کوردستانلە نوسراوێکی وەزارەتی دارایی و ئابووری حکومەتی ھەرێمدا کە واژۆی ئاوات شێخ جەناب، وەزیری دارایی و ئابوری لەسەرە ھاتووە، پاڵپشت بە ماددەی (٥) لە یاسای گومرگی ژمارە ٢٣ی ساڵی ١٩٨٤ی ھەموارکراو بڕیاریداوە بە دامەزراندنی بنکەی گومرگی بەناوی "بنکەی گورگی تیلەکۆ" لە مەرزی تیلەکۆ بۆ ئەنجامدانی ھەڵسوکەوتنی گومرگی و پێویست بۆ ئاڵوگۆڕی بازرگانی.
لەنوسراوەکەدا ئەوەش ھاتووە، بنکەکە لە روی ئیداری و داراییەوە دەبەسترێتەوە بە بەڕێوەبەرایەتی گومرگی گەرمیانەوە.
وتیشی بە نوسراو داوایان کردووە پەلە بکرێت لە دابەشکردنی نەوت، چونکە ئەگەر وا بڕوات زستان تەواو دەبێت و بەشێکی زۆری خەڵک نەوت وەرناگرن.
راشیگەیاندوە، لە کۆبوونەوەکەدا بافڵ جەلال تاڵەبانی جەختیکردەوەتەوە لەکاتێکدا لایەنی دیکە، دوور لە پرەنسیپی تەوافق کاندید پێشکەش دەکەن، یەکێتیش مافی خۆیەتی پۆستی سەرۆک کۆمار بە ئیستیحقاقی کورد و یەکێتیی بزانێت، بۆیە داکۆکی لە مافی خۆی دەکات و سازشی لەسەر ناکات.
لە بەشێکی تری راگەیەنراوەکەی ئەنجومەنی سەرکردایەتی یەکێتیدا ھاتووە، ئەو قسەوباسانەی دەوترا پارتی تەنھا کێشەی لەگەڵ کاندیدی یەکێتی ھەبوو و ئەگەر ئاڵوگۆڕ بەو کاندیدە بکرایا پارتیش کاندیدەکەی دەکشاندەوە، دوربوون لە راستییەوە، دەریشکەوت ئەمە تەنھا بۆ چاوبەست بووە و ئامانجی سەرەکی بەدەستھێنانی پۆستی سەرۆک کۆمارە، دوور لە ھەماھەنگی لەگەڵ ھێزە کوردستانییەکان بەتایبەتیش یەکێتیی.
راشیگەیاندوە، ئەنجومەنی سەرکردایەتی بژاردەکانی بەردەم یەکێتی بۆ خاڵە گرنگەکانی بەرنامەی حکومەتی داھاتووی عێراق و پۆستی سەرۆک کۆمار تاوتوێ کرد و جەختیکردەوە لەم قۆناغەدا پێویستە داکۆکی تەواو لەم ئیستیحقاقەی کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بکرێت و بپارێزرێت، بۆ ئەو مەبەستەش ئەنجومەنی سەرکردایەتی، بڕیاریدا پشتگیری تەواو بکات بۆ سەرخستنی کاندیدی یەکێتی بۆ ئەو پۆستە، کە دکتۆر بەرھەم ساڵحە، کۆبوونەوەکە جەختیشیکردەوە لەسەر یەکدەستی یەکێتی بۆ سەرخستنی ئەرکەکانی داھاتوو.
دەقی راگەیەندراوەکە...
ئەمڕۆ یەکشەممە ٢٣/١/٢٠٢٢ لە ھۆڵی کۆبوونەوەکانی ئەنجومەن لە شاری سلێمانی، ئەنجومەنی سەرکردایەتی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان کۆبوونەوەی خۆی بەست. کۆبوونەوەکە بە ئامادەبوونی ھەڤاڵ بافڵ جەلال تاڵەبانی بەڕێوەچوو، تایبەت بوو بە تاوتوێکردنی بارودۆخی سیاسی عێراق و ئیستیحقاقە دەستوورییەکانی گەلەکەمان لە پێکھێنانی حکومەتی داھاتووی عێراق.
