینی، ئۆپراسیۆنەکانی رزگارکردنی لە ناوەندی ناوچەی زیانلێکەوتووی تیبت راگرت، ئەوەش بەهۆی مەترسیی رودانی لافاوێکی نوێوە، لە کاتێکدا هێشتا سەدان کەس لە ناوچە سنوورییەکەدا بێسەروشوێنن.
پەیامنێرێکی تەلەڤیزیۆنی رەسمیی (CCTV) لە شوێنی روداوەکەوە رایگەیاند: ئاوەکە دەستی بە رژان کردووە لە گۆلێکەوە کە بەهۆی کەڵەکەبوونی بڕێکی زۆر لە داروپەردوو و پاشماوەوە دروستبووە، و بەرەو سەنتەری سنووریی جیرۆنگ دەڕژێت لەو ناوچەیەی کە زیاترین زیانی بەهۆی کارەساتەکەوە بەرکەوتووە.
ئاژانسی "فرانس پرێس" لە سەرچاوەکەوە گواستوویەتیەوە کە: فەرمان بە هەموو تیمەکانی فریاگوزاری دراوە لە شوێنەکانی خۆیان بمێننەوە و چاوەڕێی رێنمایی نوێ ببن.
تیمەکانی رزگارکردن 555 گەشتیاریان رزگارکرد کە لە تیبت گیریان خواردبوو، ئەوەش دوای روخانی زەوی داڕمانێکی کاولکەر لەسەر سنووری نێوان چین و نیپاڵ، وەک تەلەڤیزیۆنی رەسمیی وڵاتەکە ئاماژەی پێداوە.
کەناڵی (CCTV) باسی لەوەش کردووە کە تا بەیانی رۆژی هەینی 499 لە دانیشتووانی ناوچەکە و 555 گەشتیار لە ناوچەی کارەساتەکە رزگارکراون و گوێزراونەتەوە، بێ ئەوەی ئاماژە بە رەگەزنامەی گەشتیارەکان بکرێت.
سوپای ئەمریکا ئەمڕۆ هەینی رایگەیاند، نزیکەی 50 هەزار سەرباز بەشدارن لە سەپاندنی گەمارۆی دەریایی بەسەر ئێراندا، و ئاماژەی بە سەرکەوتنی ئۆپراسیۆنی پاککردنەوەی ئەو مینە دەریاییانە کرد کە لەلایەن سوپای پاسدارانی ئێرانەوە لە رێڕەوە نێودەوڵەتییەکانی کەشتیوانی لە گەروی هورمز چێندرابوون.
ئەدمیراڵ براد کوپەر، فەرماندەی فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا (سێنتکۆم)، لە راگەیەندراوێکی ڤیدیۆییدا لەتۆڕی کۆمەڵایەتی ئێکس رایگەیاند: نزیکەی 50 هەزار سەربازی ئەمریکی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بڵاوکراونەتەوە و بەشدارن لە سەپاندنی گەمارۆی دەریایی بەسەر ئێراندا.
ناوبراو ئاماژەی بەوەش کرد، هێزەکانی ئەمریکا بەردەوامی بە بزوتنەوەی کەشتیوانیی بازرگانی دەدەن لە رێگەی گەروی هورمزەوە، و هەروەها جەختی لە سەرکەوتنیان کردەوە لە پاککردنەوەی ئەو مینە دەریاییانەی کە سوپای پاسدارانی ئێران لە رێڕەوە کەشتیوانییە نێودەوڵەتییەکانی گەروەکەدا چاندبوونی.
روونیشی کردەوە، هێزەکانی ئەمریکا لە ماوەی مانگەکانی رابردوودا هاوکارییان کردووە بۆ تێپەڕبوونی نزیکەی 1500 کەشتیی بازرگانی بە گەروی هورمزدا، کە ئەو کەشتییانە نزیکەی 750 ملیۆن بەرمیل نەوتی خاویان بۆ بازاڕەکانی جیهان گواستووەتەوە.
فەرماندەی سێنتکۆم راشیگەیاند، ئێران لە ناوەڕاستی تەمموزی رابردووەوە و لە کاتی دەستپێکردنەوەی گەمارۆ دەریاییەکەوە، هیچ نەوتێکی لە پارێزگا و ئاوەکانی خۆیەوە رەوانە نەکردووە.
