لە ئیتاڵیا خۆپیشاندانێكی فراوان لە دژی حكومەتەكەی میلۆنی بەڕێوەدەچێت و حكومەت بە هۆكاری گرانی و بەرزبوونەوەی هەڵاوسانی ئابوری دەزانن.

خۆپیشاندانی فراوان بەشێكی زۆری شارەكانی ئیتاڵیای گرتەوە، كە بەشێكی زۆری خۆپیشاندەران خوێندكارانی خوێندنگە و زانكۆ و پەیمانگە و سەندیكاكانی كرێكاران بوون، چاوەڕوانیش دەكرێت خۆپیشاندانەكە زیاتر فراوان ببێت و 50 شاری ئیتاڵیا بگرێتەوە.

خۆپیشاندەران حكومەتەكەی جۆرجیا میلۆنی سەرۆك وەزیرانی ئیتاڵیا كە لە سێ هاوپەیمانێتی پێكدێت، بە هۆكاری سەرەكی گرانی لە بازاڕەكان و كەمبوونەوەی موچە و بەرزبوونەوەی رێژەی هەڵاوسان  و بەرزبوونەوەی تێچووی ژیان دەزانن، خوێندكارانیش داوا دەكەن، بودجەی تایبەت بە كەرتی پەروەردە و خوێندنی باڵا زیاد بكرێت.

سەندیكاكانی كرێكارانیش لەدژی پلانەكانی حكومەت داوا دەكات كارمەندانی چەند كەرتێك مانگرتن رابگەیەنن، لەوانەش گواستنەوەی گشتیی ناوخۆیی و دورمەودا و كەرتی تەندروستیی.

وەزارەتی بەرگریی روسیا ئاشکرایکرد، سیستمەکانی بەرگریی ئاسمانیی وڵاتەکەی لە شەوی رابردوودا توانیویانە هەزار و 43 درۆنی ئوکرانی لە چەندین ناوچەی جیاوازی روسیا بخەنە خوارەوە.

وەزارەتی بەرگریی روسیا لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، "پرۆسەی تێکشکاندن و خستنەخوارەوەی درۆنەکان ئاسمانی ناوچەکانی بیلگۆرۆد، بریانسک، ڤۆرۆنیژ، ڤۆڵگۆگراد، کورسک، کالوگا، کۆسترۆما، ئۆریۆل، بینزا، ڕۆستۆڤ، ڕیازان، سمۆلێنسک، سامارا، ساراتۆڤ، تەڤیر، تولا و یارۆسلاڤل، هەروەها مۆسکۆ و دەوروبەری و کۆماری تاتارستانی گرتووەتەوە".

ئەوەشی خستەڕوو، لەلایەن سیستمی بەرگرییەکانیانەوە، توانیویانە بەرپەچی زۆربەی درۆنەکانی ئۆکراین بدەنەوە بیخەنەخوارەوە.

کەشناسیی هەرێم ئاشکرایدەکات، شەپۆلێکی بارانبارین بەشێک لە ناوچەکانی کوردستان دەگرێتەوە و پلەکانی گەرماش گۆڕانکارییان بەسەردا دێت.

بەڕێوەبەرایەتی گشتیی کەشناسیی و بوومەلەرزەزانیی هەرێم پێشبینییەکانی کەشوهەوای بۆ 24 سەعاتی داهاتوو بڵاوکردەوە و ئاماژەی بەوەکرد، ئەمڕۆ ئاسمان نیمچەهەور بۆ هەوری تەواو دەبێت، بارانبارین بە پچڕپچڕی لە سنووری پارێزگای دهۆک و ئیدارەی زاخۆوە دەستپێدەکات و پاشان کاریگەرییەکەی درێژدەبێتەوە بۆ ناوچەکانی ئیدارەی سۆران، راپەڕین، پارێزگای سلێمانی و هەڵەبجە.

راشیگەیاند، لە هەندێک کاتدا بارانبارینەکە بە شێوەی تاوەباران و هەورەبروسکە دەبێت، بەڵام لە ناوچەکانی ناوەڕاست و باشوری هەرێم ئەگەری بارانبارین کەمتر دەبێت لە کاتەکانی شەودا کەشوهەوا سەقامگیر دەبێتەوە.

سەبارەت بە کەشوهەوای سبەینێ کەشناسیی هەرێم ئەوەشی خستەڕوو، ئاسمانی هەرێم لە نێوان پەڵەهەور و نیمچەهەوردا دەبێت، لەگەڵ ئەگەری بارینی کەمێک نمەباران لە ناوچەکانی پارێزگای سلێمانی و دەوروبەری، پلەکانی گەرماش بەراورد بە تۆمارکراوەکانی ئەمڕۆ، کەمێک بەرزتر دەبنەوە.

بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراوی سبەینێ:

هەولێر: 27 پلەی سیلیزی

سلێمانی: 26 پلەی سیلیزی

دهۆک: 25 پلەی سیلیزی

هەڵەبجە: 27 پلەی سیلیزی

سۆران : 21 پلەی سیلیزی

پیرمام: 23 پلەی سیلیزی

چەمچەماڵ: 27 پلەی سیلیزی

زاخۆ: 26 پلەی سیلیزی

گەرمیان: 32 پلەی سیلیزی

حاجی ئۆمەران: 16 پلەی سیلیزی

ماڵپەڕی شەفافییەت داهاتی نانەوتی ئەم هەفتەیەی سلێمانی بڵاوکردەووە، کە زیاتر لە 12 ملیار دینارە.

ماڵپەڕی شەفافییەت بۆ چاودێری و رێكخستنی داهاتە نانەوتییەكانی سلێمانی و هەڵەبجە و هەردوو ئیدارەی راپەڕین و گەرمیان بڵاویکردەووە، لە رۆژی 24ـی10ـی2026 تا 30ـی10ـی2026 داهاتی نانەوتی 12 ملیار و 150 ملیۆن دیناربووە.

