هەواڵەکان
رۆژنامەیەکی ئەمریکی ئاشکرایکردووە، ترەمپ بە نهێنی بە راوێژکارەکانی وتووە؛ کوژرانی هەر سەربازێکی ئەمریکی بە واتای کۆتاییهاتنی ئاگربەست لەگەڵ ئێران دێت.
رۆژنامەی وۆڵ ستیریت جۆرناڵ بڵاویکردووەتەوە، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا بە شێوەیەکی نهێنی بە تیم و راوێژکارەکانی راگەیاندووە، لە ئەگەری کوژرانی هەر سەربازێکی ئەمریکی لەلایەن ئێرانەوە، ئاگربەستی نێوانیان بەتەواوەتی کۆتایی پێدەهێنێت.
ئەم پەیامەی ترەمپ لەکاتێکدایە کە لە ماوەی رابردوودا چەند جارێک جەختی لەسەر بژاردەی دیپلۆماسی کردووەتەوە، بەڵام هاوکات بژاردەی سەربازیشی بە کراوەیی هێشتووەتەوە، بەپێی راپۆرتێکی "وۆڵ ستریت جۆرناڵ"، سەرەڕای زنجیرەیەک پێکدادانی کاتی لە نێوان هەردوو وڵاتدا، بەڵام بۆ ماوەی چەند هەفتەیەکە ئۆپەراسیۆنە ئاسمانییەکان راگیراون.
لە بەرانبەردا، مارکۆ رۆبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا لە کۆبوونەوەیەکدا لە ئەنجومەنی نوێنەران، ئەو پێکدادانانەی بە "رێوشوێنی بەرگری" وەسفکرد و رایگەیاند، ئەو چالاکییانە بە مانای گەڕانەوە بۆ شەڕی هەمەلایەنە نایەت، رۆبیۆ وتیشی: "ئەو پێکدادانانە وەڵامی کردەوەکانی ئێرانن، ئەگەر ئەوان دەستپێشخەری نەکەن، ئێمەش هیچ ناکەین، بەڵام ناچارین وەڵامی هەر دەستدرێژییەک بدەینەوە."
سەرچاوە ئەمریکییەکان ئاماژەیان بەوەشکردووە، بەردەوامبوونی ئەو هێرش و پێکدادانانە، گوشارێکی زۆری لەسەر ئیدارەکەی ترەمپ دروستکردووە و بووەتە هۆی ئەوەی گومان لەسەر مانەوەی ئاگربەستەکە بۆ ماوەی درێژخایەن دروست ببێت.
ترەمپ وادەی گەیشتن بە رێككەوتن لەگەڵ ئێران ئاشكرا دەكات و وردەكاری رێكەوتنێكی چوار قۆناغیش بۆ كۆتاییهێنان بە شەڕ و چارەسەركردنی دۆسیەی ئەتۆمی و گەروی هورمز دەخرێتەروو.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكا رایگەیاند، رەنگە تا كۆتایی ئەم هەفتەیە لەگەڵ ئێران بگەینە رێككەوتن، هاوكات سەرچاوە میدیاییەكان وردەكاریی رێككەوتنێكی چوار قۆناغییان بڵاوكردەوە كە وەك نەخشەڕێگایەك بۆ هێوركردنەوەی رەوشەكە دیاریكراوە.
بە پێێ سەرچاوە میدیاییەكانی نزیك لە كۆشكی سپی، قۆناغی یەكەمی رێككەوتنەكە بریتییە لە ئاگربەستێكی هەمیشەیی و دووبارەنەبوونەوەی جەنگ، كە تاران پێداگری دەكات دەبێت لوبنانیش بگرێتەوە، قۆناغی دووەم تایبەتە بە ئاسایشی كەشتیوانی و كردنەوەی گەروی هورمز بە رووی بازرگانیی جیهانیدا.
قۆناغی سێیەم بریتییە لە هەنگاوەكانی متمانەسازیی ئابوری، كە لادانی بەشێك لە گەمارۆكان و ئازادكردنی بەشێك لە پارە بلۆككراوەكانی ئێران و ئاسانكاری بۆ هەناردەی نەوت دەگرێتەوە، قۆناغی چوارەمیش تایبەتە بە دۆسیە ستراتیژییەكانی وەك بەرنامەی ئەتۆمی، ئاستی پیتاندنی یۆرانیۆم و گرەنتییە نێودەوڵەتییەكان.
