هەواڵەکان
قوباد تاڵەبانی لە بەغداد پێشوازیکرد لە عەبدولعەزیز ئەلشەمەری ، باڵیۆزی عەرەبستانی سعودی لە عیراق و پێکەوە تاوتوێی رەوشی سیاسی عیراق و چەند پرسێکی جێی بایەخی هەردوولایان کرد.
لە کۆبوونەوەکەدا کە ئەمڕۆ بە ئامادەبوونی دەرباز کۆسرەت رەسوڵ بەڕێوەچوو، باس لە چۆنییەتی پەرەپێدانی پەیوەندییەکانی نێوان هەردوولا کرا ، بە تایبەتیش لە بوارەکانی سیاسی و ئەمنی و ئابوری، لەمبارەیەوە قوباد تاڵەبانی رایگەیاند، عەرەبستانی سعودی دەتوانێت رۆڵێکی گرنگ ببێنێت لە پرۆسەی گەشەپێدانی ئابوری عیراق و هەرێمی کوردستان.
وتیشی هەرێمی کوردستان پێشوازی لە وەبەرهێنەرانی سعودی دەکات و هەموو جۆرە کارئاسانییەکیان پێشکەش دەکات.
هەسەدە رایگەیاند: چەکدارانی سوریا بە درۆن هێرشیانکردە سەر گوندی باقلا لە باشوری چل ئاغا.
هێزەکانی سوریای دیموکرات'هەسەدە' لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، چەکدارانی سوریا لە رێگەی حەوت درۆنی خۆکوژەوە هێرشیانکردووەتە سەر گوندی باقلا.
ئاماژەی بەوەشکرد، چەكدارانی سوریا هێزیان لە دەوروبەری گوندەكانی قاسمیە و زركوتك لە رۆژئاوای كۆبانێ كۆكردووەتەوە، لەلایەکی دیکەشەوە هێرشیان کردووتە سەر گوندی سەفا لە باشوری چل ئاغا.
هەسەدە ئەوەشی خستەڕوو، كۆكردنەوەی هێز و هێرشی چەكدارانی سوریا پێشێلكردنی ئاشكرای ئاگربەستە، هەروەها هێزەكانمان بە مافی رەوای خۆیان دەزانن بەرگریی لە خۆیان و گەلەكەمان بكەن.
هەسەدە: هێزەكانمان بە مافی رەوای خۆیان دەزانن بەرگریی لە خۆیان و گەلەكەمان بكەن.
خاتوو شاناز ئیبراهیم ئەحمەد لەفڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سلێمانی پێشوازیکرد لەهەرسێ هونەرمەند دیار دەرسیم و ژاڵە و هۆزان شەمدین لەگەڵ دەنیز ناکی یاریزانی ئامەد سپۆر.
لەدیدارێکدا خاتوو شاناز بەگەرمی بەخێرهاتنی کردن بۆ شاری سلێمانی لەم ساتە گرنگەدا کەگەلی کوردستان پێیدا تێپەڕ دەبێت، راشیگەیاند وەک چۆن کۆبانێ یەکیخستین، ئەم قۆناغەش بووە مایەی یەکبونمان و هێنانەکایەی شەپۆلێکی گەورەی پشتیوانی دڵسۆزانە لەخەبات و بەرخودانی رۆژئاڤا کەسەرەنجام دەنگی کوردی بڵند کرد بەڕووی جیهاندا لەساتێکدا کە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بێدەنگی هەڵبژاردبوو.
میوانانی ئەمڕۆی سلێمانی دووپاتیان کردەوە کەیەک دەنگیی میللەتی کورد و رێپێوانەکانی پشتیوانی و جۆش و خرۆشی کوردان لە سەرتاسەری جیهان و بە تایبەتیش لە سلێمانی، کاریگەرییەکی بەرچاوی هەیە لەسەر ئاستی روانینی جیهان بۆ پرسی کورد و بەرزکردنەوەی وورەی ئەو شەڕڤانانەی لەسەنگەری بەرگریدان لە خاکی کوردستان.