ئاماژەی بەوەشکردووە، بە بەراورد بە هەفتەی رابردوو نزیکەی سێ ملیار دینار داهات کەمی کردووە.

ماڵپەڕی شەفافییەت ئەوەشی خستەڕوو، لە ٪87 داهاتەکە بە شێوەی نەختینەیە و لە ٪13ـی بەشێوەی چەکە.

جێگەی ئاماژەیە، پڕۆژەی شەفافییەت لە داهات و خەرجی، لەسەر راسپاردەی قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم دامەزرا، ئێستا رۆژانە لە رێگەی ئەو ماڵپەڕەوە دەتوانیت سەرجەم داهاتە نانەوتییەکانی هەردوو پارێزگای سلێمانی و هەڵەبجە و ئیدارە سەربەخۆکانی راپەڕین و گەرمیان بزانیت.

ئەمریكا 10 فڕۆكەی رەوانەی ئیسرائیل كردووە كە سەرجەمیان پڕبوون لە پێداویستی و كەرستەی سەربازیی.

دەستەی پەخشیی ئیسرائیل رایگەیاندووە، ئەمریكا 10 فڕۆكەی سەربازیی رەوانەی ئیسرائیل كردووە و گەیشتوونەتە هەردوو بنكەی "عۆڤدا و نێڤاتیم" لە باشوری ئیسرائیل، كە بارەكانیان پێكدێن لە چەك و سیستمی بەرگریی ئاسمانیی و موشەكی پاتریۆت.

ئاشكراشیكردووە، گواستنەوەی ئەو پێداویستییانە بە مەبەستی خۆئامادەكردنە بۆ ئەگەری دووبارە دەستپێكردنەوەی هێرشەكان بۆسەر ئێران.

رۆژنامەی 'وۆڵ ستریت جۆرناڵ'ـی ئەمریكیش ئاشكرایكردووە، فەرماندەیی ناوەندیی هێزەكانی ئەمریكا 'سێنتكۆم'، چەندین بژاردەی سەربازیی خستووەتە بەردەم دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكا كە تایبەتن بە ئێران.

سەرچاوەكانی ئیسرائیلیش بڵاویانكردووەتەوە، لەگەڵ ئەوەی بڕیاری كۆتایی نەدراوە، بەڵام ئیسرائیل و ئەمریكا لە هەماهەنگیدان و ئامادەكاریی دەكەن بۆ هەر بڕیارێك كە لەلایەن ترەمپەوە دەربكرێت.

فەرماندەیی ناوەندیی هێزەکانی ئەمریکا (سێنتکۆم)، دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا، وەزیری جەنگ و سەرۆکی دەستەی ئەرکانی هاوبەشی لە پلانە سەربازییەکان بۆ ئەگەری دەستپێکردنەوەی هێرشەکان بۆ سەر ئێران ئاگادارکردەوە.

رۆژنامەی "وۆڵ ستریت جۆرناڵ" لە زاری بەرپرسانی ئەمریکاوە بڵاویکردەوە، ئاگادارکردنەوەکەی فەرماندەیی سەنتکۆم رۆژی پێنجشەممە بەڕێوەچووە، ئەوەش لە کاتێکدایە واشنتۆن تاوتوێی دەستپێکردنەوەی ئۆپراسیۆنە سەربازییە بەرفراوانەکان دەکات دژی تاران.

ئەم پێشهاتانە لە کاتێکدان، راپۆرتە رۆژنامەوانییەکان ئاشکرایانکردووە، ئەمریکا و ئیسرائیل خۆیان بۆ هێرشێکی سەربازیی "کورتخایەن و چڕ" ئامادە دەکەن، کە رەنگە هەفتەیەک بخایەنێت، بە مەبەستی لاوازکردنی تواناکانی تاران و ناچارکردنی بۆ گەڕانەوە سەر مێزی دانوستان، لەو چوارچێوەیەشدا سوپای ئەمریکا دەستیکردووە بە رێکخستنەوەی هێزەکانی، هێنانی سیستمی بەرگریی ئاسمانیی "پاتریۆت" و رەوانەکردنی فڕۆکەی جەنگی و کەشتیی جەنگیی زیاتر بۆ ناوچەکە.

لە بەرانبەردا، تاران هۆشدارییداوە لە هەر هێرشێک بۆ سەر وڵاتەکەی، هاوکات ئاماژەی بەوەشکردووە، گفتوگۆ لەگەڵ وڵاتانی ناوبژیوان دەکات بۆ کۆتاییهێنان بە ئاڵۆزییەکان و رێگەدان بە بەگەڕخستنەوەی جووڵەی کەشتیوانی لە گەروی هورمز.

ئێران لە رێگەی  تۆڕێکی نهێنیی کۆمپانیای سەربازییەوە، کەرەستەی سەربازیی و پارچەی موشەک و تەقەمەنی گواستوەتەوە و توانیویەتی خۆی لە گەمارۆکانی ئەمریکا دەرباز بکات.

ئەمڕۆ پێنجشەممە، ئاژانسی رۆیتەرز بڵاویکردوەتەوە، ئێران تۆڕێکی نهێنی لە کۆمپانیا سەربازییەکان لەسەر ئاستی جیهان دروستکردووە، و توانیویەتی لەو رێگەیەوە لە سەرەتای ساڵی 2025ـوە لایکەم بە بەهای دوو ملیار دۆلار کەرەستەی سەربازی هاوردەکردوە.