ئاماژەی بەوەش کرد: زیاتر لە 20 کەشتیی جەنگی و سەدان فڕۆکە بەشدارن لە جێبەجێکردنی رێکارەکانی گەمارۆدانی دەریایی بەسەر ئێراندا، و جەختی کردەوە: لە کاتی دەستپێکردنەوەی گەمارۆکەوە هیچ کەشتییەک بێ مۆڵەتی ئەمریکا نەچووەتە هیچ بەندەرێکی ئێران و لێشی دەرنەچووە، و ئاماژەی بەوەش کرد: هێزەکانی ئەمریکا 75 کەشتییان ئاڕاستەگۆڕ کردووە و ناچاریان کردوون بگەڕێنەوە کە هەوڵیانداوە گەمارۆ دەریاییەکەی سەر ئێران بشکێنن.
دیاردەیەكی سروشتیی سنورەكانی نێوان نیپاڵ و هەرێمی تبتی چینی هەژاند و تاوەكو ئێستا گیانلەدەستدانی 165 كەس پشتڕاست كراوەتەوە. ئەم لافاوە بەهێزە كە بەهۆی داڕمانی گەورەی بەستەڵەك و تاشەبەردەوە دروست بووە، لەرینەوەیەكی هاوشێوەی بومەلەرزەی لێ كەوتووەتەوە و بووەتە هۆی بێسەروشوێنبوونی نزیكەی هەزار و 500 كەس. لە ناو قوربانییەكاندا سەدان گەشتیاری بیانی هەن و تیمەكانی رزگاركردن لە ناو دۆخێكی زۆر سەختدا لە هەوڵەكانیان بۆ دۆزینەوەی رزگاربووان بەردەوامن.
لافاوێكی وێرانکەر ناوچە سنورییەكانی نێوان نیپاڵ و هەرێمی تبتی چینی گرتەوەو بەهۆیەوە تا ئێستا گیانلەدەستدانی 165 كەس پشتڕاستكراوەتەوە، ئەمە سەرەڕای بێسەروشوێن بوونی زیاتر لە 1500 كەس كە زۆربەیان گەشتیارن.
ئەم لافاوە بەهێزە وەك تسۆنامی وەسفكراوە، لێپرسراوانی دەسەڵاتدارانی چین و تبت ئاماژە بەوە دەكەن، رەوشەكە زۆر مەترسیدارە و بەهۆی داڕمانی بەفری چیاكان و لافاوی قوڕ و لیتەوە، چەندین گوند و ناوچەی نیشتەجێبوون بەتەواوی لەسەر نەخشە سڕاونەتەوە و هەوڵەكان بۆ دۆزینەوەی رزگاربووان لەناو داروپەردووی خانووەكاندا بەردەوامە.
لە دیوی نیپاڵ، قەبارەی كارەساتەكە زۆر گەورەیە و تیمی فریاگوزاری تەرمی 162 كەسیان دۆزیوەتەوە، لەكاتێكدا لە دیوی چین سێ كەس گیانیان لەدەستداوە.
بەپێی دوایین راپۆرتەكان، ژمارەی بێسەروشوێنبووان لە نیپاڵ گەیشتووەتە زیاتر لە 826 كەس و لە هەرێمی تبتیش 558 كەسی تر بێسەروشوێنن.
ئەوەی نیگەرانییەكانی زیاتر كردووە، هەبوونی زیاتر لە 860 گەشتیاری بیانییە لەناو لیستەكاندا، كە لە وڵاتانی وەك ئوسترالیا، بەریتانیا، كەنەدا و ئەمریكاوە بۆ گەشت سەردانی ئەو ناوچانەیان كردبوو.
لێكۆڵینەوە جیۆلۆجییەكان دەریدەخەن كە هۆكاری ئەم لافاوە وێرانكەرە داڕمانێكی گەورەی بەفر و تاشەبەرد بووە لە ناوچە شاخاوییەكان، كە لەرینەوەیەكی هاوشێوەی بوومەلەرزەیەكی بەهێز بە گوڕی 5.2 پلە دروستكردووەو بەنداوێكی تەقاندووە.
ئەمەش وایكردووە لافاوێكی خێرا و پڕ لە قوڕ و لیتە بەرەو دۆڵەكانی تریشولی و بوتیكۆشی بڕوات و لە چەند سەعاتێكی كەمدا باڵەخانە فرە نهۆمییەكان و پاسی گەشتیاران رابماڵێت.
لێپرسراوانی گەشتوگوزاری نیپاڵ ئاشكرایان كردووە، لەنێو بێسەروشوێنبووەكاندا 142 هاووڵاتی هیندی، 34 ئوسترالی و چەندین هاووڵاتی تر لە وڵاتانی كۆریای باشوور و هۆڵەندا و پورتوگال هەن.
