ئەنجومەنی دادوەری هەرێمی کوردستان ئامارە رەسمییەکانی هاوسەرگیری و جیابوونەوەی بۆ ساڵی 2025 بڵاوکردەوە، بەپێی داتاکان، هەرێمی کوردستان لە ساڵێکدا گۆڕانکاریی گەورەی کۆمەڵایەتی بەخۆوە بینیوە و پارێزگای سلێمانیش لە رووی پێکهێنانی خێزانەوە لە پلەی یەکەمدا دێت.

بەپێی ئامارەکان، لە ساڵی 2025 دا 61 هەزار و 328 پڕۆسەی هاوسەرگیری لەسەرانسەری هەرێمی کوردستان ئەنجامدراوە، پارێزگای سلێمانی توانیویەتی زۆرترین رێژەی هاوسەرگیری تۆمار بکات و ببێتە پێشەنگی پارێزگاکان.

لەلایەکی تریشەوە، سەبارەت بە پرسی ژنھێنانی دووەم، تەنها 107 حاڵەتی رێپێدانی یاسایی تۆمارکراوە، کە تێیدا پارێزگای هەولێر بەرزترین رێژەی ئەم جۆرە هاوسەرگیرییەی تێدا تۆمارکراوە.

هەر بەپێی داتاکانی ئەنجومەنی دادوەری، لە ماوەی ساڵی 2025 دا 15 هەزار و 826 حاڵەتی جیابوونەوە (تەڵاق) لە هەرێم تۆمارکراوە، لێرەدا پارێزگای هەولێر پێچەوانەی ئاماری هاوسەرگیری، بەرزترین رێژەی جیابوونەوەی تێدا تۆمارکراوە.

سەبارەت بە هۆکارەکانی هەڵوەشاندنەوەی خێزانەکان، بەتایبەت لە پارێزگای هەولێر، سێ هۆکاری سەرەکی دەستنیشانکراون کە بریتین لە:

یەکەم، نەگونجان: بە پلەی یەکەم دێت و هەزار و 232 حاڵەتی جیابوونەوەی بەهۆوە بووە.

دووەم مۆبایل و تەکنەلۆژیا: وەک هۆکارێکی نوێ و کاریگەر، بووەتە هۆی هەزار و 66  حاڵەتی جیابوونەوە.

سێیەم خیانەت: بە پلەی سێیەم دێت و (918) حاڵەتی جیابوونەوە بەو هۆکارە تۆمارکراوە.

ئەم ئامارانە زەنگێکی مەترسیدارن بۆ ناوەندی کۆمەڵایەتی و پسپۆڕان هۆشداری دەدەن کە کاریگەریی خراپی سۆشیاڵ میدیا و گۆڕانکارییە خێراکان، هەڕەشە لە پتەویی خێزانی کوردی دەکەن.

لە ئەنجامی هەوڵە بەردەوامەکانی فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە ئەنجومەنی پارێزگای دیالە، بڕیاری گۆڕینی ناحیەی جەلەولا بۆ قەزا بە رەسمی راگیرا. 

ئەوس مەهداوی، ئەندامی ئەنجومەنی پارێزگای دیالە لە فراکسیۆنی یەکێتی بە کوردسات نیوزی راگەیاند، ئەنجومەنەکە بە زۆرینەی دەنگ بڕیارێکی یاسایی و پابەندکەری دەرکردووە بۆ راگرتنی رێکارەکانی بەقەزاکردنی جەلەولا، ئەمەش بە پشتبەستن بە مادە دەستوورییەکانی (5، 115، 122 و بەتایبەتی مادەی 140)ی دەستووری ساڵی 2005.

بەپێی ئەم بڕیارە نوێیە، هەردوو ناحیەی جەلەولا و سەعدیە وەک خۆیان دەمێننەوە و دەگەڕێنرێنەوە سەر قەزای خانەقین.

 ئەوس مەهداوی، ئاماژەی بەوەش کرد، کە سوپاسی ئەنجومەن و پارێزگاری دیالە دەکەن بۆ وەڵامدانەوەی داواکارییەکەیان، هەروەها جەختی کردەوە کە نووسراوی رەسمیان ئاراستەی وەزارەتی پلاندانانی عیراق دەکەن بۆ هەڵوەشاندنەوەی یەکجاریی بڕیاری بەقەزاکردنی جەلەولا، بە مەبەستی پاراستنی پێگەی ئیداری و دەستووریی ناوچەکە.

