وتەبێژی دەم پارتی دەڵێت، وەفدی ئیمراڵی سەردانی ئۆجەلان دەكات و داوا لە پەرلەمانی توركیاش دەكات شێوازێكی نوێ‌ بۆ ئاشتی دابڕێژێت.

ئایشەگوڵ دۆغان وتەبێژی پارتی یەكسانی و دیموكراسیی گەلان "دەم پارتی" لەبارەی هەنگاوەكانی پرۆسەی ئاشتی رایگەیاند، داواكاری كۆمەڵگە بۆ ئاشتی بەهێزە، بەڵام متمانە بە پرۆسەكە لاوازە، چونكە كۆمەڵگە دەیەوێت ئاشتی بەدیبهێنرێت، بەڵام بە ئاشكرا خاوبوونەوە لە پرۆسەی ئاشتی بەدیدەكرێت.

لەبارەی لێدوانی رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆك كۆماری توركیاش لە سەر ئاشتی ئاماژەی بەوەكرد، ئەردۆغان وتویەتی پرۆسەكە بەردەوامە و كۆمیسیۆنەكەی پەرلەمانیش نیشاندەری ئەو راستییەیە، بەڵام كاتێك هەنگاوی یەكلاكەرەوە نەنرێت، خەڵك نیگەران دەبێت.

وتیشی، لە چەند رۆژی داهاتوودا وەفدی ئیمراڵی سەردانی ئۆجەلان دەكەن و لەسەر ئەو بنەمایە داوا لە پەرلەمانی توركیا دەكەن شێوازێكی نوێ بۆ ئاشتی دابڕێژێت و دەبێت ئۆجەلانیش لە هەلومەرجێكی ئازاددا پرۆسەكە بەڕیوەببات.

 

 

سەرچاوەیەكی نزیك لە دانوستانەكانی ئێران و ئەمریكا بە ئاژانسی هەواڵی تەسنیمی رایگەیاندووە، ئێران پێشنیازیكی 14 خاڵی رەوانەی ئەمریكا كردووە.

بە پێی زانیارییەكانی سەرچاوەكە، پێشنیازە 14 خاڵییەكەی ئێران جەخت لەسەر كۆتایی هێنان بە جەنگ  و رێكارەكانی دروستكردنی متمانە لە نێوان ئەمریكا و ئێران دەكاتەوە.

سەرچاوەكە دەشڵێت، ئەمریكا بەشێوەیەكی كاتی لێبووردنی بۆ كەرتی نەوتی ئێران و سوككردنی گەمارۆكان دەركردووە.

ئەم گۆڕانكارییانە دوای سەردانە بەپەلەكەی موحسین نەقەوی وەزیری ناوخۆی پاكستان بۆ تاران بە مەبەستی كەمكردنەوەی ئاڵۆزییەكان و زیندووكردنەوەی دیالۆگی نێوان تاران و واشنتۆن دێت.

 

دەوڵەت باخچەلی، سەرۆكی گشتیی پارتی بزووتنەوەی نەتەوەپەرستی توركیا (مەهەپە)، نەخشەڕێگەیەكی نوێی بۆ پرۆسەی ئاشتی خستەڕوو.

 باخچەلی لە لێدوانێكدا بۆ rۆژنامەی "توركگون" جەختی لەوە كردەوە كە بۆ بەردەوامبوونی كاریگەریی عەبدوڵا ئۆجەلان بەسەر رێكخراوەكەیدا و بۆ دەستەبەركردنی ئاشتییەكی بەردەوام، پێویستە پێگەیەكی یاسایی و سیاسی بۆ دیاری بكرێت، چونكە نەبوونی پێگەیەكی ڕوون بۆ عەبدوڵا ئۆجەلان ، پرۆسەكە ئاڵۆز دەكات و ئەگەری هەوڵدانی تێكدەرانە زیاتر دەكات.

ئەم نەخشەڕێگەیە چەندتەوەرێك لەخۆدەگرێت كە بریتین لە  قۆناغی نوێی توركیای بێ تیرۆر، میكانیزمی هەماهەنگی و بەڕێوەبردن، دامەزراندنی دەزگای یاسایی بۆ چاودێریی پرۆسەكە و ڕەهەندی كۆمەڵایەتی لە ئایندەی وڵاتدا.

