دۆناڵد ترەەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، لە نوێترین لێدوانیدا هەڵوێستی وڵاتەکەی بەرانبەر بە تاران تووندتر دەکات و رایدەگەیەنێت؛ ئارەزووی درێژکردنەوەی ئاگربەست ناکات، بەڵام پێشبینی دەکات لە کۆتاییدا "رێککەوتنێکی مەزن" ئیمزا بکەن.

پێش دەستپێکردنی خولی دووەمی دانوستانەکان، ترەمپ لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ تۆڕی "CNBC" رایگەیاند کە ئەمریکا لە پێگەیەکی بەهێزی دانوستاندایە. ترەمپ ئێرانی تۆمەتبار کرد بەوەی چەندین جار "ئاگربەستی پێشێل کردووە" و وتی: "من و سوپا ئامادەین بۆ دەستێوەردانی سەربازی دژی ئێران، کاتمان نییە بۆ درێژکردنەوەی ئاگربەست."

سەرۆکی ئەمریکا ستایشی گەمارۆ دەریاییەکانی وڵاتەکەی کرد بۆ سەر بەندەرەکانی ئێران و ئاماژەی بەوە کرد، ئەو گەمارۆیانە رۆژانە ملیۆنان دۆلار زیان بە تاران دەگەیەنن.

وتیشی: "ئێمە هێزی دەریایی و ئاسمانی ئێرانمان تێکشکاندووە و سەرکردەکانیانمان کوشتووە."

ترەمپ لە پۆستێکدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی سۆشیاڵ تروس، جەختی کردەوە "ئێران یان دەبێت دانوستان بکات، یان رووبەڕووی کێشەیەک دەبێتەوە کە وێنەی نەبووە."

 هیواشی خواست ئێرانییەکان بێنە سەر مێزی گفتوگۆ بۆ ئەوەی وڵاتەکەیان بنیاد بنێنەوە، بەڵام دووپاتی کردەوە، بە هیچ شێوەیەک رێگە نادەن ئێران ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی.

لەلایەکی دیکەوە، کارۆلین لیڤیت، وتەبێژی کۆشکی سپی بە کەناڵی "فۆکس نیوز"ی راگەیاند، ئەمریکا لە هەموو کاتێک زیاتر نزیکە لە بەدیهێنانی رێککەوتنێکی "زۆرباش ".

وتەبێژی کۆشکی سپی هۆشداریشی دا کە ئەگەر دانوستانەکان نەگەنە ئەنجام، ترەمپ چەندین بژاردەی تری لەبەردەستە و سڵ لە بەکارهێنانیان ناکاتەوە، وەک چۆن پێشتر سەلماندوویەتی کە ئەوەی دەیڵێت جێبەجێی دەکات.

ئیسحاق دار، وەزیری دەرەوەی پاکستان، لە راگەیەندراوێکدا، جەختی لەسەر پێویستی پەیوەندی راستەوخۆی نێوان ئەمریکا و ئێران کردەوە و ئاماژەی بەوە کرد، وڵاتەکەی داوا دەکات بیر لە درێژکردنەوەی ماوەی ئاگربەست بکرێتەوە بۆ ئەوەی رێگە بۆ هەوڵە دیپلۆماسییەکان خۆش بێت.

وەزیری دەرەوەی پاکستان رایگەیاند، ئەوان ئێمە جەخت لەسەر گفتوگۆ دەکەن وەک باشترین رێگە بۆ بەدیهێنانی ئاشتی و سەقامگیرییەکی هەمیشەیی لە ناوچەکەدا.

ئەم بانگەوازەی ئیسلام ئاباد لە کاتێکدایە کە ناوچەکە چاوەڕێی دەستپێکردنی قۆناغێکی نوێی دانوستانەکان دەکات و پاکستانیش وەک وڵاتێکی نێوەندگیر، هۆشداری دەدات لەوەی تەنها لە رێگەی دیپلۆماسییەوە دەتوانرێت رێگری لە پەرەسەندنی زیاتری گرژییەکان بگیرێت.

رۆلاند لێسکۆر، وەزیری دارایی فەرەنسا رایگەیاند، جەنگی ئێران و لێکەوتەکانی لەسەر بازاڕی وزە، زیانێکی دارایی گەورەی بە وڵاتەکەی گەیاندووە، کە بڕەکەی لە نێوان چوار بۆ شەش ملیار یۆرۆدایە.

