ترەمپ بە توندی هەڕەشەی وەشاندنی هێرشی سەربازیی نوێ دەکاتە سەر وێستگەکانی وزە و ژێرخانی ئابوریی ئێران و رایدەگەیەنێت، تاران لە دانوستانەکاندا کات دەکوژێت و هێشتا کارم لەگەڵ ئەو وڵاتە تەواو نەبووە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا ئەمڕۆ چوارشەممە هۆشداریی توند و نوێی ئاڕاستەی ئێران کرد و هەڕەشەی وەشاندنی لێدانی سەربازیی بەهێزی لێکرد. ترەمپ تاران بەوە تۆمەتبار دەکات کە لە دانوستانەکانی تایبەت بە کۆتاییهێنان بە شەڕی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا یاری بە کات دەکات و سوکایەتی بە مێشکی ئەمریکا دەکات.

ترەمپ لە کۆشکی سپییەوە بە رۆژنامەنووسانی راگەیاند: "واشنتۆن ئەمڕۆش هێرشی توند و بەهێز دەکاتەوە، رێک وەک ئەوەی دوێنێ ئەنجاممان دا."

سەرۆکی ئەمریکا جەختیکردەوە، وڵاتەکەی دەیەوێت بگاتە رێککەوتنێکی "راستەقینە، کارا و جێبەجێکراو"، ئەوەشی خستەڕوو، "ئێران پێشتر رازی بووە بەوەی نەبێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی، و ئێستاش کاتی ئەوەیە ئیمزا لەسەر رێککەوتنەکە بکەن."

ئاماژەی بەوەشکرد، تاران بەردەوامە لە سستکردنی پرۆسەکە و کات دەکوژێت، بەڵام "دەبینین لە داهاتوودا چی رودەدات."

سەبارەت بە هەڕەشەکانی بۆ لەناوبردنی ژێرخانی ئابوریی ئێران، ترەمپ وتی: "وردەکاریی زیاتر نادەم لەسەر نیازم بۆ تێکدانی پردەکان و وێستگەکانی وزەی ئێران."

پێشتریش، بەپێی راپۆرتێکی "فۆکس نیوز"، ترەمپ رایگەیاندبوو، ئامادەیە فەرمانی هێرشکردنە سەر وێستگەکانی کارەبا و پردەکانی ئێران دەربکات، بەڵام هاوکات دەرفەتێکی پێداون بۆ ئیمزاکردنی رێککەوتنەکە و رزگاربوون لەو هێرشانە. ترەمپ جارێکی تر جەختی کردەوە کە تاران زۆر دواکەوتووە لە ئیمزاکردنی رێککەوتنەکە و وتی: "هێشتا کارم لەگەڵ ئێران تەواو نەبووە."

لە پەیامێکیدا سەبارەت بە گرژییەکانی ناوچەکە، دۆناڵد ترەمپ رایگەیاند، ئێران کاتێکی زۆری بەفیڕۆدا بەهۆی دانوستاندن لەسەر رێککەوتنێک کە دەکرا دەستکەوتی گەورەی بۆ بهێنێتە دی، بەڵام لە ئێستادا دەبێت باجی ئەو سەرکێشی و کات بەفیڕۆدانەی بدات.

سەرۆکی ئەمریکا لە پەیامەکەیدا، کە لە تروس سۆشیال بڵاویکردوەتەوە و دەڵێت؛ تاران تەنیا قسە دەکات بێ ئەوەی هیچ کردارێکی هەبێت.

جەختی کردەوەتەوە، کە سەردەمی سەرەڕۆیی و مەترسی ئێران لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بە تەواوی کۆتایی پێهاتووە.

ئاماژەی بەوەشکردوە، هێزە چەکدارەکانی ئێران لە ئێستادا لە ناو فەوزایەکی گەورە و پشێویەکی زۆردان و توانیویانە بەشێکی زۆر لە پێکهاتە سەرەکییەکانی ئەو سوپایە، بەتایبەت هێزە دەریایی و ئاسمانییەکانی لەناوبەرن.