کۆبوونەوەکە ھەڵوەستەی جددی لەسەر ئەو پرسە کرد و پێی وابوو کە پارتی دیموکراتی کوردستان تاکڕەوانە و لە دەرەوەی ویست و ئیرادەی یەکڕیزی گەلی کورد و ھێزە سیاسییەکانی کوردستان ھەنگاویناوە و رێککەوتنیان لەگەڵ ھەندیک لایەنی سیاسی واژۆ کردووە و لە چوارچێوەی ئەو رێککەوتنەیان کاندیدێکی خۆی بۆ پۆستی سەرۆککۆمار پێشکەشکردووە.
لەوبارەیەوە ھەڤاڵ بافڵ بەووردی رووناکی خستەسەر پێشھاتەکانی ئێستا و جەختیکردەوە کە مادەم لایەنی دیکە، دوور لە پرینسیپی تەوافق کاندیدی خۆیان پێشکەش دەکەن، یەکێتیش مافی خۆیەتی کە پۆستی سەرۆککۆمار بە ئیستیحقاقی کورد و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بزانێت، بۆیە داکۆکی لە مافی خۆی دەکات و سازشی لەسەر ناکات.
ھەروەھا ئەو قسەوباسانەی کە دەگوترا پارتی دیموکراتی کوردستان تەنھا کێشەی لەگەڵ کاندیدی یەکێتی ھەبوو و ئەگەر ئاڵوگۆر بەو کاندیدە بکرایا پارتیش کاندیدی خۆی دەکشاندەوە دووربوون لە راستییەوە، دەریشکەوت ئەمە تەنیا بۆ چاوبەستەکی بووە و ئامانجی سەرەکی بەدەستھێنانی پۆستی سەرۆککۆمارە، دوور لە ھەماھەنگی لەگەڵ ھێزە کوردستانییەکان بەتایبەتی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و لە چوارچێوەی رێککەوتنیان لەگەڵ ھەندێک لە لایەنەکانی تری عێراق.
ئەنجومەنی سەرکردایەتی بەقووڵی بژاردەکانی بەردەم یەکێتی بۆ خاڵە گرنگەکانی بەرنامەی حکومەتی داھاتووی عێراق و پۆستی سەرۆککۆمار تاوتوێ کرد و جەختیکردەوە کە لەم قۆناغەدا پێویستە داکۆکی تەواو لەم ئیستیحقاقەی کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بکرێت و بپارێزرێت. لەمبارەیەوە ئەنجومەنی سەرکردایەتی، بڕیاریدا کە پشتگیری تەواو بکات بۆ سەرخستنی کاندیدی یەکێتی بۆ ئەو پۆستە، کە ھەڤاڵ دکتۆر بەرھەم ئەحمەد ساڵح-ە.
ھەروەھا کۆبوونەوەکە جەختیکردەوە لەسەر یەکدەستی یەکێتی بۆ سەرخستنی ئەرکەکانی داھاتوو.
د.فەرھاد محەمەد بەڕێوەبەری تەندروستی چەمچەماڵ لە لێدوانێکدا بۆ کوردسات نیوز رایگەیاند، لە ماوەی ٧٢ سەعاتدا بەھۆی ھەڵخلیسکان و کەوتن لەسەر بەفر ٣٩ حاڵەتی شکانی دەست و قاچ لە چەمچەماڵ تۆمارکراون کە ٢٣ کەسیان ژن و ١٦شیان پیاوبوون.
لە راگەیەنراوێکدا بەڕێوەبەری باکور و رۆژھەڵاتی سوریا، بە مەبەستی پاراستنی ھاوڵاتیانی حەسەکە و رێگرتن لە بڵاوبونەوەی شانە نوستووەکانی داعش قەدەغەی ھاتووچۆی بۆ ماوەی حەوت رۆژ لە شارەکە و دەوروبەری راگەیاند.
ھاوکات ئاماژەی بۆ ئەوەشکردوە، بڕیارەکە فەرمانگە خزمەتگوزارییەکانی وەک تەندروستی و شارەوانی و وێستگەکانی سوتەمەنی و نانەواخانەکان ناگرێتەوە.