ئەمە لە کاتێکدایە، رۆژی پێنجشەممەی رابردوو، سەرۆکی ئەنجومەنی پارێزگای دیالە، لە راگەیەندراوێکدا بە رەسمی گۆڕینی یەکەی کارگێڕیی جەلەولای لە ناحیەوە بۆ "قەزا" راگەیاند و وەزارەتی پلاندانانی عیراقیش، رەزامەندیی لەسەر بە قەزاکردنی ناحیەی جەلەولا دابوو.

دوای سەردانیکردی مەیدانی پارێزگار بۆ گەڕەکی نەورۆز، ئاسۆ ئەحمەد، پەیامنێری کوردسات نیوز، رایگەیاند،  بە بڕیاری رێبوار تەهای پارێزگاری سوپای عیراق لە گەڕەکی نەورۆزی شارەکە دەکشێتەوە .

شەوی رابردوو بەشێک لە سوپای عیراق هەڵیان کوتایە سەر ماڵێکی کورد لە گەڕەکی نەورۆز و بە زەبری هێز خاوەن ماڵەکەیان ناچارکرد، خانوەکەی بە جێبهێڵێت.

ئەم روداوەک کاردانەوەی بەدوای خۆیدا هێنا و رێبوار تەها سەردانی خانوەکەی کرد و رایگەیاند، هێزەکە دەکشێنەوە و لە ئێستادا کلیلی خانوەکە بەدەستی خاوەن ماڵەکەوەیە، کە لە دوای سێ رۆژ گەڕانەوەیان بۆ ئەو خانوە سوپای عیراق دەریان کردوون.

پارێزگاری کەرکوک  جەختیشیکردوە، سوپای عیراق بە تەواوەتی لەو ناوچەیە دەکشێتەوە و کێشەکەیان چارەسەر کردوە.

بە گوێرەی زانیارییەکانی کوردسات نیوز، لە ئێستادا ئەو هێزە ئامادەکاری دەکەن بۆ کشانەوە لەگەڕەکی نەورۆز و داوایان کردوە لەکاتی کشانەوەدا وێنەیان نەگیرێت لەلایەن میدیاکانەوە.

محەمەد ئۆجەلان، برای عەبدوڵا ئۆجەلان، رێبەری زیندانیکراوی پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە)، لە چاوپێکەوتنێکی تەلەفزیۆنیدا لەگەڵ "کوردسات نیوز"، لە بەرنامەی رێگای کوردستان  رایگەیاند، حکومەتی تورکیا بۆ ماوەی 27 ساڵە رێگری لێ کردوون لە زیندانی ئیمرالی بە زمانی کوردی لەگەڵ براکەیدا قسە بکەن. 

ناوبراو ئاماژەی بەوە کرد کە لەو ماوە درێژەدا رێگەیان پێنەدراوە بە زمانی دایکیان قسە بکەن، بەڵام لە دوایین دیداریاندا بۆ یەکەمجار رێگەی پێدراوە تەنها بۆ ماوەی یەک سەعات بە زمانی کوردی لەگەڵ براکەی گفتوگۆ بکات.

محەمەد ئۆجەلان باسی لەوەش کرد کە لەو دیدارەدا، عەبدوڵا ئۆجەلان گرنگییەکی زۆری بە دۆخی ناوخۆیی کورد داوە و پرسیاری ئەوەی لێ کردووە کە ئێستا "رەوشی یەکگرتووی کوردان" چۆنە و لایەنە کوردییەکان لە چ ئاستێکی تەباییدان.

لەبارەی رەوشی تەندروستی عەبدوڵا ئۆجەلانیشەوە جەختیکردەوە، تەندروتسی ئەو زۆرباشە و هیچ کێشەیەکی تەندروستی نییە.

 ئەم لێدوانانە لە کاتێکدایە کە رەوشی تەندروستی و گۆشەگیریی ئۆجەلان لە زیندانی ئیمرالی هەمیشە جێگەی بایەخی کوردان و ناوەندە سیاسییەکان بووە.

کۆنسوڵخانەی ئەمریکا  لە هەولێر رایگەیاندوە، پێویستان بە کارمەندی میکانیک  و ئاو و  ئاوەڕۆیە، بە موچەی زیاتر لە 40 هەزار دۆلار و هەفتانە 40 سەعات کارکردنە.

ئەمڕۆ شەممە، کۆنسوڵخانەی ئەمریکا لە راگەیەندراوێکدا هەلی کاری نوێی راگەیاندوە و دەڵێن؛ پێویستاین بە کارمەندی میکانیک و ئاو و ئاوەڕۆیە، بۆ کارکردن لە  بینای کۆنسوڵخانەکەیان لە هەولێر.

لە راگەیەندراوەکەی کۆنسوڵخانەی ئەمریکادا هاتووە، موچەی ساڵانەی ئەو کارمەندانەی وەردەگیرێن، 40 هەزار و 456 دۆلارە ساڵانە، واتە مانگانە زیاتر لە سێ هەزار و 300 دۆلار.

