جیهان
سەرۆکی شارەوانیی ھەرێمی دۆنێتسک لە باشووری خۆرھەڵاتی ئۆکراین، ڕایگەیاند، ژمارەی ئەو کەسانەی بەھۆی ھێرشە مووشەکییەکەی سەر وێستگەیەکی شەمەندەفەر، لە شاری "کراماتۆرسک" لە ھەرێمی دۆنێتسک کوژراون، بۆ ٥٠ کەس بەرزبووەتەوە و ١٠٠ کەسیش برینداربوون.
ھەرچەندە ئاشکرا نەبووە چی لایەنێک لە پشت ئەنجامدانی ھێرشەکەوەیە، بەڵام ڕووسیا و ئۆکراین یەکتری بە ئەنجامدانی ھێرشەکە تۆمەتبار دەکەن. لەو بارەیەوە ڤۆلۆدیمیر زیلینسیکی، سەرۆکی ئۆکراین لە میانی وتارێک لە بەردەم پەرلەمانی فنلەندا ڕایگەیاند، سوپای ڕووسیا ھێرشەکە مووشەکییەکەی ئەنجامداوە.
لە بەرامبەر تۆمەتەکانی ئۆکراین، وەزارەتی بەرگریی ڕووسیا ڕەتیکردەوە ھیچ ھێرشێکی کردبێتە سەر شاری "کراماتۆرسک" و ڕایگەیاند، تەنھا سوپای ئۆکراین ئەو جۆرە مووشەکە تەکتیکیانە بەکاردەھێنێت، کە ھێرشەکەی پێئەنجامدراوە.
جین ساکی وتەبێژی کۆشکی سپی ڕایگەیاند، لە داھاتوویەکی نزیکدا سزای نوێ بەسەر دامەزراوە داراییەکانی ڕووسیا و ئەو دامەزراوانەشدا دەسەپێنن کە سەر بە حکومەتی مۆسکۆن.
وتیشی، سزاکان بە ھەماھەنگی نێوان ئەمریکا و یەکێتی ئەوروپا و وڵاتانی گروپی حەوت بەسەر ڕووسیادا جێبەجێ دەکرێن و دەوڵەمەند و بەرپرسانی ئەو وڵاتەش دەگرنەوە.
بە پێی ڕۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵی ئەمریکیش، سزاکانی داھاتوو دوو کچەکەی پوتن و گەورەترین دامەزراوەی قەرزپێدەری ڕووسیاش دەگرنەوە کە بانکی سبێرە.
بۆریس جۆنسن سەرۆک وەزیرانی بەریتانیاش کوشتنی خەڵکی بوچای بە کۆمەڵکوژی ناو برد و جەختیشیکردەوە بەردەوام دەبن لە سزاکانیان بۆ سەر ڤلادیمیر پوتن و زیانگەیاندن بە وڵاتەکەی.
وەزارەتی دەرەوەی تونس لە ڕاگەیەنراوێکدا ئاماژەی بەوە کردووە، ھەر ھەوڵێک بۆ دەستوەردان لە سەروەری و خواستی گەل یان گومان دروستکردن لەسەر ڕێڕەوی دیموکراسی ڕەتدەکەنەوە.
ڕاشیگەیاندووە، وەزارەتی دەرەوەی تونس لەگەڵ وەزارەتی دەرەوەی تورکیا لەو بارەیەوە قسەی کردووە و باڵیۆزی تورکیاشی لە وڵاتەکەی بانگێشت کردووە.
کاردانەوەکانی تونس دوای ئەوە دێت، کە ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆکی تورکیا ڕەخنەی لە ھەڵوەشاندنەوەی پەرلەمانی تونس گرت و ڕایگەیاند، سەرۆکی تونس بەو ھەنگاوە، دیموکراسی شێواندووە و گورزیشی لە ئیرادەی گەلی تونس وەشاندووە.
بە ھەوڵی ئەمریکا، دەنگدان بۆ ھەڵپەساردنی ڕووسیا لە ئەنجومەنی مافی مرۆڤی نەتەوە یەکگرتووەکان لەسەر ئەنجامدانی تاوانی جەنگە لە شاری "بوچا"ی ئۆکراین بەڕێوەدەچێت، ئەو ھەنگاوەش پێویستی بە دەنگی زۆرینەی سێیەکی ئەندامانی کۆمەڵەی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکانە کە ١٩٣ ئەندام لە خۆدەگرێت.
نێردەی ڕووسیاش لە نەتەوە یەکگرتووەکان ھۆشداریداوە لەوەی ڕازی بوون بە ھەڵپەساردنیان لەو ئەنجومەنە لێکەوتەی زۆر خراپی دەبێت و پەیوەندییەکانی نێوان ڕووسیا و وڵاتانی ڕۆژئاوا ھێندەی تر ئاڵۆز دەکات.
