
مەڵبەندی رێکخستنی خانەقینی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، دژایەتی توندی خۆی بۆ بڕیاری جیاکردنەوەی ناحیەکانی (قەرەتەپە و جەلەولا) لە قەزای خانەقین راگەیاند و بڕیارەکە بە پیلانێکی سیاسی و نادەستوری ناو دەبات.
لە راگەیەندراوێکی رەسمیدا کە ئەمڕۆ 24ی شوباتی 2026 بڵاوکرایەوە، مەڵبەندی خانەقینی یەکێتی جەختی کردوەتەوە کە رێگە نادەن بە ناوی چاکسازی ئیدارییەوە، ناسنامەی مێژوویی و یەکە کارگێڕییەکانی خانەقین بشێوێنرێت. یەکێتی رایدەگەیەنێت کە ئەم هەنگاوە ئامانج لێی لاوازکردنی پێگەی کوردە لە ناوچە دابڕێنراوەکان و بە تەواوی پێچەوانەی مادەی 140ـی دەستور و بنەماکانی پێکەوەژیانە.
مەڵبەندی خانەقین پشتیوانی تەواوی خۆی بۆ گەنجان، چالاکوانان و هەر هەڵوێستێکی مەدەنی و ناڕەزایەتییەکی جەماوەری دەربڕیوە کە دژی ئەم بڕیارە بوەستنەوە. راگەیەندراوەکە ئاماژەی بەوە کردوە کە یەکێتی هەمیشە لەگەڵ دەنگی رەوای خەڵکی ناوچەکەیە بۆ پوچەڵکردنەوەی ئەم هەنگاوە نایاساییانە.
لە کۆتایی راگەیەندراوەکەدا، داوا کراوە دەستبەجێ ئەم هەنگاوە رابگیرێت، چونکە یاری کردن بە سنوری ئیداری خانەقین بە "یاری کردن بە سەقامگیری ناوچەکە" وەسف کراوە. یەکێتی دوپاتی دەکاتەوە کە پاراستنی یەکە کارگێڕییەکانی خانەقین ئەرکێکی نیشتمانییە و سازشی لەسەر ناکەن.
بەڕێوەبەرایەتی گشتی نەهێشتنی مادە هۆشبەرەکانی دەزگای ئاسایشی هەرێم لەناوبردنی کۆمەڵێک مادەی هۆشبەری بەشێوەی زانستیانە رادەگەیەنێت.
عەقید کارزان شێرکۆ وتەبێژی دەزگای ئاسایشی هەرێم لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، ئەمڕۆ بە ئامادەبوونی لایەنە پەیوەندیدارەکان ئەو مادە هۆشبەرانەی لە ساڵی 2025 دەستیبەسەردا گیراوە و فەرمانی لەناوبردنی بۆ دەرکراوە ئەمڕۆ بەشێوەیەکی زانستیانە لەناوبرا.
وتیشی، ئەو مادانە لە کۆمەڵێک مادەی جیاواز پێکهاتوون و دەستیان بەسەرداگیراوە، کە پێکهاتبوون لە بڕی( 410 کیلۆ لە جۆری کریستاڵ، 35 کیلۆ تلیاک، 29 کیلۆ حەشیس، سێ کیلۆ رووەکی حەشیش، سێ کیلۆ ماریوانە، یەک کیلۆ هێرۆین، 180 کیلۆ کەپتاگۆن، 32 کیلۆ تۆی شادانە و کۆمەڵێک مادەی تر).
وتەبێژی دەزگای ئاسایشی هەرێم ئاشکرایکرد، لە هەوڵەكانیان بەردەوام دەبن بۆ دەستگیركردنی بازرگانان و بەكارهێنەرانی مادەی هۆشبەر.
مەزڵوم عەبدی دەڵێت: رێککەوتنەکەیان لەگەڵ دیمەشق باشترین بژاردە بوو، بەڵام ئەگەر رێککەوتن شکست بهێنێت تا کۆتایی شەڕ دەکەن و دەستبەرداری مافەکانیان نابن.