حزبی تەقەدوم راگەیەنراوێکی لە بارەی پێکهێنانی حکومەتی نوێی عیراق بڵاوکردەوە و دەڵێت: بەشداری حکومەتێک ناکەین ململانێ تائیفییەکان لای هاووڵاتیان زیندوو بکاتەوە.
حزبی تەقەدوم لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، پێویستە حکومەتی داهاتوو پاڵپشتی پێکهاتە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکان بێت و هاوکات لەگەڵ پێداویستییەکانی ئەو قۆناغەی ناوچەکە و جیهانی پێدا تێدەپەڕێت.
حزبی تەقەدوم داوا لە چوارچێوەی هەماهەنگی دەكات پابەند بێت بە بنەمای قبوڵكردنی نیشتمانی، هەروەها کەسێک بۆ پۆستی سەرۆک وەزیران دیاری بکات کە لەلای هەمووان پەسەند بێت.
ئەمریكا و ئەوروپا راگەیەنراوێكیان لەسەر رەوشی رۆژئاوای كوردستان بڵاوكردەوە و دەڵێن: پێشوازی لە درێژكردنەوەی ئاگربەست دەكەین.
ئەمریكا و فەرەنسا و ئەڵمانیا و بەریتانیا. جەختدەكەنەوە لە گرنگی پابەندبوونی لایەنەكان بە پاراستنی مەدەنییەكان و كردنەوەی رێڕەوی مرۆیی.
ئاماژەیان بەوەشکرد، پێویستە خزمەتگوزارییە سەرەكییەكان لە كۆبانێ دەستپێبكەنەوە.
ئەمریكا و ئەوروپا ئەوەشیان خستەڕوو، سەقامگیری باكور و رۆژهەڵاتی سوریا هۆكارە بۆ رێگریكردن لە گەڕانەوەی تیرۆر، دەشڵێن، دەبێت مافی هەمووان لە سوریا پارێزراوبێت.
ئەمەش لەکاتێکدایە، تادێت تاوانەکانی چەکدارانی سوریا و هێرشەکانیان بۆ سەر کورد لە رۆژائاوای کوردستان لەلای کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی زیاتر دەبێت .
وەزارەتی دارایی و ئابوری هەرێم رایدەگەیەنێت، لیستی موچەی مانگی یەکی فەرمانبەران و موچەخۆرانی هەرێمی کوردستان لەلایەن تیمی تەکنیکی وەزارەت رەوانەی بەغداد کرا.
ئەمڕۆ سێشەممە، راگەیاندنی وەزارەتی دارایی و ئابوری لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، لیستی موچەی مانگی یەکی فەرمانبەران و موچەخۆرانی هەرێمی کوردستان لەلایەن تیمی تەکنیکی وەزارەتی دارایی و ئابووری هەرێمی کوردستانەوە رەوانەی بەغداد کرا.
ئاماژەی بەوەشکرد، بڕیارە سبەینێ چوارشەممە، لیستەکە رادەستی فەرمانگەی ژمێریاری وەزارەتی دارایی حکومەتی فیدراڵ بکرێت.
مەکتەبی سیاسی یەکێتی رونکردنەوەیەکی دەربارەی قسەکانی چیا زەنگەنە بڵاوکردەوە و دەڵێت: "بەڕێز چیا زەنگەنە راوێژكاری مەكتەبی سیاسی نییەو هیچ سیفەت و ناونیشانێكی وا لەپەیكەربەندی یەكێتی نیشتمانی كوردستاندا بوونی نییە. بەم پێیەش بیروڕاكانی گوزارشت لەرای یەكێـتی ناكات، بۆ ئاگاداری هەمووان."
دەقی رونکردنەوەکەی مەکتەبی سیاسی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
روونکردنەوەیەک لە راگەیاندنی مەکتەبی سیاسییەوە
مەكتەبی سیاسی یەكێتی نیشتمانی كوردستان رای گشتی و كەناڵەكانی میدیا و سەكۆكانی پەیوەندی ئاگادار دەكاتەوە كە بەڕێز چیا زەنگەنە راوێژكاری مەكتەبی سیاسی نییەو هیچ سیفەت و ناونیشانێكی وا لەپەیكەربەندی یەكێتی نیشتمانی كوردستاندا بوونی نییە. بەم پێیەش بیروڕاكانی گوزارشت لەرای یەكێـتی ناكات، بۆ ئاگاداری هەمووان.