"لاڤرۆڤ" لە چاوپێکەوتنێکدا وتی، وڵاتانی خۆرئاوا بە دروستکردنی پشێوی و باسکردن لە ئەنجامدانی تاوانی جەنگ لەلایەن روسیاوە لە شارۆچکەی "بوچا"، دەیانەوێت ئاستەنگ لە دانوستانەکانی نێوان مۆسکۆ و کیێڤ دروست بکەن، بە تایبەت کە لە ئێستادا پێشکەوتن لە دانوستانەکان بەدیھاتووە.
"لاڤرۆڤ" راشیگەیاند، مۆسکۆ سورە لەسەر داماڵینی چەک و پاککردنەوەی ئۆکراین لە نازییەکان و پاراستنی ئەوانەی بە روسی قسە دەکەن، بەڵام کیێڤ پێیوایە ئەوانە کێشە نین.
"دانا ستروڵ" جێگری وەزیری بەرگری ئەمریکا بۆ کاروباری خۆرھەڵاتی ناوەڕاست رایگەیاند، ئامانجی سەرەکییان لەناوبردنی داعشە و ئەوەش بەمنزیکانە بە دەست نایەت، بۆیە پابەند دەبن بە سیاسەت و ستراتیژییەتەکانیان بۆ مانەوەی ھێزەکانی ئەمریکا لە عێراق و سوریا.
ئەو لێپرسراوەی وەزارەتی بەرگری ئەمریکا وتیشی، ھێزەکانی ئەمریکا لە ناوچەکانی باکور و خۆرھەڵاتی سوریا دەمێننەوە و "واشنتۆن" ھەوڵدەدات پارێزگاری لە ھاوپەیمانییەکەی بکات لەگەڵ ھێزەکانی سوریای دیموکرات، جەختیشی کردەوە لەسەر گرنگی وەرگرتنەوەی تیرۆریستانی داعشی بیانی لەلایەن وڵاتەکانیانەوە.
پنتاگۆن: واشنتۆن دەیەوێت پارێزگاری لە ھاوپەیمانییەکەی بکات لەگەڵ ھەسەدە
وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی چین لە بەشێکی تری قسەکانیدا وتی ئەمریکا ئەگەر دەیەوێت چارەسەری ئاڵۆزیەکانی نێوان روسیا و ئۆکراین بکات دەبێت دوست لە سزاکان ھەڵگرێت و نەبێتە بەشێک لە کێشەکان .
"پێویستە لێپرسراوانی کۆشکی سپی واز لە ھەڕەشەکردن لە مۆسکۆ بھێنن و گفتووگۆکانی ئاشتی ڕوسیا و ئۆکرانی پێش بخەن" وتیشی ئەمریکا بە سەپاندنی سزاکانی ھەوڵ دەدات سوود لەو ئاژاوەیە وەربگرێت.
گابرێڵ ئەتال وتەبێژی حکومەتی فەرەنسا ڕایگەیاند ئیمانیۆڵ ماکرۆن سەرۆکی فەرەنسا لە پەیوەندییەکی تەلەفونیدا لەگەڵ ڤلادمێر پۆتن سەرۆکی روسیا باسی لە دواین پەرەسەندنەکانی جەنگی ئۆکراین کردووە .
ھەروەھا ئاماژەی بەوەشکردووە ئیمانیۆڵ ماکرۆن پێشنیارزی گەیاندنی ھاوکاری بۆ شاری ماریۆپۆڵی داوە بە پۆتن و چاوەڕوانی رەزامەندی ڕوسیان بۆ ئەوەی ھاوکاری مرۆی بگەیەننە ئۆکراین و بە تایبەتی شاری ماریۆپوڵ.
وتیشی لە دوای وەرگرتنی رەزامەندی لە روسیا، فەرەنسا ھاوکارییەکان دەگەیەنێتە ئۆکراین.
دیمیتری بیسکۆڤ وتەبێژی کۆشی سەرۆکایەتی روسیا کرملن لە میانەی چاوپێکەتنێکیدا لەگەل کەناڵی ئێڵ سی ئای فەرەنسی ئاماژەی بەوەکردووە لەسەر فەرمانی ڤلادیمێر پۆتن سەرۆکی روسیا بەشێک لە ھەزەکانی روسیا لە نزیک کیێڤی پایتەخت کشاونەتەوە، ئەوەش وەک ئاماژەیەک بۆ نیازپاکی روسیا لەگەڵ ئۆکراین .
ھەرەوەھا بیسکۆڤ ئاماژەی بەوەشکردووە روسیا ئامادەیە ھەموو ئەو خاڵانە جێبەجێ بکات کە لە دانوستانەکاندا لەسەری ڕێکەوتن بۆ ئەوەی بیسەلمێنین نیازی داگیرکردنمان نیە .
وەزارەتی دەرەوەی ئەڵمانیا، ٤٠ دیپلۆماتکاری ڕووسیی لە باڵیۆزخانەی ڕووسیا لە بەرلین ئاگادارکردووەتەوە، کە ئەڵمانیا بەجێبھێڵن، بە ھەمان شێوە فەڕەنساش ٣٠ دیپلۆماتکاری ڕووسیی لە پاریس دەردەکات.