مەزڵوم عەبدی، فەرماندەی گشتیی هێزەکانی سووریای دیموکرات'هەسەدە'، لە چاوپێکەوتنێکی تایبەتدا لەگەڵ کەناڵی "PBS"ـی ئەمریکی، وردەکاریی رێککەوتنی نێوان کورد و حکومەتی ناوەندیی دیمەشقی ئاشکراکرد.
مەزڵوم عەبدی رایگەیاند، رێککەوتنەکەیان لەگەڵ ئەحمەد شەرع سەرۆکی سوریا باشترین بژاردە بووە لەژێر ئەو فشارە سەربازی و ئابورییانەی رووبەڕووی کورد ببووەوە. دەشڵێت؛ ئەمە باشترین رێککەوتن نییە بۆ کورد، بەڵام بۆ بەدیهێنانی سەقامگیری و ئاگربەست پەسەندیان کرد.
مەزڵوم عەبدی جەختیکردەوە، ئامانجی سەرەکییان "ئۆتۆنۆمی"یە، بەڵام بەهۆی بارودۆخی ئێستاوە، دیمەشق تەنها "بەڕێوەبەریی خۆجێی" قبوڵ کردووە. هۆشداریشی دا کە ئەگەر رێککەوتنەکە شکست بهێنێت، تا کۆتایی شەڕ دەکەن و دەستبەرداری ناوچە کوردییەکان نابن.
فەرماندەی هەسەدە هۆشداریدا داعش هێشتا زۆر بەهێزە و دەستی بە شارە گەورەکان گەیشتووە، ئاماژەی بەوەشکرد گواستنەوەی پێنج هەزار و 700 زیندانی مەترسیدار بۆ عیراق داعش لاواز دەکات، بەڵام چۆڵکردنی کەمپی "هۆل" و ونبوونی 10 هەزار ژن و منداڵی داعش مەترسییەکی گەورەیە.
مەزڵوم عەبدی بێئومێدیی خۆی لە هەڵوێستی ئەمریکا نەشاردەوە و رایگەیاند، کاتێک چەکدارانی سوریا هێرشی کردە سەریان، ئەمریکا پارێزگاریی لێ نەکردن، ئێستا خەڵکی ئەوان هەست بەبێ ئومێدییەکی زۆر دەکەن بەرانبەر واشنتۆن.
بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی سلێمانی، بەبۆنەی هاتنی مانگی رەمەزانی پیرۆزەوە، چەند رێنماییەکی گرنگ ئاراستەی شۆفێران دەکات و داوا دەکات بۆ سەلامەتیی هەمووان، چەند رێنماییەک پەیڕەو بکەن.
هاتوچۆی سلێمانی داوا دەکات، لەم مانگەدا شۆفێران ئارامی زیاتریان هەبێت و گیانی هاوکاریین لەگەڵ شۆفێرانی تردا بەهێزتر بکەن، هەروەها هاوکاری پیادەڕەوەکان و بەتایبەت خاوەن پێداویستییە تایبەتەکان بکەن لەکاتی پەڕینەوەدا و مەترسییان بۆ دروست نەکەن.
داواشدەکات، بەبێ هۆکار و تەنها بۆ حاڵەتی پێویست نەبێت، ئامێری ووریاکردنەوە 'هۆڕن'بەکارنەهێنن و ئەگەر باری جەستەییان ناجێگیرە، رەچاوی رێنمایی پزیشک بکەن و ئاگاداری کاریگەرییەکانی رۆژوو بن لەسەر وردییان لەکاتی شۆفێریدا.
هاتوچۆی سلێمانی ئەوەشی خستەڕوو، بەر لەکاتی رۆژوو شکاندن (بەربانگ) خۆیان بەدوور بگرن لە پەلەپەل کردن و تیژڕەوی لە شەقام و گۆڕەپانەکان و پابەندبن بە یاساو رێنمایی و ئاماژەکانی کارمەندانی هاتووچۆ و ترافیک لایتەکان.
هاتووچۆی سلێمانی جەخت دەکاتەوە: "گەیشتنێکی درەنگ، باشترە لە هەرگیز نەگەیشتن."
