کوردستان
بافڵ تاڵەبانی ھاوسەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، بەسەردانێک گەیشتە کەرکوک و سەرەتا لەبارەگای مەکتەبی سیاسی یەکێتی، لەلایەن بەرپرسی دەستەی کارگێڕی و ژمارەیەک لە کارگێڕ و ئەندامانی مەکتەبی سیاسی و ئەنجومەنی سەرکردایەتی پێشوازی کرا و لەگەڵ لێپرسراوانی شارەکە کۆبووەوە، لەو کۆبونەوەیەدا دڵنیایی بە کەرکوکییەکان دەدات، ھەمیشە پاڵپشت و ھاوکاریان بێت.
لەکۆبوونەوەکەدا بە وردی گفتوگۆکرا لەبارەی ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق و سەرخستنی ھاوپەیمانیی کوردستان و چارەسەرکردنی کێشەکانی کەرکوک و میکانیزمەکانی زیاتر خزمەتکردنی کەرکوکییەکان و رێکخستنەوەی کاری حزبی لە سنورەکە .
دوای ئەوەی سەرکردایەتی کەرکوک راپۆرتێکیان لەسەر کۆی ھاوکێشە و پرسە سیاسی و ئەمنییەکان و دۆخی کورد لە ناوچەکە و ھەڵمەتی سەرخستنی ھاوپەیمانیی کوردستان خستەڕوو، بافڵ تاڵەبانی وتەیەکی ھەمەلایەنەی لەبارەی دۆخی گشتی پێشکەشکرد و ئاماژەی بە سیاسەتی نوێی یەکێتی کرد کە رەنگدانەوەی واقیعی سیاسی و بەرژەوەندییە گشتییەکانە و روونیکردەوە، کەرکوک لای یەکێتی ھێڵی سوورە و وەک سەرۆک مام جەلال فەرموویەتی قودسی کوردستانە، لەبەرئەوە خزمەتکردنی کەرکوک و کەرکوییەکان لەپێشینەی خەباتمان دەبێت و ھەموو ھەوڵێکمان بۆ ئەوەیە تایبەتمەندی و کوردستانی بوونی کەرکوک بپارێزین .
ھاوسەرۆک ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، راستە لە دەرئەنجامی ریفراندۆم و بەھەند وەرنەگرتنی پێشنیاری وڵاتانی دۆستمان زیانی گەورەمانکرد، بەڵام بێھیوا نەبووین و یەکێتی بۆ ساتێکێش کەرکوکییەکانی جێنەھێشت، کە ئەمە بەرپرسیارێتی مێژوویی و نەتەوەیی ئێمە بووە لە داھاتووشدا ھەر لێرە دەمێنینەوە و خزمەتدەکەین، ئەرکی سەرکردایەتی کەرکوکیشە پارێزەری راستەقینەی بەدیھێنانی داواکارییەکانی کەرکوکییەکان بن و زیاتر لەناو خەڵک بن و خزمەتی شارەکە بکەن .
سەبارەت بە کاری رێکخراوەیی و ئۆرگان و ناوەندەکانی یەکێتی بافڵ تاڵەبانی بەرچاوڕونیدایە ئامادەبووان و ھێڵەگشتیەکانی حزبی لەچەند ئاستێکدا روونکردەوە، کە کاری لەسەر بکرێت .
بۆ ھاوپەیمانیی کوردستان و سەرخستنی کاندیدەکانی ھاوسەرۆک وێڕای دەستخۆشی لە سەرپەرشتیار و لیژنەی بانگەشە لە کەرکوک، کە بەشێوەیەکی سەرکەووتوانە ئەرکەکان رادەپەڕێنن، روونیکردەوە سەرکەوتنی ھاوپەیمانیی کوردستان لە کەرکوک زامنی پاراستنی کوردستانی بوونی شارەکە و پێکەوەژیانی ھەموو نەتەوە و پێکھاتەکانە، لەبەرئەوە پێویستە ھەموو ھەوڵێک بدرێت بۆ ئەوەی لە کەرکوک دەنگی یەکەم بھێنین و ھاوپەیمانیی کوردستان ببێتەوە سەرمەشقی بەردەوامی خزمەتکردنی کەرکوک و کەرکوکییەکان لەو رووەوە بافڵ تاڵەبانی دڵنیایی دەربڕی، کە کەرکوکییەکان لەم وێستگەی سەرکەوتنەشدا پشکی شێریان بەردەکەوێت و وەک ھەمیشە لە پێشەوەی دەنگدان دەبن و ھاوپەیمانییەکەی خۆیان سەردەخەن .
ھەر لە کۆبوونەوەکەدا چەندین پرسی تری پەیوەست بە کەرکوک گفتوگۆی لەبارەوە کرا و ھەڵسەنگاندنی پێویستی بۆ کرد .
چوار ساڵ پێش ئێستا و لە ٢٥ی ئەیلولی ٢٠١٧ ریفراندۆم ئەنجام درا و بەھۆیەوە ھەرێمی کوردستان خرایە ژێر گەمارۆی قورس و سەرجەم دەروازەکانیشی لێداخرا.