ئاماژەیان بەوەشکردوە، پێشکەشکردنەکەش لە رێگەی ئۆنلاینەوە دەبێت، پیشکەشکردنەکە بۆ هەلی کار، لە رێگەی ئۆنلاینەوە دەبێت و لە 16ـی شوباتی 2026 تا 2ـی ئازاری 2026 وەرگرتنی سیڤی بەردەوام دەبێت.

ئەو کەسانەی دەیانەویت سیڤی پێشکەشکەن، دەتوانن لە رێگەی ئیمێلی کۆنسوڵخانەوە زانیاری زیاتر وەرگرن  [email protected] و دوا وادەش بۆ پڕکردنەوەی سیڤییەکان 2ـی ئازاری ئەمساڵە.

لێرەوە دەتوانن سیڤی پڕبکەنەوە

بڕیارە وەفدێكی حكومەتی هەرێم سەردانی بەغداد بكات بۆ گفتوگۆ لەبارەی چەند پرسێكی تایبەت بە موچەی خانەنشینان و موچەخۆران و شایستە داراییەكانی هەرێمی كوردستان.

پەیامنێری كوردسات نیوز رایگەیاند، وەفدێكی حكومەتی هەرێم كە پێكهاتووە لە سكرتێر و سەرۆكی دیوانی ئەنجومەنی وەزیران و نوێنەری وەزارەتی دارایی و چەند وەزارەتێكی تر، سەردانی بەغداد دەكات بۆ گفتوگۆ لەسەر پرسی سەرژمێریی و موچەی خانەنشینان و شایستە داراییەكانی هەرێمی كوردستان و موچەی موچەخۆرانی هەرێم.

وتیشی، بڕیارە وەفدەكە چەند رۆژێك لە بەغداد بمێنێتەوە و لەگەڵ وەزارەت و لایەنە پەیوەندیدارەكان بە كێشەكانی نێوان هەرێم و بەغداد كۆببێتەوە.

لەبارەی موچەی مانگی دووش پەیامنێری كوردسات نیوز ئاماژەی بەوەكرد، وەزارەتی دارایی هەرێم دەستی بە ئامادەكاریی كردووە و چاوەڕوان دەكرێت لە چەند رۆژی داهاتوودا لیستی موچەی مانگی دوو ئامادە بكرێت و دواتر بە سیستمی پەیڕۆڵ رەوانەی بەغداد بكرێت.

بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان. لە رۆژی جیهانیی زمانی دایکدا پەیامێکی بڵاوکردووەتەوە و تێیداهاتووە، " بە شانازییەوە زمانی شیرینی کوردی، زمانی ئێمەیە و هێمای شوناسی نەتەوەییمانە، ئەرکمانە پارێزگاری لەم سامانە بەنرخە بکەین".

دەقی پەیامەکەی سەرۆکی یەکێتی 

لە رۆژی جیهانیی زمانی دایکدا، پیرۆزباییەکی گەرم ئاڕاستەی خەڵکی کوردستان و هەموو ئەو رۆڵە دڵسۆزانەی نیشتمانەکەمان دەکەم کە خەباتیان بۆ بەرزڕاگرتنی زمانەکەمان کردووە.

بە شانازییەوە زمانی شیرینی کوردی، زمانی ئێمەیە و هێمای شوناسی نەتەوەییمانە، ئەرکمانە پارێزگاری لەم سامانە بەنرخە بکەین کە پێشینانمان بۆیان جێهێشتووین.

لەم رۆژەدا جەخت لەسەر ئەوە دەکەینەوە کە پاراستن و پەرەپێدانی زمانی دایک بەرپرسیارێتییەکی هاوبەشی هەموو تاک و پێکهاتەکانی کۆمەڵگەیە و بەڵێن دەدەین کار بۆ بەهێزترکردنی زمانی کوردی لە تەواوی بوارەکاندا بکەین.

قوباد تاڵەبانی لە رۆژی جیهانیی زمانی دایکدا، ئێستا لە هەرێمی کوردستاندا، ئەركی ئێمە لە زمان پاراستنەوە گۆڕاوە بۆ گەشەپێدانی زمانی کوردی.

قوباد تاڵەبانی رایگەیاند، پیرۆزبایی لە هەموو ئەو نووسەر و شاعیر و خەباتکارانە دەکەین، کە دەیان ساڵە سینە و زاریان كردۆتە قەڵغان لە پێناو پاراستنی زمانی کوردیدا، وەك سەربازی ون؛ ڕەنج و تاڵی و مەینەتیی زۆریان بۆ زمانەكەمان چەشتووە. لەمڕۆدا لەگەڵ پارێزەرانی زمان، ئاواتمانە هەموو منداڵانی کورد ئەو مافە سەرەتاییەیان بۆ بەدی بێت، کە پەروەردەكردن و فێركردنە بە زمانی شیرینی کوردی.