لەلایەكی دیكەوە، ماركۆ رۆبیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریكا رایگەیاند، چارەنووسی یۆرانیۆمی پیتێنراوی ئێران خاڵی سەرەكیی دانوستانەكانە، و عەباس عراقچی وەزیری دەرەوەی ئێرانیش دەڵێت؛ تا ئێستا هیچ پێشكەوتنێكی بەرچاو بەدی نەهاتووە.
واشنتۆن هەوڵەکانی بۆ رێگری لە چەکی ئەتۆمی تاران چڕکردووەتەوە و ترەمپیش دەڵێت؛ لە کۆتایی هەفتەدا پێشهاتی نوێ رودەدات.
دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، دانوستانەکانی وڵاتەکەی لەگەڵ ئێران بە ئاڕاستەیەکی زۆر باشدا بەڕێوەدەچن و ئەگەری زۆرە لە کۆتایی هەفتەدا پێشهاتی نوێ روبدات.
ترەمپ لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا ئاشکرایکرد، ئەمریکا نزیکە لە ئیمزاکردنی رێککەوتنێک لەگەڵ تاران، کە تێیدا ئێران پابەند دەبێت بەوەی هیچ جۆرە چەکێکی ئەتۆمی بەدەست نەهێنێت، هەروەها جەختی لەوە کردەوە کە ئەو رێککەوتنە هاوشێوەی ئەو رێککەوتنەی پێشتر نییە کە ئۆباما ئیمزای کردبوو.
سەبارەت بە رەوشی سەربازی، سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەدا، هێزەکانیان لە ئامادەباشیدان، بەڵام پێیان باشترە لە رێگەی دیپلۆماسییەوە ئامانجەکانیان بەدیبهێنن نەک بەردەوامی بە جەنگ بدەن.
هەروەها ئەوەشی خستەڕوو، تاران رەزامەندی دەربڕیوە لەسەر رادەستکردنی "تۆزە ئەتۆمییەکە" و لە ئەنجامی گرژییەکاندا بنکە ئەتۆمییە ژێرزەمینییەکانیان لەناوبراون.
لە بەشێکی تری قسەکانیدا، ترەمپ باسی لە رەوشی لوبنان کرد و رایگەیاند، بۆ یەکەمجارە گفتوگۆ لەگەڵ حزبوڵڵا ئەنجام دەدەن و ئەوانیش رەزامەندییان دەربڕیوە لەسەر راگرتنی هێرشەکانیان بەرانبەر ئیسرائیل، بەو مەرجەی وەستانی شەڕ لەو ناوچەیە جیاواز بێت لە شوێنەکانی تری جیهان.
لە کۆتاییشدا سەرۆکی ئەمریکا ئاشکرایکرد، لە ئەگەری ئیمزاکردنی رێککەوتنەکەدا، گەروی هورمز بە خێرایی بەڕووی هاتووچۆدا دەکرێتەوە و ئەوەش وەک دەستکەوتێکی گرنگ بۆ ناوچەکە دەبینرێت.
بە پاڵپشتی دەزگای میدیایی کوردسات، دووەم كۆنفڕانسی تێدئێكس ئاشتی لە هەڵەبجە بە بەشداری ژمارەیەك لە كەسایەتییە دیارەكان لە سەرجەم بوارەكاندا بەڕێوەدەچێت.
رێبین یار ئەحمەد رێكخەری تێدئێكس ئاشتی بە كوردسات نیوزی راگەیاند، 13ی ئەم مانگە دووەم كۆنفڕانسی تێدئێكس ئاشتی لە هەڵەبجە بەڕێوەدەچێت كە بۆنەیەكی نێودەوڵەتییە و لەلایەن رێكخراوی تێدئێكسی جیهانییەوە رێكدەخرێت.
وتیشی، لە كۆنفڕانسەكە كەسانی سەركەوتوو و بە ئەزمونی خەڵكی هەڵەبجە چیرۆكەكانیان دەگێڕنەوە بۆ هێنانەكایەی گفتوگۆی قوڵ و گۆڕینەوەی ئەزموون.
