وەزارەتی دارایی و ئابوری هەرێم رایدەگەیەنێت، لیستی موچەی مانگی یەکی فەرمانبەران و موچەخۆرانی هەرێمی کوردستان لەلایەن تیمی تەکنیکی وەزارەت رەوانەی بەغداد کرا.
ئەمڕۆ سێشەممە، راگەیاندنی وەزارەتی دارایی و ئابوری لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، لیستی موچەی مانگی یەکی فەرمانبەران و موچەخۆرانی هەرێمی کوردستان لەلایەن تیمی تەکنیکی وەزارەتی دارایی و ئابووری هەرێمی کوردستانەوە رەوانەی بەغداد کرا.
ئاماژەی بەوەشکرد، بڕیارە سبەینێ چوارشەممە، لیستەکە رادەستی فەرمانگەی ژمێریاری وەزارەتی دارایی حکومەتی فیدراڵ بکرێت.
مەکتەبی سیاسی یەکێتی رونکردنەوەیەکی دەربارەی قسەکانی چیا زەنگەنە بڵاوکردەوە و دەڵێت: "بەڕێز چیا زەنگەنە راوێژكاری مەكتەبی سیاسی نییەو هیچ سیفەت و ناونیشانێكی وا لەپەیكەربەندی یەكێتی نیشتمانی كوردستاندا بوونی نییە. بەم پێیەش بیروڕاكانی گوزارشت لەرای یەكێـتی ناكات، بۆ ئاگاداری هەمووان."
دەقی رونکردنەوەکەی مەکتەبی سیاسی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
روونکردنەوەیەک لە راگەیاندنی مەکتەبی سیاسییەوە
مەكتەبی سیاسی یەكێتی نیشتمانی كوردستان رای گشتی و كەناڵەكانی میدیا و سەكۆكانی پەیوەندی ئاگادار دەكاتەوە كە بەڕێز چیا زەنگەنە راوێژكاری مەكتەبی سیاسی نییەو هیچ سیفەت و ناونیشانێكی وا لەپەیكەربەندی یەكێتی نیشتمانی كوردستاندا بوونی نییە. بەم پێیەش بیروڕاكانی گوزارشت لەرای یەكێـتی ناكات، بۆ ئاگاداری هەمووان.
لەگەڵ رێزدا
تەرمی سێ ئەندامی خێزانێك لە ماڵەكەی خۆیاندا لە گەڕەكی كوێستانی هەولێر بە كوژراوی دۆزرانەوە.
پەیامنێری كوردسات نیوز رایگەیاند، لە گەڕەكی كوێستانی هەولێر سێ كەس كە ئەندامی یەك خیزانن و پێكدێن لە دایكێك و باوكێك و كوڕەكەیان، لەلایەن كەسانی نەناسراوەوە كە دەگوترێت دز بوون لە ماڵەكەی خۆیاندا كوژراون.
باسی لەوەش كرد، كەسوكاری قوربانییەكان ئاماژە بەوە دەكەن، ئەو سێ كەسە یەكێكیان كە كوڕەكەیە بە چەقۆ كوژراوە، دووانەكەی تریش كە دایك و باوكەكەن خنكێندراون، هەروەها كەسوكارەكەیان وتیشیان، تا ئێستاش هۆكاری كوشتنەكە دیار نییە و رەتیشی دەكەنەوە ئەو خێزانە هیچ كێشەیەكی كۆمەڵایەتیان هەبووبێت.
بەپێی زانیارییەكان، باوكەكە تەمەنی 60 ساڵ بووە و خانەنشین بووە، دایكەكەش تەمەنی 59 ساڵ بووە و مامۆستا بووە، كوڕەكەشیان تەمەنی 25 ساڵ بووە و ئەندازیار بووە.
بافڵ جەلال تالەبانی و مەزڵوم عەبدی پەیوەندییەکی تەلەفۆنییان ئەنجامدا و جەختیان لەسەر پشتیوانی و بەرخۆدانی رۆژئاوای کوردستان کردەوە.