باخچەلی ئاماژەی بەوەشكرد كە پرۆسەی ئاشتی گەیشتووەتە قۆناغێكی هەستیار، بەڵام كەموكوڕی لە پەیوەندییەكاندا هەیە و پێویستی بەم نەخشەڕێگە نوێیە هەیە.

لەو سۆنگەیەوە،  باخچەلی ڕایگەیاند كە پێویستە دامەزراندنی میكانیزمی هاوئاهەنگی سیاسی وەك پێگەیەكی گونجاو بۆ ئۆجەلان پەیڕەو بكرێت

 

ئیسماعل بەقایی، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران رایگەیاند، لەگەڵ وڵاتانی ناوچەکە دوژمنداریان نییە و پەیوەندییەکانیان لەگەڵ  عومان سەبارەت بە میکانیزمی هاتوچۆ و تێپەڕبوون لە گەروی هورمز بەردەوامە.

وتەبێژی دەرەوەی ئێران تیشکی خستە سەر پرسی ئەتۆمی و رایگەیاند کە ئەو راپۆرت و پێشبینییە میدیاییانەی لەسەر پرسی پیتاندنی یۆرانیۆم بڵاودەکرێنەوە، بابەتێکی نوێ نین و هیچ بنەمایەکی راستیشیان نییە.

بەقائیی ئاماژەی بەوەش کرد، کە گفتوگۆکانی نێوان تاران و واشنتن بە نێوەندگیری وڵاتی پاکستان بەڕێوەدەچن و نەوەستاون.

ناوبراو جەختیکردەوە، سەرەڕای ئەوەی واشنتن پێشنیازەکەی تارانی رەتکردووەتەوە، بەڵام لە رێگەی  وڵاتی پاکستانەوە کۆمەڵێک تێبینی و سەرنجی لایەنی ئەمریکییان پێگەیشتووە.

دوای لێدوانەکانی دۆناڵد ترەمپ بۆ پێگەی ئەکسیۆس و باسی لە هێرشی نوێکرد بۆ سەر ئێران،  راوێژکاری سەربازیی موجتەبا خامنەیی، هۆشداری دەداتە سوپای ئەمریکا و رایگەیاند، ئەمریکا دوای  شکستێکی سەخت لەئێران، ئێستا لە لێواری روخاندایە، باشتروایە خۆیان بکشێنەوە لە دەریای عومان ئەگەرنا بۆیان دەبێتە  گۆڕستان.

محسن رەزایی، راوێژکاری سەربازیی موجتەبا خامنەیی لە پەیامێکیدا، کە ئاراستەی هێزەکانی ئەمریکا کردوە دەڵێت؛ پێش ئەوەی دەریای عومان ببێتە گۆڕستان بۆ کەشتییە جەنگییەکانتان، خۆتان پاشەکشە بکەن.

رەزایی بانگەشەی ئەوەشی کردوە، کە یەکێک لەو سێ ن کەشتییە جەنگییانەی ئەمریکا، کە لە دەریای عومانەوە هاتبوونە ناو کەنداوی فارس، بە موشەکەکانی ئەوان پێکراوە و زیانی بەرکەوتووە، بەڵام ئەمریکا دەیەوێت ئەم بابەتە بشارێتەوە.

سەبارەت بە رەوشی ناوچەکە و گەروی هورمز، راوێژکارەکەی موجتەبا خامنەیی جەختی لەوە کردەوەتەوا، گەروەکە بۆ کاری بازرگانی و هاتوچۆی نێودەوڵەتی کراوەیە، بەڵام بە هیچ شێوەیەک رێگە بە لەشکرکێشی و دروستکردنی نائارامی نادەن و بۆ ئەو مەبەستانە لەلایەن سوپاس وڵاتەکەیەوە داخراوە.

ئاژانسی هەواڵی "فارس"ی ئێرانی پێنج مەرجی سەرەکی ئاشکرا کرد کە رایگەیاندووە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە وەڵامەکەیدا بۆ پێشنیازی ڕێککەوتن لەگەڵ ئێران دایناون، ئەم هەنگاوەش قەبارەی ئەو ئاڵۆزییانە نیشان دەدات کە هێشتا رێگرن لە گەیشتن بە لێکتێگەیشتنی کۆتایی نێوان هەردوولا.

بەپێی راپۆرتی ئاژانسەکە، واشنتۆن مەرجی داناوە کە هیچ قەرەبوویەک بە ئێران نەدرێت، هاوکات لەگەڵ رادەستکردنی نزیکەی 400 کیلۆگرام لە یۆرانیۆمی پیتێندراوی ئێران بە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.