جی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا لە چاوپێکەوتنێکی لەگەڵ رۆژنامەی "یو ئێس ئەی تودەی" رایگەیاند، دڵنیایە لەوەی دۆناڵد ترەمپی سەرۆکی ئەمریکا رێگە نادات هیچ جۆرە روبەڕووبوونەوە و شەڕێک لەگەڵ ئێران ببێتە زۆنگاوێکی درێژخایەن، بێئامانج و تاقەتپڕووکێن بۆ هێزەکانی وڵاتەکەی.

جێگرەکەی دۆناڵد ترەمپ، کە خۆی لە پێشوودا لە شەڕی عیراقدا بریندار بووە و یەکێکە لە رەخنەگرە دیارەکانی پێشووی دەستێوەردانە سەربازییەکانی واشنتۆن لە دەرەوەی وڵات، جەختی لەوە کردەوە کە کارزاری ئەمریکا لە بەرانبەر ئێران هەرگیز وەک شەڕەکانی پێشووی عیراق و ئەفغانستانی لێ نایەت.

جەختیکردوەتەوە، زۆر دڵنیایە، کە تا ساڵێکی دیکە هیچ باسێک لە تێوەگلانی سەربازیی ئەمریکا لە ئێراندا نامێنێت و ئاماژەی بەوەش کرد، سەرەڕای بەردەوامیی دانوستانە بێئاکامەکان، ئەگەر لە کۆتاییدا دیبلۆماسی شکست بهێنێت ئەوا دۆناڵد ترەمپ ئامرازی دیکەی لەبەردەستدایە بۆ مامەڵەکردن.

ناوبراو لە چاوپێکەوتنەکەیدا وتویەتی، ئەرکی سەرەکی ئەوان رێگریکردنە لەوەی ئێران ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی. و تا ئەم ئامانجەش بپارێزرێت جەنگەکە درێژخایەن نابێت.

دۆناڵد ترەمپ رایگەیاند؛ هێلیکۆپتەرەکەیان لە نزیک گەروی هورمز لەلایەن ئێرانەوە کراوەتە ئامانج و ناچارن وەڵامی ئەو هێرشە بدەنەوە.

لە پەیامێکیدا لە تروس سۆشیال، کە خۆی خاوەندارێتی دەکات، دۆناڵد ترەمپی سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، سوپای وڵاتەکەی ئاگاداریان کردوەتەوە، کە شەوی رابردوو هێلیکۆپتەرێکی ئاپاچی لە نزیک گەروی هورمز لەلایەن ئێرانییەکانەوە کراوەتە ئامانج.

لە بەشیکی دیکەی پەیامەکەیدا دۆناڵد ترەمپ ئاماژەی بەوەکردوە، وەک ئەمریکا ناچارن وەڵامی ئەو هێرشەی ئێران  بدەنەوە.

سەرۆکی ئەمریکا لە پەیامەکەیدا دەڵنیایشیداوە، دوو فڕۆکەوانەکە، کە لە ناو هێلیکۆپتەرەکەدابوون سەلامەتن و زیانیان پێنەگەیشتوە.

رۆژنامەی "فاینانشاڵ تایمز" رایدەگەیەنێت، سەرەڕای ئەوەی بەرپرسانی ئەمریکا جەخت لە ئاسایی پەیوەندییەکانی نێوان دۆناڵد ترەمپ و بنیامین نەتەنیاهۆ دەکەنەوە، بەڵام پێدەچێت گرژی کەوتبێتە نێوانیان.

رۆژنامەی "فاینانشاڵ تایمز"ی بەریتانی لە راپۆرتێکدا ئاشکرایکردووە، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا بەدوای دۆزینەوەی ستراتیژییەکدا دەگەڕێت بۆ ئیمزاکردنی رێککەوتنێکی ئاشتی لەگەڵ تاران، لە بەرانبەردا بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل وەک بەربەستێک لەبەردەم ئەم پلانەدا دەبینرێت.