دوای کەمتر لە مانگێکیش لە ئەنجامدانی ریفراندۆمەکە ھێرش کرایە سەر ھەرێمی کوردستان و لە ٥١٪ی خاکەکەی لەدەستدا و پێگە و قەوارەی ھەرێمیش کەوتە بەردەم مەترسی لەناوچوونەوە.
زەیناڵ رەحمانپور بەڕێوەبەری مەرزی کێلێی سەر بە شاری سەردەشت بە ئاژانسی ھەواڵی ئیرنای راگەیاندووە، لە سەرەتای بەھاری ئەمساڵەوە، رۆژانە زیاتر لە ١٥٠ بارھەڵگر کاڵا لە ھەموو جۆرەکان، ھەناردەی ھەرێمی کوردستان دەکرێت.
ئاماژەی بەوەشکردووە، لە ماوەی ئەو شەش مانگەدا بەبەھای ٧٥ ملیۆن دۆلار کاڵا ھەناردە کراوە، کە بەراورد بە ساڵی رابردوو لەم کاتەدا، ٢٠٪ زیادیکردووە.
وەزارەتی ناوخۆی حکومەتی ھەرێمی کوردستان لە رونکردنەوەیەکدا ئاماژەی بەوەکردووە، کۆبوونەوەکە بەبێ ئاگاداری و بەشداری حکومەتی ھەرێمی کوردستان ڕێکخراوە و بەڕێوەچووە.
راشیگەیاندووە، کۆبوونەوەکە بە ھیچ شێوەیەک گوزارشت لە ھەڵوێستی حکومەتی ھەرێمی کوردستان ناکات و ڕێکاری پێویست بەرامبەر چۆنیەتی ڕێکخستنی کۆبوونەوەکە دەگرنە بەر.
وەزارەتی دارایی و ئابووری حکومەتی ھەرێمی کوردستان بڵاویکردووەتەوە، رۆژی یەکشەممە موچەی مانگی ئەیلولی وەزارەتی دارایی و ئابوری حکومەتی ھەرێمی کوردستان و دیوانی وەزارەت و لیواکانی پێشمەرگە بە بێ لێبرین دابەشدەکرێت.
نوسەرانی بواری جینۆساید دەخوازن لەو رێگەیەوە، تواناکان لەچوارچێوەیەکی ڕێکخراوەیی پیشەیی ئەکادیمیستی ڕێکبخاتەوە، بڕیاریشە لەمانگی تشرینی دووەمی ئەمساڵ لەشاری کەرکوک یەکەمین کۆنفراسی ببەستێت
پێگەی فەرمی ئەنجومەنی سوریا دیموکرات ئاشکرایکرد، وەفدی بالڕی مەسەدە بە سەرۆکایەتی ئیلھام ئەحمەد سەرۆکی دەستەی بەرێوەبەری ئەنجومەنی سوریا دیموکرات لەگەل ژمارەیەک نوێنەرە بالڕی ئیدارەی ئەمریکا لە کۆشکی سپی کۆبۆنەوە و لە کۆبۆنەوەدا وەفدی بالڕ کۆشکی سپی جەخت لە پشتیوانی واشنتون بۆ مەسەدە و ھەسەدە و خۆبەرێوەبەری باکوری خۆرھەلاتی سوریا کردوە و شێوازی گەیشتن بە چارەسەری سیاسی بۆ قەیرانی سوریا تاوتوێ کراوە.
ھەروەھا ئیدارەی بایدن باپەندی خۆیان بە ھاوپەیمانیتی لەگەل ھەسەدە و مانەوەی ھیزەکانی ئەمریکا لە سوریا تا کوتاییھێنان بە رێکخراوی تیرۆریستی داعش و بەدێھێنانی سەقامگیری لە ناوچەکە راگەیاندووە
وتیشی، داواکارییەکانی زیندانیانی سیاسی ناوخۆ ڕەوایە، و دەبێت حکومەت کار بکات بۆ دەستەبەرکردنی ماف و ئیمتیازاتەکانیان لە وەرگرتنی زەوی، پێشینەی ھاوسەریەتی و مووچە، و چارەسەرکردنی کەم و کوڕییەکانیان.
کۆمەڵەی زیندانیانی سیاسی ناوخۆش ڕایانگەیاند: ڕێککەوتنی یەکێتی و گۆڕان ھەوێنی تەبایی و یەکڕیزییە بۆ کاری پێکەوەیی لە پێناو بەدەستھێنانی مافەکانی خەڵکی ھەرێمی کوردستان.
شاناز ئیبراھیم ئەحمەد ڕایگەیاند، جێگەی دڵخۆشیە سەرباری کێشەکانی وەرزشوانان توانیویانە سەرکەوتنی جیاجیا لە پاڵەوانیەتی و یاریەکاندا بەدەستبھێنن و بوونەتە خاوەنی چەندین نازناو و براوەی پاڵەوانیەتییەکان کە شانازییە بۆ ھەمووان و شارەکەشمان.