فەرماندەیی سوپای نیپاڵ و تیمەكانی مانگی سور بەردەوامن لە گواستنەوەی خێزانەكان بۆ ناوچە سەلامەتەكان، بەڵام داڕمانی رێگەوبانەكان و بەردەوامی رەوشی نالەباری كەشوهەوا رێگرێكی گەورەیە لە بەردەم خێراكردنی پرۆسەی گەڕان بەدوای ئەو 47 كەسەی تردا كە كۆمپانیا گەشتیارییەكان بە رەسمی بێسەروشوێنبوونیانی راگەیاندووە.
كەشتیی فڕۆكەهەڵگری جەنگی رۆزفێڵتی ئەمریكی ئامادەكاری دەكات بۆ ئەركێكی جێگیربوونی حەوت مانگی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست.
بەپێی زانیارییەكانی پەیمانگەی دەریایی ئەمریكا، كۆمەڵەی جەنگیی كەشتیی فڕۆكەهەڵگری ئەمریكی یو ئێس ئێس پیودۆر رۆزفێڵتی، ئامادەكاری بۆ ئەركێكی جێگیربوون لە ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەكات كە زیاتر لە حەوت مانگ دەخایەنێت، ئەوەش لە بەردەوامیی رووبەڕووبوونەوە و ململانێ سەربازییەكانی ئەمریكا لەگەڵ ئێراندا.
هەربەپێی زانیارییەكانی پەیمانگەكە، چاوەڕوان دەكرێت لە هەفتەكانی داهاتوودا كەشتییەكە لەگەڵ كەشتییە هاوڕێكانی، بەندەری سان دییگۆ بەرەو ناوچەی بەرپرسیارێتیی فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریكا_سێنتكۆم بەجێبهێڵن، ئەم هێزە دەبێتە جێگرەوەی كەشتیی فڕۆكەهەڵگری یو ئێس ئێس جۆرج واشنتۆن.
هێزی دەریایی ئەمریكا لە دوای دەستپێكردنی جەنگ لەگەڵ ئێران لە 28ی شوباتەوە، ئامادەیی بەردەوامی كەشتییە فڕۆكەهەڵگرەكانی لە دەریای عەرەبدا پاراستووە، كە خزمەت بە ئەنجامدانی هێرشی ئاسمانی بەسەر ئامانجەكان لە ناوخۆی ئێران و سەپاندنی گۆشەگیری و گەمارۆی دەریایی بەسەر تاراندا دەكەن.
لە ئەنجامی لافاوێکی وێرانکەر و رودانی داڕمانی بەفر لە ناوچە سنورییەکانی نێوان نیپاڵ و هەرێمی تیبتی چین، بووەتە هۆی گیانلەدەستدانی لانی کەم 165 کەس و سەدان کەسی تریش بێسەروشوێنن.
بەپێی زانیارییەکانی دەسەڵاتدارانی نیپاڵ، تا ئێستا زیاتر لە 165 کەس دۆزراوەتەوە، لە بەرانبەردا چین گیانلەدەستدانی سێ کەسی لە بەشی تیبت پشتڕاستکردۆتەوە، هەروەها دەستەی روپێوی جیۆلۆجی ئەمریکی رایگەیاندووە، لافاوەکە لە ئەنجامی داڕمانی شاخێکی بەفرەوە دروستبووە کە گوڕەکەی هاوشێوەی بوومەلەرزەیەک بووە بە گوڕی 5.2 پلە بە پێوەری رێختەر و بووەتە هۆی داڕمانی زەوی.
هاوكات تەلەفزیۆنی ناوەندیی چین بڵاویكرده‌وه، ژمارەی بێسەروشوێنکراوان لە پارێزگای "جیرۆنگ"ی تیبت بەهۆی هەرەسی قوڕ و لیتەوە بۆ 558 کەس بەرزبووەتەوە کە 260یان بیانین، لە لایەکی ترەوە، دەسەڵاتدارانی نیپاڵ بە رەسمی پەیوەندییان لەگەڵ 468 گەشتیاردا پچڕاوە.
سەرۆک وەزیرانی نیپاڵ، بەڵێنی دا تەواوی تواناکانی دەوڵەت بۆ رووبەڕووبوونەوەی ئەم کارەساتە بخاتە گەڕ و رایگەیاند: "ئەو ئازار و زیانەی پێتان گەیشتووە کەم نییە، بەڵام دڵنیاتان دەکەمەوە تاقانە نین و دەوڵەت بە تەواوی ئامرازەکانییەوە لە پاڵتاندا دەوەستێت."