وتیشی، لە ساڵی 2023 بۆ یەكەمجار لە مێژووی هەڵەبجە بە هەوڵی چەند گەنجێكی شارەكە و بە هەماهەنگی لەگەڵ تێدێكس، یەكەم تێدئێكسی هەڵەبجە-ئاشتی بەشداری ژمارەیەك لە كەسایەتییە دیارەكان لە سەرجەم بوارەكان بەڕێوەچوو تیایدا جەختكرایەوە لە پێكەوەژیان و ئاشتی.
لە چوارچێوەی پەرەسەندنی گرژییەکانی ناوچەکە، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل دەسەڵاتی دەستپێکردنی هەر هەڵمەتێکی سەربازیی بەرفراوان دژی تاران بۆ سەرۆکی ئەمریکا دەگەڕێنێتەوە.
بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، لە چاوپێکەونێکدا تایبەتدا لەگەڵ کەناڵی (سی ئێن بی سی)، رایگەیاند: هەر بڕیارێک بۆ دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنی سەربازیی بەرفراوان دژی ئێران، لە دەستی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکادایە.
ناتانیاهۆ جەختی لەوەکردەوە، هێزەکانی ئیسرائیل و ئەمریکا ئامادەیی تەواویان بۆ ئەو ئەگەرە هەیە و وتیشی: "ئێمە و ترەمپ لەسەر خاڵە بنەڕەتییەکان سەبارەت بە ئێران هاوڕاین، ئەگەرچی هەندێک جار لە رووی تاکتیکییەوە جیاوازیی بیروڕامان هەیە، بەڵام دەگەینە چارەسەر". ئەوەشی خستەڕوو، دوو رۆژ جارێک سەبارەت بە گرژییەکانی ناوچەکە گفتوگۆ لەگەڵ سەرۆکی ئەمریکا دەکات.
سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل سەبارەت بە بارودۆخی لوبنان و حیزبوڵڵا ئاماژەی بەوەدا، زۆرێک لەو کەسانەی ئیسرائیل دەکەنە ئامانج لە بەیروت خۆیان حەشارداوە، ئاشکراشیکرد، ترەمپ لەگەڵی هاوڕایە لەسەر ئامانجی "چەککردنی حیزبوڵڵا ".
سەبارەت بە ئێران، ناتانیاهۆ باسی لەوەکرد، کە ئێران لاواز کراوە، بەڵام پرۆسەکە کۆتایی نەهاتووە، سەبارەت بە گەروی هورمزیش، دووپاتی کردەوە، "کردنەوەی گەروی هورمز لە رێگەی سەربازییەوە ئەگەرێکی کراوەیە، بەڵام ئەگەر پێویست بە پەرەسەندن بکات، ئەوە ترەمپ بڕیاری لەسەر دەدات".
لە کۆتایی لێدوانەکەیدا، ناتانیاهۆ، ئاشکرایکرد، ئێران هێشتا رازی نەبووە بە دەستبەرداربوون لە یۆرانیۆمە پیتێندراوەکەی، بەڵام جەختی کردەوە کە "گوشارەکان لەسەر تاران لە زیادبووندان".
سەرۆک وەزیرانی عیراق بڕیاریدا بە دەستپێکردنەوەی کاری کۆمپانیا نەوتییەکان لە هەرێمی کوردستان.
عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق، ئەمڕۆ چوارشەممە پێشوازی لە وەفدێکی حکومەتی هەرێمی کوردستان بە سەرۆکایەتیی کەمال محەمەد ساڵح، وەزیری سامانە سروشتییەکان و ژمارەیەک لە نوێنەری کۆمپانیا نەوتییە جیهانییەکان کرد، کە لە کۆبوونەوەکەدا وەزیرانی دەرەوە و نەوت و سەرۆک ئەرکانی سوپا.
لە کۆبوونەوەکەدا، سەرۆک وەزیران لە نزیکەوە گوێبیستی وردەکاریی بارودۆخی کارکردنی کۆمپانیا نەوتییەکان بوو لە سێبەری ئەو رەوشە ئەمنییەی بەهۆی جەنگی ناوچەکەوە دروستبووە، هاوکات وەفدی هەرێم و کۆمپانیاکان دیدگایەکی گشتگیریان بۆ دەستپێکردنەوەی کارەکانیان لە زووترین کاتدا پێشکەش کرد.