هەروەها مەرجەکانی ئەمریکا، بەپێی زانیارییەکانی "فارس"، هێشتنەوەی کارکردنی تەنها یەک کۆمەڵە لە دامەزراوە ئەتۆمییەکانی ئێران، و نەدانی تەنانەت 25٪ ی داراییە بلۆککراوەکانی ئێران لەخۆدەگرێت.

ئاژانسەکە ئاماژەی بەوەش کردووە، واشنتۆن مەرجی ئەوەشی داناوە کە راگرتنی شەڕ لە سەرجەم بەرەکاندا ببەسترێتەوە بە رەوتی دانوستانە بەردەوامەکانەوە، ئەمەش وەک یەکێک لە هەستیارترین بەندەکانی ناو پێشنیازەکەی ئەمریکا تەماشا دەکرێت.

ئەم دزەپێکردنی زانیارییانە لە کاتێکدایە کە چەقبەستوویی بەردەوام بەسەر دانوستانەکانی ئەمریکا و ئێراندا زاڵە، دوای ئەوەی خولەکانی ئەم دواییانە نەیانتوانی هیچ پێشکەوتنێکی یەکلاکەرەوە بەدەستبهێنن، ئەمەش لە نێوەندی ئاڵوگۆڕکردنی گوشاری سیاسی و سەربازی لە نێوان هەردوولادا.

لە وەڵامی هۆشدارییەکانی سەرۆکی ئەمریکا بۆ ئیمزاکردنی رێککەوتنی نوێ، سوپای ئێران هۆشداری دەداتە واشنتۆن لە هەر جۆرە جووڵەیەکی سەربازی دژی تاران.

ئەبولفەزل شکارچی، وتەبێژی هێزە چەکدارەکانی ئێران، ئەمڕۆ یەکشەممە رایگەیاند: "دووبارەبوونەوەی هەر کارێکی نەخوازراوی ئەمریکا، هیچ ئەنجامێکی نابێت جگە لە رووبەڕووبوونەوەی گورزی بەهێزتر و توندتر.

وتیشی، پێویستە سەرۆکی ئەمریکا بزانێت لە ئەگەری جێبەجێکردنی هەڕەشەکان و دەستدرێژی بۆ سەر ئێران، بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا و سوپاکەی رووبەڕووی سیناریۆی نوێ، هێرشبەرانە، کتوپڕ و گەردەلوولی دەبنەوە.

وتەبێژی هێزە چەکدارەکانی ئێران ئاماژەی بەوەشکرد، بنکە و بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا لەو زۆنگاوەدا نقوم دەبن کە واشنتۆن خۆی دروستی کردووە بەهۆی سیاسەتە سەرکێشییەکانی ترەمپەوە.

دادگای باڵای سعودیە داوا لە سەرجەم موسڵمانان دەکات ئێوارەی ئەمڕۆ یەکشەممە چاودێریی بینینی مانگی (زی الحجە) بکەن

دادگای باڵای شانشینی عەرەبیی سعودیە، داوای لە سەرجەم موسڵمانان لە سەرتاسەری وڵاتەکە کرد، ئێوارەی ئەمڕۆ یەکشەممە، چاودێریی بینینی مانگی نوێی مانگی (زی الحجە)ی ساڵی1447ی کۆچی بکەن.

دادگای باڵا لە بەیاننامەیەکی رەسمیدا رونی کردووەتەوە، پرۆسەی چاودێریکردنی مانگ ئێوارەی ئەمڕۆ یەکشەممە بەڕێوەدەچێت، کە بەپێی رۆژژمێری "ئومولقورا" دەبێتە 30ی مانگی (زی القعدة)، و بەپێی بڕیاری پێشووی دادگای باڵاش دەبێتە29ی هەمان مانگ.

دادگای باڵا داوای لە هەر کەسێک کردووە کە بە چاوی ئاسایی یان لە رێگەی دووربینەوە (تەلسکۆب) مانگ دەبینێت، سەردانی نزیکترین دادگا بکات بۆ تۆمارکردنی شایەتیدانەکەی، یان پەیوەندی بە نزیکترین ناوەندەوە بکات بۆ یارمەتیدانی لە گەیشتن بە دادگای پەیوەندیدار.