سەرۆکی ئەمریکا لە چاوپێکەوتنێکیدا لەگەڵ 'فاینانشاڵ تایمز' رایگەیاندووە، "من هەموو بڕیارەکان دەدەم، ناتانیاهۆ بڕیاردەر نییە"، ئەوەش دوای ئەوە هات، کە ئێران هێرشیکردە سەر ئیسرائیل و واشنتۆنیش رەتیکردەوە بەشداری لە هێرشی پێچەوانەی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران بکات و تەنها بەرگریی ئاسمانی بۆ پاراستنی هێزەکانی خۆی بەکارهێنا.

جێی ئاماژەیە شارەزایان هۆشداری دەدەن؛ کە هەر رێککەوتنێک لە نێوان واشنتۆن و تاراندا ئیمزا بکرێت، 'زۆر لەرزۆک دەبێت'، چونکە سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل بەهۆی فشارە ناوخۆییەکانی و مەترسییەکانی حزبوڵا، ئامادەیە لە هەر کاتێکدا بێت رێککەوتنەکە تێکبدات.

فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا (سێنتکۆم) رایگەیاند، دوو فڕۆکەوانی هێلیکۆپتەرێکی جەنگی لە جۆری "ئەپاچی" بە سەلامەتی رزگارکراون، دوای ئەوەی فڕۆکەکەیان لە کاتی دەوریەیەکی چاودێریدا لە ئاوە هەرێمییەکانی نزیک گەروی هورمز کەوتە خوارەوە.

هاوکات دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا دووپاتی کردەوە کە فڕۆکەوانەکان باشن و زیانیان پێنەگەیشتووە، و هۆکاری روداوەکەش لەژێر لێکۆڵینەوەدایە.

ئەم روداوە لە کاتێکدایە کە ناوچەکە ئاگربەستێکی لەرزۆک بەخۆوە دەبینێت، دوای ئەوەی ئێران و ئیسرائیل لەسەر داواکاری ترەمپ هێرشە متمانەپێکراوەکانیان بۆ سەر یەکتر راگرت، لە نێوەندی هەوڵەکانی واشنتۆن بۆ گەیشتن بە رێککەوتنێک لەگەڵ تاران بۆ کۆتاییهێنان بە شەڕەکە.

جی دی فانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا جەختی کردەوە کە ویلایەتە یەکگرتووەکان بەردەوام دەبێت لە هەوڵەکانی بۆ واژۆکردنی رێککەوتنێکی ئەتۆمی لەگەڵ ئێران، جا چ ئیسرائیل بیەوێ یان نا.

فانس بە تۆڕی "فۆکس نیوز"ی ئەمریکی راگەیاندوە، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا پێیوایە کە: دەکرێت بگەنە رێککەوتنێکی درێژخایەن سەبارەت بە بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران، ئەو لەمەدا لەسەر هەقە.

فانس ئاماژەی بەوەش کرد: رەنگە ئەمە بە دڵی ئیسرائیل بێت یان بە دڵی نەبێت بەڵام ئێمە پێمانوایە ئەمە لە بەرژەوەندی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادایە.

پێشتریش ترەمپ ئەوەی بەدوور زانیبوو کە ئیسرائیل گرژیی نوێ لە ناوچەکەدا دروستبکات یان هێرشەکانی بۆ سەر ئێران دەستپێبکاتەوە و وتبووی: پێموانییە ئەوە روبدات، کارەکان زۆر بە باشی بەڕێوەدەچن و ئێران ئەوە دەکات کە پێویستە ئەنجامی بدات

هاوکات میدیاکانی ئەمریکا بڵاویانکردبووەوە، ترەمپ هۆشداریی داوەتە بنیامین نەتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل کە واشنتن لە چوارچێوەی هیچ ئۆپەراسیۆنێکی سەربازیی نوێدا دژی ئێران پشتگیریی ئیسرائیل ناکات، ئەمەش دوای ئەو هێرشانەی ئیسرائیل بۆ سەر چەند ناوچەیەک لە ئێران لە دوێنێ دووشەممەدا ئەنجامی دابوون

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، ئەمڕۆ سێشەممە، جەختی کردەوە کە وڵاتەکەی لە ئێستادا سەرقاڵی دانوستانە لەگەڵ ئێران، ئاماژەی بەوەش کرد کە تاران دەیەوێت بگاتە رێککەوتنێکی زۆر باش.