عەلی زەیدی جەختی لەوە کردەوە، ئەو زیانانەی بەهۆی راگرتنی هەناردەی نەوت لە رێگەی گەروی هورمزەوە بەر عیراق کەوتووە، زیانێکی گەورەیە و پێویستی بە هەوڵی چڕوپڕ هەیە بۆ قەرەبووکردنەوەی، لەو چوارچێوەیەشدا بڕیاری دا بە دابینکردنی سەرجەم پێداویستییەکان بۆ ئاسانکاریی کارکردنی ئەو کۆمپانیایانە.
سەرۆک وەزیرانی عیراق بڕیاریدا کە لە رۆژی داهاتووەوە، کۆمپانیا نەوتییەکان لە هەرێمی کوردستان دەست بە کارەکانیان بکەنەوە و جەختیشی کردەوە لەسەر گرنگیی کاری هاوبەش و دابینکردنی ژینگەیەکی لەبار و پێداویستییە سەرەکییەکان بۆ سەرخستنی ئەم پرۆسەیە.
سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای دادوەریی عیراق دەستخۆشی لەو لایەنانە دەکات کە پابەندبوون بە بنەمای چەک لەژێر دەسەڵاتی دەوڵەتدا.
فایەق زێدان، سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای دادوەریی عیراق، ستایشی هەڵوێستی رەوتی نیشتمانیی شیعە، بزووتنەوەی عەسائیبی ئەهلی حەق و کەتیبەکانی ئیمام عەلی دەکات، بەهۆی وەڵامدانەوەیان بۆ بانگەوازی مەرجەعییەتی باڵای ئاینی و جێبەجێکردنی دەستور و یاسا.
سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای دادوەریی لە راگەیەنراوێکدا ئاماژەی بەوەکردووە، ئەم هەنگاوەی لایەنە ناوبراوەکان لە چوارچێوەی پابەندبوون بە بڕیاری چوارچێوەی هەماهەنگی، وەڵامدانەوەی داواکارییە نیشتمانییە دڵسۆزەکانە بۆ کۆنترۆڵکردنی چەک و خستنەژێر دەسەڵاتی دەوڵەت.
لە بەشێکی تری رایەگەنراوەکەدا، فایەق زێدان داوای لە سەرکردەی سەرجەم گروپەکانی تر کردووە، شوێن ئەو گروپانە بکەن کە چەکدادەنێن و پێشتر پابەندبوونی خۆیان بەم بنەمایە راگەیاندووە، ئەمەش لەپێناو بەدیهێنانی ئاسایش و سەقامگیریی کۆمەڵایەتیدا لە وڵاتدا.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، لە دانوستانەکانیان لەگەڵ ئێران لە بەرەوپێشچونی خێرادایە و ئاماژەی بەوەکرد ئەنجامی دانوستانەکان زۆر باش دەبێت، چونکە موجتەبا خامنەیی خۆی بەشدارە.
سەرۆکی ئەمریکا بە رۆژنامەی نیویۆرک پۆستی راگەیاندوە، زانیارییەکان باس لەوە دەکەن رابەری باڵای ئێران رەزامەندی لەسەر بەڕێوەچوونی دانوستانەکان دەربڕیوە و خۆشی بەشدارە لە دانوستانەکاندا.
ترەمپ جەختی کردوەتەوە، لە ئێستادا وڵاتەکەی پێویستی بە بڵاوەپێکردنی هێزی زەمینی لەناو خاکی ئێراندا نییە و پێشبینیشی کرد گەمارۆ دەریاییەکەی سەر ئەو وڵاتە کە لەوانەیە تا مانگی ئەیلوول بەردەوام بێت و ئێران رازیی بوە کە چەکی ئەتۆمی نەبێت.
لەبارەی هێرشەکانی ئیسرائیل بۆ لوبنانێش، کە بەردەوام ئێران بە یەکێک لە مەرجەکانی دانوستانی داناوە، سەرۆکی ئەمریکا نیگەرانی و بێزاری توندی خۆی لە بەردەوامیی ململانێ و شەڕی نێوان بنیامین نەتانیاهو و لوبنان نیشانداوە و ئاشکرای کرد، کە پەیوەندییەکی تەلەفۆنی توڕەئامێزی لەگەڵ نەتانیاهۆدا ئەنجامداوە بەهۆی ئەو گرژییە بەردەوامانەی ناوچەکە.