وەزیری  دارایی فەرەنسا لە لێدوانێکیدا بۆ میدیای وڵاتەکەی  اماژەی بەوە کرد، سەرەڕای هەنگاوەکان بۆ کەمکردنەوەی زیانەکانی وڵاتەکەی بەهۆی جەنگی ئیسرائیل و ئەمریکا بەرانبەر بە ئێران، بەڵام وڵاتەکەی زیانێکی زۆری پێگەیشتوە.

ناوبراو ئاماژەی بەوەکردوە، کە زیانەکان کاریگەریان لەسەر بەرزبونەوەی تێچوی قەرزە حکومییەکانیشی کردوە و بەرزی کردوەنەتەوە، کە بەهۆی رەوشی ئێستای بازاڕەوە دروست بووە.

هاوکات وەزیری دارایی فەرەنسا، جەختی کردەوە کە پاکێجێک بۆ سڕکردنی خەرجییەکان پێشکەش دەکات و بڕیاریشە ئێوارەی ئەمڕۆ سێشەممە، سباستیان لێکۆرنۆ، سەرۆک وەزیرانی فەرەنسا، زنجیرەیەک هەنگاوی نوێ بۆ هاوکاریکردنی هاووڵاتیان لە روبەڕوبونەوەی بەرزبوونەوەی نرخی وزەدا رابگەیەنێت.

کۆشکی سپی، بەرەبەیانی ئەمڕۆ سێشەممە، دەستلەکارکێشانەوەی "لۆری چافیز دیرمەر"ی لە پۆستی وەزیری کار راگەیاند، بە مەبەستی وەرگرتنی پۆستێکی نوێ لە کەرتی تایبەتدا، بڕیاریشە جێگرەکەی بە وەکالەت ئەرکەکانی پۆستەکە بگرێتە ئەستۆ.

بە دەستلەکارکێشانەوەی "لۆری چافیز دیرمەر"، ناوبراو دەبێتە سێیەم وەزیری ئەمریکی کە لە ماوەی هەفتەکانی رابردوودا ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ جێبهێڵێت؛ ئەمەش دوای "کریستی نۆیم" وەزیری ئاسایشی نیشتمانی و "بام بۆندی" وەزیری داد.

پێشتر ترەمپ لە مانگی ئازاردا "کریستی نۆیم"ی لە پۆستی وەزیری ئاسایشی نیشتمانی دوورخستەوە، دوای کەمتر لە مانگێکیش "بام بۆندی" داواکاری گشتی لە پۆستی وەزیری داد دوورخرایەوە، ئەوەش لە میانی بڵاوبوونەوەی ڕاپۆرتەکان سەبارەت بە "خراپی ڕەفتار".

"ستیڤن چێنگ" بەڕێوەبەری پەیوەندییەکانی کۆشکی سپی، لە هەژماری خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "X" نووسیویەتی: "وەزیری کار لۆری چافیز دیرمەر ئیدارەی ئەمریکا جێدەهێڵێت بۆ وەرگرتنی پۆستێک لە کەرتی تایبەت، لە شوێنی ئەویش کیسی ساندەرلین پۆستی وەزیری کار بە وەکالەت وەردەگرێت."

 

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند کە ئەو رێککەوتنەی ئێستا کاری لەسەر دەکەن لەگەڵ ئێران، زۆر باشتر و بەهێزتر دەبێت لە رێککەوتنە ئەتۆمییەکەی ساڵی 2015 کە لە سەردەمی باراک ئۆباما  ئیمزا کرابوو.

سەرۆکی ئەمریکا رەخنەی لە رێکەوتنەکەی باراک ئۆباما گرتوە و دەڵێت؛ ئەو رێککەوتنە رێگەیەکی مسۆگەر بوو بۆ دەستڕاگەیشتنی ئێران بە چەکی ئەتۆمی، بەڵام جەختی کردەوە کە لە رێککەوتنە نوێیەکەدا، ئەگەر ئەنجامبدرێت رێگە بەوە نادرێت.

هەروەها ئاماژەی بەوە کرد، ئەگەر ئەو کۆتایی بە رێککەوتنە کۆنەکە نەهێنایە، ئەوا چەکی ئەتۆمی دژی ئیسرائیل، رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و تەنانەت بنکە سەربازییەکانی ئەمریکاش بەکاردەهێنرا.