تۆڕی هەواڵی "سی ئێن ئێن" لە زاری ترەمپەوە بڵاویکردەوە: ئێستا لەگەڵ ئێرانییەکاندا لە دانوستانداین و ئەوان دەیانەوێت بگەنە رێککەوتنێکی زۆر باش، هەروەها دووپاتی کردەوە کە: ئێرانییەکان ئامادەن هەموو شتێکمان پێبدەن و ئامادەن لەوەی کە چەکی ئەتۆمییان دەستنەکەوێت.

ترامپ راشیگەیاند: نرخی نەوت دادەبەزێت کاتێک لە ئایندیەکی زۆر نزیکدا سەرکوتنی تەواوەتی خۆمان بەسەر ئێراندا رادەگەیەنین.

پوتن دەرگای گفتوگۆی بەڕووی زیلینسکیدا داخست، سەرۆکی ئۆکراینیش هۆشداری دەدات روسیا بە ئاشکرا ئاشتی رەتدەکاتەوە.

ڤۆڵۆدیمیر زیلینسکی، سەرۆکی ئۆکرانین، لە کاردانەوەیەکدا بەرانبەر بە رەتکردنەوەی دیداری ڕاستەوخۆ لەلایەن ڤلادیمیر پوتنەوە، رایگەیاند: "بەداخەوە، لایەنی روسی جارێکی تر شەڕی هەڵبژاردووەتەوە و پوتن بە ئاشکرا نایەوێت کۆتایی بە شەڕ بێنێت".

زیلینسکی ئاماژەی بەوەشکرد، هەموو جیهان وەڵامەکەی ئەمڕۆی پوتنی بیست؛ ئەوەی دەرخست کە ئەو دەیەوێت بەردەوام بێت لە شەڕ".

جەختیشیکردەوە، ئەو هەڵوێستەی سەرۆکی روسیا دەبێتە هۆی "بێهیوابوونی زۆر کەس" لە سەرانسەری جیهاندا، بۆیە داوایکرد کە چیتر کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بێدەنگ نەبێت و "پەستانی زیاتر بخرێتە سەر روسیا" بۆ ئەوەی ناچار بکرێت بگەڕێتەوە سەر مێزی گفتوگۆ.

ئەم پەرچەکردارەی زیلینسکی لە کاتێکدایە کە شەڕی نێوان روسیا و ئۆکراین پێی ناوەتە ساڵی چوارەمەوە، سەرەڕای هەوڵە دیپلۆماسییەکان، تا ئێستا نەگەیشووەتە هیچ بەرەوپێشچوونێکی راستەقینە بۆ گەیشتن بە ئاشتی و کۆتاییهێنان بەو جەنگە.

لە بەرانبەر داواکارییەکەی سەرۆکی ئۆکراین بۆ ئەنجامدانی دیداری رووبەڕوو، سەرۆکی روسیا کۆبوونەوەکە بە بێسوود ناودەبات و مەرجی بۆ رێککەوتنی ئاشتی هەیە.

ڤلادیمێر پوتن، سەرۆکی روسیا ئەمڕۆ هەینی لە وەڵامی بانگەوازەکەی ڤۆڵۆدیمیر زیلینسکی سەرۆکی ئۆکراین بۆ ئەنجامدانی کۆبوونەوەیەکی راستەوخۆ رایگەیاند، "هیچ هۆکارێک بۆ ئەو کۆبوونەوەیە نابینم"، جەختیشیکردەوە کە تا رێککەوتنی ئاشتی ئامادە نەکرێت، کۆبوونەوەکە بێ سوود دەبێت.

پوتن ئاماژەی بەوەشکرد: "کۆبوونەوەی راستەوخۆ تەنها لە بەرژەوەندیی ئۆکرایاندایە بۆ ئەوەی پێشڕەوییەکانی هێزە چەکدارەکانمان رابگرن"، وتیشی: "پێویستە مەودا بدەین بە شارەزایان تا کار بکەن و چارەسەرەکان ئامادە بکەن، پاشان دەتوانین یەکتر ببینین".