وتەبێژی وەزارەتی کارەبای حکومەتی هەرێم رایدەگەیەنێت بەهۆی کەمبوونەوەی بەرهەمهێنانی غاز گرفت لە دابەشکردنی کارەبای نیشتیمانیی دروستبووە و بەهۆیەوە پێدانی سەعاتەکانی کارەبا کەم بووەتەوە.
ئومێد ئەحمەد وتەبێژی وەزارەتی کارەبای حکومەتی هەرێم بە کوردسات نیوزی راگەیاند: لە دوێنێوە بەهۆی کەمبوونەوەی دابینکردنی غاز بۆ وێستگەکانی کارەبا ئاستی بەرهەمهێنانی کارەبای نیشتیمانی کەمبوەتەوەو بەهۆیەوە گرفت لە دابەشکردنی کارەبای نیشتیمانی دروست بووە و لەسەرتاسەری هەرێمی کوردستان سەعاتەکانی پێدانی کارەبای پڕۆژەی روناکی و تۆڕی کارەبای نیشتیمانی کەم بووەتەوە.
وتەبێژی وەزارەتی ئاماژەی بەوەشدا: چاوەڕێ دەکرێت لە دوو رۆژی داهاتوو کێشەکە چارەسەر بکرێت و رەوشی کارەبای نیشتیمانیی ئاسایی ببێتەوە.
وەزارەتی تەندروستی حکومەتی هەرێمی کوردستان تۆمارکردنی یەکەم حاڵەتی پشتڕاستکراوەی نەخۆشی تای خوێنبەربونی لە شاری دهۆک راگەیاند، توشبوەکە تەمەنی 47 ساڵە و پیشەی شوانییە.
وەزارەتی تەندروستی لە راگەیەندراوێکدا رایگەیاندوە، نەخۆشەکە پیاوێکی تەمەن 47 ساڵە و دانیشتوی گوندی (دووگرێ)یە لە ناحیەی سنونێی سەر بە قەزای شنگال لە پارێزگای نەینەوا.
ئاماژەی بەوەشکردوە، توشبوەکە پیشەی شوانە و بەرکەوتەی راستەوخۆی لەگەڵ ئاژەڵی تووشبودا هەبووە، دوای چەندینجار سەردانیکردنی نەخۆشخانەکانی ناوچەکەی خۆی، دواجار روی لە شاری دهۆک کردووە و لەوێ لەلایەن تیمە پزیشکییەکانەوە گومانی لێکراوە و دوای پشکنینەکان، تووشبوونی بە رەسمی پشتڕاستکراوەتەوە.
تەندروستی هەرێم دەڵێت؛ لە ئێستادا نەخۆشەکە لەژێر چاودێری چڕی پزیشکیدایە لە دهۆک و چارەسەر وەردەگرێت، بەڵام بەپێی راپۆرتە پزیشکییەکان باری تەندروستی ناجێگیرە.
وەزارەتی تەندروستی داوا لە هاووڵاتیان و بەخێوکەرانی ئاژەڵیش دەکات لە کاتی بەدیکردنی هەر نیشانەیەکی گومانئاوی لەسەر ئاژەڵەکانیان، دەستبەجێ تیمەکانی ڤێتێرنەری ئاگادار بکەنەوە و پابەندی رێنماییە تەندروستییەکان بن.
جێی باسە ئەمە یەکەم حاڵەتی رەسمی و پشتڕاستکراوەی تای خوێنبەربوونە، کە لەمساڵدا لەناو هاووڵاتیانی هەرێمی کوردستاندا تۆمار بکرێت، دوای ئەوەی سەرجەم حاڵەتە گومانلێکراوەکانی رابردوو پشکنینەکانیان نەرێنی بووە.
بۆ جاری دووەم و بەچاودێری قوباد تاڵەبانی، جێگرى سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستان، کۆڕبەندی ئابورى دێڵفی لەرۆژانی 6 و 7 ى حوزەیرانی 2026 لەهۆڵى فاوندەیشن لەکارگەى کلتورى لەسلێمانی دەبەسترێت.