سەرۆکی ئەمریکا  باسی لەوەش کرد، گەیشتن بەم رێککەوتنە دەبێتە دەستکەوتێکی گەورە بۆ جیهان و ئاشتی و ئاسایش بۆ ئیسرائیل و ئەوروپا و ئەمریکاش دەستەبەر دەکات، هاوکات جەختیشی کردەوە کە بۆ ئیمزاکردنی ئەم رێککەوتنە لەژێر هیچ جۆرە فشارێکدا نییە.

سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، ئەمرۆ وەفدی دانوستانکاریان بۆ گفتوگۆکردن لەگەڵ ئێران دەگەنە ئیسلام ئاباد و جەختیکردەوە دەبێت ئێران دەستبەرداری چەکی ئەتۆمی ببێت.

دۆناڵد ترەمپ بە رۆژنامەی نیویۆرک پۆستی ئەمریکی راگەیاندوە، جەی دی ڤانسی جێگری و تیمی دانوستانکاریان لە رێگادان و لە ماوەی چەند سەعاتی داهاتودا دەگەنە ئیسلام ئاباد.

ناوبراو، جەختیکردەوە گرنگترین خاڵ دەبێت ئێران قبوڵی بکات ئەوەیە نابێت چەکی ئەتۆمی هەبێت.

سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەشکردوە، ئامادەن لەگەڵ سەرکردە باڵاکانی ئێران کۆببنەوە ئەگەر پێشکەوتنێک بەدەست بهێنرێت و ئەو پێی وایە مامەڵە لەگەڵ کەسانی گونجاودا دەکەن.

دۆناڵد ترەمپ ئەوەشیخستوەتەڕوو لە گفتوگۆی ئەمجارەیان لەگەڵ ئێران بڕوای وایە وەفدی ئێران جدین لەم قۆناغەدا و هاوشێوەی رابردوو هەمووان بۆ گەیشتن بە رێککەوتن کۆدەبنەوە و نەک بۆ کات کوشتن.

ئەمە لە کاتیكدایە بڕیارە سبەینێ سێشەممە و رۆژێک پێش وادەی تەواو بونی ئاگربەستەکە، گەڕێکی تری دانوستانەکان لە نێوان ئەمریکا  و ئێران ئەنجامبدرێت لە ئیسلام ئابادی پایتەختی پاکستان.

 

وەزارەتی دەرەوەی چین نیگەرانی خۆی دەربڕی بەرانبەر رێگری لێکردنی زۆرەملێ و دەستبەسەرداگرتنی کەشتییەکی بارهەڵگری ئێرانی لەلایەن هێزی دەریایی ئەمریکاوە.

وەزارەتی دەرەوەی چین رایگەیاند کە رەوشی ناوچەی گەروی هورمز زۆر هەستیار و ئاڵۆزە و پێویستە هەلومەرجێکی گونجاو بڕەخسێنرێت بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگ و کەمکردنەوەی گرژییەکان لە ناوچەکەدا.

ئەمە لەکاتێکدایە کە گرژییەکانی ناوچەکە بەردەوامن و دوای کردنەوەی گەروی هورمز لەلایەن ئێرانەوە، جارێکی دیکە گەروەکەی داخستەوە و رایگەیاند، "ئەمریکا پابەندی بەڵێنەکانی نەبووە". هەروەها ئەمریکاش بەردەوامە لە بڵاوکردنەوەی ئەو هەواڵانەی کە باس لە بەردەوامی گەمارۆدانی گەروی هورمز دەکەن.

گۆستاڤۆ پێترۆ سەرۆکی کۆڵۆمبیا رایگەیاند کە سکاڵای یاسایی لەسەر دانیال نۆبوا سەرۆکی ئیکوادۆر تۆمار دەکات بە تۆمەتی ناوزڕاندن و تۆمەتبارکردنی بە هەبوونی پەیوەندی لەگەڵ باندەکانی ماددەی بێهۆشەکەر.