موسڵمانان لە سعوودیە و جیهانی ئیسلامیدا بە بایەخێکی زۆرەوە چاوەڕێی ئەنجامی ئەم چاودێریکردنە دەکەن؛ ئەمەش بەهۆی ئەو گرنگییە تایبەتەی مانگی (ذی الحجة) لە رۆژژمێری کۆچیدا هەیەتی، چونکە بینینی شەرعیی مانگەکە بەستراوەتەوە بە دیاریکردنی کاتی وردی بۆنە ئاینییە گەورەکان و مناسیکەکانی حەج، کە لە سەرووی هەموویانەوە دیاریکردنی ڕۆژی وەستانی عەرەفە و یەکەم ڕۆژی جەژنی قوربانی پیرۆزی ساڵی2026ە.

جێی ئاماژەیە، شانشینی عەرەبیی سعوودیە بە شێوەیەکی رەسمی پشت بە ئەنجامەکانی بینینی شەرعی و مەیدانی دەبەستێت کە لەلایەن دادگای باڵاوە رادەگەیەنرێت بۆ دیاریکردنی سەرەتای مانگە کۆچییەکان و وەرزە ئاینییە مەزنەکان.

ئێران داوا لە هاووڵاتیانی خۆی دەكات وڵاتانی كەنداو بەجێبهێڵن و هۆشداریش دەداتە سعودیەو ئیمارات لە ئەگەری دەستپێكردنەوە جەنگ، بیرە نەوت و دامەزراوەكانی وزەیان دەكاتە ئامانج.

بارەگای خاتەمولئەنبیا سەر بە سوپای پاسداران هۆشدارییەكی بۆ هاووڵاتیانی ئێران لە ئیماڕات و سعودیە و بەحرەین و كوەیت بڵاوكردەوە ئەو وڵاتانە بەجێبهێڵن و داواشی لە كەشتیە بازرگانیەكان كرد لە ئاوەكانی كەنداو دووربكەونەوە، هەروەها داوای لە دانیشتوانی رەئس خەیمەی ئیمارات كردووە ناوچەكە چۆڵ بكەن.

دەشڵێت، ئێران بە وڵاتانی ناوچەكە بە تایبەت سعودیە و ئیماڕاتی وتووە، لە كاتی هەڵگیرسانەوەی جەنگ، بیرە نەوت و دامەزراوەكانی وزەیان دەكاتە ئامانج.

عەباس عراقچی وەزیری دەرەوەی ئێرانیش رایگەیاند، هەر گرژیەك لە ناوچەكە روبدات سەردەكێشێت بۆ جەنگێكی گشتگیر.

لای خۆیەوە محەممەد موخبر، راوێژكاری رێبەری باڵای ئێران رایگەیاند، وەڵامی وڵاتەكەی بۆ ئەو بنكانەی ئەمریكا كە لە شەڕی ئەم دواییەدا بەكارهێنران لە ناوچەكە، هێشتا تەواو نەبووە، جەختیشی كردەوە كە دانبەخۆداگرتنی تاران هەمیشەیی نابێت.

 

تەقینەوەیەكی گەورە لەناو كۆگایەكی بزوێنەری موشەك لە ناوچەی بێت شێمێشی رۆژئاوای قودس رویدا.

میدیاكانی ئیسرائیل رایانگەیاندووە، تەقینەوەكە لەناو كۆمپانیای تۆمەری نیشتمانی ئیسرائیل رویداوە كە بزوێنەری موشەكەكانی سیستمی بەرگریی ئارۆ دوو سێ بەرهەمدێنێت بۆ بەرپەرچدانەوەی موشەكە بالیستییەكانی ئێران.

هەرچەندە دەسەڵاتدارانی ئیسرائیل باسیان لەوە كردووە، تەقینەوەكە كۆنترۆڵ كراو بووە، بەڵام میدیاكانی ئیسرائیل گومانیان خستووەتە سەر روداوەكە، بەوپێیەی ئاگاداركردنەوەی پێشوەختە بۆ دانیشتوانی ناوچەكە نەبووە.

رۆژنامەی مەعاریفی ئیسرائیلی دەڵێت، پێدەچێت بەشێك لە راستییەكان لە خەڵك بشاردرێنەوەو ئەگەری زۆر هەیە لە كاتی گواستنەوەی تەقەمەنی یان كەرەستەی سەربازیدا كێشەیەك رویدابێت.

هەواڵگریی ناتۆ رایگەیاند، ئێران زۆربەی توانای موشەكیی خۆی پاراستووە.