کۆڕبەندی ئەمساڵ کەسایەتییە باڵاکانی سەر ئاستی کوردستان و عیراق و جیهان کۆدەکاتەوە لەگەڵ بەرپرسانی وڵاتانی خاوەن ئابورى بەهێزی جیهان بۆ دیالۆگ لەسەر گرنگترین ئاڵنگارییە سیاسی و ئەمنی و ئابورییەکانی ناوچەکە، بەتایبەت کە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەقۆناغێکی پڕ گۆڕانکارى جیۆپۆلیتیکیدا تێپەڕدەبێت.
لەمیانی کارەکانی کۆڕبەندی ئابورى دێڵفى دا، داڕێژەرانی سیاسەت و بڕیاربەدەستان و گەورە بازرگانانی وڵاتانی (یۆنان،تورکیا، بولگاریا، رۆمانیا، جۆرجیا، پۆڵەندا، ئیتاڵیا و فەرەنسا) گفتوگۆى چڕ دەکەن لەسەر ئاسایشی هەرێمی و ووزە، گواستنەوەى سەوز، گەشەپێدانی ئابورى و دەرفەتە نوێیەکانی وەبەرهێنان لەلایەک و پرسەکانی حکومڕانی و هەوڵەکانی چاکسازی لەلایەکی ترەوە.
لەکاتێکدا جیهان لەسەرووبەندی دووبارە بوژاندنەوەدایە بەتایبەت لەدواى کێشمەکێشەکانی جیهان، کۆڕبەندی ئابورى دێڵفى، پەرۆشی هەرێمی کوردستان دەسەلمێنێت لە پشتیوانیی ئەنجامدانی گفتوگۆى بنیاتنەرانە و توندکردنەوەى پەیوەندییە ستراتیژیەکانی نێوان خۆرهەڵاتی ناوەڕاست و ئەوروپا و ئەمریکا و داڕشتنەوەى سیاسەتە ئابورییەکان.
لەئامێزگرتنی کۆڕبەندی ئابورى دێڵفی بۆ ساڵى دووەم، پێگەى سلێمانی لەسەر نەخشەى ووزەى جیهان جێگیر دەکات و هانی دیالۆگی ئەرێنی دەدات بۆ پشتیوانی رێوشوێنەکانی بەهێزکردنی سیاسەتی ئابورى و گەشەپێدانی لە رەوشی دژوار و ناسەقامگیرەکانیشدا.
كەشناسی عیراق رایگەیاند، هیچ ئاماژەیەك بۆ هاتنی شەپۆلی گەرمای بەهێز تا ناوەڕاستی ئەم مانگە نییە.
دەستەی گشتی كەشناسی و بوومەلەرزەزانی عیراق لە راگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردوە، ، رەوشی كەشوهەوا تا ناوەڕاستی ئەم مانگە جێگیر دەبێت و هیچ ئاماژەیەك بۆ هاتنی شەپۆلی گەرمای بەهێز لە ئارادا نییە.
راشیگەیاند، نەخشەكانی كەشوهەوا ئاماژە بە بەردەوامی سەقامگیری كەشوهەوا دەكەن لەم هەفتەیە و سەرەتای هەفتەی داهاتوو.
بەپێی راگەینراوەكەی دەستەی گشتی كەشناسی و بوومەلەرزەزانی عیراق ، چاوەڕوان دەكرێت لە كۆتایی ئەم هەفتەیەدا، پلەكانی گەرما لە سەرانسەری عیراق بە رێژەیەكی كەم دابەزن، كە زیاتر لە ناوەڕاست و هەرێمی كوردستان هەستی پێدەكرێت.
بڕیارە ئەمڕۆ چوارشەممە، وەفدێکی باڵای هەرێمی کوردستان بۆ پرسی نەوت و بودجە سەردانی بەغداد بکات و لەگەڵ عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق و باسم محەمەد وەزیری نەوت کۆببێتەوە.