رۆیتەرز ئاماژەی بەوەکردوە، ئەم هەنگاوەی تاران بۆ تێپەڕاندنی گەمارۆی دەریایی ئەمریکا و سزاکانی رۆژئاوا بووە، بڕیارەکان و گەیاندنی ئەم کەرەستەیانەش لە رێگەی وشکانی، دەریایی و ئاسمانییەوە بەردەوام بوون.

 رۆیتەرز دەڵێت؛ ئەم تۆڕە کە پێکهاتوون لە زیاتر لە پێنج هەزار کۆمپانیا و بە ناوی نهێنی کە بە پیتەکانی (MOD) -ئاماژە بۆ وەزارەتی بەرگریی، دەستپێدەکەن شاردراوەتەوە.

 بەڵگەنامەی بارکردن و داتاکانی کەشتیوانی کە مێژووەکەیان بۆ ساڵی 2016 دەگەڕێتەوە، دەریانخستووە کە بەشێک لەم کۆمپانیایانە بە شێوەیەکی راستەوخۆ بە سوپای پاسداران  بەستراونەتەوە کە لەلایەن نوخبەی دەسەڵاتداری ئێرانەوە کۆنتڕۆڵکراون.

رۆیتەرز ئاماژەی بەوەشکردوە، ئاشکرابونی ئەمزانیاریانە، رەنگە وەڵامی  یەکێک لە گەورەترین تەمومژەکانی جەنگەکە بدەنەوە؛ کە  چۆن سوپای پاسداران دەتوانێت کۆگاکانی ووشەک و درۆنەکانی پڕبکاتەوە لە کاتێکدا زۆریان لە جەنگدا تێکشکێندراون.

وەزارەتی نەوتی عیراق  جەخت دەكاتەوە لەوەی بری پێویست نەوتی سپی و غازی ماڵان  لەبەردەستدایە بۆ وەرزی زستان داواش دەكات هاوڵاتیان.

سەلیم رووكابی، وتەبێژی وەزارەتی نەوت لە لێدوانێكیدا بۆ ئاژانسی هەواڵی عیراق دڵنیایی دایە هاووڵاتیان و رایگەیاند،  وەزارەتەكەیان  بڕی پێویست ی  لە نەوتی سپی و غازی ماڵانیان هەیە  كە بەشی پڕكردنەوەی تەواوی پێداویستییە ناوخۆییەكان دەكات لە وەرزی زستاندا.

وتیشی، پێویست بە دوو دڵی ناكات و ئەو برە نەو وغازە لەبەردەستدایە  كە هەیە  بە تەواووەتی بەشی پێداویستیی ناوخۆیی هاووڵاتیان دەكات لە وەرزی زستاندا.

سوپای پاسدارانی ئێران رایگەیاند،  لە 24 سەعاتی رابردودا سێ کەشتی سەرپێچیکار،  لە گەروی هورمز بەر مینی دەریای کەوتون و تێکشکاون.

سوپای پاسدارنی ئێران راگەیەندراوێکی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە؛ لە 24 سەعاتی رابردودا سێ کەشتی نەوتهەڵگری سەرپێچیکار، لە کاتی تپەڕبون بە گەروەکەدا بە بێ مۆڵەت بەر مینی دەریای کەوتون و ئاگریان گرتووە.

سوپای پاسداران ئاماژەی بەوەکردوە، ئەو کەشتیانە سیستمی راداریان کوژاندوەتەوە و بێ گوێدانە هۆشیارییەکانییان هەوڵیانداوە گەروەکە تێپەڕێنن.

سوپای پاسداران داوا لە خاوەن کەشتیی و بازرگانەکانیش دەکات، بڕوا بە قسەکانی سێنتکۆم نەکەن، چونکە تێپەڕبون بە گەروەکەدا ئاڵۆزە  و ئاسان نییە، بێ وەرگرتنی مۆڵەتی ئەوان باجی قورسی دەبێت.

وەفدێكی باڵای یەكێتی بە سەرۆكایەتی سەعدی ئەحمەد پیرە، ئەندامی مەكتەبی سیاسی، بەشداریی لە كۆنگرەی هاوپەیمانیی دیموكراتی كۆمەڵایەتی لە جیهانی عەرەبیدا كرد، كە لەعەممانی پایتەختی ئوردن بەڕێوەدەچێت، سەعدی ئەحمەد پیرە لە وتارێكدا رایگەیاند: ناوچەكەمان بە بارودۆخێكی هەستیار و ئاڵۆزدا تێپەڕ دەبێت كە تێیدا ململانێكان باجی قورس بە گەلان  دەدەن، تیرۆر هیچ نیشتمانێكی نییە و هێزە تاریكپەرستەكان هەموو كۆمەڵگە سەقامگیرەكان دەكەنە ئامانج.

وتیشی: ئێمە لە یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان، لەسەر رێباز و بەرنامەی خۆمان بەردەوام دەبین لەپێناو بنیاتنانی كۆمەڵگەیەكی دیموكراسی لەسەر بنەمای دادپەروەریی كۆمەڵایەتی، یەكسانی و ئازادییەكان و هەمیشە پشتیوانیی چارەسەری عەقڵانی دەكەین بۆ تێپەڕاندنی قەیرانەكان و دابینكردنی ژیانێكی شایستە و سەربەرز بۆ هاووڵاتییان.

دەقی وتارەكەی سەعدی ئەحمەد پیرە:

هەڤاڵانی خۆشەویست

بەڕێزان ئامادەبووان

بە ناوی هەڤاڵانم لە سەركردایەتی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان و سەرۆك بافل جەلال تاڵەبانی-یەوە سوپاس و پێزانینی بێپایانتان ئاڕاستە دەكەم بۆ بانگهێشتكردنمان لەگەڵ هەڤاڵانمان لە سەركردایەتی حزبی دیموكراتی كۆمەڵایەتی ئوردنی برا بۆ ئەم كۆنگرەیە، بەپێزانینەوە لە تەماشاكردنی بەڕێزیان دەڕوانین بۆ ئامادەبوونمان لەم كۆنگرە سیاسییە گرنگەدا، كە لە سایەی بارودۆخێكی زۆر هەستیار و ئاڵۆزدا بەستراوە كە ناوچەكەمان و جیهان پێیدا تێپەڕ دەبێت.