ئاماژەی بەوەشکرد، ئێستا لە هەرێمی کوردستاندا، ئەركی ئێمە لە زمان پاراستنەوە گۆڕاوە بۆ گەشەپێدانی زمانی کوردی، دەبێت حکومەت و ناوەندە زانستییەكان، بە پێی پلان و چنینێكی هاودەنگ، کار بکەن، تا زمانی کوردی لەگەڵ گۆڕانکاری و پێشکەوتنە زانستی و بەجیهانیبوونەكاندا، برەو بسەنێت، بۆ ئەوەی نەک لە مەترسیی پەراوێزکەوتن و پاشکۆبوون رزگاری بکەین، بەڵکو شانبەشانی زمانە زیندووەکانی جیهان، وەك چۆن رەگدارە، وەهاش پایەدار و بەكار بێت.

بەپێی پێشبینییەکانی کەشناسی لە 48 سەعاتی داهاتوودا ئاسمان ساماڵ دەبێت و پلەکانی گەرما دوو بۆ سێ پلە بەرز دەبنەوە.

بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی هەرێم بڵاویکردەوە، ئەمڕۆ ئاسمان ساماڵ دەبێت و پلەکانی گەرما  دوو بۆ سێ پلە بەگشتی بەرز دەبنەوە بە بەراوورد بە تۆمارکراوەکانی دوێنێ.

ئاماژەی بەوەشکرد، سبەینێ ئاسمان ساماڵ دەبێت لە ناوچە شاخاویەکان هەندێک کات دەگۆرێت بۆ نیمچە هەور، هەروەها پلەکانی گەرما نزیک دەبێتەوە لە تۆمارکراوەکانی ئەمڕۆ.

بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بۆ ئەمرۆ:

هەولێر: 23پلەی سیلیزی

پیرمام: 22 پلەی سیلیزی

سۆران: 19 پلەی سیلیزی

حاجی ئۆمەران: 15 پلەی سیلیزی

سلێمانی: 22پلەی سیلیزی

چەمچەماڵ: 24پلەی سیلیزی

دهۆک: 21 پلەی سیلیزی

زاخۆ: 21 پلەی سیلیزی

هەڵەبجە : 22 پلەی سیلیزی

گەرمیان : 26 پلەی سیلیزی

ئەمڕۆ، 21ـی شوبات، رۆژی جیهانیی زمانی دایكە، ئەم رۆژە لە لایەن رێكخراوی یۆنیسكۆی سەر بە نەتەوە یەكگرتووەكانەوە لە 17ـی مانگی یازدەی 1999 دانرا و دواتر لە لایەن كۆمەڵەی گشـتی نەتەوە یەكگرتووەكانەوە بە بڕیارێـك بە رەسمی كرا، لەم رووەوە یۆنسكۆ و سەرجەم رێكخراو و ناوەندەكانی پارێزەری مافی مرۆڤ و مافی منداڵان جەخت لەسەر گرنگی فێربوونی زمانی دایك دەكەنەوە.
زمانەكان یەكێكن لە بەهێزترین ئامرازەكانی پاراستنی كەلەپوورە جیاوازەكان.
مێژووی دیاریكردنی ئەم رۆژەش دەگەڕێتەوە بۆ رۆژی 21ـی مانگی شوباتی ساڵی 1952، كاتێك پۆلیسی پاكستان بە ‌‌فە‌رمانی دە‌وڵە‌ت تە‌قە‌ی لە‌‌ژمارەیەك خوێندكاری زانكۆی بە رەگەز بەنگلادیشی كرد، كە مانگرتنیان بۆ بەكارهێنانی زمانی بەنگالی لە ناوچەكانی رۆژهەڵاتی پاكستاندا راگەیاندبوو، لە‌ ئە‌نجامدا چە‌ندین خوێندكار گیانیان لە‌دە‌ستدا.
لە ئێستادای جیهانیشدا، رێكخراوی یونسێف چەند ئامارێكی  لە سەر زمانی دایك راگەیاندوە كە بریتین لە:
نزیكەی شەش هەزار و 700 زمان لە جیهاندا بوونی هەیە.
لە ساڵی 1950 وە نزیكەی 200 زمان لەناوچوون.
  184 زمان لە جیهاندا لە لایەن كەمتر لە 10 كەسەوە بەكاردەهێنریت.
نیوەی ژمارەی زمانەكانی جیهان لە ژێر هەڕەشەی لە ناوچووندان لەم 100 ساڵەی، كە دادێت نزیكەی6700 زمان هەیە.
هەر زمانێکیش تایبەتە بەنەتەوە و خێڵێكی جۆراوجۆری دونیاوە.
زمان ناسنامە و كۆڵەكەی ژیان و مافی هەموو نەتەوەیەكە، هەر نەتەوەیەك زمانەكەی لێ بسەندرێتەوە، خۆشی لەناودەچێت و دەفەوتێت.
هەر نەتەوەیەك ئەگەر سەربەخۆییشی نەبێت، بەڵام زمانەكەی خۆی بپارێزێت، هەرگیز نامرێت و هەر رۆژێك دێت كە سەر دەكەوێت و سەربەخۆ دەبێت.
یۆنسكۆ، جەختی لەسەر ئەوەكردوەتەوە كە زمانی دایك گرنگی تایبەتی هەیە، بۆیە چەندین راپۆرت‌ و كۆنفرانس‌ و كۆڕ و كۆبوونەوەی ئەنجامداوە بە مەبەستی رزگاركردنی زمانەكان لە مردن ‌و پارێزگاریكردنیان.
پەرلەمانی ئەوروپاش لە ساڵى 2006 بڕیاریدا زمانی خوێندنگاکان زمانی دایك بێت، هەموو كەسێكیش مافی ئەوەی هەبێت زمانەكانی دیکە فێرببێت، چونكە ئارەزووی فێربوون بۆ زمانی دووەم پێویستە، بەڵام بە ئارەزووی خۆی بێت ‌و زۆركردنی سیاسی‌ و كۆمەڵایەتی تێدا نەبێت.
وەرگرتنی زمانی دایك سروشتییە و زۆركردنی تێدا نییە، منداڵ لە خێزانەكەیەوە وەریدەگرێت‌ و پێویستی بە خوێندن نییە، بەڵام زمانی دووەم ئەو زمانەیە كە لە گەورەییدا (واتە دوای خێزان) وەریدەگرێت، یاخود فێریدەبێت.
زمانی كوردیش یەكێك لە زمانە زیندووەكانی جیهانە و لە ریزی چلەمین زمانی دنیا دایە، هەرچەند كورد وەك نەتەوە بەسەر چوار وڵاتدا دابەش كراون و شێوەزار و زاراوەكان مەودای جوگرافی و فەرهەنگی و كولتووریان كەوتووەتە نێوان، بەڵام زمانی كوردی لە دوو پارچەی باشور و رۆژهەڵاتی كوردستان گەشەیەكی زۆری كردووە و لە باشوور هەرچەند هەتا ئێستا زمانی (پێوەر – هاوبەش) پێكنەهاتووە، بەڵام لە ئاستە جۆراوجۆرەكانی خوێندندا بەرەسمی دەخوێندرێت.
گەلی كورد، كە وڵات و خاكەكەی لە لایەن داگیركەرانەوە ساڵانێكی زۆرە پارچە پارچە كراوە و لەو نێوەندەشدا لەلایەن دەوڵەتانی داگیركەر هەوڵدراوە بۆ ئەوەی كولتور و فەرهەنگ و زمانەكەی لە ناو ببرێت و بتوێنرێتەوه، بەڵام ئەم هەوڵەی داگیركەران تا ئێستاش بە ئامانج نەگەیشتووه ‌و كورد وەك نەتەوەیەكی كۆن زمانی تایبەتی خۆی هەیە،  كە لە چەندین دیالێكت  پێكهاتووە (كرمانجی خواروو، كرمانجی سەروو، ناوەڕاست، گۆران)، بەڵام تا ئێستا دیالێكتێكی زمانی هاوبەشی نەتەوەیی كورد نییە لە نووسین و بواری ئەدەبییدا هەر ئەمەشە وایكردووە كوردان كەمتر ئاشنای نووسین و بەرهەمی نووسەرانی پارچەكانی دیکە بن.
لە باشوری كوردستان دوای رووخانی رژێمی بەعسی عیراقی زمانی كوردی وەك زمانی دووەم لە عیراق دان پێدانراوە، زمانی خوێندن و نوسینە، ئێمەی كورد ئێستا لە بۆشایی نەبوونی دەوڵەتدا لە رێی زمانەوە ماوینەتەوە و ناسنامەی نەتەوەییمان پارێزراوبووە، بۆیە پێویستە دەست بە زمانی دایكەوە بگرین و خزمەتی پێبكەین.