سەرۆکی روسیا ئەوەشی خستەڕوو، بەخێرایی سەیری نامە کراوەکەی زیلینسکی کردووە و رایگەیاند: "هەرگیز رەتم نەکردووەتەوە چاوم بە زیلینسکی بکەوێت، بەڵام قبوڵ ناکەم فێڵ و فێڵبازی بکرێت".

پوتن دەشڵێت، زیلینسکی لە نامەکەیدا ئاماژەی بەوەداوە، ناتوانێت پابەند بێت بە دەرەنجامەکانی لوتکەی ئالاسکاوە، لە بەرانبەردا پوتن جەختیکردەوە، کە دەیەوێت "رێککەوتنەکانی ئاشتی هەمیشەیی بن".

لەلایەکی ترەوە، سەرۆکی روسیا رەخنەی لە هەڵوێستی ئۆکراین گرت و وتی: "ئۆکراین داوای چەک لە ئەمریکا دەکات، بەڵام نایەوێت دۆناڵد ترەمپ وەک گەرەنتی بۆ رێککەوتنەکە بمێنێتەوە".

لە کۆتایی لێدوانەکەیدا، ڤلادیمیر پوتن بە توندی جەختیکردەوە کە "شەڕی ئۆکراین کۆتایی نایەت تا روسیا نەگات بە ئامانجەکانی خۆی".

وتەبێژی کرملن رایدەگەیەنێت، ڤلادیمێر پوتن لە ناوەڕۆکی نامەکەی ڤۆلۆدیمێر زیلینسکی ئاگادارکراوەتەوە، هاوکات ئاماژە بەوە دەکات، لە ئێستادا هیچ پەیوەندییەکی راستەوخۆ لە نێوان روسیا و ئۆکرانیادا نییە.

دیمیتری پیسکۆف، وتەبێژی کرملن رایگەیاند، لە نوێترین لێدواندا رایگەیاند، نامەکەی سەرۆکی ئۆکراین خراوەتە بەردەم سەرۆکی روسیا؛ جەختیشی کردەوە، مۆسکۆ هیوادارە دانوستانەکان بۆ چارەسەرکردنی قەیرانی ئۆکراین دەستپێبکەنەوە.

پێسکۆف ئاماژەی بەوەکرد، هەڵوێستی کۆشکی سپی بەرانبەر پرسی ئۆکراین هاوشێوەی رابردوو "دژبەیەک"ـە و لەئێستادا هیچ پلانێک بۆ سازدانی کۆبوونەوە لە نێوان پوتن و ترەمپ لە ئارادا نییە، سەبارەت بە فەرەنساش رایگەیاند، پوتن پلانی بۆ پەیوەندی تەلەفۆنی لەگەڵ ماکرۆن نییە، بەڵام بۆ هەر دیدار و گفتوگۆیەک ئامادەیە.

هاوکات جێگری وەزیری دەرەوەی روسیا، لێدوانەکانی زیلینسکی بە بەڵگەی ناڕازیبوونی کیێڤ بۆ دۆزینەوەی چارەسەری ئاشتییەنە لەقەڵەمدا و رایگەیاند: "ئەم وتارەی سەرۆکی ئۆکراین بەرهەمی پشتیوانییەکانی بەریتانیا و ئەوروپایە کە دەیانەوێت کیێڤ بەو ئاڕاستەیەدا بەرن، کە گوایە توانای درێژەپێدانی شەڕی بۆ دوو تا سێ ساڵی دیکە هەیە

بەردەوامی جەنگی غەززە و لوبنان و ئێران ئاستی جەماوەریی سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیلی لە ناوخۆی ئەو وڵاتە كەمكردووەتەوە.