میدیاكانی بەریتانیا لە زاری چەند سەرچاوەیەكەوە بڵاویانكردەوە، دەزگاكانی هەواڵگریی هاوپەیمانی باكوری ئەتڵەسی (ناتۆ) پێیان وایە، سەرەڕای هێرشەكانی ئەم دواییانە، ئێران هێشتا زۆربەی توانای موشەكیی خۆی پاراستووە.

بەپێی راپۆرتەكان، دەزگاكانی هەواڵگری هۆشدارییان داوە لەوەی كە ئێران هێشتا توانای دەستڕاگەیشتنی بە بەشە هەرە زۆرەكەی موشەكەكان و دامەزراوە ژێرزەمینییەكانی خۆی هەیە.هاوكات لە راپۆرتەكەدا هاتووە، بەپێی هەڵسەنگاندنەكانی هەواڵگریی ئەمریكا، 90%ی پێگەكان و دامەزراوە سەربازییەكانی تایبەت بە كۆگاكردنی موشەك لە ئێران، بە شێوەی بەشەكی یان بە تەواوی كەوتوونەتەوە گەڕ؛ ئەمەش واتە تاران دەتوانێت بۆ ماوەی چەندین مانگ بەردەوام بێت لە هەر ململانێیەك لەگەڵ  ئەمریكادا.

 

گەروی هورمز لە ژێر دەسەڵاتی هێزە چەكدارەكانی ئێراندا دەمێنێتەوە و بەپێی یاسا نێودەوڵەتییەكانیش ناتوانن باج بەسەر كەشتییەكاندا هورمز بسەپێنن.

میدیاكانی ئێران بڵاویانكردووەتەوە، لە سەرەتای جەنگەوە پاراستنی ئاسایشی گەروی هورمز لە ئەستۆی هێزە چەكدارەكاندایە و بەڕێوەبردنی ئەو گەروەش بە هەمیشەیی لەژێر دەستی ئێراندا دەبێت و ئەوەش زیانی ئابوری بە لایەنی بەرامبەر گەیاندووە بەهۆی تێپەڕنەبوونی كەشتییەكانیان بەو ناوچەیدا.

ئاماژە بەوەشكراوە، لە روانگەی یاسای نێودەوڵەتییەوە، ناتوانرێت لە قۆناغی دوای جەنگدا باج بەسەر كەشتییەكاندا بسەپێنرێت و بەڕێوەبردنی گەروی هورمزیش تەنها بە دابینكردنی خزمەتگوزارییەكان سنووردار دەبێت، كە ئەوەش لە باشترین رەوشدا دەكرێت لە نێوان یەك بۆ دوو ملیار دۆلار بۆ ئێران دابین بكات.

باس لەوەشكراوە، بەڕێوەبردنی گەروی هورمز لە رێگەی بیمەوە رواڵەتێكی تەواو مەدەنی دەبێت و وادەكات لەلایەن وڵاتانەوە پەسەندكراو بێت.

دەم پارتی دەڵێت، تا زنیدانیانی سیاسی و نەخۆش ئازاد نەكرێن، ئاشتی بەدی نایەت و حكومەتی توركیاش بڕیاری ئازادكردنی زیندانییەكان جێبەجێ‌ ناكات.

كۆمیسیۆنی یاسا و مافی مرۆڤی دەم پارتی لە ئەنقەرە، لە دووەم ساڵیادی دۆسێی كۆبانێدا لە راگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، دۆسێی كۆبانێ سیاسییە و داوای ئازادكردنی زیندانیانی سیاسی دەكەن، تائێستاش سەڵاحەدین دەمیرتاش و فیگەن یوكسەكداغ كە لەسەر ئەو دۆسێیە دەتگیركراون، ئازاد نەكراون، بەو شێوەیەش ئاشتی بەدی نایەت، چونكە تا زنیدانیانی سیاسی و نەخۆش ئازاد نەكرێن، ئاشتی بەدی نایەت.

جەختیشیكردووەتەوە، دەبێت هەركەس بەپێی پرۆسەكە مامەڵە بكات و بەرپرسیارێتی لە ئەستۆ بگرێت، دادگای مافەكانی مرۆڤی ئەوروپاش، بڕیاری ئازادكردنی زیندانیانی داوە، بەڵام تائێستا حكومەتی توركیا جێبەجێی نەكردوون.