ئێستا هێزە ئاسایشییەکان و تیمەکانی رزگارکردن لە نیپاڵ سەرقاڵی چۆڵکردنی ناوچە مەترسیدارەکان و گەڕانن بەدوای رزگاربووان لەنێو قوڕ و داروبەردی لافاوەکەدا، هاوکات سوپای نیپاڵ لە رێگەی ئاسمانییەوە ئۆپراسیۆنەکانی فریاگوزاری ئەنجام دەدات و داوای لە دانیشتووانی سەر روبارەکان کردووە ماڵەکانیان چۆڵ بڕیاڕ بدەن.
بەهۆی زریان و لافاوێکی وێرانکەر لە ناوچە سنورییەکانی نێوان نیپال و تبتی چین، لانیکەم 157 کەس گیانیان لەدەستداوە و سەدان کەسی تر کە گەشتیاری بیانییان تێدایە بێسەروشوێنن.
وتەبێژی پۆلیسی نیپال رایگەیاند، تا ئێستا گیان لەدەستدانی 157 کەس پشتڕاستکراوەتەوە، هاوکات 28 ئەندامی پۆلیس و بەلایەنی کەمەوە 384 گەشتیار و هاووڵاتی بێسەروشوێنن.
ئاژانسی فرانس پرێس ئاشكرایکردووە، بەهۆی هەرەسهێنانی بارستەیەک لە قوڕ و بەرد بۆ ناو روبارێکی سەر سنورەکانی نێوان نیپال و هەرێمی تبتی چین، لافاوێکی بەهێز دروستبووە و دەیان ماڵ، رێگاوبان و پڕۆژەی کارەبای وێران کردووە.
لەلای خۆشیەوە، وەزیری دەرەوەی نیپال لە پەرلەمانی وڵاتەکەی رایگەیاند، زانیارییە سەرەتاییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە بەهۆی رودانی بومەلەرزەیەک لە ناوچەکە، هەرەسی سەهۆڵبەندان رویدابێت و بووبێتە هۆی دروستبوونی ئەم لافاوە کارەسات بارە.
دەستەی گەشتوگوزاری نیپال ئاماژەی بەوەکردووە، لە نێو بێسەروشوێنەکاندا 105 گەشتیاری هیندی، 93 نیپالی، 12 بەریتانی و سێ ئەمریکی هەن.
دۆناڵد ترەمپ، تێکشکاندنی هێزی دەریایی ئێرانی راگەیاند و جەختی لەسەر بەردەوامیی هێرشە سەربازی و فشارە ئابورییەکانی وڵاتەکەی بۆ سەر تاران کردەوە.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، ئەمریکا تێکشکاندنی هێزی دەریاوانی ئێرانی بەدیهێناوە و تەنها لە شەوی رابردوودا 20 بەلەمی ئێرانییان لەناوبردووە.
سەبارەت بە رابەری باڵای ئێران سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەکرد، بڕوا ناکات رابەری باڵای ئێران کۆچی دوایی کردبێت.
جەختی کردەوە لەوەی فشاری ئابوری و هێرشی سەربازی هەردووکیان کارامەیی خۆیان سەلماندووە، راشیگەیاند ئێرانییەکان بەدەست هەڵاوسانی دارایی گەورە و داڕمانی ئابورییەوە دەناڵێنن.
ترەمپ ئەوەشی خستەڕوو، رژێمی ئێران بە شێوەیەکی زۆر خراپ مامەڵە لەگەڵ گەلەکەیدا دەکات و ژمارەیەکی زۆر لە خۆپیشاندەرانی کوشتووە.
جەختی کردەوە لەوەی ئەمریکا هێزێکی دارایی مەزنی هەیە و ئەم هەنگاوانە بەرەو سەرکەوتنێکی زۆر گەورە دژی ئێران دەچن، هەروەک چۆن لە ڤەنزوێلا سەرکەوتنیان بەدەستهێنا.
سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەشکرد، رووبەڕووبوونەوە لەگەڵ ئێران کەوتۆتە چوارچێوەی هیچ خشتەیەکی کاتییەوە و تا پێویست بکات بەردەوام دەبێت. لەبارەی گەڕانەوەش بۆ سەر مێزی دانوستان، رایگەیاند هیچ وادەیەکی دیاریکراو نییە.
روسیا و ئۆكراین نزیکن لە رێککەوتن بۆ ئاڵوگۆڕی ژمارەیەکی بەرفراوانی لە دیلی جەنگ.
ئاژانسی تاسی روسی بڵاویكردەوە، ئۆكراین و روسیا لە گفتوگۆدان بۆ ئەوەی لە پرۆسەیەكدا زۆرترین ژمارەی دیلی جەنگ ئاڵوگۆڕبكەن، لە مانگی ئایاری ئەمساڵیشدا هەزار دیلی جەنگ بە نێوەندگیری ئەمریكا ئازادكران.