بەپێی پێشبینییەکانی کەشناسی شەپۆلێکی بارانبارین هەرێمی کوردستان دەگرێتەوە و تا رۆژی شەممەی داهاتوو بەردەوام دەبێت.
بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی هەرێم بڵاویکردەوە، سبەینێ ئاسمان بە گشتی نیمچە هەورە دەبێت، هەندێک کات لەسەر ناوچە شاخاویەکان بارانی مامناوەند و هەورە بروسکە دەبێت.
ئاماژەی بەوەشکرد، ئاسمان بە گشتی نیمچە هەورە دەبێت و پلەکانی گەرما نزم دەبنەوە.
کەشناسی راشیگەیاند، رۆژی پێنجشەممە لە ئەنجامی هاتنی نزمە پاڵەپەستۆیەک بۆ سەر ناوچەکە، گۆڕانکاری لە کەشوهەوا دروست دەبێت، بارانبارین دەستپێدەکاتەوە و پلەکانی گەرما نزم دەبنەوە، هەروەها بەفر بارین لەسەر ناوچە شاخاویە سنوریەکان و بەرزەکان ،کاریگەری ئەم ناجێگیریە بۆ رۆژانی هەینی و شەممە درێژ دەبێتەوە .
بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی
هەولێر: 18 پلەی سیلیزی
پیرمام: 14 پلەی سیلیزی
سۆران: 16 پلەی سیلیزی
حاجی ئۆمەران: 8 پلەی سیلیزی
سلێمانی: 19 پلەی سیلیزی
چەمچەماڵ: 19 پلەی سیلیزی
دهۆک: 17 پلەی سیلیزی
زاخۆ: 18 پلەی سیلیزی
هەڵەبجە: 19 پلەی سیلیزی
گەرمیان: 21 پلەی سیلیزی
وەزارەتی دارایی هەرێم دەڵێت؛ ئەمڕۆ لیستی موچەی مانگی دوو رادەستی فەرمانگەی ژمێریاری وەزارەتی دارایی عیراق دەكرێت.
وەزارەتی دارایی هەرێم لە راگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، ئەمڕۆ لیستی موچەی مانگی دووی موچەخۆرانی هەرێمی كوردستان و راپۆرتی تەرازووی پێداچوونەوەی مانگی كانوونی دووەم لەلایەن تیمی تەكنیكی وەزارەتی داراییەوە رادەستی فەرمانگەی ژمێریاری وەزارەتی دارایی عیراق دەكرێت.
بەپێی بەدواداچوونێكی كوردسات نیوزیش، هۆكاری دواكەوتنی ناردنی لیستی موچە بۆ بەغداد ئەوەبووە كە لیستی موچەی خانەنشینان نەچووەتەسەر سیستمی پەیڕۆڵ و تائێستا هەر لەسەر كاغەز ئامادە دەكرێت.
کونسوڵخانەی گشتی چین لە هەولێر رونکردنەوەیەکی بەپەلە لەسەر دەستگیرکردنی بازرگانێک بڵاودەکاتەوە، کە تۆمەتبارە بە هاوردەکردنی نایاسایی مادەیەکی کیمیایی قەدەغەکراو لە چینەوە.
وتەبێژی کونسوڵخانەی گشتی چین له هەولێر رایگەیاند، حکومەتی چین گرنگییەکی زۆر بە کوالێتی و سەلامەتی بەرهەمە هەناردەکراوەکان دەدات. ئەوان بە توندی پشتگیری لە دەسەڵاتە ناوخۆییە پەیوەندیدارەکان دەکەین لە هەوڵەکانیان بۆ بەرەنگاربوونەوەی چالاکییە بازرگانییە نایاساییەکان، هەڵوێستی پتەوی ئەوان ئەوەیە کە هەموو ئەو کۆمپانیا و کەسانەی کە خەریکی کاری بازرگانین لە رێگەی سنوورەکانەوە پێویستە بە توندی پابەندبن بە یاسا و رێساکانی هەردوو وڵاتی چین و وڵاتی مەبەست.