بەپێی ئەو راپرسییەی كەناڵی 12ی ئیسرائیلی ئەنجامیداوە پێگە و ئاستی جەماوەریی بنیامین ناتانیاهۆ سەرۆك وەزیرانی ئەو وڵاتە زۆر كەمبووەتەوە، بە شێوەیەك بۆ یەكەمجار گادی ئایزنكۆت سەرۆك ئەركانی پێشووی سوپا ئیسرائیل، بە پێی راپرسییەكە وەك گونجاوترین كەسایەتی بۆ سەرۆكایەتی حكومەت كەوتووەتە پێش ناتانیاهۆ.

بەپێی ئەنجامەی راپرسییەكە گادی ئایزنكۆت 38%ی دەنگی بەشداربووانی بەدەستهێناوە وەك گونجاوترین كەس بۆ سەرۆكایەتی حكومەتی ئیسرائیل، لە بەرانبەردا بنیامین ناتانیاهۆ تەنها 35%ی دەنگەكانی بەدەستهێناوە، هۆكاری ئەو پاشەكشەیەش بۆ بەردەوامی جەنگی غەززە و لوبنان و ئێران گەڕێنراوەتەوە.

لەبارەی كورسییەكانی پەرلەمانیش (كنێست)، پێشبینییەكان ئاماژە بەوە دەكەن، پارتی "یشار" بە سەرۆكایەتی ئایزنكۆت پێگەی بەهێزتر كردووە و پێشبینی دەكرێت 19 كورسی لە كنێستی داهاتوودا بەدەستبهێنێت، كە بەراورد بە راپرسی پێشوو دوو كورسی زیادیكردووە.

خولی ئێستای كنێستی ئیسرائیل لە مانگی تشرینی یەكەمی داهاتوودا كۆتایی دێت، چاوەڕوان دەكرێت هەڵبژاردنەكان لە ناوەڕاستی ئەیلول یان كۆتایی تشرینی یەكەمی ئەمساڵ بەڕێوەبچن.

بەهۆی رێگرییەکانی تاران لە گەیشتنی تیمەکان بە کۆگاکانی یۆرانیۆم، ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆم هۆشداری لە مەترسییەکانی بڵاوبوونەوەی چەکی ئەتۆمیی دەدات.

ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆمیی لە راپۆرتێکی نهێنیدا هۆشداری لە رەوشی چاودێریکردنی دامەزراوە ئەتۆمییەکانی ئێران دەدات و رایدەگەیەنێت، نەتوانینی پشکنەرانی ئاژانسەکە بۆ گەیشتن بەو دامەزراوانە، نیگەرانییەکانی پەیوەست بە بڵاوبوونەوەی چەکی ئەتۆمیی زیاتر کردووە.

ئاژانسەکە لە تاپۆرتەکەیدا ئاماژەی بەوەکردووە، لەوەتەی شەڕی نێوان ئیسرائیل و ئێران لە حوزەیرانی 2025ـەوە دەستیپێکردووە و تێیدا سێ دامەزراوەی سەرەکیی ئەتۆمی ئێران لەلایەن ئەمریکاوە کراونەتە ئامانج، تیمەکانی پشکنین نەیانتوانیوە سەردانی ئەو شوێنانە بکەن.

سەرەڕای ئەوەی ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆمیی دانی بەوەداناوە کە هێرشە سەربازییەکان رەوشێکی بێوێنەیان دروستکردووە، بەڵام جەختی لەوەشکردووەتەوە کە "گرنگە بەبێ دواکەوتن چالاکییەکانی پشکنین و دڵنیایی لە ئێران ئەنجامبدرێن".

راپۆرتەکە ئاشکراشیکردووە، نەگەیشتنی پشکنەران بە کۆگاکانی یۆرانیۆمی پیتێنراو بۆ ماوەی نزیکەی ساڵێک، پێشێلکردنی ستانداردەکانی کاری ئاژانسەکەیە بووەتە جێگەی نیگەرانی، لەو چوارچێوەیەشدا، رافائێل گرۆسی، بەڕێوەبەری گشتیی ئاژانسەکە داوای لە تاران کردووە بەشێوەیەکی بنیاتنەرانە لەگەڵ ئاژانسەکەدا کاربکات بۆ ئاسانکاری لە جێبەجێکردنی تەواوەتیی رێکارەکانی چاودێری.