پێترۆ لە هەژماری خۆی لە سۆشیاڵ میدیا بڵاویکردەوە کە بڕیاری داوە رێکاری یاسایی بەرامبەر نۆبوا بگرێتە بەر دوای ئەوەی سەرۆکی ئیکوادۆر ئیدیعای ئەوەی کردبوو کە پێترۆ لە کاتی سەردانەکەیدا بۆ شاری مانتا لە ساڵی 2025 لەگەڵ کەسانێکی نزیک لە سەرۆکی باندی ماددەی بێهۆشەکەری چۆنیرۆس کۆبووەتەوە.

نۆبوا پێشتر ئاماژەی بەوە کردبوو کە پێترۆ لەگەڵ نوێنەرانی ئۆپۆزسیۆنی ئیکوادۆر کۆبووەتەوە کە گومانی پەیوەندییان لەگەڵ فیتۆ هەیە کە سەرۆکی باندێکی مەترسیدارە بەڵام پێترۆ ئەو تۆمەتانەی رەتکردەوە و رایگەیاند کە لە کاتی سەردانەکەیدا سوپای ئیکوادۆر و پاسەوانە تایبەتەکان هاوەڵی بوون و دەتوانن لەژێر سوێنددا شایەدی بدەن.

سەرۆکی کۆڵۆمبیا جەختی کردەوە کە هیچ کەسێک بە ناوی فیتۆ ناناسێت و سەردانەکەی بۆ ئیکوادۆر تەنها بۆ بەشداریکردن بووە لە رێوڕەسمی دەستبەکاربوونی سەرۆکی ئەو وڵاتە هەروەها نۆبوای بەوە تۆمەتبار کرد کە کەوتووەتە ژێر کاریگەری درۆکانی ڕاستڕەوە توندڕەوەکانی کۆڵۆمبیا کە خۆیان دەستیان لە بازرگانی ماددەی بێهۆشەکەردا هەیە

سەرۆک کۆماری ئێران ستایشی هەوڵەکانی ئیسلام ئابادی کرد بۆ چەسپاندنی ئاشتی و جەختی لەوە کردەوە، وڵاتەکەی ئامادەیە بۆ بەرگریکردن لە سەروەریی خاکەکەی لە بەرانبەر هەر سەرکێشییەکی ئەمریکا و ئیسرائیل. پزشکیان ئاماژەی بەوەش کرد، تاران دەیەوێت پەیوەندییەکانی لەگەڵ وڵاتانی کەنداو پەرەپێ بدات، بەڵام بە مەرجێک دوور بێت لە دەستێوەردانی دەرەکی و ئەو وڵاتانەی دەبنە هۆی تێکدانی ئاسایشی ناوچەکە.

لای خۆیەوە، شەهباز شەریف سەرۆک وەزیرانی پاکستان هاوڕای تاران بوو لەسەر پێویستی کۆتاییهێنان بە شەڕ و پێکدادانەکان و پزیشکیانی لە ئەنجامی دوواین راوێژە دیپلۆماسییەکانی وڵاتەکەی لەگەڵ وڵاتانی ناوچەکە ئاگادار کردەوە. شەریف ئاماژەی بەوە کرد، پاکستان بەردەوام دەبێت لە هەوڵە راستگۆیانەکانی بۆ پاراستنی سەقامگیریی ناوچەیی و لەو چوارچێوەیەشدا سوپاسی هەماهەنگییەکانی ئێرانی کرد.

لە کۆتایی پەیوەندییەکەدا، هەردوولا جەختیان لە گرنگیی بەردەوامیی گفتوگۆکان کردەوە، بەتایبەت دوای سەردانەکەی ئەم دواییەی سوپاسالاری پاکستان بۆ تاران.

سەرۆکوەزیرانی پاکستان دووپاتی کردەوە، ئیسلام ئاباد بە پشتیوانی هاوبەشەکانی پابەند دەبێت بە دۆزینەوەی رێگەچارەی ئاشتییانە، لە کاتێکدا تاران هۆشداری دەدات، هەر جۆرە هەڵەیەکی سەربازی لە ناوچەکەدا لێکەوتی مەترسیداری بۆ ئاسایشی جیهانی دەبێت.

هەزاران سەربازی ئەمریکی و فلیپینی دەستیان بە مانۆڕە سەربازییە ساڵانەکانیان کرد، کە ئەمساڵ بۆ یەکەمجار هێزێکی سوپای ژاپۆنیش تێیدا بەشدارە.