هیوادارین ئەم كۆنگرەیە بە بڕیار و ڕاسپاردەیەك كۆتایی بێت كە خزمەت بە كاروانی حزبەكانمان و وڵاتەكانمان بكات، بە جۆرێك كە داهاتوویەكی باشتر بۆ گەلانی ناوچەكە بە گشتی دەستەبەر بكات.

هەڤاڵانی خۆشەویست

شاراوە نییە لەلاتان كە ناوچەكە لەم قۆناغەدا لەژێر كاریگەریی پێشهاتە هەرێمی و جیهانییە زۆر ئاڵۆزەكاندا دەژیی، كە تێیدا ململانێ و شەڕ هەڵدەگیرسێت كە گەلانی ناوچەكە هیچ بەرژەوەندییەكیان تێیدا نییە، بەڵام بەداخەوە، هەر ئەوانن كە ناچار دەكرێن باجی قورسی ئەم ململانێیانە بدەن. ئەم ململانێیانە بوونەتە هۆی دروستبوونی بارودۆخێك لەنا سەقامگیریی سیاسی و ئابووری و كەمبوونەوەی دەرفەتەكانی گەشەپێدان و وەبەرهێنان لە وڵاتەكانماندا، كە ئەمەش كاریگەریی نەرێنی لەسەر ژیانی دیموكراتی و كۆمەڵایەتی گەلەكان دەكات و مەترسی لەسەر داهاتوویان دروست دەكات. لەبەر ئەوە، بەستنی ئەم كۆنگرەیە لە سایەی بارودۆخێكی ئاڵۆزی وەهادا گرنگییەكی زۆر وەردەگرێت لە داڕشتنی سیاسەتەكانی داهاتووماندا، بە جۆرێك كە ئومێد بۆ بنیاتنانی داهاتوویەكی باشتر بۆ گەلەكانمان بگەڕێنێتەوە.

لەبیرمان ناچێت، لە كاتێكدا لێرە كۆبووینەتەوە بۆ تاوتوێكردنی ئاسۆی داهاتوو، كە ڕێز لە ڕۆڵی شانشینی ئوردنی هاشمی بگرین لە هەوڵە بەردەوامەكانیدا بۆ پاراستنی ئاسایش و سەقامگیریی ناوچەكە، لە ڕێگەی هەڵوێستە نەگۆڕەكانی لە مامەڵەكردن لەگەڵ پرسە عەرەبی و نێودەوڵەتییەكاندا و گرتنەبەری وتارێكی سیاسیی هاوسەنگ و بنیاتنەر لە سایەی سەركردایەتیی پاشا بەرامبەر بە پێشهاتە جیاوازەكانی ناوچەكە بەخۆیەوە دەیانبینێت.

لێرەدا دەبێت ئاماژە بەو رۆڵە ئیجابییە بكەین كە شانشینەكە دەیگێڕێت لە پاراستنی ناسنامەی عەرەبیی شوێنە پیرۆزە ئیسلامی و مەسیحییەكان و هەوڵە بەردەوامەكان بۆ دۆزینەوەی چارەسەرێكی دادپەروەرانە بۆ ململانێی عەرەبی-ئیسرائیلی، بە جۆرێك كە داهاتوویەكی باشتر بۆ گەلانی عەرەب دەستەبەر بكات، و پەڕە خوێناوییەكانی مێژوو دابخات كە بۆ زیاتر لە هەشت دەیە بەردەوامە.

برا خۆشەویستەكان

لەو كاتەی كە بە توندی سەركۆنە و ئیدانەی كردەوە تیرۆریستییەكەی دوایی دەكەین كە یەكێك لە كەنیسە مەسیحییەكانی لە ئوردنی برا كردە ئامانج، كە مەبەست لێی زڕاندنی ناوبانگی شانشینی ئوردن و تێكدانی سەقامگیریی سیاسی و كۆمەڵایەتیی بوو، دەمانەوێت بۆتانی بسەلمێنین كە ئەم جۆرە كردەوە تیرۆریستییانە، كە لەلایەن هێزە تاریك پەرستەكانەوە ئەنجام دەدرێن، تەنها دەوڵەتێكی دیاریكراو لە ناوچەكەدا ناكەنە ئامانج، بەڵكو سەقامگیرەكانی ناوچەكە دەكەنە ئامانج.

ئێمە لە عیراق و كوردستان بۆ ساڵانێكی درێژ بەدەست ئەم جۆرە كردەوە تیرۆریستییانەوە ناڵاندوومانە،  باجی زۆر قورسمان داوە لە ڕووبەڕووبوونەوەماندا بەرامبەر ئەو هێزە تاریك پەرستانە و هێشتا مەترسییەكان بەردەوامن. دەوڵەتانی دیكەش تووشی گەلێك كردەوەی تیرۆریستی بوونەتەوە و ئەمەش ڕاستیی ئەم وتەیەمان بۆ دووپات دەكاتەوە: «تیرۆریست هیچ نیشتمانێكی نییە».

سەبارەت بە ئێمە پێویستە لەسەرمان بەردەوام بین لە بنیاتنانی كۆمەڵگەی ئارام و سەقامگیر، بەپێچەوانەی هەموو ئەم مەترسییە تیرۆریستییانە و دەست بگرین بە بەها و بنەماكانمانەوە كە بڕوامان پێیان هەبووە، لە پێشەنگیانەوە بەدیهێنانی دادپەروەریی كۆمەڵایەتی، دابینكردنی ئازادییە سیاسییەكان، و زامنكردنی یەكسانی نێوان ڕەگەزەكان، لەگەڵ هەوڵدان بۆ هاندانی بەشداریی گەنجان لە پڕۆسەی بنیاتنان و گەشەپێداندا.