لە بەرانبەردا، سەرەڕای ئەوەی ئێران هەمیشە جەختی لەوە کردووەتەوە، بەرنامە ئەتۆمییەکەی بۆ مەبەستی ئاشتییانەیە، بەڵام دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا جەختیکردووەتەوە، هەر رێککەوتنێک بۆ کۆتاییهێنان بە شەڕ لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، دەبێت دڵنیایی بدات لەوەی ئێران دەست بۆ بەرهەمهێنانی چەکی ئەتۆمیی نابات.

بڕیارە هەفتەی داهاتوو لە ڤییەنا، ئەنجومەنی پارێزگارانی ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆمیی تاوتوێی ئەم راپۆرتە بکات، ئەمەش لە کاتێکدایە کە پرسی چارەنووسی کۆگاکانی یۆرانیۆمی پیتێنراوی ئێران بووەتە یەکێک لە خاڵە هەرە ناکۆک و ئاڵۆزەکانی ناو دانوستانەکانی نێوان تاران و واشنتۆن.

ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمریکا یاسایەکی نوێی پەسەند کرد کە ئامانج لێی پێشکەشکردنی هاوکاری دارایی و سەربازییە بۆ ئۆکرانیا، هاوکات لەگەڵ سەپاندنی سزای توند بەسەر کەرتە سەرەکییەکانی ئابووری روسیادا.

پەسەندکردنی ئەم یاسایە دوای تێپەڕاندنی تێبینی و نەخێرەکانی سەرکردە کۆمارییەکان هات، کە پێشتر هۆشدارییان دابوو لە لێکەوتەکانی ئەم هەنگاوە.

ئەم یاسایە کە لەلایەن "گریگۆری میکس" ئەندامی دیموکراتەکان لە ویلایەتی نیویۆرک سەرپەرشتی دەکرا، هەوڵدەدات پشتگیرییەکانی ئەمریکا بۆ کیێڤ لە رێگەی دوو هێڵی داراییەوە بچەسپێنێت ؛ە بریتییە لە تەرخانکردنی زیاتر لە یەک ملیار دۆلار بۆ مەبەستی هاوکاری ئەمنی و دووبارە بنیاتنانەوە، ودابینکردنی 8 ملیار دۆلاری تر بۆ پاڵپشتیی بەرگری ئۆکرانیا کە لە رێگەی قەرزەوە پێشکەش دەکرێت.

ئەنجامی دەنگدانەکە رەنگدانەوەی ناکۆکی ناوخۆیی و ئاڕاستەیەک بوو بۆ سنووردارکردنی دیدگای ئیدارەی ترەمپ بەرامبەر بە جەنگەکە، کە تییدا 226 ئەندام دەنگی بەڵێیان بۆ بڕیارەکە دا، لە بەرانبەردا 195 ئەندام دژی وەستانەوە.

ناوى "ئۆباما" خۆى ئامادە دەکات بۆ گەڕانەوە بۆ سەر شانۆی سیاسی لە ویلایەتی کالیفۆرنیای ئەمریکا، ئەمەش دوای ئەوەی بەربژێرێک کە بە شێوەیەکی یاسایی ناوی خۆی گۆڕیوە بۆ ناوی سەرۆکی پێشوو باراک ئۆباما، بەشداری لە هەڵبژاردنە بەراییەکاندا دەکات بۆ پۆستی حاکمی ویلایەتەکە.

"باراک د. ئۆباما شۆ"، یەکێکە لە نێو زیاتر لە 60 بەربژێر لە هەڵبژاردنە بەراییەکانی پۆستی حاکمی کالیفۆرنیا کە بڕیارە ئەم هەفتەیە بەڕێوەبچێت.

داتاکانی ماڵپەڕی هەڵمەتی هەڵبژاردنەکەی نیشانی دەدەن کە "شۆ" زیاتر لە دە ساڵ لەمەوبەر و لە کاتی خزمەتکردنیدا لە هێزی یەدەگی سوپای ئەمریکا لە نێوان ساڵانی 2008 بۆ 2016، ناوی خۆی بە یاسایی گۆڕیوە، کە پێشتر ناوی راستەقینەی "سیسیل شۆـی سێیەم" بووە.