ئەوەشی خستەڕوو، ئەگەر لە رێگەی لێکۆڵینەوەوە پشتڕاستکرایەوە کە دابینکەران یان هەناردەکارانی چینی یاساکانی کۆنترۆڵکردنی هەناردەکردنی چینیان پێشێل کردووە یاخود بەشداریان لە ناونانی ساختە کردووە، حکومەتی چین بەپێی یاسا رێکاری یاسایی توند بەرامبەر لایەنە بەرپرسیارەکان دەگرێتەبەر.
وتەبێژی کونسوڵخانەی گشتی چین ئاماژەی بەوەشکرد، چین و هەرێمی کوردستانی عیراق پەیوەندییەکی ئابوری قوڵ و قازانجی هاوبەشیان بەیەکەوە هەیە، ڕێگە نادەن کردەوەی نایاسایی چەند تاکێک، ناوبانگی هەزاران بازرگانی شەرعی چینی کە بەشداری لە ئاووری ناوخۆییدا دەکەن، تێکبدات.
قائیمقامی سلێمانی بەوەکالەت، لەگەڵ بەڕێوەبەری گشتی تەندروستی جەخت دەکەنەوە کە کارەکانی لیژنە هاوبەشەکان بۆ پاراستنی تەندروستی گشتی و خزمەتی شارەکەیە.
ئەمڕۆ دووشەممە، فازل عومەر، قائیمقامی سلێمانی بەوەکالەت لە دیوانی قائیمقامیەت پێشوازی لە د.سەباح هەورامی، بەڕێوەبەری گشتی تەندروستی سلێمانی و هاوەڵەکانی کرد کە بەمەبەستی راگۆڕینەوە و لێکتێگەیشتن و هەماهەنگی زیاتر سەردانەکەیانکرد بوو.
لەکۆبونەوەکەدا کە سەرۆکی لیژنە هاوبەشەکانی قائیمقامیەت و ژمارەیەک لە ئەندامانی باڵای لیژنە هاوبەشەکان ئامادەیبوون، قائیمقامی سلێمانی بەوەکالەت رایگەیاند: لەپێناو بەرژەوەندی گشتی و پاراستنی تەندروستی گشتیدا، لە مانگی پیرۆزی رەمەزاندا لیژنە هاوبەشەکان سەردان و بەدواداچونەکانیان زیاتر کردووە.
ئاماژەی بۆ ئەوشکرد، لە دوای مانگی رەمەزانیش بەهەمان شێوەی ئێستا لیژنەکانی قائیمقامیەتی سلێمانی بەردەوام لەئەرک و خزمەتدا دەبن.
هێزەکانی پۆلیسی سلێمانی تۆمەتبارێکیان دەستگیرکرد کە بە ئۆتۆمبێلەکەی هاووڵاتییەکی کردبوو بە ژێرەوە و هەوڵی هەڵاتنی دابوو، پۆلیس رایدەگەیەنێت شۆفێرەکە لەژێر کاریگەری مادە کحولییەکاندا بووە.
شەوی رابردوو 22ی شوباتی 2026، نزیکەی سەعات 01:00ی شەو، لە شەقامی بازنەیی مەلیک مەحمود لە شاری سلێمانی، ئۆتۆمبێلێکی جۆری (تۆیۆتا کراون)ی بێ سەرەتا، لە هاوڵاتییەکی داوە لە کاتی پەڕینەوەیدا و دواتر شۆفێرەکە هەڵاتووە.
دوای ئاگادارکردنەوەی پۆلیسی فریاکەوتنی سلێمانی (104)، مەفرەزەکانی پۆلیس دەستبەجێ شوێن ئۆتۆمبێلەکە کەوتوون و توانیویانە لە ماوەیەکی کەمدا دەستگیری بکەن. پۆلیس ئاماژەی بەوە کردووە کە شۆفێرەکە لە کاتی روداوەکەدا لەژێر کاریگەری مادە سەرخۆشکەرەکاندا بووە.
تۆمەتبارەکە ناوی (ئ. ئ. م) و لەدایکبووی ساڵی 1984ە، لە ئێستادا رادەستی بنکەی پۆلیسی سەرچنار کراوە و بەپێی مادەی 23 لە یاسای هاتووچۆ راگیراوە و لێکۆڵینەوە لەگەڵیدا بەردەوامە.
بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی سلێمانی داوا لە هاوڵاتیان دەکات لە کاتی بینینی هەر حاڵەتێکی تاوانکاری یان روداوێکی نەخوازراو، دەستبەجێ پەیوەندی بە هێڵە گەرمەکانیانەوە بکەن:
• پۆلیسی فریاکەوتن: 104
• نەهێشتنی تاوان: 105
• ئێشکگری پۆلیسی سلێمانی: 0533194011
• سەنتەری هەماهەنگی هاوبەش: 100
وەزارەتی دارایی و ئابوری هەرێمی کوردستان رایگەیاند، ئێوارەی ئەمڕۆ دوشەممە 23ی شوباتی 2026، لیستی موچەی مانگی (دووی)شوباتی فەرمانبەران و موچەخۆرانی هەرێمی کوردستان رەوانەی بەغداد دەکرێت.
بەپێی راگەیەندراوێکی وەزارەتی دارایی، تیمی تەکنیکی وەزارەتەکە هاوکات لەگەڵ لیستی موچە، راپۆرتی تەرازوی پێداچونەوەی مانگی کانوونی دووەمیشی رەوانە کردوە.
بڕیارە سبەی سێشەممە، سەرجەم لیست و راپۆرتەکان بە رەسمی رادەستی فەرمانگەی ژمێریاری لە وەزارەتی دارایی حکومەتی فیدراڵ بکرێن.
ئەمڕۆ دوشەممە 23-2-2026، تۆماسۆ سانسۆنی، کونسوڵی گشتیی ئیتاڵیا لە هەرێمی کوردستان و خاتوو رۆساماریا، سەرۆکی نوسینگەی هاوکاری ئابوری و بازرگانی گەشەپێدانی ئیتاڵیا لە بەغداد و وەفدێکی یاوەریان، سەردانی مەزاری سەرۆک مام جەلالیان لە سلێمانی کرد.
وەفدە میوانەکە لە لایەن مەکتەبی سکرتارییەتی سەرۆک مام جەلالەوە بە گەرمی پێشوازیکران. دوای دانانی چەپکە گوڵی رێز و وەفا، تۆماسۆ سانسۆنی لە دەفتەری یادەوەرییەکاندا بە شکۆوە باسی لە پەیوەندی پتەو و مێژوویی نێوان سەرۆک مام جەلال و دەوڵەتی ئیتاڵیا کرد و وەک سەرکردەیەکی گەورەی گەلی کورد و یەکەم سەرۆک کۆماری نوێی عیراق وەسفی کرد.
لای خۆیانەوە، مەکتەبی سکرتارییەتی سەرۆک مام جەلال سوپاسی وەفدی میوانیان کرد و جەختیان کردەوە کە یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، پاڵپشت بەو سیاسەتە روون و سەرکەوتووانەی سەرۆک مام جەلال بونیاتی ناوە، لە پەرەپێدانی پەیوەندییەکانی لەگەڵ دەوڵەتی ئیتاڵیا بەردەوام دەبێت.
سەرچاوەیەک لە وەزارەتی دارایی و ئابووری حکومەتی هەرێمی کوردستان بە پەیامنێری کوردسات نیوزی راگەیاند، تاوەکو ئێستا لیستی موچەی فەرمانبەرانی هەرێم ئامادە نەکراوە بۆ ئەوەی رەوانەی بەغداد بکرێت، ئەوەش بەهۆی دروستبوونی کێشەیەکی تەکنیکی لە لیستی خانەنشیناندا.
سەرچاوەکەی وەزارەتی دارایی هەرێم بۆ بڕیار محەمەد، پەیامنێری کوردسات نیوز ئاشکرایکرد، کێشەیەکی تەکنیکی لە لیستی خانەنشینانی هەرێم دروستبووە و لە ئێستادا تیمەکانی وەزارەت خەریکی چارەسەرکردنین. وتیشی: "چاوەڕێ دەکرێت لە کەمترین کاتدا ئەو کێشەیە چارەسەر بکرێت بۆ ئەوەی رێکارەکانی وردبینی کۆتاییان بێت."