لەگەڵ رێزدا
ستیڤ ویتکۆڤ، نێردەی تایبەتی سەرۆکی ئەمریکا بۆ ئەرکەکانی ئاشتی رایدەگەیەنێت، دوایین بارمتەی ئیسرائیلی لە غەززە گەڕێنراوەتەوە و بەمەش سەرجەم 20 بارمتە زیندووەکە و 28 تەرمەکەی دیکە رادەستکراونەتەوە.
ویتکۆڤ لە پەیامێکدا رایگەیاندووە: "دوێنێ رۆژێکی مێژوویی بوو، ئەفسەر (ران گڤیلی) کە دوایین بارمتە بوو، گەڕێنرایەوە بۆ خێزانەکەی لە ئیسرائیل بۆ ئەوەی بە ئاشتی بنێژرێت".
نێردەکەی ترەمپ ئاماژەی بەوەشکردووە، ئەمە دەستکەوتێکی مێژووییە کە کەم کەس باوەڕی وابوو دەکرێت، سوپاسی هەوڵە ماندوونەناسەکانی دۆناڵد ترەمپیشی کردووە بۆ ئاشتی.
لە کۆتاییدا جەختیکردووەتەوە: "ئەمە لاپەڕەیەکی ئازاربەخش دادەخات و رێگە خۆشدەکات بۆ داهاتوویەک کە بە ئاشتی و خۆشگوزەرانی پێناسە بکرێت نەک جەنگ و وێرانکاری، ئەمڕۆ رۆژێکی نوێیە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست".
محەمەد شیاع سودانی، سەرۆک وەزیرانی عیراق داوا لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و وڵاتانی جیهان دەکات، بەرپرسیارێتیی یاسایی و ئەمنیی خۆیان هەڵبگرن و چەکدارانی داعش کە هەڵگری رەگەزنامەی وڵاتەکانیانن وەربگرنەوە.
سودانی لەکاتی پێشوازیکردن لە ئەنیل بۆرا ئینان، باڵیۆزی تورکیا لە عیراق، جەختی لەوە کردەوە کە عیراق کار بۆ رێگریکردن دەکات لە هەر دەرفەتێک بۆ گەڕانەوەی چالاکیی پاشماوەکانی داعش.
نوسینگەی راگەیاندنی سودانی دەڵێت: "لە دیدارەکەدا گفتوگۆ لەسەر هاوکاریی هاوبەش کرا بۆ پشتیوانیکردنی سەقامگیریی سوریا و راگرتنی گرژییەکان لە ناوچەکە. باڵیۆزی تورکیاش ستایشی هەنگاوەکانی عیراقی کرد بۆ چارەسەرکردنی قەیرانی سوریا بەشێوەیەک کە یەکپارچەیی خاکی سوریا بپارێزێت".
سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق رایگەیاند؛ داواکارییەکی لەلایەن پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانەوە پێگەیشتووە بۆ دواخستنی دانیشتنی ئەمڕۆی پەرلەمان، کە تایبەتە بە هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار.
نووسینگەی راگەیاندنی هەیبەت حەلبوسی، سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق بڵاویکردەوە، ئەمڕۆ سێشەممە، داواکارییەکی لەلایەن پارتی و یەکێتییەوە پێگەیشتووە بۆ ئەوەی دانیشتنی تایبەت بە هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار دوابخرێت.
ئاماژەی بەوەشکردووە، ئامانجی داواکارییەکە ئەوەیە دەرفەتی زیاتر بدرێت بە هەردوو حزب بۆ گفتوگۆ و گەیشتن بە رێککەوتن لەسەر پۆستەکە.
د. وەلید فارس، شارەزای سیاسەتی دەرەوە هۆشداریدەدات کە ئەگەر رۆژئاوای کوردستان تێکبشکێت، نۆرەی هەرێمی کوردستان دێت و تەنیا یەکگرتنی هێزە کوردییەکان دەتوانێت رێگری لە هێرشەکان بکات.