ئۆباما شۆ لە لێدوانێکدا بۆ تۆڕی "سپێکتڕەم نیوز" وتی: کاتێک بۆ سڵاوی سەربازی دەوەستام و وێنەی ئەو (باراک ئۆباما) لەسەر دیوارەکە بوو، هەستم بە شانازی دەکرد ئەو سەلماندی کە کەسێکی وەک منیش دەتوانێت ببێتە سەرۆک.

ئەم بەربژێرە لە رێگەی ماڵپەڕی هەڵمەتەکەیەوە ئاماژەی بەوە کردووە کە سەرسامبوونی بە سەرۆکی پێشووی دیموکراتەکان دەگەڕێتەوە بۆ "ئەو ئومێدەی کە بەخشییە جیهان"، و وەسفی کردووە بەوەی کە "هاندەر" بووە بۆ گۆڕینی ناوی بە مەبەستی پێشکەشکردنی هەمان جۆری ئومێد بە دەنگدەرانی ئەمڕۆ.

شۆ لە کۆمەڵگەی ناوخۆیی خۆی لە شاری ئەلامێدا چالاکە، لەوێ بەرنامەیەک بۆ بەهرەمەندە ناوخۆییەکان پێشکەش دەکات و کاری وانەبێژیی مۆسیقا بە منداڵان دەکات.

هەڵمەتی هەڵبژاردنی شۆ تیشک دەخاتە سەر چارەسەرکردنی قەیرانی بێماڵان، دروستکردنی یەکەی نیشتەجێبوونی نوێ، و کەمکردنەوەی خەرجییە ناپێویستەکانی حکومەت.

راپرسییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ئۆباما شۆ بە جیاوازییەکی زۆر لە دوای بەربژێرە دیارەکانەوەیە، کە لە پێشەنگیاندا ملیاردێر و چالاکوانی بواری کەشوهەوا "تۆم ستایەر" و وەزیری تەندروستی و خزمەتگوزارییە مرۆییەکانی ئەمریکا "خاڤیێر بێسێرا" دێن.

سەرەڕای ئەمەش، شۆ جەختی لەسەر پێداگریی خۆی کردەوە بۆ بەردەوامبوون لە بەشداریکردن لە هەڵبژاردنەکانی داهاتوودا بە هەڵگرتنی هەمان ناوەوە.

شۆ لە کۆتاییدا وتی: باراک ئۆباما پاڵەوانە گەورەکەیە، منیش ئەو پیاوەم کە قاتەکەی ئەو دەپۆشێت.. شەرەفی هەڵگرتنی ئەم ئاڵایەم پێبڕاوە.

وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا رایگەیاند، نامە گۆڕینەوە لەگەڵ ئێران بەردەوامە و سزاكانیشیان ئێرانی لە ملیۆنان دۆلاری رۆژانە بێبەشكردووە.

تۆمی پیگەت وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا رایگەیاند، دانوستان و پەیوەندییەكانی نێوان واشنتۆن و ئێران لە رێگەی نێوەندگیرەكانەوە بەردەوامە و نامە لە نێوان هەردوولادا دەگۆڕدرێتەوە.

وتیشی، كاریگەریی گەمارۆكان و سزاكانیان رێگری لە ئێران كردووە رۆژانە ملیۆنان دۆلار بەدەستبهێنێت و لە ئێستادا بە توندی سەرنجیان خستووەتە سەر بەئامانجگرتنی ئەو تۆڕە دارایی و داهاتانەی ئێران كە هەوڵی دزەكردن و دەربازبوون لە سزاكانی ئەمریكا دەدەن.

ئاماژەی بەوەش كرد، سەرۆك دۆناڵد ترەمپ كارتی فشاری بەهێزی لە دژی ئێران هەیە و بە هیچ شێوەیەك رازی نابێت بە ئیمزاكردنی رێككەوتنێكی لاواز و خراپ لەگەڵ تاراندا