زیلینیسکی رایگەیاند، پێشنیار دەکەن بۆ روسیا، ئۆکرانیە دەستگیرکراوەکان ئازاد بکەن و لە بەرامبەریشدا ئۆکراین ئامادەیە ڤیکتۆر میدڤیدشۆکی ملیاردلێری ئۆکرانی کە کەسایەتیەکەی نزیکە لە سەرۆکی روسیاوە، رادەستی مۆسکۆ بکات .

 

وەزارەتی ناوخۆی ئۆکراین بڵاویکردەوە ، تا ئێستا ٧٢٠ کەس لە شارۆچکەی بوچای نزیک کیێڤی پایتەخت کوژراون و ٢٠٠ کەسیش بێسەروشوێنن ، ئەوە لەکاتێکدا پێشتر دەوترا ئاماری کوژراوان لەو شارۆچکەیە ٣٠٠ کەسە.

لێپرسراوانی شارۆچکەکەش رایانگەیاندووە، پێدەچێت ئامارەکان زیاتر ببن، بەڵام وەزارەتی بەرگری روسیا بەردەوام رەتیدەکاتەوە کە سوپاکەی ھێرشی بۆ سەر مەدەنییەکانی ئەو شارۆچکەیە ئەنجامدابێت.
لەلایەکی ترەوە لێپرسراوانی روسیا رایانگەیاندووە، ھەزار سەربازی ئۆکرانی لە ماریۆپۆل خۆیان رادەستی ھێزەکانی روسیا کردووە.

ھاوکارییەکانی ئەمریکا لەکاتێکدایە، سوپای ئۆکراین لە شەڕێکی سەختدایە لەگەڵ سوپای ڕووسیا بەتایبەتی لە باشووری ڕۆژھەڵاتی ھەرێمی دۆنباس و ناوچەکانی دەوروبەری کیێڤ.

بەپرسانی ناتۆ دەڵێن لەسەر داواکاری ئۆکراین، وڵاتانی ڕۆژئاوا دەیانەوێت چەکی قورسی وەک تانک و تۆپھاوێژ پێشکەش بە ئۆکراین بکەن.

ھەفتەی ڕابردوو لە کۆبوونەوەیەکدا وەزیرانی دەرەوەی ناتۆ لەبارەی ناردنی فڕۆکەی جەنگی بۆ ئۆکراین قسەیان کرد، و بە وتەی سەرچاوەیەک کە ئامادەی کۆبوونەوەکە بووە ھەوڵێک ھەیە کە دەکرێت ببێتە خاڵی وەرچەرخان لەبارەی جۆری ئەو چەکانەی کە پێشکەش بە ئۆکراین دەکرێن.

ئەمڕۆ سەرۆکی ئۆکراین ڤۆلۆدیمێر زێلێنسکی لە لێدوانێکدا ڕایگەیاند "دەبێت ئازادی باشتر لە ستەمکاری پڕچەک بکرێت. وڵاتانی ڕۆژئاوا ھەموو شتێکیان ھەیە بۆ بەدیھێنانی ئەمە."

١٤ سیناتۆری کۆمارییەکان لە ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا، نامەیەکیان ئاڕاستەی جۆو بایدن سەرۆکی وڵاتەکەیان کرد و ئاماژەیان بەوەکرد، سوپای پاسدارانی ئێران بەرپرسیارە لە کوشتنی لانی کەم ٦٠٠ سەربازی ئەمریکی لە عێراق و لە ڕێگەی پڕچەککردنی گرووپە میلیشیاکانەوە، و بە مەبەست ھێرشی کردووەتە سەر ھێزەکانی ئەمریکا.

ئاماژەیان بەوەشکرد، سوپای پاسداران تا ئێستاش بەردەوامە لە ھەوڵەکانی بۆ کوشتنی بەرپرسانی ئەمریکی لە خاکی ئەمریکا، لەوان پلاندانان بۆ تیرۆرکردنی "مایک پۆمپیۆ" وەزیری پێشووی دەرەوەی ئەمریکا، ھۆشداریشیان بە بایدندا و ڕایانگەیاند، لابردنی سوپای پاسداران لە لیستی تیرۆر نەک ھەر ھەڵەیەکی گەورەیە، بەڵکو ناپاکییە لە ھاوبەش و ھاوپەیمانەکانی ئەمریکا لە ناوچەکە، بە تایبەت لە ئیسڕائیل و وڵاتانی کەنداو.

مانگی ڕابردوو، ئەمریکا لە ڕێگەی وڵاتانی ئەوروپاوە، ئەو پەیامەی بۆ ئێران ناردووە، کە ئامادەیە بۆ سڕینەوەی ناوی سوپای پاسداران لە لیستی تیرۆر، بەو مەرجەی ئێران گرژییەکانی لەگەڵ ئیسڕائیل و ھەوڵەکانی بۆ ناسەقامگیرکردنی ناوچەکە کەمبکاتەوە.