د. وەلید فارس لە پەیامێکدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی ئێکس نوسیویەتی: "ئەگەر رۆژئاوا تێکبشکێنرێت، دوای ئەو نۆرەی هەرێمی کوردستانە. بیرتان بێت داعش چی دەویست لە باکوری رۆژهەڵاتی سوریا و باکوری عیراق بکات".
هاوکات جەختی لەوە کردووەتەوە: "تەنیا سوپا کوردییەکان بە هەماهەنگیی یەکتر دەتوانن ئەو غەزوە جیهادییانە رابگرن".
لیندسی گراهام، سیناتۆری ئەمریکا هۆشداری دەداتە دۆناڵد ترەمپ کە پشت لە کورد و خۆپیشاندەرانی ئێران نەکات و دەڵێت، ئەگەر ئەوانە بەتەنیا جێبهێڵرێن، کارەساتێک روودەدات کە یەک ملیۆن هێندەی رووداوەکەی "بەنگازی" دەبێت.
گراهام لە پەیامێکدا دەڵێت: "مێژوو فێری کردووین کە بڕیاری راست ئەوەیە لەگەڵ ئەوانە بوەستین کە لەگەڵ ئەمریکان و قوربانی بۆ دۆزە هاوبەشەکەمان دەدەن".
سیناتۆرە کۆمارییەکە ئاماژەی بەوەکردووە: "لەبیرمە هەستم چەند ناخۆش بوو کاتێک خەڵکەکەمان لە بەنغازی بەجێهێشت، ئەمە تا رۆژی مردنم لەبیر ناکەم و هیلاری کلینتۆنی پێ تاوانبار دەکەم".
گراهام جەختی کردووەتەوە کە نابێت ئەمریکا دۆستەکانی لەبەردەم ستەمکاریدا بەجێبهێڵێت، بەتایبەت "کوردە ئازاکان".
هۆشداریشی داوە: "بەجێهێشتنی گەلی ئێران و کوردە ئازاکان، بە بڕوای من کارەساتێکی گەورە دەبێت و یەک ملیۆن هێندەی بەنگازی دەبێت".
لە کۆتاییدا هیوای خواستووە ترەمپ بڕیاری دروست بدات و وتوویەتی: "دڵنیام سەرۆک ترەمپ کە کارێکی نایابی کردووە بۆ پاراستنی ئەمریکا، بڕیاری دروست دەدات".
شەپۆلێكی سەرمای توند ئەمریكای گرتووەتەوە و تائێستا 23 كەس گیانیان لەدەستداوە و 19 هەزار گەشتی ئاسمانیش هەڵوەشاونەتەوە.
میدیاكانی ئەمریكا باس لەوە دەكەن، ئەو سەرمایەی ماوەی سێ رۆژە بەشێك لە ویلایەتەكانی ئەمریكای گرتووەتەوە كە بە گێژەڵوكەی جەمسەری ناودەبرێت، هێشتا بەردەوامە و بەهۆیەوە تائێستا 23 كەس گیانیان لەدەستداوە و كارەبای بەشێكی ناوچەكانیش پچڕاون، پلەكانی گەرماش بە گشتی 20 پلە لەژێر سفرەوەن و بەپێی پێشبینییەكانی كەشناسیش، چاوەڕوان دەكرێت لە هەندێك ناوچەی ئەمریكا پلەكانی گەرما بۆ 45 پلەی ژێر سفر داببەزن.
بەپێی میدیكان لە نزیكەی 20 ویلایەتی ئەو وڵاتە زیاتر لە 30 سانتیم بەفر باریوە و باری نائاسایی راگەیەنراوە، لەگەڵ ئەوەشدا توندی سەرما و بەهێزی رەشەبا بووەتە هۆی هەڵوەشاندنەوەی 19 هەزار گەشتی ئاسمانی.
ماڵپەڕی ئەكیو وێزەری جیهانییش بۆ پێشبینییەكانی كەشوهەوا ئاماژەی بەوەكردووە، ئەو زیانانەی بەهۆی شەپۆلی سەرماوە بەر ئەمریكا كەوتووە چاوەڕێی زیادبوونیشی دەكرێت، لەدوای زیانەكانی ئاگرەكەی ساڵی رابردووی لۆس ئەنجلسەوە، بە پلەی دووەمدا دێت.