ئەم مانۆڕانە مەشق و راهێنانی بە تەقەمەنی زیندوو دەکرێت لە ناوچەکانی باکووری فلیپین کە دەڕواننە سەر دەربەندی تایوان، هەروەها لەو ناوچانەی دەکەونە سەر دەریای چینی باشوور، کە ناوچەیەکی جێناکۆکە و بەردەوام گرژی لەنێوان هێزی دەریایی فلیپین و چین تێیدا روودەدات.

عەقید دێنس هێرناندێز، وتەبێژی هێزەکانی فلیپین رایگەیاند کە سوپای ژاپۆن بە1400 سەرباز بەشداری دەکات و موشەکی کروزی جۆری 88 بۆ نوقمکردنی کەشتییەک لە کەناراوەکانی "باوای" باکوور بەکاردەهێنێت.

کۆلۆنێل ڕۆبێرت بان، وتەبێژی هێزەکانی ئەمریکا رایگەیاند کە ئەم مانۆڕە نیشانەی "هاوپەیمانییەکی بەهێزە لەگەڵ فلیپین" و جەختی لە پابەندبوونی واشنتون کردەوە بۆ ناوچەیەکی ئازاد و کراوە لە زەریای هیندی و هێمن.

هەروەها ئاماژەی بەوە کرد کە شەڕی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست کاریگەری لەسەر ژمارەی هێزە بەشداربووەکانی ئەمریکا نابێت.

ئەم جووڵە سەربازییانە لە کاتێکدایە کە چین فشارە سەربازییەکانی بۆ سەر تایوان زیاد کردووە، ، فێردیناند مارکۆس، سەرۆکی فلیپین پێشتر هۆشداری دابوو کە بەهۆی نزیکی وڵاتەکەی لە تایوان، هەر جەنگێک لەو ناوچەیەدا رووبدات، فلیپین بەبێ ویستی خۆی پەلکێشی ناو ململانێکان دەکرێت، مارکۆس رێککەوتنامەی بەرگری هاوبەشی ساڵی 1951ی نێوان مانیلا و واشنتون بە کۆڵەکەیەکی سەرەکی ئاسایشی وڵاتەکەی دادەنێت.

میدیاکانی ئەمریکا، دەستگیرکردنی ژنێکیان لە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی لۆس ئەنجلوس راگەیاند، کە تۆمەتبارە بە گرێبەستی نایاسایی فرۆشتنی چەک بۆ ئێران، ژنەکە بە نەتەوە ئێرانییە و تەمەنی 44 ساڵە.

داواکاری گشتی ئەمریکا لە کالیفۆرنیا بە میدیای وڵاتەکەی رایگەیاند، ژنێکی ئێرانی تەمەن 44 ساڵ بە ناوی شەمیم مافی لە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی لۆس ئەنجلوس دەستگیرکرا، ئەوەش بە تۆمەتی تێوەگلانی لە گرێبەستی نایاسایی چەک بۆ بەرژەوەندی  ئێران.

بەگوێرەی راپۆرتێکی رۆژنامەی نیویۆرک پۆست، ئەو ژنە تۆمەتبارە بەوەی لە رێگەی کۆمپانیایەکی تۆمارکراو لە وڵاتی عومان، هەستاوە بە رێکخستنی چەندین گرێبەستی فرۆشتنی درۆن، بۆمب و ملیۆنان فیشەک بە وڵاتی سودان.

 یەکێک لە گرێبەستە دیارەکان بڕی 70 ملیۆن دۆلاری تێپەڕاندووە و تایبەت بووە بە کڕینی درۆنی جۆری (مۆهاجیر-6) و کەرەستە سەربازییە پەیوەندیدارەکان.

 لێکۆڵینەوەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەم ژنە، لە ساڵی 2016وە مافی نیشتەجێبوونی هەمیشەیی ئەمریکای هەیە، لە نێوان ساڵانی 2022 بۆ 2025 پەیوەندی بە وەزارەتی هەواڵگری ئێرانەوە هەبووە، بەڵام ناوبراو لە سەرەتای لێکۆڵینەوەکاندا سەرجەم تۆمەتەکانی رەتکردوەتەوە.