هەموو ئەمانەش یارمەتیدەرمان دەبن بۆ تێڕوانین بەرەو ئاسۆكانی وەچەرخانی دیموكراتی بۆ گەلەكانمان و بنیاتنانی كۆمەڵگەیەك لەسەر بنەمای ئازادی و یەكسانی و دادپەروەریی كۆمەڵایەتی. ئەم بنەمایانەش لە ناوەڕۆكی ئەركەكانماندان وەك هێز و حزبە سیاسییە پێشكەوتوخواز و دیموكراتەكان.

ئێمە لە یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان هێشتا درێژە بە كاروانەكەمان دەدەین بەپێی بەرنامەی حزبەكەمان و بنەماكانی، لە پێناو بنیاتنانی كۆمەڵگە دیموكراتەكەمان كە لەسەر بنەماكانی دادپەروەریی كۆمەڵایەتی و یەكسانی و بەدیهێنانی ئازادییەكان دامەزراوە، بەپێچەوانەی ئەو مەترسییانەی ڕووبەڕوومان دەبنەوە و كار دەكەین، لە چوارچێوەی سیستەمی فیدراڵیی ئارەزوومەندانە كە دەستووری عیراق پەسندی كردووە، بۆ بەدیهێنانی ئەو بەها پێشكەوتووانە و شانبەشانی حزب و هێزە دیموكراتەكان لە سەرجەم وڵاتانی ناوچەكە و جیهاندا دەڕۆین، بۆ بەدیهێنانی ئەم بنەما و ئامانجانەی كە بڕوامان پێیان هەیە، بۆ خزمەتكردنی گەلی كوردستانمان و گەلی عیراق بە گشتی.

بۆیە، ئێمە پێویستییەكی زۆر و بەردەواممان بە پشتیوانیی حزبە دیموكراتەكان لە وڵاتانی برا و دۆست هەیە، بە جۆرێك كە ئاڕاستەكانمان بەرەو بەدیهێنانی ئەو ئامانجە باڵایانە بەهێز بكان. حزبی دیموكراتی كۆمەڵایەتیی ئوردنی بە یەكێك لە نزیكترین حزبەكان دەژمێردرێت لە ئێمەوە لە بواری هاوكاری بۆ بەدیهێنانی ئەم هەوڵە بەرزانە.

برا خۆشەویستەكان

بێگومان ئێوەش، وەك ئێمە، تێبینیتان كردووە ئەو پاشەكشەیەی كە حزبە دیموكراتەكان لە زۆرێك لە وڵاتانی جیهاندا بەخۆیانەوە بینیویانە و دەیبینن، بەتایبەتی وڵاتانی ئەوروپی، لە بەرامبەر هەڵكشانی حزبە ڕاستڕەوە تووندڕەوەكاندا. بۆ نموونە، پێشكەوتنێكی بەرچاو لە لایەن حزب و هێزە ڕاستڕەوە تووندڕەوەكانەوە هەیە لەسەر حسابی حزبە دیموكرات و سۆسیالیستەكان لە ئەڵمانیا، لەوانەش هەڵكشانی حزبی جێگرەوە لە پێناو ئەڵمانیا (AfD).

بەڵام سەرەڕای ئەوەی لە بەرامبەردا حزبە دیموكراتە سۆسیالیستەكان هەبوون كە سەركەوتوو بوون لە بەستنی هاوپەیمانییەتی سیاسی و پەرلەمانی بەتایبەتی لە هۆڵەندا كە شایەتی هاوپەیمانییەك بوو لە نێوان حزبی سۆسیالیست و كار و سەوزەكاندا، بەڵام هێشتا ترسی ڕاستەقینە دەمێنێتەوە لە هەڵكشانی حزبە ڕاستڕەوە تووندڕەوەكان لە وڵاتانی دیكەی ئەوروپیدا هاوكات لەگەڵ پەرەسەندنی وتارە سیاسییەكانی دژ بە كۆچبەری و پەنابەران.

بە سروشتی حاڵ چەندین هۆكار لە پشت ئەم هەڵكشانە نیگەرانكەرەی حزبەكانی ڕاستڕەوی تووندڕەوەوە وەستاون، كە ڕەنگە گرنگترینیان شكستی هەندێك لە حزبە دیموكرات و پێشكەوتووەكان بێت لە بەدیهێنانی ئامانجەكانیاندا، لە ئێنپامی پەیڕەوكردنی سیاسەتی پۆپۆلیستییەوە، كە ئەوەش بەشدار دەبێت لە هەڵكشانی حزبەكانی ڕاستڕەوی تووندڕەو.

ململانێی سیاسی، بە بڕوای ئێمە، لەسەر بنەمای «لەگەڵ یان دژ» دانانرێت، سیاسەتیش نەبەردی نێوان گەل و نوخبە سیاسی یان ئابوورییەكان نییە، تەنها لە ئاخاوتنی هەست و نەستی هاووڵاتییان و جووڵاندنی غەریزە سۆزدارییەكانیاندا كورت نابێتەوە، بەڵكو سیاسەتی دروست لەسەر پێشكەشكردنی چارەسەری عەقڵانی بۆ كێشەكانی هاووڵاتییان دادەمەزرێت، كە پشت بە ئایدۆلۆژیایەكی ڕاست و روئیایەكی ئابووری و كۆمەڵایەتیی تەواو دەبەستێت، كە تێڕوانینەكانی گەل بۆ بنیاتنانی كۆمەڵگەیەكی هاوسەنگ و سەقامگیر بێنێتە دی، كە تێیدا لە خۆشگوزەرانی و ئازادییە گشتی و تاكەكەسییەكان بەهرەمەند بن.