داواشی لە وەرزشکاران کرد، پڕۆژە و پێشنیاز بۆ پێشخستنی بواری وەرزش لە سلێمانیدا پێشکەش بکەن.
ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، ھەوڵەکانی (قوباد تاڵەبانی) سەلماندی کە بە دانوستان دەتوانین مافەکانمان بەدیبھێنین ھاوپەیمانی کوردستانیش بە ھەمان ڕێچکەدا دەڕواتەوە، بۆ ئەوەی نوێنەری خەڵکی کوردستان بێت و سوور بێت لەسەر ماف و داخوازییەکانی کورد.
فراکسیۆنی سەوزیش ئامادەیی خۆیان نیشاندا بۆ سەرخستنی ھەر ھەوڵێک کە ببێتە ھۆی بەھێزکردنی پێگەی کورد لە بەغدا و پاراستنی یەک ڕیزی کورد و زامنکردنی بەدیھێنانی سەقامگیری و مووچە و ئاوەدانی زیاتر بۆ ھەرێمی کوردستان.
بە ئامادەبوونی بورھانی سەعید سۆفی ئەندامی مەکتەبی سیاسی و و ژمارەیەک لە ئەندامانی سەرکردایەتی و کاندیدانی ھاوپەیمانی کوردستان، جەمیل ھەورامی سەرۆکی کۆمەڵەی پێشمەرگە دێرینەکانی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان لەگەڵ پێشمەرگە دێرینەکانی (ڕانیە و پشدەر) کۆبووەوە و داوایلێکردن، بە ڕوحیەتی پێشمەرگانەوە لە ڕۆژانی بانگەشەی ھەڵبژاردندا کار بۆ سەرخستنی ھاوپەیمانی کوردستان و کاندیدانی بکەن.
"بەشدار حەسەن" ئەندامی تیمی پارێزەرانی دەستگیرکراوانی بادینان بە کوردسات نیوزی ڕاگەیاند، لەلایەن ئاسایشی گشتی ھەرێمەوە ئاگادارکراوەتەوە کە لە ئەمڕۆوە کەسوکاری ٧٦ ڕۆژنامەنووس و چالاکوانی دەستگیرکراوی بادینان دەتوانن سەردانی دەستگیرکراوان بکەن بەو مەرجەی کە ھەردوو ژەمی ڤاکسینی کۆرۆنایان وەرگرتبێت.
ئەم بڕیارەش دوای لێدوانێکی "قوباد تاڵەبانی" جێگری سەرۆکی حکومەتی ھەرێم دێت کە لە دھۆک ڕایگەیاند، "ڕۆژنامەنووسێک کە ڕای خۆی دەردەبڕێت یان ڕەخنەیەک دەگرێت مانای ئەوە نییە دەستگیر بکرێت. وتیشی، زیندان شوێنی ڕۆژنامەنوسان نییە".
زیاتر لە ساڵێکە دوای خۆپیشاندانی ژمارەیەک لە مامۆستا و چالاکوانی دەڤەری بادینان بۆ داواکردنی دابەشکردنی مووچە لە کاتی خۆیدا، ٨٢ چالاکوان و ڕۆژنامەنووس و مامۆستا لەلایەن دەزگا ئەمنییەکانەوە دەستبەسەرکران و پێنج کەسیان بە شەش ساڵ و کەسێکیشان بە ساڵێک زیندانیکردن سزا دران، ئەو ٧٦ کەسەکەشیان بێ دادگاییکردن لە ئاسایشی گشتی ھەولێر دەستگیرکراون.
"ئەحمەد ئەنوەر" سەرۆکی دەستەی دەستپاکی ھەرێم بە کوردسات نیوزی ڕاگەیاند، سبەینێ بەڵگەکان لە پارێزەر جواد خۆشناو وەردەگرن و بەدواداچوونی جدی بۆ دەکەن، دواتر بە پێی بەڵگەکان بڕیار لەسەر ئەو دادوەرانە دەدەن.
پارێزەر جواد خۆشناو لە ئەکاونتەکەی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبووک بڵاویکردەوە، ژمارەیەک دادوەر لە دادگای تێھەڵچوونەوەی ناوچەی ھەولێر دەڵاڵیان ھەیە و پارە لە خەڵک و پارێزەران وەردەگرن و یاسایان پێشێل کردووە.
ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، ١٧ شاھید و ڤیدیۆی تایبەت بەو داوەرانە و دەڵاڵەکانیانی لایە کە داوای پارە دەکەن و کێشەیان بۆ ھەموو ئەو کەسانەش دروست کردووە کە پارەیان پێنەداون.
ڕاشیگەیاند، لە سەرۆکایەتی دادگای تێھەڵچوونەوەی ناوچەی ھەولێر سکاڵای تۆمار کردووە، بەڵام سەرۆکایەتی ئەو دادگایە ئامادە نییە بەڵگەکانی لێ وەرگرێت لەسەر ئەو پرسە.