لە ساڵی 2014 لێكۆڵینەوە لە دۆسێی كۆبانێ‌ دەستیپێكرد، بەڵام داخرا، جارێكی تر لە ساڵی 2020 لێكۆڵینەوە لە دۆسێكە دەستیپێكردەوە و تائێستاش هیچ بەرەوپێشچوونێك لەسەر بابەتە نییە.

مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران، ئەمڕۆ شەممە، دووپاتی کردەوە کە وڵاتەکەی بەردەوامە لە پابەندبوون بە رێبازی دیپلۆماسی و پەێڕەوکردنی چارەسەری ئاشتییانە، تەنانەت لەو بابەتانەشدا کە پەیوەندییان بە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوە هەیە.

پزیشکیان لە نامەیەکدا بۆ پاپای ڤاتیکان، رایگەیاندووە: ئێران هێشتا پابەندە بە دیپلۆماسی و چارەسەری ئاشتییانە، لەنێوانیشیاندا لەگەڵ ئەمریکادا.

سەرۆک کۆماری ئێران لە نامەکەیدا نووسیویەتی: سوپاسی هەڵوێستە ئەخلاقییەکانی ئێوە دەکەم سەبارەت بە دەستدرێژییەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران.

 ئاماژەی بەوەش کردووە کە: ئەو قسانەی ترەمپ دەربارەی وێرانکردنی شارستانییەتەکەمان و گەڕاندنەوەمان بۆ سەردەمی بەردین، لە وەهمی هێزی رەهاوە سەرچاوەی گرتووە کە بنمایەکەی لەسەر خۆبەزلزانین و لووتبەرزییە.

پزیشکیان هۆکاری ئاڵۆزییەکانی ناوچەکەی بۆ لایەنی بەرامبەر گەڕاندەوە و وتی: بوونی بنکە سەربازییەکانی ئەمریکا لە وڵاتانی کەنداو و بەکارهێنانیان بۆ دەستدرێژیکردنە سەر ئێمە، هێزەکانمانی ناچار کرد کە بەرژەوەندییەکانی دەستدرێژیکاران بکەنە ئامانج.

جەختیشی کردەوە: مێژوومان شایەتی ئەوە دەدات کە ئێمە چوار کاتێک نەبووینەتە هەڕەشە بۆ سەر سەروەری و یەکپارچەیی خاکی دراوسێکانمان، و هێشتاش خوازیاری باشترین پەیوەندین لەگەڵ سەرجەم دراوسێکانماندا بۆ ژیان لەناو ئاشتی، ئاسایش و خۆشگوزەرانیدا».

سەبارەت بە ئاسایشی دەریایی، سەرۆک کۆماری ئێران رونی کردەوە: ئاشکرایە کە دوای نەمانی دۆخی ناسەقامگیریی ئێستا، هاتوچۆی دەریایی لە گەرووی هورمزدا دەگەڕێتەوە بۆ دۆخی ئاسایی خۆی؛ ئێران میکانیزمی چاودێریی پرۆفیشناڵ لە چوارچێوەی یاسا نێودەوڵەتییەکاندا جێبەجێ دەکات لەپێناو بەهێزکردنی ڕێوشوێنە هێمنەکانی هاتوچۆی کەشتیوانی».

پزیشکیان لە بەشێکی تری نامەکەیدا ئاماژەی بە پرۆسەی سیاسی کرد و وتی: ئێران پێشوازی لە ناوبژیوانیی پاکستان کرد و بە راستگۆیی و پیشەییبوونەوە چووە ناو دانوستانەکانەوە، سەرەڕای خیانەتی ئەمریکا لە مێزی دانوستان، خۆڕاگریی ئێران لە بەرامبەر داواکارییە نایاساییەکانی حکومەتی ئەمریکادا، بەرگریکردنە لە یاسا نێودەوڵەتییەکان و بەها مرۆییەکان.

 هەروەها وتیشی کە چاوەڕوان دەکەن کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بە گرتنەبەری رێبازێکی واقیعی و دادپەروەرانە، رووبەڕووی سیاستە مەترسیدارەکانی ئەمریکا ببێتەوە.

لە کۆتاییدا، پزیشکیان پێزانینی حکومەت و گەلی ئێرانی بۆ رێبازی پاپا کە لەسەر بنەمای ئاشتییەکی دادپەروەرانەیە دەربڕی و جەختی کردەوە: ئێران لەگەڵ پاراستنی مافی رەوای خۆی لە بەرگریکردن، هەمیشە بە پابەندی گفتوگۆ و چارەسەرکردنی کێشەکان بە رێگەی ئاشتییانە دەمێنێتەوە».

عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران، رایگەیاند، وڵاتەکەی سەرەڕای ناسکی و لەرزۆکیی قۆناغی ئاگربەستەکە، پابەندە بە پاراستنی، ئەوەش لەپێناو رەخساندنی دەرفەت بۆ هەوڵە دیپلۆماسییەکان.

 ناوبراو ئاماژەی بەوە کرد، کە تاران تەنها لە کاتێکدا گرنگی بە پرۆسەی دانوستان دەدات کە لایەنی بەرانبەر جددی بێت و جەختیشی کردەوە، ئەوان هیچ جۆرە متمانەیەکیان بە ئەمریکییەکان نییە و ئەم بێمتمانەییەش بە کۆسپی سەرەکیی بەردەم سەرجەم هەوڵە دیپلۆماسییەکان دادەنێت.

عراقچی لە درێژەی لێدوانەکانیدا هۆشداری دا، کە لایەنێک هەیە دەیەوێت جارێکی تر واشنتن پەلکێشی ناو شەڕ بکات و هیوای خواست کە لە کۆتاییدا حیکمەت و عەقڵانییەت سەرکەوێت و رێگەی دیپلۆماسی بۆ گەیشتن بە چارەسەر بگیرێتەبەر.

وەزیری دەرەوەی ئێران ئاماژەی بەوەشکرد، هیچ چارەسەرێکی سەربازی بۆ پرسی ئێران بوونی نییە و وڵاتەکەی لەژێر هیچ جۆرە گوشار یان هەڕەشەیەکدا خۆی بەدەستەوە نادات.

عراقچی، ئەوەشیخستوەتەڕوو، کە دانوستانەکانی ئێستا بەهۆی نەبوونی متمانە و گەیشتنی نامەی دژ بەیەک لەلایەن ئەمریکییەکانەوە تووشی چەقبەستوویی بووە، بۆیە پێش گەیشتن بە هەر رێککەوتنێک لەگەڵ ئەمریکا، پێویستە هەموو شتەکان بە رونی و وردی دیاری بکرێن.

بڕیارە هەفتەی داهاتوو ڤلادیمیر پۆتین، سەرۆکی روسیا، سەردانێکی رەسمی بۆ چین ئەنجام بدات، ئەمەش لە کاتێکدایە ئەمڕۆ دۆناڵد ترەمپ کۆتایی بە سەردانە دوو رۆژەکەی ۆ ئەو وڵاتە هێنا.

بە گوێرەی میدیاکانی چین، سەردانی سەرۆکی روسیا، بۆ چین تەنها یەک رۆژ دەخایەنێت و بڕیارە 20ـی ئەم مانگە بگاتە پەکین.

 سەردانەکەی پوتن، دوای کۆبوونەوە مێژووییەکەی نێوان شی جین ‌پینگ، سەرۆکی چین و دۆناڵد ترەمپی سەرۆکی ئەمریکا لە پەکین دێت، کە تێیدا تاوتوێی چەندین دۆسیەی گرنگی وەک شەڕی ئێران، بازرگانی و پرسە جیۆپۆلەتیکییەکان کرابوو.

پێشتر کۆشکی کرملین رایگەیاندبوو، کە ئامادەکارییەکان بۆ سەردانی سەرۆکی روسیا بۆ چین کۆتاییان هاتووە و ئەم گەشتە لە "داهاتوویەکی زۆر نزیکدا" ئەنجام دەدرێت.

میدیاکان بە گرنگییەوە دەڕواننە ئەم سەردانەی پوتن، چونکە نیشاندەری هەوڵەکانی پەکینە بۆ بەڕێوەبردن و راگرتنی هاوسەنگی لە پەیوەندییە هاوتهریبەکانیدا لەگەڵ واشنتن و مۆسکۆدا.

 چاودێرانیش پێ پێیانوایە، ئەم جووڵە دیپلۆماسییە خێرایەی پوتن، ئاماژەیەکی رونە بۆ بەردەوامیی هەماهەنگییە نزیک و ستراتیژییەکانی نێوان مۆسکۆ و پەکین لە بەرانبەر گۆڕانکارییەکانی ناوچەکە و جیهاندا