مەزڵوم عەبدی فەرماندەی گشتی هێزەکانی سوریای دیموکرات رایگەیاند، پەیوەندییەكی تەلەفۆنیم لەگەڵ بافڵ جەلال تاڵەبانی ئەنجامدا و پشتیوانیی یەكێتی بۆ بەرخۆدانی گەل و هێزەكانمان دوپاتكردەوە.
ئاماژەی بەوەشکرد، پێزانینمان بۆ خەڵكی سلێمانی دەربڕی لەبەرانبەر خۆپیشاندان و پشتیوانیی بەردەوامیان بۆ رۆژئاوا.
قوباد تاڵەبانی دەڵێت: شەڕڤانان لە کۆبانێ لە جیاتی هەموو جیهان شەڕی تیرۆریان کرد، ئەمڕۆش بە یەکدەنگی و یەکگرتوویی گەلی کورد پارێزگاری لە کۆبانێ و رۆژئاوای کوردستان دەکرێت.
قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم لە ساڵیادی رزگارکردنی پەیامێکی بڵاوکردەوە و رایگەیاند، ساڵیادی رزگارکردنی کۆبانێ، ساڵیادی سەرکەوتنێکی مێژوویی گەلی کوردە بەسەر تێرۆریستانی داعش.
ئاماژەی بەوەشکرد، ستایشی ئازایەتی و نەبەردیی شەڕڤانان و هەموو گەلی کوردستان دەکەم کە یانزە ساڵ لەمەوبەر بە خۆڕاگری و بەرخۆدان بەرگرییان لە خاک و خەڵکەکەیان کرد و کۆبانێیان لە دەستی تیرۆریستانی داعش رزگارکرد و لە جیاتی هەموو جیهان شەڕی تیرۆریان کرد.
جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم ئەوەی خستەڕوو، ئەمرۆش بە خۆراگری و ئازایەتیی شەڕڤانان و بە یەکدەنگی و یەکگرتوویی گەلی کورد پارێزگاری لە کۆبانێ و رۆژئاوای کوردستان دەکرێت.
ئەمرۆ دووشەممە لە شاری بەغداد، قوباد تاڵەبانی لەگەڵ هەر یەکە لە جانێت ئەلبێرتا، پاتریک دۆرێل و ئانل بۆرا ئینان، باڵیۆزەکانی هۆڵندا و فەرەنسا و تورکیا لە عیراق کۆبوەوە.
لە هەرسێ کۆبوونەوەکەدا ئاڵوگۆڕی بیروراکرا لەبارەی رەوشی سیاسی عیراق و هەرێمی کوردستان و پرۆسەی پێکهێنانی هەردوو حکومەتی داهاتووی عیراق و هەرێم و هەڵبژاردنی سەرۆک کۆماری نوێی عیراق.
لەگەڵ باڵیۆزانی هۆڵندا و فەرەنسا و تورکیا لە عیراق گفتوگۆیەکی بەرهەمدارمان کرد لەبارەی چۆنییەتی پەرەپێدانی پەیوەندییە سیاسیی و ئابوورییەکانی نێوانمان .
ئیلهام ئەحمەد، لەسەر رەوشی ئێستای رۆژئاوا پەیامێکی بڵاوکردوەتەوە و رایگەیاند ئاگربەست لەلایەن حکومەتی دیمەشقەوە نەبووەتە هۆی هیچ پابەندبوونێکی راستەقینە لەسەر زەوی و کۆمەڵکوژییەکی ئەمڕۆی کۆبانێ شایەتی ئەو راستییەن.
ئیلهام ئەحمەد، هاوسەرۆکی پەیوەندییەکانی دەرەوەی خۆسەر، لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئێکس، پەیامێكی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتوە، حکومەتی دیمەشق بە هیچ شێوەیەک لەسەر زەوی رێککەوتنی ئاگەربەستی جێبەجێ نەکردوە و بەردەوام چەکدارەکانی لەسەرانسەری ناوچەکە هێرش دەکەن و هاووڵاتییانی مەدەنی دەکەنە ئامانج.