میدیاکانی ئەمریکا  بڵاویانکردەوە لە روداوێکی تەقەکردندا، لە ئەمریکا هەشت منداڵ کوژران، پۆلیسی شاری شریڤپۆرت دەڵێت؛ لە کاتی روبەڕوبوەنوەدا ئەو کەسی تەقەی کردوە کوژراوە.

پۆلیسی شاری شریڤپۆرتیش لە ویلایەتی لویزیانار  بە میدیای وڵاتەکەی راگەیاند، لە تەقەکردنێکی هەڕەمەکیدا، هەشت منداڵ کوژراون، کە تەمەنیان لە نێوان یەک بۆ 14 ساڵدایە.

بەوتەی بەرپرسانی پۆلیسی، تاوانبارەکە دوای تەقەکردنەکە ئۆتۆمبێلێکی  برداوە و لە شوێنی روداوەکە هەڵاتووە، بەڵام  لە روبەڕوبونەوەی لەگەڵ پۆلیسدا کوژراوە.

پۆلیسی ویلایەتەکە،  تا ئێستا وردەکاری زیاتری لەبارەی ناسنامەی تەقەکەرەکە بڵاونەکردووەتەوە، بەڵام  ئاماژەی بەوەکردوە، رەنگە روداوەکە پەیوەندی بە کێشەی خێزانییەوە هەبێت، چونکە  ژمارەیەک لەو منداڵانەی کوژراون کەسوکاری تاوانبارەکەن.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، ئەمڕۆ یەکشەممە، ڕایگەیاند کە گەیشتن بە رێککەوتن لەگەڵ تاران حەتمییە و بە شێوەیەکی "دۆستانە یان سەخت" ئەنجام دەدرێت.

ترەمپ لە لێدوانێکدا بۆ کەناڵی ئەی بی سی نیوز ئاماژەی بەوە کرد: ئێران پێشێلکارییەکی مەترسیداری بۆ رێککەوتنی ئاگربەست ئەنجام داوە، بەڵام ئێمە هێشتا بڕوامان وایە کە دەتوانین بگەیەنە رێککەوتن.

سەرۆکی ئەمریکا جەختی لەسەر پێویستیی یەکلاییکردنەوەی پرسەکە کردەوە و وتی: رێککەوتن لەگەڵ ئێران بە شێوەیەک لە شێوەکان هەر روو دەدات، جا بە رێگەی دۆستانە بێت یان بە رێگەیەکی سەخت.

هاوکات لەگەڵ لێدوانە توندەکانی بەرامبەر تاران، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند کە بڕیارە نوێنەرانی وڵاتەکەی ئێوارەی سبەی بگەنە "ئیسلام ئاباد"ی پایتەختی پاکستان بە مەبەستی ئەنجامدانی خولێکی نوێی دانوستانەکان.

ئەم لێدوانانەی ترەمپ لە کاتێکدایە کە گرژییەکانی نێوان واشنتن و تاران لەسەر چەندین دۆسیەی هەرێمی و نێودەوڵەتی گەیشتووەتە ئاستێکی هەستیار.

خاڤێر میلای، سەرۆکی ئەرجەنتین، بە سەردانێکی رەسمی گەیشتە ئیسرائیل، ئەوەش لە پێشینەی بەشداریکردنی لە مەراسیمی داگیرساندنی مەشخەڵ لە ئاهەنگی فەرمیی "ڕۆژی سەربەخۆیی ئیسرائیل" لە قودس.

بڕیارە لەم سەردانەدا میلای باڵیۆزخانەی ئەرجەنتین لە تەل ئەبیبەوە بۆ قودس بگوازێتەوە و بە فەرمی بیکاتەوە، ئەمەش وەک جێبەجێکردنی بەڵێنەکانی پێشووی بۆ پاڵپشتیکردنی ئیسرائیل.

ڕاگەیاندنی دەستپێکردنی هێڵێکی ئاسمانی ڕاستەوخۆ لە نێوان فڕۆکەخانەی بن گۆریۆن و بوێنس ئایریس، بە ئامانجی بەهێزکردنی پەیوەندییە سیاسی و ئابوورییەکانی نێوان هەردوو وڵات.