محەمەد عەبدولرەحمان، پەیامنێری کوردسات نیوز لە زاری سەرچاوەیەکی تایبەتەوە رایگەیاند، وەفدەکەی حکومەتی هەرێم لە د. ئامانج رەحیم سکرتێری ئەنجومەنی وەزیران، ئومێد سەباح سەرۆکی دیوانی سەرۆکایەتی، کەمال محەمەد وەزیری سامانە سروشتییەکان، عەبدولحەکیم خەسرەو ، سەرۆکی فەرمانگەی هەماهەنگی و بەدواداچون پێکهاتوون.
هەروەها نوێنەری چەند کۆمپانیایەکی نەوتی یاوەری وەفدەکەی هەرێم دەکەن بۆ چونە بەغداد، کە پرسی سەرەکی نەوت و بودجەیە و لەگەڵ عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق و باسم محەمەد وەزیری نەوت کۆدەبنەوە.
پەیامنێری کوردسات نیوز زانیویەتی؛ لە ئێستادا وەفەدەکە لە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی هەولێرە و کەمێکی دیکە بەرەو بەغداد بەڕێدەکەونو چەند رۆژێک لە بەغداد دەمێننەوە.
دەستەی فڕۆکەوانی مەدەنی کوەیت رایگەیاند؛ هێرشەکانی سەر فڕۆکەخانەی کوەیت، کە لەلایەن ئێرانەوە ئەنجامدراوە زیانی گیانی و مادیی لێ کەوتوەتەوە
دەستەی فڕۆکەوانی مەدەنی کوەیت رایگەیاند؛ شوێنی گەشتیار و سەرنشینەکان لە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کوەیت لە رێگەی چەندین درۆن و موشەکی ئێرانییەوە کراوەتە ئامانج وبەهۆیەوە زیانی گیانی و مادی لێکەوتوەتەوە.
دوای ئەوەی بەرەبەیانی ئەمڕۆ سوپای پاسداران رایگەیاند، هێرشیان کردوەتە سەر کوەیت و بەحرەین، فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا( سێنتکۆم) رایگەیاند، بە بێ بونی هیچ زیانێک شکستیان بە هێرشەکان هێناوە، بەڵام دەستەی فڕۆکەوانی مەدەنی کوەیت دەڵێت؛ هێرشەکان بێ زیان نەبون.
دەستەی فڕۆکەوانی مەدەنی کوەیت بڵاویکردوەتەوە، بەهۆی هێرشەکانەوە پلان و رێکاری فریاگوزاری خێرا لە وڵاتەکەدا کارا کراوە.
دەستەکە ئاماژەی بەوەشکردوە، بەهۆی کتوپڕیی هێرشەکەوە، سەرجەم گەشتە ئاسمانییەکانی فڕۆکەخانەی کوەیت تا کاتێکی نادیار راگیراون و ژمارەیەک لە گەشتەکانی دیکەش گۆڕدراون بۆ فڕۆکەخانە جێگرەوەکان.
دەستەکە پشتڕاستی کردووەتەوە، کە هێرشەکە زیانی گیانی لێکەوتووەتەوە و ژمارەیەک هاووڵاتی بریندارن و بووەتە هۆی زیانی مادیی زۆر لە چەندین بەش و دامەزراوەی جیاوازی فڕۆکەخانەکەدا.
سوپای وڵاتەکەش رایگەیاندوە، بە هەماهەنگی لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکان چاودێری رەوشەکە دەکەن و رێوشوێنی پێویست بۆ پاراستنی ئاسایشی وڵات دەگرنەبەر.
ئەمریکا رایگەیاند توانیویانە بە سەرکەوتویی و بە بێ بونی زیان ژمارەیەک موشەک و فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی ئێران لە کەنداودا تێکبشکێنن و لە بەرانبەردا دورگەی قیشمیان بۆردومان کردوە.
فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا (سێنتکۆم) رایگەیاند، هێزەکانیان روبەڕووی چەندین موشەکی بالیستی و فڕۆکەی بێفڕۆکەوان بوونەتەوە کە لەلایەن ئێرانەوە تەقێندراون،و جەختیشی کردەوە کە سەرجەم هێرشەکان لە پێکان و بەدیهێنانی ئامانجەکانیان شکستیان هێناوە.
سێنتکۆم لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوە کرد، کە هێزەکانی ئەمریکا، وەک وەڵامدانەوەیەک بۆ ئەو هێرشانەی تاران لە چەند سەعاتی رابردوودا ئەنجامی دابوون، هێرشیان کردووەتە سەر دورگەی قیشم لە ئێران.