ئاماژەی بەوەشکردوە، هەر پرۆسەیەکی سیاسی، کە بە پاراستنی خەڵکی مەدەنی دەست پێ نەکات لە وەهمێکی سیاسی زیاتر هیچی تر نییە.
ئیلهاام ئەحمەد هۆشداریشی داوە، رەوشەکە بەرەو خراپتر دەڕوات و بێدەنگی لە بەرانبەر ئەم تاوانانەدا شکستێکی ئەخلاقییە و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بەرپرسیارێتییەکی ئەخلاقی لە ئەستۆدایە، بۆ راگرتنی هێرشەکان و کۆنتڕۆڵکردنی رەوشەکە.
کاروان گەزنەیی، وتەبێژی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، لەبەغداد، لەچەند کۆبوونەوەیەکی جیاوازدا، کە دانا ئەسعەد بەرپرسی سکرتارییەتی سەرۆک مام جەلال لەبەغداد ئامادەیبوو. لەگەڵ نوێنەری زۆربەی کەناڵ و پێگە ئەلیکترۆنییەکانی عیراق، هەروەها ئەو کەناڵ، رۆژنامە و ئاژانسە جیهانییانەی نووسینگەیان لە عیراق هەیە، ژمارەیەک چالاکوان و نووسەر و چاودێری سیاسی و توێژەری سیاسیش ئامادەییان هەبوو. بەرچاو روونیکردن لەبارەی پرسی سەرۆک کۆمار و پێکهێنانی حکومەتەکانی هەرێم و بەغداد.
وتەبێژی یەکێتی تەئکیدی کردەوە، کە پۆستی سەرۆک کۆمار، بۆ پاراستنی یەکڕیزیی و بەدیهێنانی مافە دەستوورییەکان لە رێگەی دەستوورەوە بە مافی یەکێتی دەزانن، چونکە یەکێتی هێزێکی کاریگەرە لە بەغداد.
کاروان گەزنەیی ئاماژەی بەوەشکرد، پۆستی سەرۆک کۆمار و رۆڵی یەکێتی لە بەغداد، بەشێکن لە میراتی نیشتمانیی سەرۆک مام جەلال، میراتێک کە لەسەر بنەمای هاوسەنگی، هاوبەشبوون و چارەسەری سیاسیی دروستبوون، ئامادەیی سەرۆک بافڵیش لە بەغداد و بەردەوامیی پەیوەندییە ستراتیژییەکان لەگەڵ هێزە سیاسییەکانی عیراق بەهەموو پێکهاتەکانەوە، نیشانەی پابەندبوونی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانە بە ئەو رێبازە نیشتمانی و سیاسییەی کە سەرۆک مام جەلال دایمەزراندووە.
لەبارەی پرسی رۆژئاوای کوردستان، وتەبێژی یەکێتی جەختی لەسەر گرنگیی پێویستی پێشخستنی ئەم پرسە لەنێو راگەیاندنی نێودەوڵەتی و ناوخۆیی، بە تایبەتی لە کەناڵە عەرەبییەکاندا، وەک پرسێکی مرۆیی پێش هەموو شتێک، بۆ ئەوەی رای گشتیی ناوچەکە و جیهان بە روونی ئاگادار بکرێن لە رەوشی مرۆیی رۆژئاوای کوردستان.
هاوکات لەکۆبوونەوەیەکی تردا، لەگەڵ راگەیاندنکارانی کورد و نوێنەری کەناڵە کوردییەکان لەبەغداد، ستایشی یەکگرتووی کارکردنیان بەو رۆحیەتە نیشتمانییەی کەهەیانە کرد و داوایکرد، لەسەر ئەو نەهجە نیشتمانییە بەردەوام بن.