بەپێی راگەیەنراوەکە بڕیارەکە لە رۆژی دوو شەممەوە سەعات ٦ی ئێوارە جێبەجێ دەکرێت تا ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ بەردەوام دەبێت و قەدەغەی ھاتووچۆش لە نێوان حەسەکە و شارەکانی تر جێبەجێدەکرێت.
بەھۆی ئەو شەپۆلی بەفربارینەی پێنج شەممەی ڕابردوو تەواوی ھەرێمی کوردستانی گرتەوە، ئێستا بەھۆی نزمبونەوەی پلەی گەرما بۆ ژێر سفر و دروستبوونی شەختە و بەستنی ڕێگەکان، ئاستەنگی ھاتووچۆ لە زۆربەی ڕێگە سەرەکییەکان و شەقام و کۆڵانەکانی ناوشارەکانیش دروستبووە.
بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی و بومەلەرزەزانی ھەرێمی کوردستانیش ڕایگەیاند، ڕۆژی شەممە ئاسمان ساماڵ بۆ نیمچە ھەور دەبێت، نزمترین پلەی گەرمای پێشبییکراویش ٧ پلە ژێر سفر دەبێت.
بەڕێوەبەرایەتی ھاتوچۆی پارێزگاکانیش ھۆشداری دەدەن بە شۆفێران و ھاووڵاتیان کە سەردانی ناوچە شاخاوییەکان نەکەن بە مەبەستی گەشتیاری، چونکە بەھۆی دروستبوونی شەختەوە مەترسی لە دەستدانی کۆنتڕۆڵ ھەیە.
شەپۆلێکی سەرما ناوچەکانی ھەرێمی کوردستانی گرتووەتەوە، بەھۆی نزمبوونەوەی پلەی گەرما بۆ ژێر سفر، بەشێکی شەقام و کۆڵانەکانی شار و شارۆچکەکانی ھەرێم شەختە دروستبووە، ئەوەش ئاستەنگی ھاتووچۆی بۆ ھاووڵاتیان دروستکردووە.
بەڕێوەبەرایەتی گشتی نەخۆشخانەی ئاشتی لە قەزای سۆران، ڕایگەیاندووە لە ڕۆژانی پێنج شەممە و ھەینی ٤٥ کەس بەھۆی ھەڵخلیسکانەوە دەست یان قاچیان شکاوە.
ھەر بەھۆی ھەڵخلیسکانەوە لە سنووری قەزای ئاکرێش لە ماوەی دوو ڕۆژدا ١٤٣ ھاووڵاتی سەردانی نەخۆشخانەی فریاکەوتنی ئاکرێیان کردووە، لەوانەش ٣٢ کەسیان بەھۆی کەوتن لەسەر بەفر دەست یان قاچیان شکاوە.
وتیشی، وەک یەکەم سایتی کوردی پەیامنێریان ڕەوانەی ھەموو شارەکانی ناوەڕاست و خوارووی عێراق کرد، لە ئێستاشدا بە ٧ زمان ھەوڵەکان دەگوازرێتەوە.
ڕێکخراوی ئاشتی و ئازادی لە عێراق و ھەرێمی کوردستان ئاماری پێشێلکارییەکانی ساڵی ڕابردووی خستەڕوو کە بەرامبەر بە ڕۆژنامەنووسان و دەزگاکانی ڕاگەیاندن کراون لە تەواوی عێراق و ھەرێمی کوردستان، بە جۆرێک لە ساڵی ڕابردوودا ٤١٢ پێشێلکاری بەرامبەر ڕۆژنامەنووسان کراوە کە زۆرترینیان لە پارێزگاکانی بەغداد و ھەولێر بووە.
زۆرترین پێشێلکاریش ڕێگریکردن بووە لە ڕۆژنامەنووسان کە ٢٠٦ حاڵەت بووە، ٤٦ ڕۆژنامەنووسیش ڕووبەڕووی پەلاماردان و سوکایەتی پێکردن و ھەڕەشە بوونەتەوە.
ئاماژەی بەوەشکرد، زۆرترین پێشێلکاری لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانەوە کراوە کە بریتی بووە لە دەستبەسەرکردنی پەیامنێر و وێنەگر و ستافی میدیایی، لەگەڵ ڕێگریکردن لە ڕووماڵ و شکاندنی کەلوپەلی ڕۆژنامەنووسان.