کۆمپانیای نەوتی باکور ئاشکرایکرد، دوای دروستبوونی گرفتێکی تەکنیکی لە سیستمی پێوەرەکان، ئاگر لە وێستگەی پەستانی غازی باجوان لە کەرکوک کەوتەوە و دواتر لەلایەن تیمەکانەوە کۆنتڕۆڵکرا.

کۆمپانیای نەوتی باکور لە راگەیەنراوێکدا ئاماژەی بەوەکرد، سەعات 3:20ـی  بەیانی بەهۆی گرفتێکی تەکنیکی لە سیستمی پێوەرەکان، لێچوونی غاز لە وێستگەی باجوان رویداوە و بووەتە هۆی ئاگرکەوتنەوە لە پەنای وێستگەکەدا.

ئەوەشی خستەڕوو، تیمەکانیان بەپێی پلانی فریاگوزاری توانیویانە لە ماوەیەکی کەمدا ئاگرەکە کۆنتڕۆڵ بکەن و رەوشەکە ئاسایی بکەنەوە، راشیگەیاند، هیچ زیانێکی گیانی نەبووە و ئێستا کار بۆ چاککردنەوەی بۆرییەکان دەکرێت تا بگەڕێنەوە سەر کارەکانی تر.

کۆمپانیاکە دڵنیایی دەداتە هاووڵاتییان کە هەموو دامەزراوەکان بە سەلامەتی کار دەکەن و رێکاری پێویست بۆ پاراستنی کارمەندان لە شوێنی روداوەکە گیراوەتەبەر.

بەرەبەیانی ئەمڕۆ بۆریەكی غاز لەناوچەی باجوان لە سنوری كەركوك تەقییەوە و دوای چەند سەعاتێك لەلایەن بەرگری شارستانییەوە كۆنترۆڵكرا.

سەرچاوەیەك لە كۆمپانیای غازی باكور بە كوردسات نیوزی راگەیاند، بۆریەكی غاز لەناوچەی باجوان لە سنوری كەركوك تەقییەوە و غاز لە نێوان هەردوو كێڵگەی (ئەی بی یەك و ئەی بی دوو) لە باجوان دەگوازێتەوە.

وتیشی، هۆكاری تەقینەوەی بۆرییەكە تەكنیكی بووە و ئاگرەكەش نزیكەی دوو سەعات و نیو بەردەوام بووە، دواتر لەلایەن بەرگری شارستانی كۆمپانیاكەوە كۆنترۆڵكراوە و هیچ زیانێكی گیانی نەبووە.

 سەعدی ئەحمەد پیرە، ئەندامی مەكتەبی سیاسی یەكێتیی نیشتمانی كوردستان لەشاری هەولێر پێشوازیكرد، لە وەفدێکی پارتی چەپی سوید، کە پێکهاتبوون لە  یۆناس سیۆستێت ئەندامی پەرلەمانی ئەوروپا ،یەکبون ئالپی ئەندامی بۆردی سەرکردایەتی پارتی چەپی سویدی.

ئەمڕۆ هەینی ،سەعدی ئەحمەد پیرە و وەفدێکی پارتی چەپی سوید لە هەولێر کۆبونەوە و  لە کۆبونەوەکەدا هەردولا تاوتوێی رەوشی سیاسی عیراق بەگشتی و هەرێمی کوردستانیان بەتایبەتی کرد.

سەعدی ئەحمەد پیرە رایگەیاند، كە یەكێتی نیشتیمانی کوردستان خوازیاری سەقامگیری سیاسی و ئەمنیە لە ناوچەکە بەتایبەت خوازیاری زیاتر توند و تۆڵترکردنی پەیوەندییەکانی نێوان هەرێمی کوردستان و بەغدایە

ناوبراو، جەختیکردەوە لەوەی باشترکردنی پەیوەندییەکانی هەرێم و بەغداد بە ئاراستەی بەدەستخستنی زیاتری ماف و ئیمتیازاتەکانی کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان بێت لە چوارچێوەی دەستوری هەمیشەیی عیراقدا

پەروین بوڵدان، ئەندامی وەفدی ئیمرالی لە پارتی دەم، لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ رۆژنامەی (یەنی ئۆزگور پۆلیتیکا) وردەکاریی نوێی دەربارەی دیداری وەفدەکەیان لەگەڵ عەبدوڵا ئۆجەلان، کە لە 16ی شوبات ئەنجام درابوو خستەڕوو. 

بوڵدان ئاماژەی بەوە کردوە، کە باری تەندروستی و ورەی ئۆجەلان زۆر بەرز بووە و بە تەواوی ئامادە و هاندەر بووە بۆ بەرەوپێشبردنی پڕۆسەی چارەسەری. 