ئێمە لەم ناوچەیەدا خاوەنی سەروەت و سامانێكی زەبەلاح و توانای مرۆیی زۆرین، كە پێویستە لەسەر ڕژێم و دەسەڵاتە بەیەكەوەبووەكان وەبەرهێنانی تێدا بكەن بۆ بەدیهێنانی دادپەروەریی كۆمەڵایەتی و بنیاتنانی بنەماكانی دەوڵەتێكی تۆكمە، كە كاریگەر نەبێت بە ململانێ و شەڕەكان و بارودۆخی ناسمگیر بوونی نێودەوڵەتی و هەرێمی.

كێشە سەرەكییەكەی ئێمە لە نەبوونی روئیایەكی سیاسی و فكریدا كورت دەبێتەوە كە توانا بێت لەسەر هێنانەدی گۆڕانكاریی كۆمەڵایەتی، لەگەڵ نەبوونی توانای دەسەڵاتەكان لە قۆستنەوەی ئەم سەروەت و سامانانە و بەكارهێنانیان لە بنیاتنانی كۆمەڵگەدا. بۆیە ملیۆنان لە ڕۆڵەكانی نیشتمانمان پەنا دەبەنە بەر وڵاتانی ئەوروپی بە ڕاكردن لە نەبوونی دەرفەتی ژیانی ئازادی سەربەرزانە لە وڵاتەكانیاندا و نەبوونی دەرفەتی كار و ئازادییەكان، لە پێشەنگیانەوە نەبوونی دادپەروەری لە دابەشكردنی سەروەت و سامانەكاندا.

ئەم كێشانە بوون و هێشتاش بەردەوامن، كە ڕێگڕی دەكەن لە بنیاتنانی كۆمەڵگە عەرەبییەكان لەسەر بنەمای دادپەروەریی كۆمەڵایەتی. بۆیە، هیوادارین كۆنگرەكەمان بە روئیایەكی فكریی هەمەلایەنە دەربچێت كە ڕێگا خۆشكەرەكانی ئاڕاستەبوون بەرەو چارەسەری ئەم ئاڵۆزییانە دیاری بكات و گەڕان بە دوای چارەسەری ڕاستەقینە بۆ ئەم ئاڵنگارییە جیاوازانە، بە جۆرێك كە دەستەبەری دەرفەتی ژیانی ئازاد و سەربەرزانە بۆ گەلەكانمان بكات،  سنوورێك بۆ ئەم خوێنپێداچوونە مەخابنەی تواناكانی گەلەكانمان دابنێت و ئومێد بۆ داهاتوو بگەڕێنێتەوە و پێكەوەژیانی ئاشتییانە لە نێوان گەلەكانماندا بەهێز بكات و ژیانێكی باشتر و داهاتوویەكی گەش كۆمەڵایەتی كە تێیدا دادپەروەری كۆمەڵایەتی و یەكسانی و برایەتی لە نێوان هموواندا بێتە دی بۆیان زامن بكات، هەموو ئەمانەش لە بنەما و بەها سەرەكییەكانمانن.

لە كۆتاییدا، هیوای سەركەوتن و سەرفرازی بۆ هەڤاڵانمان لەم كۆبوونەوە سیاسییەدا دەخوازم لە داڕشتنی سیاسەتی دروستدا كە ئامانجەكانی ئەم كۆنگرەیە بێنێتە دی.

سەعدی ئەحمەد پیرە

ئەندامی مەكتەبی سیاسیی

یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان

وەزارەتی نەوتی عیراق رایدەگەیەنێت، بەهۆی بەرفراوانبوونی پرۆژەکان و پلانەکانی دەوڵەت بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی بەرهەمهێنان، کەرتی نەوت پێویستی بەپەلەی بە دامەزراندنی دەرچووانی پەیمانگەکانی نەوت هەیە.

وەزارەتی نەوتی عیراق، راگەیەنراوێکی سەبارەت بە پرسی دامەزراندنی دەرچووانی پەیمانگەکانی نەوت بڵاوکردەوە ئاماژەی بەوەشکرد، لەبەر رۆشنایی داواکارییەکانی کار و بەرفراوانبوونی بەردەوامی پرۆژەکان و پلانی حکومەت بۆ زیادکردنی توانای بەرهەمهێنانی نەوت و غاز و پەرەپێدانی کەرتەکەیان، پێویستی بەپەلەیان بە دامەزراندنی دەرچووانی پەیمانگەکانی نەوت هەیە.

ئاماژەی بەوەشکردووە، دەرچووانی پەیمانگەکانی نەوت کۆڵەکەیەکی سەرەکین بۆ دابینکردنی کەسانی پسپۆڕی راهێنراو بۆ دامەزراوە نەوتییەکان، بەهۆی ئەوەی ئەو زانیاریی و لێهاتووییەی هەیانە بە تەواوی لەگەڵ سروشتی کارکردن لە کێڵگە، پاڵاوگە و دامەزراوە جیاوازەکانی نەوتدا دەگونجێت.

لە بەشێکی تری راگەیەندراوەکەدا هاتووە، باسم محەمەد، وەزیری نەوتی عیراق بە هەوڵێکی چڕ و لە رێگەی هەماهەنگی لەگەڵ حکومەت و لایەنە پەیوەندیدارەکاندا، کاردەکات بۆ ئەوەی "پێداویستییە وەزیفییەکان"ـی کەرتی نەوت لە چوارچێوەی بودجەی گشتیی ساڵانی داهاتوودا جێگیر بکرێن، تاوەکو بەپێی پێداویستییە کردارییەکان و تەرخانکراوە داراییە بەردەستەکان، پرسی دامەزراندنی دەرچووان چارەسەر بکرێت.