سێنتکۆم ئەوەشی خستوەتەڕوو، کە ئێران چەندین موشەکی بالیستی بە ئاڕاستەی ژمارەیەک لە وڵاتانی دراوسێ تەقاندووە، بەڵام نەیانتوانیوە هیچ ئامانجێک بپێکن؛ لەوانەش دوو موشەکی ئێرانی بە ئاراستەی کوێت تەقێندراون کە بەر لەوەی بگەنە ئامانجەکەیان کەوتونەتە خوارەوە یان لە ئاسمان تێکشکێندراون، بێ ئەوەی هیچ برینداربوون یان زیانێکی لێ بکەوێتەوە.
سەبارەت بە بەحرەین، فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا پشتڕاستی کردەوە، کە هێزەکانیان بە هاوکاری لەگەڵ هێزەکانی بەحرەین، سێ موشەکیان تێکشکاندوە، کە ئامانجەکەیان بەحرەین بووە.
لە بەرانبەردا، تا ئێستا دەسەڵاتدارانی ئێران هیچ لێدوانێکیان لەسەر ناوەڕۆکی راگەیەندراوەکەی فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا نەداوە، لە کاتێکدا ئەم پەرەسەندنانە لە سایەی گرژییە سەربازییە بەردەوامەکانی ناوچەکە و ئاڵوگۆڕی هێرشەکانی نێوان ئەمریکا و ئێراندا دێن.
ئاژانسی ئەسۆشێتد پرێس رایگەیاندووە، رێژەی هەڵاوسانی خاڵ بۆ خاڵ لە ئێران لە مانگی ئایاردا گەیشتووەتە بەرزترین ئاست لە دوای جەنگی دووەمی جیهانەوە.
بەگوێرەی زانیاری ئاژانسەکە، هەڵئاوسانەکە بە جۆرێکە، سەنتەری ئامار بە 83% و بانکی ناوەندی ئێرانیش بە نزیکەی 77% خەمڵاندوویانە؛ پەیمانگەی "بامداد"یش ئەم رەوشەی وەک ریکۆردێکی مێژوویی و بێپێشینە وەسف کردووە.
ئاژانسەکە ئاماژەی بەوە کردووە، کە دوایین جار ئەم جۆرە هەڵاوسان و قەیرانە لە ساڵی 1942دا بەهۆی داگیرکاریی هێزەکانی بەریتانیا و سۆڤیەت و سەرهەڵدانی برسێتی و نەخۆشی رویدابوو.
لە کاتێکدا دەسەڵاتدارانی ئێران سەرقاڵی رێکخستنی وۆرکشۆپی مەشقکردن لەسەر بەکارهێنانی چەکی گەرم و سازدانی رێوڕەسمی هاوسەرگیرین لەژێر سێبەری موشەکە بالیستییەکاندا، شارەزایان هۆشداری دەدەن، ئەگەر خەڵک نەتوانن تێچووی بژێوی و خۆراکی خێزانەکانیان دابین بکەن، ئەوا ئەگەری زۆرە شەپۆلێکی نوێی ناڕەزایەتییەکان سەرهەڵبداتەوە.
لە دە ساڵی رابردوودا، زنجیرەیەک ناڕەزایەتی و خۆپیشاندان ئێرانی گرتوەتەوە و بەهۆی گوشارەکانی جیهان و ئەو رەوشە ئابوریە خراپەی ئێران تێیکەوتوە، مەودای ناڕەزایەتییەکان جار لەدوای جار کەمتر دەبێتەوە و بازنەی ناڕەزایەتییەکان فراوانتر دەبێت.
لای خۆشیەوە موحسین جەلیلوند، شیکەرەوەی سیاسی هۆشداری داوە کە ئەگەر رەوشی ناوچەکە و گوشارەکان بەم شێوازە بەردەوام بن، بەهۆی خراپیی رەوشی ئابووری و کۆمەڵایەتییەوە، دوور نییە تا کۆتایی هاوین بینەری خولێکی تری راپەڕین و ناڕەزایەتییەکان بین هاوشێوەی روداوەکانی مانگی کانوونی دووەمی رابردوو.