دوێنێ شەممە، شاری میلانۆ بووە وێستگەیەكی نوێ بۆ كۆبوونەوەی سەركردە راستڕەوە توندڕەوەكانی ئەوروپا و لە شەقامەكانیشەوە دروشمی توند لە دژی سیاسەتەكانی ئێستای وڵاتانی ئەورپی وترانەوە

لە شاری میلانۆی ئیتاڵیا گردبوونەوەیەكی جەماوەریی گەورە و هاوكات كۆبوونەوەی لوتكەی سەركردە راستڕەوەكانی ئەوروپا بەڕێوەچوو.

هەزاران كەس لە بەردەم 'كاتدراڵی دۆمۆ' لە میلانۆ كۆبوونەوە، دروشمی دژە كۆچبەرییان بەناونیشانی "لە ئەوروپا ببینە سەروەری ماڵ و وڵاتی خۆمان" دەوتەوە، ئامانجیشیان دەربڕینی ناڕەزایەتی بوو دژی كۆچی نایاسایی و سیاسەتەكانی ئێستای یەكێتییەكە.

ئەم چالاكییە یەكەم دەركەوتنی گەورەی هاوپەیمانیی "نیشتمانپەروەران بۆ ئەوروپا" بوو كە تێیدا سەركردە دیارە راستڕەوە توندڕەوەكان بەشدارییان تێدا كرد و وتاریان پێشكەش كرد.

ئەم كۆبوونەوەیە تەنیا چەند رۆژێك دوای شكستی 'ڤیكتۆر ئۆربان' لە هەڵبژاردنەكانی هەنگاریا هات، هەر بۆیە سەركردەكان هەوڵیاندا لە ڕێگەی ئەم گردبوونەوەیەوە هێزی خۆیان لە یەكێتیەكە دووپاتبكەنەوە و نیشانی بدەن كە هێشتا كاریگەرییان ماوە.

لە هەمان كاتدا، لە شوێنێكی نزیكی میلانۆ، گردبوونەوەیەكی دژە فاشیزم بەڕێوەچوو كە تێیدا خەڵك ناڕەزایەتییان بەرامبەر بە وتاری توندی ئەو پارتە راستڕەوانە دەربڕی.

ئێستا كە ئەوروپا بەدەست قەیرانە ناوخۆییەكانییەوە گرفتارە، گردبوونەوەی لایەنگرانی ئەم هاوپەیمانێتییە، وەك نیشانەیەكی روون بۆ گۆڕانی رەوتی سیاسی لە ئەوروپا دەبینرێت.

گردبوونەوەكە بە دەستپێشخەری ماتیو سالڤینی، سەرۆكی پارتی كۆمەڵەی ئیتاڵی رێكخرابوو، لەژێر دروشمی سەروەری لە نیشتمانی خۆمان بەڕێوەچوو.

سالڤینی بە راشكاوی پشتگیری خۆی بۆ ڤیكتۆر ئۆربان دووپاتكردەوە و رایگەیاند، پاراستنی سنوورەكان و دژایەتی بازرگانانی مرۆڤ خاڵی هاوبەشیانە.

لەلایەكی ترەوە، جۆردان باردێلا، سەرۆكی پارتی كۆمەڵی نیشتمانی فەڕەنسا، پەیامێكی توندی ئاراستەی ماكرۆن كرد و سەركەوتنی راستڕەوەكانی لە هەڵبژاردنی داهاتوودا بە نزیك و مسۆگەر وەسف كرد.

ئەم جۆرە وتارانە لەگەڵ دروشمی خۆپیشاندەران بۆ دەركردنی بەكۆمەڵی كۆچبەران یەكی دەگرتەوە.

خاڵێكی سەرنجڕاكێش لەم هەڵكشانەدا، كاریگەری دۆناڵد ترەمپ بوو لەسەر جەماوەری راستڕەو، بەشێك لە بەشداربووان بەئاشكرا داوایان دەكرد كە ئەوروپا هەمان سیاسەتی توندی ترەمپ پەیڕەو بكات بۆ گەڕاندنەوەی كۆچبەران.

لە خولی ئێستای پەرلەمانی ئەوروپادا هێزە راستڕەوەكان بە شێوەیەكی بەرچاو گەشەیان كردووە و دابەشبوون بەسەر سێ گرووپی سەرەكیدا كە پێكەوە نزیكەی 200 كورسییان لە كۆی 720 كورسی هەیە.