دۆناڵد ترەمپ لە رێگەی تروس سۆشیاڵەوە دەستیکردوە بە فرۆشتنی خزمەتگوزارییەک بە کۆمپانیا داراییەکان، کە تێیدا پۆستەکانی سەرۆکی ئەمریکا زوتر پێیان دەگات و لە بەرانبەردا مانگانە 100 هەزار دۆلاریان لێوەردەگرێت.

ئاژانسی رۆیتەرز بڵاویکردوەتەوە، سەرۆکی ئەمریکا  بەردەوامە لە بازرگانییکردن و لە رێگەی پلاتفۆڕمی تروس سۆشیالەوە، خزمەتگوزارییەکی بۆ کۆمپانیا داراییەکان پێشکەشکردوە، لەبەرانبەر زوو گەیشتی پەیامەکانی خۆی مانگانە بڕێک پارەیان لێوەردەگیرێت، کە تا 100 هەزار دۆلاری مانگانە دەڕوات.

بەگوێرەی زانیارییەکان، ئاژانسی هەواڵی بلومبێرگ و دوو کۆمپانیای مامەڵەی دارایی لە وۆڵ ستریت لە بەشداربووانی ئەم خزمەتگوزارییەی تروس سۆشیالن، کە دۆناڵد ترەمپ خاوەندارێتی دەکات.

 ئەمەش لەبەر ئەوەی دەستگەیشتنی خێراتر بە لێدوانەکانی ترەمپ، کە کاریگەریی راستەوخۆ و بەرچاو لەسەر بازاڕە داراییەکان دروست دەکەن،  باڵادەستی و مۆڵەتێکی تایبەت بە پشکدار و مامەڵەکاران دەبەخشێتو  پێش هەموان ئاگایان لە بەرزبونەوە و نزمبونەوەی نرخەکان دەبیت.

ئەم کارەی تروس سۆشیاڵ روبەڕووی شەپۆلێک لە رەخنەی توند بوەتەوە بەهۆی دروستکردنی کەشوهەوای نایەکسانی لە دەستگەیشتن بە زانیارییە حکومییەکان و دروستبوونی کێشەی بەیەکدادانی بەرژەوەندییەکان، تا ئەو رادەیەی دوو دامەزراوەی راگەیاندن سکاڵای یاساییان لە دژی تۆمار کردووە.

لە بەرانبەردا، تروس سۆشیال ئەو زانیاریانەی رەتنەکردوەتەوە و بەڵکو رایگەیاندوە، کە ئەوان خزمەتگوزارییەکی باو و ئاسایی لە پیشەسازیی تەکنەلۆجیادا پێشکەش دەکەن کە داواکارییەکی زۆری لەسەرە.

باراک ئۆبامای  سەرۆکی پێشوتری ئەمریکا، رایگەیاند  خراپترین کاری دۆناڵد ترەمپ دەستپێکردنی جەنگ بوو لەگەڵ ئێران، لە کاتێكدا ئەو رێککەوتبو لەگەڵ تاران، کە چەکی ئەتۆمی دروست نەکەن.

لە میانی بەشداریکردنی لە بانگەشەی هەڵمەتی هەڵبژاردنەکان لە جۆرجیا، باراک ئۆباما، سەرۆکی پێشوتری ئەمریکا هێرشیکردە سەر دۆناڵد ترەمپ و بە هۆکاری بەزربونەوەی نرخی سوتەمەنی تۆمەتباری کرد.

باراک ئۆباما ئاماژەی بەوەکردوە، دەستپێکردنی جەنگ لەگەڵ ئێران خراپترین کاری دۆناڵد ترەمپە لە ماوەی سەرۆکایەتییەکانیدا، چونکە گەروی هورمزی خستە ژێر دەسەڵاتی ئێرانەوە و بوەتە هۆی بەرزبونەوەی نرخی سوتەمەنی لە جیهاندا.

ئۆباما دەڵێت؛ لە کاتی سەرۆکایەتی ئەودا لە رێککەوتنی JCPOA لەگەڵ ئێران گەیشتبوە رێککەوتن کە تاران چەکی ئەتۆمی دروست نەکات، بە بێ ئەوەی هیچ موشيکێکیش بەکاربهێنن و نرخی سوتەمەنیش بەمشێوەیە بەرز ببێتەوە.

بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسیی و بوومەلەرزەزانی هەرێم، پێشبینییەکانی کەشوهەوای بۆ 48 سەعاتی داهاتوو بڵاوکردەوە و رایگەیاند، لە دوانیوەڕۆی ئه‌مڕۆوە شەپۆلێکی بارانبارین روو لە بەشێک لە ناوچەکانی هەرێم دەکات، بەڵام کاریگەریی شەپۆلەکە بەراورد بە سەرەتای دەستپێکردنی لاوازتر بووەتەوە.

ئاماژەی بەوەشکرد، ئاسمانی ئەمڕۆ لە نێوان پەڵەهەور و نیمچەهەوردا دەبێت و پاشان دەگۆڕێت بۆ هەوری تەواو، لە دوانیوەڕۆوە بارانبارین لە ناوچەکانی باکووری هەرێم و پارێزگای دهۆک دەستپێدەکات، سۆران، راپەڕین و بەشێک لە سنووری پارێزگای سلێمانی دەگرێتەوە، هەروەها لە هەولێر و دەوروبەری ئەگەری بارینی نمەبارانێکی کەم هەیە و لە شەودا کاریگەریی بارانەکە لاواز دەبێت.