تەقینەوەکە بەرەبەیانی ئەمڕۆ لە کۆگایەکی کۆنی چەک و تەقەمەنی لە شارۆچکەی "بەنعەفول" لە قەزای "سەیدا" لە باشوری لوبنان ڕوویداوە، دەنگی تەقینەوەکە لە دووری ٥ کیلۆمەترەوە بیستراوە و زیانی بە بیناکە و شوێنەکانی دەوروبەریشی گەیاندووە.

میدیاکانی لوبنانیش ڕایانگەیاندووە، بەھۆی تەقینەوەکە کەسێک کوژراوە کە کوڕی سەرۆکی شارەوانی شارۆچکەکەیە و سەر بە بزووتنەوەی "ئەمەل"ە کە لەلایەن "نەبی بەری" سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەرانی لوبنان سەرۆکایەتی دەکرێت، ھەروەھا ٧ کەسی تر برینداربوون و باری تەندروستی ٤یان مەترسیدارە.  

"زیلینسکی" بە سەرکردەکانی جیھانی ڕاگەیاند، ئەگەری بەکارھێنانی چەکی کیمیایی لەلایەن ڕووسیاوە ھەیە، ئەگەر پاکێجی نوێی سزاکانیش کە وڵاتانی ڕۆژئاوا دژی ڕووسیا ئامادەی دەکەن کەرتی نەوت نەگرێتەوە، ھیچ سودی نابێت بۆ ڕاگرتنی جەنگ.

نیگەرانیشی دەربڕی لەوەی چەکی پێویستیان لەلایەن وڵاتەوە بەدەست نەگەیشتووە، ئەگەر نا دەیانتوانی شاری "ماریۆپوڵ" لە داگیرکەران ڕزگار بکەنەوە. 

بە وتەی چەند سەرچاوەیەک لە بەشی ئاگرکوژێنەوەی شاری نیو یۆرک، ١٣ کەس لە ڕووداوەکەدا بریندار بوون و گەیەنراوەنەتە نەخۆشخانە، بەڵام تاوەکو ئێستا ھۆکاری تەقەکردنەکە نەزانراوە.

پاش ئەوەی لە شوێنی ڕووداوەکەدا دوکەڵ بەدیکراوە، تیمەکانی ئاگرکوژێنەوە گەیشتوونەتە شوێنەکە و چەند بۆمبێکی نەتەقیویان لە شوێنی ڕووداوەکە بەدیکردووە.

ڕووداوەکە لە وێستگەیەکی شەمەندەفەر بووە و لە ڤیدیۆی ساتی ھێرشەکەدا دەردەکەوێت کە دوکەڵ لەنێو یەکێک لە شەمەندەفەرەکانی وێستگەکە بەرزدەبێتەوە و ژمارەیەکی زۆر ھاوڵاتی ڕا دەکەن.

دوای جیاکردنەوەی ٩٩%ی دەنگەکانی خولی یەکەمی ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی فەڕەنسا، "ماکرۆن" ٢٧.٦% و "لوپێن" ٢٣.٤%ی دەنگەکانیان بەدەستھێنا و لە ٢٤ی ئەم مانگەشدا لە خولی دووەمی ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی رکابەری دەکەن بۆ وەرگرتنی کورسی دەسەڵات، "ژان لوک میلانشون" کاندیدی چەپی رادیکاڵیش لە پلەی سێیەمدا بووە و ٢١.٩%ی دەنگەکانی بەدەستھێناوە.   

لە دوای راگەیاندنی ئەو ئەنجامانە، کاندیدانی راستڕەو و شیوعی و سۆسیالیست و پارتی سەوز پشتیوانیان بۆ "ماکرۆن" لە خولی دووەمدا دەردەبڕن و داوایان لە لایەنگرانیان کردووە دەنگی پێبدەن، کە ئەو لایەنانە نزیکەی ١٥%ی دەنگەکانی خولی یەکەمی ھەڵبژاردنەکەیان پێکھێناوە.

سەعید خەتیب زادە وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران لە کۆنفڕانسی رۆژنامەوانی ھەفتانەیدا رایگەیاند، دڵنیا نین لە دانوستانەکانی ڤییەننا دەگەنە رێککەوتن یاخود نا، چونکە تا ئێستا ئەمریکای ئیرادەی پێویستی بۆ گەیشتن بە رێککەوتن پیشان نەداوە، وتیشی، ئەگەر ھێڵە سورەکانیان پشتگوێ بخستایە، چەند مانگێک پێش ئێستا دەگەیشتنە رێککەوتن، بەڵام ھەرگیز ئەو کارە ناکەن و بە پێداگری لەسەر ھێڵە سورەکان بەردەوام دەبن لە دانوستان.

وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران راشیگەیاند، زیاتر لە یەک بابەت لە نێوان واشنتۆن و تاران ماوە، یەکلاببنەوە و ھێشتا ھیچ دەقێکی دیاریکراو نییە کە بتوانن لەبارەیەوە لێدوان بدەن.

کۆمپانیای "ھێنلی ئاند پارتنەرز" بڵاویکردەوە، لە لیستی چارەکی دووەمی ساڵی ٢٠٢٢ بۆ بەھێزترین پاسپۆرتەکانی جیھان، ئۆکراین پلەیەک ھاتۆتە پێشەوە و لە پلەی ٣٤دایە، ھاووڵاتیانی ئەو وڵاتەش بۆیان ھەیە بەبێ ڤیزا گەشت بۆ ١٤٣ وڵات بکەن، بەڵام روسیا چوار پلە پاشەکشەی کردووە و لە پلەی ٤٩دایە و روسییەکان دەتوانن گەشت بۆ ١١٧ وڵات بکەن بەبێ ڤیزا.

ئەو کۆمپانیایە کە بارەگاکەی لە لەندەنە رایگەیاندووە، لە سەرەتای دەستپێکردنی جەنگی روسیاوە بۆ سەر ئۆکراین، کایەی ئاسمانی زۆرینەی وڵاتان بەڕووی مۆسکۆ داخراوە و سنورەکانیش بەڕووی پەنابەرە ئۆکراینییەکان کراوەتەوە، چەندین وڵاتیش ڤیزا بە ھاووڵاتی روسی نادەن، بەوەش خواست لەسەر پاسپۆرتی روسی کەمبۆتەوە. 

ئەمڕۆ کارڵ نیھامەر راوێژکاری باڵای نەمسا سەردانی مۆسکۆ دەکات و لەگەڵ ڤلادیمیر پوتن سەرۆکی روسیا رەوشی ئۆکراین و ھەوڵەکان بۆ راگەیاندنی ئاگربەست لەو وڵاتە تاوتوێ دەکەن، ئەوەش بۆ یەکەمجارە دوای سەرھەڵدانی شەڕی ئۆکراین، سەرکردەیەکی ئەوروپا لەگەڵ پوتن کۆدەبێتەوە.

راوێژکاری نەمسا دەیەوێت لە نێوان روسیا و ئۆکراین رۆڵی نێوەندگیر بگێڕێت و رۆژی شەممەش لەگەڵ ڤۆلۆدیمیر زیلیسنکی سەرۆکی ئۆکراین لە کیێڤ کۆبووەوە.

لە شاری "فرانکفۆرت" نزیکەی ٨٠٠ رەوەندی روسی خۆپیشاندانیان بۆ پشتیوانی لە وڵاتەکەیان رێکخست و ئاڵای روسیایان بەرز کردەوە، لە شاری "ھانۆڤەر"یش خۆپیشاندانی پشتیوانی و ناڕەزایی بەرمبەر روسیا بەڕێوەچوو، بە شێوەیەک ٣٥٠ ئۆتۆمبێل بۆ پشتیوانی روسیا رێگەکانیان گرت و ٣ ھەزار و ٥٠٠ کەسی تریش بۆ پشتیوانی لە ئۆکراین رژانە سەر شەقامەکانی ئەو شارە و ژمارەیەکی زۆر ھێزی ئەمنیش بڵاوکرابوونەوە.

لە بەرامبەردا، "ئەندریە میلنیک" باڵیۆزی ئۆکراین لە ئەڵمانیا رایگەیاند، رێگەپێدان لەلایەن لێپرسراوانی ئەڵمانیاوە بۆ رێکخستنی ئەو خۆپیشاندانانە شەرمەزارییە و ئاماژەیەکە بۆ شکستی سیاسەتی حکومەتی بەرلین بەرامبەر مۆسکۆ، کە ھەر لەسەرەتاوە دوو دڵییان پێوە دیار بووە.

لە ئەڵمانیا نزیکەی یەک ملیۆن و ٢٠٠ ھەزار روسی و ٣٢٥ ھەزار ئۆکراینی دەژین، لە سەرەتای جەنگیشەوە لانی کەم ٣١٦ ھەزار پەنابەری تری ئۆکراینی گەیشتوونەتە ئەڵمانیا. 