روانەگەی سوریا بڵاویکردوەتەوە، بەهۆی هێرشی فرۆکەی بێفڕۆکەوانەوە بۆ سەر گوندەکانی باشوری کۆبانێ، کە ماڵێکیان لە گوندی خەراب ئەشک کردەوەتە ئامانج و بەهۆیەوە شەش هاووڵاتی مەدەنی شەهید بوون و شەش هاووڵاتی تریش برینداران، کە چواریان منداڵن.
روانگەی سوریا بۆ مافەکانی مرۆڤ، ئاماژەی بەوەکردوە، گوندەکە روبەڕیو هێرشیکی ترسناک بوەتەوە و بە فرۆکەی بێفرۆکەوان ماڵەکانی دەکرێتە ئامانج و بە جارێک تەواوی خێزانێک بونەتە قوربانی.
ئەوەشخراوەتەڕوو، لە بۆردومانەکەدا، شەش هاووڵاتی مەدەنی شەهید بوون و شەش هاوڵاتیی مەدەنیش بە سەختی برینداران، کە چواریان منداڵن و گواستراونەتەوە بۆ نەخۆشخانە.
ئەمە لە کاتێکدایە لە چەند لایەکەوە کۆبانێ و حەسەکە لەلایەن چەکدارەکانی سوریاوە هێرشیان کراوەتە سەر، سەرەڕای بونی ئاگربەست بۆ ماوەی 15 رۆژ لە نێوان هەسەدە و گروپە چەدارەکانی سوریا، بەردەوام هەسەدە هۆشداری دەدات لە شکاندی ئاگربەست لەلایەن چەکدارەکانی سوریاوە.
شاری کۆبانێ کە هێمای بەرخۆدان و تێکشکاندنی داعشە، ئەمڕۆ 11هەمین ساڵیادی رزگارکردنیەتی، هاوکاتە لەگەڵ گەمارۆدانی ئەو شارە لەلایەن چەکدارەکانی سوریاوە، هاووڵاتیان لە رەوشێکی سەختی مرۆیدان و هەسەدەش رایدەگەیەنێت، بە ئامانجگرتنی کۆبانی دەرگای ئاژاوە و گەڕانەوەی تیرۆر دەکاتەوە تێپەردەبێت.
ئەمڕۆ دووشەممە، 26-1-2026 هاوکاتە لەگەڵ رۆژی رزگارکردنی کۆبانێ و سەرکەوتن بەسەر رێکخراوی تیرۆرستی داعشدا لە رۆژئاوا، کە دواتر ئەم شکستەیان بوە هۆی لەناوبردنی دەسەڵاتیان بەتەواوەتی لە عیراق و سوریادا.
ئەمڕۆ کۆبانێ یادی سەرکەوتن لە کاتێکدا دەکاتەوە، کە شارەکە لەژێ گەمارۆیەکی تونددایە و رەوشی مرۆی تێیدا سەختە و زیاتر لە پێنج منداڵ تەنها لە سەرما و بەهۆی نەبونی سوتەمەنییەوە گیانیان لەدەستداوە.
سەرەڕای گەمارۆکان لە رێگەی هێزە چەکدارەکانی سوریاوە، شارەکە بەدەست کەمی خواردن و نەبونی دەرمان و کەمی سوتەمەنیەوە دەناڵێنێت، ئەمە جگە لەوەی ژمارەیکی زۆر ئاوارەی ناوچەکانی دیکە رویان لەو شارە کردوە.
لای خۆشیەوە هسەدە راگەیەندراوکی بەبۆنەی 11 هەمین ساڵیادی رزگارکردنی کۆبانێ بڵاوکردوەتەوە وتییدا هاتووە؛ بەئامانجکردنی کۆبانی ئەمڕۆ هێرشێکی راستەوخۆیە بۆ سەر رەمزی سەرکەوتن بەسەر داعشدا و هەوڵێکە بۆ تۆڵەسەندنەوە لە شارێک کە پڕۆژەکەی پووچەڵکردەوە.