سەبارەت بە کەشوهەوای سبەینێ هەینی، بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسیی و بوومەلەرزەزانی هەرێم ئاماژەی بەوەکرد، سبەینێ ئاسمان لە نێوان نیمچەهەور و هەوری تەواودا دەبێت، بارانبارین لە سنووری دهۆک و زاخۆ دەستپێدەکاتەوە و درێژدەبێتەوە بۆ سۆران، راپەڕین، سلێمانی و هەڵەبجە، لە ناوچەکانی باکووری هەرێم بە شێوەی تاوەباران و هەورەبروسکە دەبێت، بەڵام لە ناوچەکانی ناوەڕاست و باشووری هەرێم ئەگەری بارانبارین کەمتر دەبێتەوە، پلەکانی گەرماش نزیک دەبنەوە لە تۆمارەکانی ئەمڕۆ.

بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو (بە پلەی سیلیزی):

گەرمیان:  29

هەڵەبجە:  26

هەولێر: 25

چەمچەماڵ:  25

سلێمانی:  24

دهۆک: 22

زاخۆ:  22

پیرمام :21

سۆران:  20

حاجی ئۆمەران:  15 

لە چوارچێوەی هەوڵەکانی حکومەتی هەرێم، ئەمڕۆ شەش گەنجی کورد لە لیبیاوە گەڕێندرانەوە هەرێم و 14 گەنیتریش رێکارەکانیان تەواو بووە بۆ ئەوەی بەگەرێندرێنەوە، هەوەڵەکانیش بۆ  دۆزینەوەی چارەنوسی 10 گەنجی  ونبوی راپەڕین بەردەوامن.

ئەمڕۆ پێنجشەممە، ناوەندی هاوبەشی هەماهەنگی قەیرانەکان رایگەیاند، لە چوارچێوەی هەوڵەکانی حکومەتی هەرێم  بۆ بەدەنگەوەهاتنی کەیسی کۆچبەران،  شەش گەنجی تری  دانیشتوی دەڤەری راپەڕین دوای رزگارکردنیان لە لیبیا، بەسەلامەتی و بە یاوەریی نوێنەری فەرمانگەی پەیوەندییەکانی دەرەوە گەڕێندرانەوە هەرێمی کوردستان.

ئاماژەی بەوەشکردوە، ئەم هەنگاوە دوای ئەوە هات، لەسەر فەرمانی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان، وەزارەتی ناوخۆ و فەرمانگەی پەیوەندییەکانی دەرەوە راسپێردرابوون تا رێکاری بەپەلە بۆ دۆزینەوە و گەڕاندنەوەی ئەو گەنجانە بگرنە بەر، کە پێشتر هەواڵی بێسەروشوێنبوونیان بڵاوکرابوەوە.

دوای گەیشتنەوەی گەنجەکان، لە فڕۆکەخانە، تیمەکانی وەزارەتی ناوخۆ بە تەواوی ئامادەکارییەوە پێشوازییان لێکردن  و دوای ئەنجامدانی پشکنین و چارەسەری پێویستی پزیشکی لەلایەن تیمە تەندروستییەکانەوە، بەسەلامەتی ڕادەستی بنەماڵەکانیان کرانەوە.

ناوەندی هاوبەشی هەماهەنگی قەیرانەکان  دەڵێت؛ 14گەنجی دیکەی هەمان ناوچە لە زیندانەکانی لیبیادا دۆزراونەتەوە و کارگێڕییەکانی ئازادکردن و گەڕاندنەوەیان دەستی پێکردووە تا لە چەند رۆژی داهاتودا بگەڕێندرێنەوە نیشتمان و هەوڵەکان بۆ دۆزینەوەی چارەنوسی 10 گەنجی  ونبوی راپەڕین بەردەوامن.

ناوەندەکە ئاماژەی بەوەشکردوە، ئاستی کۆچکردن لە چەند مانگی ڕابردوودا بەشێوەیەکی بەرچاو دابەزیوە، بەجۆرێک بەکارهێنانی ڕێگەی لیبیا بۆ کۆچکردن بە رێژەی 87٪ کەمی کردووە و هەوڵەکانی حکومەتیش لەم بارەیەوە بەردەوام دەبن.

لە سنوری قەزای سیدەکان، هاووڵاتییەک بە تۆمەتی داربڕینەوە دەستگیرکرا و پۆلیسی دارستان و ژینگەی سیدەکانیش دەڵێت؛ دەستبەسەر سێ پیکاب و تراکتۆرێک داری بڕاوەدا گیراوە.

ئەمڕۆ پێنجشەممە لە راگەیەندراویكدا، کە وێنەی دارەبڕاوەکانیشی تێدایە، پۆلیسی دارستان و ژینگەی سیدەکان، رایگەیاند بە تۆمەتی داربڕێنەوە، لە سنوری گوندی (پەنجار)ـی سەر بەقەزای سیدەکان، کەسێکیان دەستگیرکردوە.

ئاماژە بەوەشکراوە، لە کاتی دەستگیرکردنیدا  دەستیانگرتوە بەسەر سێ پیکئاب و تراکتۆرێکی پڕ لەداری بڕاوەدا و پەراوی لێکۆڵینەوەش بۆ تۆمەتبارەکە کراوەتەوە.

سەرەڕای قەدەغەکردنی، بەڵام دیاردەی داربڕینەوە، لە وەرزی زستاندا زیاتر دەبێت، بە تایبەت لە ئێستادا کە نرخی سوتەمەنی زۆر بەرزە  و هاووڵاتییان لە ترسی زۆری هاتنەوەی پارەی کارەباش ناتوانن سود لە کارەبا ببین بۆ خۆگەرمکردنەوە، بەمەش بەشێکی هاووڵاتییان بەتایبەت لە ناوچە شاخاوییەکان پەنادەبەنە بەر داربڕینەوە.