ئێرینا ڤێرشچوک، جێگری سەرۆک وەزیرانی ئۆکراین، رایگەیاند، ١٢ سەرباز و ١٤ ھاووڵاتیی ئۆکراینی کە نۆ کەسیان ژنن، بە دیل بە دیل و ئاڵوگۆڕی دەستگیرکراوەکان، لە لایەن روسیاوە ئازادکراون، لای خۆشیەوە، حکوومەتی روسیا، ئازادکردنی ١٤ دەریاوانی روسی راگەیاند، کە لە کەشتی "ئازۆف کۆنکۆد"ی مەدەنیدا بوون و لەسەرەتای ھێرشی روسیا بۆ سەر بەندەری ماریۆپوڵ لە لایەن سوپای ئۆکراینەوە دەستگیرکرا بوون.

ئەوە دووەمین پڕۆسەی ئاڵوگۆڕی دیلەکانە لە نێوان روسیا و ئۆکراین ئەنجامبدرێت، کاتێک سەرەتای ئەممانگە، سەرۆکایەتیی ئۆکراین رایگەیاند، ٨٦ سەربازی ئۆکراینی بەرامبەر ئازادکردنی ژمارەیەک روسیی ئازادکراون. 

میدیاکانی سوریا رایانگەیاندووە، بۆردوومانەکەی ئیسرائیل لە باکوری لوبنانەوە ئاڕاستە کراوە و ناوچەی "مەسایف"ی ریفی حەمای لە ناوەڕاستی سوریا کردۆتە ئامانج و بەرگری ئاسمانی سوریاش چەند مووشەکێکی خستۆتە خوارەوە.

روانگەی سوریاش بۆ مافەکانی مرۆڤ بڵاویکردەوە، لەو ناوچەیەی بۆردوومان کراوە دەنگی چەندین تەقینەوە بیستراوە، راشیگەیاند، سوپای پاسداران و حزبوڵای لوبنان لەو ناوچەیە بوونیان ھەیە و ھیچ زانیارییەکیش سەبارەت بە زیانی گیانی ئەو بۆردوومانە نەخراوەتەڕوو.  

"زیلینسکی" لە گرتەیەکی ڤیدیۆییدا رایگەیاند، دوژمنکاری روسیا تەنھا بۆ سەر ئۆکراین نییە بەڵکو بۆ لەناوبردنی ژیان و ئازادییانە، وتیشی روسیا دەیەوێت پڕۆژەی ئەوروپی بکاتە ئامانج. 

"زیلینسکی  باسی لەوەشکرد، کە وڵاتان ھەموو کار دەکەن بۆ راگرتنی جەنگ و و گەڕانەوەی ئاشتی بە زووترین کات. 

کەمێک پێش ئێستا و سەعات ٩:٠٠ بنکەکانی دەنگدان لە فەڕەنسا بۆ خولی یەکەمی ھەڵبژاردنی سەرۆکێکی نوێ، داخران و بەپێی ئەنجامە بەراییەکان، ئیمانوێل ماکرۆن ٢٨.٨%ی دەنگەکان، مارین لۆپێن ٢٣.٣%ی دەنگەکان و ژۆن مێلونشۆنیش ٢٠.١%ی دەنگەکانیان بەدەستھێناوە.

تاوەکو سەعات ٥ی پاش نیوەڕۆ، ڕێژەی بەشداریکردنی دەنگدەران لە ھەڵبژاردنەکەدا سەدا ٦٥ بوو، لەکاتێکدا لە ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی فەڕەنسا لە ساڵی ٢٠١٧ سەدا ٦٩ بوو.

ژمارەی کاندیدەکان بۆ سەرۆکایەتی فەڕەنسا ١٢ کاندیدە و بۆ ھەڵبژاردنی ئەمساڵ لە کۆی ٦٧ ملیۆن دانیشتوی فڕەنسا، ٤٨ ملیۆن و ٧٠٠ ھەزار سەروی تەمەن ١٨ ساڵ مافی دەنگدانیان ھەیە.

بڕیارە پاش کەمێکی دیکە ئیمانوێل ماکرۆن گوتارێک پێشکەش بکات لەبارەی ئەنجامە بەراییەکان و بەدەستھێنانی ٢٨.٨%ی دەنگەکان قسە بکات.

سەرۆکی فەڕەنسا چەندین دەسەڵاتی فراوانی ھەیە، چەند دەسەڵاتێکیشی لەگەڵ سەرۆک وەزیران لە بوارەکانی بەرگری و دیبلۆماسی ھاوبەشی پێکراون، لە گرنگترین ئەو دەسەڵاتانەشی پێیدراوە، تەنھا خۆی دەتوانێت بڕیاری بەکارھێنانی ھێزی ئەتۆمی بدات، بەڵام بڕیاری راگەیاندنی جەنگ بە دەست پەرلەمانە.