فەرمانگەی میدیایی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق رەتیدەکاتەوە دانیشتنی تایبەت بە هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار دواخرابێت و جەختدەکاتەوە دانیشتنەکە لە وادەی دیاریکراوی خۆیدا بەڕێوەدەچێت.
لە راگەیەندراوێکدا ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق ئاماژەی بەوەکردووە، ئەو هەواڵانەی باس لە دواخستنی دانیشتنەکەی ئەمڕۆ 27ـی کانونی دووەم دەکەن، دوورن لە راستییەوە.
هاوکات بێستون سەلام پەیامنێری کوردسات نیوز لە بەغداد رایگەیاند؛ "تاکە بەربژێری یەکێتی بۆ پرسی سەرۆک کۆمار "نزار ئامێدیی"ە و زۆرێک لە لایەنەکانی عیراقیش دەنگ دەدەن بە کاندیدەکەی یەکێتی".
دەربارەی پرسی هەڵبژاردنی سەرۆک وەزیران رایگەیاند؛ "نوری مالیکی کاندید چوارچێوەی هەماهەنگییە بەڵام هێشتا کۆدەنگییەکی یەکجاری لەسەر هەڵبژاردنەوەی نییە لە نێوان لایەنەکاندا".
ئەمە لە کاتێکدایە بڕیارە ئەمڕۆ سێشەممە پەرلەمانی عیراق بۆ هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار کۆببێتەوە، ئەمەش وەک هەنگاوێک بۆ تەواوکردنی رێکارە دەستوورییەکان و راسپاردنی سەرۆک وەزیران بۆ پێکهێنانی کابینەی نوێی حکومەت.
فەرماندەیی ناوەندیی سوپای ئەمریکا (سێنتکۆم) رایدەگەیەنێت، گرووپێکی کەشتیی فڕۆکەهەڵگر لە ئێستادا لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست جێگیرکراوە و کەشتییەکە لە زەریای هیندیدایە.
سێنتکۆم ئاماژەی بەوەکردووە، ئامانجی جێگیرکردنی ئەو هێزە "پشتیوانیکردنە لە ئاسایش و سەقامگیریی ناوچەکە"، بەبێ ئەوەی وردەکاریی شوێنەکەی ئاشکرا بکات.
ماڵپەڕی "ئەکسیۆس" بڵاویکردووەتەوە، دۆناڵد ترەمپ هێشتا بڕیاری کۆتایی نەداوە سەبارەت بە هەڵکشانی سەربازی لە ناوچەکە، بەڵام چاوەڕوان دەکرێت لەم هەفتەیەدا راوێژکارە ئەمنییەکانی بژاردەی سەربازیی زیاتری بخەنە بەردەم.
ئاماژەی بەوەشکردووە، بوونی کەشتیی فڕۆکەهەڵگری "ئەبراهام لینکۆڵن" و کەشتییە یاوەرەکانی، بژاردەی هێرشبردن و بەرگریکردنی زیاتر دەداتە ترەمپ ئەگەر بڕیاری هێرشکردنە سەر ئێران بدات.
پێشتریش ترەمپ رەتیکردبووەوە دەستێوەردانی سەربازی لە ئێران بەدوور بگرێت، ئەوەش دوای سەرکوتکردنی توندی خۆپیشاندانەکان کە بەپێی رێکخراوەکانی مافی مرۆڤ هەزاران کوژراوی لێکەوتووەتەوە.
چوارچێوەی هەماهەنگی بە جیا لەگەڵ هەردوو وەفدی یەکێتی نیشتمانیی کوردستان و پارتی دیموکراتی کوردستان کۆبووەوە.
لەکۆبوونەوەکاندا گفتوگۆ لەبارەی بۆچوونەکانی وەفدی یەکێتی و پارتی کرا، داواشیان کرد رێککەوتنێک بکرێت کە ئاسانکاری بۆ پرۆسەی هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار بکات لە چوارچێوەی وادەی دەستوریدا.
چوارچێوەی ھەماھەنگی جەختیشی لەسەر پێویستی رێزگرتن لە کاتە دەستورییەکان و یەکلایی کردنەوەی شایستە نیشتمانییەکان کردەوە.