سەبارەت بەرەوشی زیندانی ئیمرالیش، بوڵدان رایگەیاند، کە هێشتا هیچ گۆڕانکارییەکی بنەڕەتی لە رەوشی مانەوەی ئۆجەلاندا نەکراوە و تەنیا شاندەکەی ئەوان مانگی جارێک سەردانی دەکەن، جگە لە هەندێک دیداری دەگمەنی خێزان و پارێزەرەکانی.

لە بەشێکی تری قسەکانیدا، بوڵدان باسی لەوە کرد، کە عەبدوڵا ئۆجەلان پڕۆسەی چارەسەری بە دوو قۆناغ دەبینێت؛ قۆناغی یەکەم کە کۆتاییهاتنی شەڕ و دانانی چەک بوو تەواو بووە، ئێستا کاتی قۆناغی دووەمە کە بریتییە لە تێکەڵبوونەوەی دیموکراتیانە

ئۆجەلان جەختی لەوە کردووەتەوە، کە  تێکەڵبوونەوەی دیموکراتیانە  دەبێت لەسەر بنەمای گەرەنتی کردنی مافە یاساییەکانی گەلی کورد بێت، بەتایبەت پاراستنی زمان، ناسنامە و کولتووری کوردی. 

بوڵدان  دەڵێت؛ بە بڕوای ئۆجەلان، پێویستە یاساکان بە جۆرێک هەموار بکرێنەوە کە مافە رەواکانی کورد وەک نەتەوەیەکی هاوبەش بپارێزرێت.

لە کۆتاییدا، پەروین بوڵدان تیشکی خستە سەر پرسی یەکێتیی نەتەوەیی و ئاماژەی بەوە کرد کە بەرگریی کوردان بەرانبەر هێرشەکانی سەر رۆژئاوا، رۆحی یەکێتیی نەتەوەیی لە نێوان پارچەکانی کوردستاندا بەهێزتر کردووە و  عەبدوڵا ئۆجەلانیش یەکێتیی نەتەوەیی بە بابەتێکی "نەبڕاوە و بنەڕەتی" دەبینێت کە کاریگەریی راستەوخۆی لەسەر مێزی دانوستاندنەکان دەبێت.

ئۆفیسی هەڵبژاردنەکانی سلێمانی، سەرجەم کارمەندانی رۆژی دەنگدانی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق ئاگادار دەکاتەوە، سەردانیان بکەن بە مەبەستی وەرگرتنی ماستەرکارتی پاداشتەکانیان.

ئاماژەیان بەوەشکردوە، لەرۆژی یەکشەممە، رێکەوتی 22ـی2ـی2026ـوە دەتوانن، سەدانی ناوەندەکانی تۆمارکردن بکەن بەمەبەستی وەرگرتنی ماستەر کارتی تایبەت بە پاداشتەکانیان.

ئۆفیسی هەڵبژاردنەکانی سلێمانی، داواش دەکات ئەو کارمەندانەی سەردانیان دەکەن، کارتی نیشتمانی و کارتی دەنگدان لەگەڵ خۆیاندا بهێنن و جگە لەرۆژانی هەینی و شەممە، ناوەندەکان رۆژانە لە کاتژمێر 8:30 ی بەیانی تا 2:00 پاش نیوەڕۆ کراوەن بە روی کارمەندەکاندا.

حەمەی حەمەسەعی، وەزیری ڕۆشنبیری و لاوان لە رۆژی جیهانی پەیامێکی بڵاوکردەوە وتێیدا هاتووە؛ لە رۆژی جیهانی زماندا، پیرۆزبایی لە ئاخێوەرانی تەواوی زمانەکانی جیهان بە گشتیی و زمانە دێرین و رەسەنەکان لە کوردستان بە تایبەت دەکەین.

هەروەها جەخت لە پاراستنی شوناس و فەرهەنگی نەتەوەکان دەکاتەوە و دەڵێت؛ خوێندن بە زمانی دایک بە مافێکی رەوای سەرجەم منداڵانی نەتەوە و پێکهاتە و دیالێکتە جیاوازەکان دادەنرێت بۆ بنیادنانی کەسایەتییەکی بەهێز.

حەمەی حەمەسەعی، هۆشداریش دەدات لەەوەی  زمانی هەورامی (گۆران)  لەبەردەم مەترسیدایە  دەڵێت؛ یەکێکە لەو زمانە دێرینانەی لە مێژوودا، زمانی باڵای ئەدەب و نووسین بووە، گەنجینەیەکی گەورەی ئەدەبی بەو زمانە وەک میراتی ڕۆشنبیری لە بەردەستماندایە، بەڵام بەداخەوە بە گوێرەی ڕاپۆرتە نێودەوڵەتییەکان ئەو زمانە دێرینەی سەر زەمینی کوردستان لەبەردەم هەڕەشەدایە.