"ھەڤاڵ ئەبوبەکر" پارێزگاری سلێمانی لە ڕاگەیەنراوێکدا ئاماژەی بۆ ئەوەکردووە، دەزگا حکومییەکان بۆ خزمەتکردنی ھاووڵاتییان، بەردەوام دەبن لە کاری ڕۆژانەیان، بەڵام لەبەر نزمبوونەوەی زۆری پلەکانی گەرماو دروستبوونی ئاستەنگی ھاتوچۆ لە ھەندێک ناوچە و گەڕەکەکان، دەوامی سبەینێ یەک شەممە ٢٣ی مانگ لە سنوری پارێزگای سلێمانی، لە سەعات ١٠ی بەیانی دەستپێدەکات بۆ سەعات ٢ی دوای نیوەڕۆ.
ئیدارەی ڕاپەڕینیش ڕایگەیاند، بەھۆی نزمبوونەوەی پلەکانی گەرما و بەستنی زۆرێک لە ڕێگەکانی ھاتووچۆ، ڕۆژی یەک شەممە دەوامی فەرمانگەکان لە سەعات ٩ و ٣٠ دەقەی بەیانی دەستپێدەکات.
"عەلی عەبدوڵا" وتەبێژی ھاتوچۆی ڕاپەڕین لە لێدوانێکدا بۆ کوردسات نیوز ڕایگەیاند، بە پێی پێشبینییەکانی کەشناسی پلانیان بۆ ڕێکخستنی ھاتووچۆی شەقامەکان داناوە، ڕێنماییشیان داوە بە شۆفێران کە بەھۆی نزمبوونەوەی پلەکانی گەرما سەردانی ناوچە شاخاوییەکان نەکەن. وتیشی، لە سنوری ڕاپەڕین لە ڕۆژانی بەفر و سەرما کەمترین ڕووداوی ھاتوچۆ ڕوویانداوە.
"زەردەشت ڕەفیق" لێپرسراوی ڕاگەیاندنی شارەوانی سلێمانی لە لێدوانێکدا بۆ کوردسات نیوز ڕایگەیاند، تیمەکانی شارەوانی سلێمانی بە ھاوکاری لیژنەکانی قایمقامیەت بەردەوامن لە پاککردنەوەی شەقامەکان، لە ئێستاشدا بەشێکی شەقامەکان کراونەتەوە و ھاتووچۆ ئاساییە، بەڵام پێویستە شۆفێران و ھاووڵاتیان لە دوای سەعات پێنجی ئێوارە ھاتووچۆ ڕابگرن، چونکە ئەو کاتە بەھۆی دابەزینی پلەکانی گەرما جارێکی تر ئاستەنگ دروست دەبێت.
وەزارەتی پێشمەرگە ڕاگەیەنراوێکی لە بارەی پەلامارەکانی داعش لە دیالە بڵاوکردەوە
لە بەشێکی تری ڕاگەیەنراوەکەدا ھاتووە، بەردەوامی ئەو کردەوانە، ئەرکیان لە پێکەوەیی و بەردەوامی ھەمەھانگی و ھاوکارییەکان لە ڕاوەدوونانی تیرۆریستان زیاتر دەکات، لەبەرئەوەی ڕەوشی ئێستای ناوچەکە و دەرکەوتنەوەی تیرۆریستان و زیندووبوونەوەی شانە نووستووەکان مەترسییەکی ھەستپێکراوە، ھەماھەنگی و ڕۆڵبینینی سوپای عێراق و ھێزەکانی پێشمەرگەش بە دیاریکراوی لەو ناوچانەی بۆشایی ئەمنیان ھەیە، پێویستییەکی ھەنووکەیە.
ئامانجی دامەزراندنی ئەو ئینستتیوتە ھاوبەشەش لە ھەولێر ئەنجامدانی کاری ھاوبەشی کلتوری و ئەدەبی و زمانەوانییە لە نیوان ئەڵمانیا و فەڕەنسا و ھەرێمی کوردستان.