ئاماژەیان بەوەشکردوە، بێدەنگی سەبارەت بەوەی، بەرانبەر کۆبانێ دەکرێت پێچەوانەی ئەو قوربانیدانانەیە کە بۆ تێکشکاندنی تیرۆر دراون و هەوڵە نێودەوڵەتییەکان بۆ بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر تێکدەدات.

بەپێی راگەیەنراوێک کە کۆمپانیای دانەغاز بڵاویکردوەتەوە، كۆمپانیای دانەغاز و كرێسێنت پترۆلیۆم، كە هەردووكیان بنكەكەیان لە ئیماراتە، زنجیرەیەك رێككەوتنی درێژخایەنیان ئیمزاكردووە بۆ فرۆشتنی بلۆکی غازی چەمچەماڵ و بەكارهێنانەوەی لە پیشەسازییە گەورەكانی هەرێمدا، ئەوەش هەلی كاری زیاتر دەرەخسێنێت.
بەگوێرەی رێککەوتنەکان رۆژانە 142 ملیۆن پێ سێجا غاز بە چەند كۆمپانیایەكی بەرهەمهێنانی چیمەنتۆ و پۆڵا بۆ ماوەی 10 ساڵ دەفرۆشرێت، ئەوەش لە كاتێكەوە دەستپێدەكات، كە بەرهەمهێنانی غاز لە كێڵگەكانەی چەمچەماڵ دەستپێدەكات، كە بڕیارە لە نیوەی دووەمی ساڵی 2027وە دەستپێبكات.
وەک لەراگەیەندراوەکەدا هاتووە، رێككەوتنە لەگەڵ كارگەكانی چیمەنتۆی ماس، بازیان، دێڵتا، گاسین، لە سلێمانی و كۆمپانیای ڤان ستیل لە پارێزگای هەولێر ئیمزاكراوە.
مەزڵوم عەبدی رایگەیاند تا نەگەنە چارەسەرێكی سیاسی بەردەوام دەبن لە بەرخۆدان و پارێزگاری لە ناوچەکانیان دەکەن و ناوچە کوردییەکان هێڵی سورن، جەختیشیکردوە کشانەوەیان لە رەقە، تەبقە و دێرەزۆر بۆ رێگریکردن بوو لە خوێنڕشتن و زیاتر هەڵنەکشانی رەوشەکە.
لە چاوپێکەوتنێکی تەلەڤیزیۆنیدا لەگەڵ کەناڵی روناهی، مەزڵوم عەبدی، فەرماندەی گشتی هەسەدە رایگەیاند، سەرکەوتنی هەوڵەکانی ئاشتی پەیوەسەتە بە جێبەجێکردنی داواکارییەکانیان لەلایەن دیمەشقەوە و جەختیشیکردوەوە رێککەوتنی ئاگربەست بە نێوەدنگیری ئەمریکا بووە.
ناوبراو ئاماژەی بەوەشکردوە، هەموو لایەنەکان چارەسەری سیاسییان دەوێت نەک سەربازی و دەرئەنجامی ئەرێنی هەیە و دیالۆگ و دانوستان لەگەڵ حکومەتی سوریا تا ئێستا بە چاودێری نێودەوڵەتی بەردەوامە و بە گوێرەی رێککەوتنەکە سوپای سوریا نایەتە ناوچە کوردییەکان.
عەبی جەختیشیکردوە، هەموو لایەنەکان لەگەڵیاندان و ئەمریکا بە هەموو دامەزراوە سیاسی و سەربازییەکانییەوە، لەگەڵ ئیمانوێل ماکرۆن، لەم دانوستانانەدا بەشدارن و هەوڵی نێودەوڵەتی هەیە بۆ هێوركردنەوەی رەوشەکە و سەرکەوتنی پەیوەستە بە جێبەجێکردنی داواکارییەکانیان لەلایەن دیمەشقەوە.