ھەر لە چوارچێوەی دەرکردنی دیپلۆماتکارانی ڕووسیا، حکومەتی ئیتاڵیا بە ھەماھەنگی لەگەڵ حکومەتەکانی ئەڵمانیا و فەڕەنسا، پلانی ھەیە بۆ دەرکردنی دەیان دیپلۆماتکاری مۆسکۆ لە وڵاتەکەی.
دەرکردنی ئەو دیپلۆماتکارە ڕووسییانە، لە چوارچێوەی سزاکانی وڵاتانی ئەوروپایە دژی ڕووسیا بەھۆی ھێرشی ئەو وڵاتە بۆ سەر ئۆکراین.
سەرۆکایەتی ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی ڕایگەیاند، ئەمڕۆ ئەنجومەنەکە کۆبوونەوەیەکی تایبەت بە ڕەوشی "ئۆکراین" دەکات و "ئەنتۆنیۆ گۆتێرێس" سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان بەشدار دەبێت، "ڤۆلۆدیمیر زیلینسکی"ش لە ڕێی ڤیدیۆوە وتەیەک پێشکەش دەکات و چاوەڕوان دەکرێت ڕەوشی "بوچا" بخاتەڕوو. "زیلینسکی" لە ڤیدیۆیەکی تۆمارکراویشدا ڕایگەیاند، ڕووسیا ھەوڵی شاردنەوەی تاوانەکانی دەدات.
"بایدن" لە کاتی گەڕانەوەی بۆ واشنتۆن بە ڕۆژنامەنووسانی ڕاگەیاند، دەیەوێت سزای زیاتر بەسەر ڕووسیادا بسەپێنێت.
"پوتن"یشی بە تاوانباری جەنگ وەسفکرد و وتی، داوای دادگاییەکی تایبەت بە تاوانەکانی جەنگ دەکات، بە تایبەتی کە کۆمەڵی نێودەوڵەتی توڕەن لەسەر ئەو کۆمەڵکوژییەی لە شاری "بوچا"ی "ئۆکراین" ڕوویداوە.
"بایدن" ڕاشتگەیاند، کە ھیچ بەڵگەیەکی ڕوون نییە لەسەر کشانەوەی ھێزەکانی ڕووسیا لە چەند ناوچەیەکی ئۆکراین.
لە دوای ھێرشی ڕووسیا بۆ سەر ئۆکراین لە ٢٤ی مانگی شوباتی ئەمساڵ، ئەمریکا و وڵاتانی ڕۆژئاوا چەند پاکێجێکی سزایان بەسەر کەرتەکانی بانکی و بازرگانی و وزەی ڕووسیادا سەپاند.
لیندا تۆماس گرینفێڵد نوێنەری ھەمیشەیی ئەمریکا لە نەتەوە یەکگرتووەکان ڕایگەیاند، جۆو بایدن سەرۆکی ئەمریکا پێی وایە بوونی ڕووسیا لە ئەنجومەنی مافەکانی مرۆڤ لە نەتەوە یەکگرتووەکان، جێگەی گاڵتەجاڕی و پێکەنینە و لەسەر فەرمانی سەرۆکی ئەمریکا، ھەوڵی دەرکردنی ڕووسیا لە ئەنجومەنەکە دەدەن.
وتیشی، ئەو پەیامەیان ئاڕاستەی ھەموو ئەندامانی ئەنجومەنی مافی مرۆڤ دەکەن، کە کاتی ئەوەیە ئازایانە بوەستنەوە، ئەوەش بەھۆی ئەو وێرانکارییانەی لە شاری بوچای ئۆکراین بینران.
دەرکردنی ھەر ئەندامێک لە ئەنجومەنی مافی مرۆڤی نەتەوە یەکگرتووەکان، پێویستی بە دەنگی بەڵێی یەک لەسەر سێی ئەندامانی ئەنجومەنەکەیە و ئەگەری ھەیە ئەم ھەفتەیە بخرێتە دەنگدانەوە.
.jpg&w=2048&q=75)
کیم یۆ جۆنگ، خوشکی سەرۆکی کۆریای باکوور و جێگری بەڕێوەبەری کۆمیتەی ناوەندی پارتی کرێکارانی ئەو وڵاتە، ڕایگەیاند، ئەگەر لەگەڵ کۆریای باشوور بکەونە ڕووبەڕووبوونەوەی سەربازییەوە، ھێزە ئەتۆمییەکانی کۆریای باکوور بە ئەرکەکانی خۆیان ھەڵدەستن، ئەوەش وەک ئاماژەیەک بۆ بەکارھێنانی چەکی ئەتۆمیی لە دژی کۆریای باشوور.
چاودێرانیش دەڵێن ئەگەری بەریەککەوتنی ھەردوو کۆریا، ھەمیشە ئەگەرێکی چاوەڕوانکراوە، سەرەتای ئەم مانگەش وەزارەتی بەرگریی کۆریای باشوور بڵاویکردەوە، مووشەکی بەھێزیان ھەیە کە بە خێرایی توانای پێکھانی ھەر ئامانجێکی لە کۆریای باکوور ھەیە.