دەقی پەیامەکەی وەزیری رۆشنبیری

پەیامی پیرۆزبایی بە بۆنەی ڕۆژی جیهانی زمانی دایک

بە بۆنەی ڕۆژی جیهانی زمانی دایک، پیرۆزبایی لە ئاخێوەرانی تەواوی زمانەکانی جیهان بە گشتیی و زمانە دێرین و ڕەسەنەکان لە کوردستان بە تایبەت دەکەین.

٢١ ی شوبات، ڕۆژی ئاوڕدانەوە و بایەخدانی هەمەلایەنەیە بە فەرهەنگ، مێژوو، پاراستنی کولتوور و ڕەسەنایەتی زمانی دایک. لەم یادەدا خوازیارین هیچ زمانێکی دایکی، نەبێتە قوربانی فەرامۆشکردن و لەناوچوون. منداڵانی سەرجەم نەتەوە و پێکهاتە و دیالێکتەکان مافی ڕەوای خۆیانە بە زمانی دایک، پەروەردە و گۆش بکرێن.

لە ماوەی تەمەنی کابینەی نۆیەمی حکومەتی هەرێمی کوردستان، ئێمە لەوەزارەتی ڕۆشنبیری و لاوان هەوڵمانداوە زەمینەی پاراستن و گەشەپێدان بۆ زمانی دایک لە کۆمەڵگەی کوردستانی فەراهەم بکەین. بۆ ئەو مەبەستەش بەڕێوبەرایەتییە گشتییەکانی ڕۆشنبیری و هونەری سریان و تورکمان چالاکانە کاردەکەن.

هەورامی (گۆران)، یەکێکە لەو زمانە دێرینانەی لە مێژوودا، زمانی باڵای ئەدەب و نووسین بووە، گەنجینەیەکی گەورەی ئەدەبی بەو زمانە وەک میراتی ڕۆشنبیری لە بەردەستماندایە، بەڵام بەداخەوە بە گوێرەی ڕاپۆرتە نێودەوڵەتییەکان ئەو زمانە دێرینەی سەر زەمینی کوردستان لەبەردەم هەڕەشەدایە، بۆ بەرەنگاربوونەوەی مەترسییەکان، ئێمە لە وەزارەت پڕۆژەی خوێندنی تەنیا یەک وانەمان لە پۆلە بنەڕەتییەکانی کەرتی پەروەردەدا پێشکەش بەوەزارەتی پەروەردە کردووە.

سەرەڕای کۆششەکانمان و تاوتوێکردنی ئەو پرسە لە ئەنجوومەنی وەزیران و پشتگیری جەنابی سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران و جێگری سەرۆکی ئەنجومەن، بەڵام تا ئێستا ئەو پڕۆژەیە لە کەرتی پەروەردەدا جێبەجێ نەکراوە، بەو پێیەی خوێندن بە زمانی دایک، هیچ مەترسییەک لەسەر ئاسایشی زمان لە کۆمەڵگەی کوردستان دروست ناکات و بگرە خزمەتێکی گەورە بە کاروانی ڕۆشنبیری و میراتی کولتووریمان دەکات، بۆیە چاوەڕوانین بەڕێز وەزیری پەروەردە لەم کابینەدا ئەو پڕۆژە بخاتە واری جێبەجێ کردنەوە.

لە ڕۆژی جیهانی زمانی دایک، ئێمە ئەم بۆنە جیهانییە بە دەرفەت دەزانین، بۆ ئەوەی دووپاتی بکەینەوە، هەموو منداڵێکی کۆمەڵگەی کوردستان مافی ڕەوا و بنەڕەتی خۆیەتی بە زمانی دایک بخرێتە بەر خوێندن، ڕێز لە کەسایەتی و مۆرکە کولتوورییەکانی بگیرێت، بە زمانی دایکی پەروەردە و گۆش بکرێت؛ بۆ ئەوەی لە داهاتوودا خاوەن کەسایەتییەکی بەهێز بێت و بتوانێت بە ناسنامە کولتوورییە دێرینەکەیەوە بیر بکاتەوە.

داواکاریشین لە ڕاگەیاندنی کوردی، دامودەزگا بڵاوکەرەوە و چاپەمەنییەکان و بەکارهێنەرانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بە گرنگییەوە کار بۆ پاراستنی زمان بکەن، ڕێگە بە خۆیان نەدەن ببنە بەشێک یان ئامرازێک بۆ شێواندن و پەراوێزخستنی زمانی دایک.

حەمەی حەمەسەعید

وەزیری ڕۆشنبیری و لاوان

٢٠٢٦/٢/٢٠