داهاتووی ئەوروپا ئێستا لە نێوان پاراستنی بەهاكانی یەكێتییەكە و گەڕانەوە بۆ نەتەوەپەرستییەكی توند، لەبەردەم تاقیكردنەوەیەكی سەختدایە.

ئەمریکا داوا دەکات کوبا سیستمی ئابوریی وڵاتەکەی بگۆڕێت و دەشڵێت: یارمەتیی حوکمەتی هاڤانا دەدەم ئەگەر بیانەوێت وڵاتەکەیان ببوژێننەوە

لێپرسراوانی ئەمریکا داوایان لە کوبا کردووە کە سیستمە ئابورییەکەی لە سۆشیالیزمەوە بگۆڕێت بۆ سیستمێکی پشتبەستوو بە بازاڕی ئازاد و قەرەبووی ئەو هاووڵاتی و کۆمپانیا ئەمریکییانە بکاتەوە کە لە ساڵانی شەستەکانی سەدەی رابردوو، دەستیان بەسەر سەرمایەکانیاندا گیراوە

وەفدێکی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا کۆتایی هەفتەی رابردوودا و سەردانی هاڤانی پایتەختی کوبایان کرد کە لە ساڵی 2016ـەوە ئەمە یەکەم سەردانیکردنی وەفدەکەیە بۆ ئەو وڵاتە، هێڵە گشتییەکانی داواکارییەکانیان بۆ حکومەتی کوبا خستەڕوو.

ئەوەش لە کاتێکدایە، کە کوبا بەدەست کەمیی سوتەمەنی و پچڕانی کارەباوە دەناڵێنێت.

بەپێی راپۆرتەکان، ئەمریکا داوای لە کوبا کردووە چاکسازیی ئابووری ئەنجامبدات، کەرتی تایبەت فراوان بکات، وەبەرهێنانی بیانی رابکێشێت و زیندانیانی سیاسی ئازاد بکات.

بەپێی زانیارییەکانی رۆژنامەی نیویۆرک تایمزیش بێت، لێپرسراوانی ئەمریکا پێشنیازی گەیاندنی خزمەتگوزاری ئینتەرنێتی مانگی دەستکردی ستارلینکـی 'ئیلۆن مەسک'یان بۆ کوبا کردووە و داوایان کردووە رێگە بە پەیوەندییەکی ئینتەرنێتی بێ سنوور بدرێت.

ئاژانسی ئەکسیۆس بڵاویکردەوە، واشنتۆن داوای لە هاڤانا کردووە رێگە بە ئازادییە سیاسییە زیاترەکان بدات، کە لە کۆتاییدا ببێتە هۆی ئەنجامدانی "هەڵبژاردنی ئازاد و دادپەروەرانە. ماڵپەڕەکە لە زاری بەرپرسێکی ئەمریکییەوە گواستوویەتییەوە کە نوخبەی دەسەڵاتداری دوورگەکە دەرفەتێکی کەمیان لەبەردەمدایە بۆ ئەنجامدانی چاکسازییە سەرەکییەکانی ژێر چاودێری ئەمریکا، پێش ئەوەی بارودۆخەکە بە شێوەیەکی گەڕانەوەنەبوو خراپتر بێت.

مایکڵ کۆزاک، لێپرسراوی باڵای وەزارەتی دەرەوە ڕۆژی پێنجشەممە جەختی کردەوە کە ئەمریکا فشار لە کوبا دەکات تاکو چاکسازیی ریشەیی لە سیستمی ئابوریی وڵاتەکەیدا ئەنجامبدات.

ئاماژەی بەوەشکردووە، ترەمپ کە پێشتر هەڕەشەی داگیرکردنی وڵاتەکەی کردبوو، لەم دواییانەدا هەڵوێستی نەرمترە و ئاماژەی بەوەش کردووە، واشنتۆن دەتوانێت یارمەتی کوبا بدات بۆ تێپەڕاندنی قەیرانە ئابورییەکانی.

میگێل دیاز-کانێل سەرۆکی کوباش، بە تەلەفیزیۆنی 'ئاڕ تی' راگەیاند، وڵاتەکەی لە شەڕ لەگەڵ ئەمریکا ناترسێت.
جەختیشی کردەوە، هاڤانا ئامادەیە بۆ گفتوگۆ، بەڵام تەنها لەسەر بنەمای یەکسانی و بەبێ هیچ فشار و ناچارکردنێک.