هەمان سەرچاوە ئاماژەی بەوەش کرد، پێشبینی دەکرێت ئەمڕۆ یان سبەی کێشەکە بە تەواوی چارەسەر بکرێت و وردبینی کۆتایی لە لیستەکەدا بکرێت، پاشان راستەوخۆ لیستەکە رەوانەی بەغدا دەکرێت بە مەبەستی خەرجکردنی موچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان.
بە مەبەستی پاراستنی سەقامگیریی ناوچەکە و دوورخستنەوەی هەرێمی کوردستان لە ململانێکان، حکومەت جەخت لە رێگریکردن لە هەر هەڕەشەیەک بۆ سەر وڵاتانی دراوسێ دەکاتەوە.
وەزارەتی ناوخۆی حکومەتی هەرێمی کوردستان، لە راگەیەنراوێکی رەسمیدا وەڵامی ئەو لایەنانەی دایەوە کە هەڕەشەیان لە وڵاتانی دراوسێ کردووە و جەختی لەسەر پاراستنی ئاسایشی ناوچەکە کردەوە.
وەزارەتی ناوخۆ رایگەیاند، هەرێمی کوردستان وەک هەمیشە فاکتەری سەقامگیری و ئارامی بووە لە ناوچەکەدا. ئاماژەی بەوەش کردووە کە هەرێم لە هیچ کاتێکدا سەرچاوەی هەڕەشە و مەترسی نەبووە بۆ سەر ئاسایشی هیچ وڵاتێکی دراوسێ.
لە راگەیەندراوەکەدا هاتووە، ئەمڕۆ چەند لایەنێک راگەیەندراوێکیان بڵاوکردووەتەوە و تێیدا هەڕەشەیان لە وڵاتێکی دراوسێ کردووە، وەزارەتی ناوخۆ دووپاتی دەکاتەوە کە رێگە نادات هیچ لایەنێک خاکی هەرێمی کوردستان لە دژی ئاسایشی وڵاتانی دراوسێ بەکاربهێنێت.
بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە بەغداد پێشوازی لە رەیان کلدانی، ئەمینداری گشتیی بزووتنەوەی بابلیون کرد.
لە دیدارێکدا رەوشی سیاسیی عیراق و ناوچەکە خرایەبەر باس و جەخت لە پاراستنی سەقامگیریی وڵات کرایەوە.
هەردوولا جەختیان لە تەواوکردنی رێکارە دەستورییەکان بۆ هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار و پێکهێنانی حکومەتێکی بەهێز کردەوە.
دەسەڵاتی فرۆکەوانی شارستانی عیراقی، رایدەگەیەنێت: لە 19ـی3ـی2026وە، فڕۆکەخانەی سلێمانی ناوەکەی بۆ فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی جەلال تاڵەبانی دەگۆڕێت و لە بۆردی زانیاری فڕۆکەوانیدا بە ناوە نوێیەکەیەوە تۆمار دەکرێت.
بەپێی راگەیەنراوەکەی دەسەڵاتی فڕۆکەوانی شارستانی، بڕیارەکە لە 19ی3ی2026دا دەچێتە بواری جێبەجێکردنەوە،دوای ئەوەش لە سەرانسەری جیهان و لە نەخشەی فڕۆکەوانیدا بە ناوە نوێیەکەیەوە تۆمار دەکرێت.
ئەم رێکار و گۆڕانکاریانە، بەشێوەی رەسمی لە کەرتی فڕۆکەوانی شارستانی و هێما و زانیارییە هونەرییەکانی تایبەت بە فڕۆکەخانەکان جێبەجێدەکرێت.
ئەمەش لەکاتێکدایە، محەمەد شیاع سودانی سەرۆکوەزیرانی عیراق، لە 3ی10ی2025، ناوی فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سلێمانی بۆ فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی جەلال تاڵەبانی گۆڕی، ئەمەش وەک رێز و پێزانینێک بۆ خەباتی بێوچانی سەرۆک مام جەلال لە رووبەڕووبونەوەی دیکتاتۆرییەتدا.