هەسەدە رایگەیاند، سەرەڕای ئاگربەست، بەڵام گروپە چەکدارەکانی سەر بە سوریا بەردەوامن لە پێشێلکردنی و جارێکیتر هێرشیان کردوەتەوە سەر باشوری رۆژهەڵاتی کۆبانێ و توانیویانە هێرشەکەیان تێکبشکێنن.
لە راگەیەندراوێکدا کە بەرەبەیانی ئەمڕۆ دووشەممە بڵاویان کردوەتەوە، هەسەدە رایدەگەیەنێت، گروپە چەکدارەکانی سوریا بەردەوامن لە پێشێلکردنی ئاگربەست و شەڕێکی توند لە نیوان هێزەکانیان و گروپە چەکدارەکانی سوریا رویداوە لە باشوری رۆژهەڵاتی کۆبانێ و توانیویانە هێرشێکی زەمینی ئەو گروپانە تێک بشکێنن.
لە راگەیەندراوەکەدا، ئاماژەیان بەوەشکردوە، چەکدارەکانی سوریا بەردەوامن لە تۆپبارانکردنی گوندەکانی کۆبانێ و بە پاڵپشتی فرۆکەی سیخوڕی تورکیا، هاووڵاتییانی مەدەنی دەکەنە ئامانج.
وەزارەتی دارایی و ئابوریی هەرێمی کوردستان لە رونکردنەوەیەکدا رەتیدەکاتەوە هیچ بڕیارێکی نوێ لە بەغداوە بۆ دابەشکردنی موچەی ساڵی 2026 گەیشتبێت و داوا دەکات یاری بە هەستی موچەخۆران نەکرێت.
وەزارەتەکە لە راگەیەندراوێکدا چوار خاڵی بۆ رای گشتی خستووەتەڕو:
1. تا ئێستا هیچ بڕیار و رێنماییەک لە وەزارەتی دارایی عیراقەوە بۆ چۆنێتیی خەرجکردنی موچەی ساڵی 2026 نەگەیشتووە.
٢. هیچ رێککەوتن و بڕیارێکی نوێ بۆ دابەشکردنی موچە لە ئارادا نییە.
٣. وەزارەتی دارایی وەک ساڵانی رابردو لە جێبەجێکردنی هەنگاوەکانی دابەشکردنی موچە بەردەوامە.
٤. هیچ کێشەیەک بۆ ناردنی لیستی موچە و تەرازووی پێداچوونەوە نییە و چاوەڕێی رێنمایی نوێن لە بەغداوە.
وەزارەتی دارایی ئاماژەی بەوەشکردووە، ماوەیەکە زانیاریی نادروست لەسەر لیستی موچە و بابەتی 120 ملیار دینارەکە بڵاودەکرێتەوە، بۆیە داوا دەکات هەرکەس و لایەنێک شارەزا نییە خۆی لە بڵاوکردنەوەی زانیاریی هەڵە بەدوور بگرێت و بۆ دەستکەوتی سیاسی یاری بە هەست و سۆزی فەرمانبەران نەکات.
وەزارەتی کارەبای هەرێم رایدەگەیەنێت، بەهۆی کێشەیەکی تەکنیکی لە هێڵەکانی گواستنەوەی گازی سروشتی بۆ وێستگەکانی کارەبا، گرفت لە تۆڕی کارەبای نیشتمانی دروستبووە.
لە راگەیەندراوێکدا وەزارەتەکە ئاماژەی بەوەکردووە، کێشەکە کاریگەریی لەسەر بەشێک لە پارێزگاکانی هەولێر، دهۆک و سلێمانی هەبووە.
جەختیشی کردووەتەوە کە تیمەکانیان سەرقاڵی چارەسەرکردنی کێشەکەن و لە چەند سەعاتی داهاتوودا دۆخی کارەبا ئاسایی دەبێتەوە.