دیمتری پیسكۆڤ، وتەبێژی كۆشكی كرملن رایگەیاند، جۆن راتكلیف بەڕێوەبەری دەزگای هەواڵگریی ئەمریكا لە روسیایە و ئەمەش نیشانەی هەماهەنگیی نێوان هەردوو وڵاتەكەیە لە ئاستی هەواڵگریدا.
بەپێی زانیارییە میدیایەكان، راتكلیف چەند كۆبوونەوەیەك لەگەڵ لێپرسراوانی باڵای روسیا ئەنجام دەدات، بەڵام ئامانجی سەرەكی كۆبونەوەكە ئاشكرانەكراوە.
دۆناڵد ترەمپ دەڵێت؛ سەرجەم مینەکانی گەروی هورمز تەقێندراونەتەوە و رێگە بە ئێران نادەین مین لە ناوچەکە دابنێتەوە
دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی سۆشیال تروس نووسیویەتی، سەرجەم ئەو مینانەی لە گەروی هورمز چێنرابوون تەقێندراونەتەوە و جەختی کردەوە کە بەردەوام چاودێریی وردی ناوچەکە دەکەن.
ترەمپ هۆشدارییەکی توندی ئاڕاستەی تاران کرد و ئاشکرایکرد، رێگە نادەن ئێران هیچ مینێک لە گەروی هورمز دابنێتەوە، ئاماژەی بەوەشکرد، هەر بەلەمێکی ئێرانی بە مەبەستی میندانان هەوڵ بدات، دەستبەجێ لەلایەن هێزەکانیانەوە تێکدەشکێندرێت.
سەرۆکی ئەمریکا ئەوەشی خستەڕوو، بە شێوەیەکی ورد و لە نزیکەوە چاودێریی 'چیای تەور' و پێگە ئەتۆمییەکانی نەتەنز، فۆردۆ و ئەسفەهان دەکەن.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، ئێرانی تۆمەتبار کرد بەوەی شکستی هێناوە لە دابینکردنی موچەی بەشێکی گەورە لە هێزە چەکدارەکانی، هاوکات جەختی کردەوە لەسەر بەردەوامی سەرکوتکردنی خۆپێشاندەران بە ئاستێک کە پێشتر وێنەی نەبووە.
ترەمپ لە بڵاوکراوەیەکدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی ترووس سۆشیاڵ نووسیویەتی: کۆماری ئیسلامیی ئێرانی شکستخواردوو موچەی بەشێکی زۆری سوپاکەی نادات، لە هەمان کاتدا خۆپێشاندەران دەکوژێت، تەنانەت لە دەرەوەی کاتی خۆپێشاندانەکانیشدا و بە ئاستێک کە پێشتر نەبینراوە.
سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەش کرد: ئەم قەوشە قەیرانێکی مرۆیی رەهەند گەورەیە و دەبێت دەستبەجێ بوەستێندرێت.
ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا ئامادەكاری دەكات بۆ هەڵوەشاندنەوەی 200 هەزار ڤیزای بیانی كە دوای گەیشتنیان بە ئەمریكا داوای مافی پەنابەرییان كردووە.
ئەو پلانە كە گەورەترین پرۆسەی هەڵوەشاندنەوەی ڤیزای بەكۆمەڵە لە مێژووی ئەمریكادا، لەلایەن لێپرسراوانی وەزارەتی دەرەوەی ئەو وڵاتەە ئاشكرا كراوە و رایگەیاندووە، ئیدارەی ترەمپ ئامادەكاری دەكات بۆ هەڵوەشاندنەوەی ڤیزای بازرگانی و گەشتیاریی نزیكەی 200 هەزار خەڵكی بیانی، كە دوای گەیشتنیان بە ئەمریكا داوای مافی پەنابەرییان كردووە و ڤیزاكانیان لە دوای ساڵانی 2016 بۆ 2026 دەركراون.
بەپێی لێدوانی ژمارەیەك لێپرسراوی ئەمریكاش كە قسەیان بۆ ئەسۆشیەتد پرێس كردووە، بڕیارەكە كۆتایی نییە و پێداچوونەوەی پێدا دەكرێت و ئەو كەسانە پۆلێن دەكرێن كە دەیانگرێتەوە، هەڵوەشاندنەوەی ڤیزای ئەو كەسانەش بە مانای دەستبەجێ دیپۆرتكردنەوەیان نایەت، بەڵكو پێگەكانیان وەك گەشتیار یاخود بازرگان نامێنێت و لە ئەمریكا دەمێننەوە تا ئەو كاتەی دۆسێكانیان یەكلادەكرێتەوە.