دۆناڵد ترمپ راگەیاند، ئێران بوەتە هێزێکی دەسەڵاتدار و ستەمکرا لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، سەرەڕای ئەوەی بە تەواوەتی لە روی سەربازییەوە تێکیانشکاندون و هێزە دەریایی و ئاسمانییەکانی ئەو وڵاتەیان لەناو بردووە. 

دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا  ئاماژەی بەوەش کرد، ئێستا توانای ئێرانییەکان بۆ بەرهەمهێنانی موشەک و درۆن زۆر کەمی کردووە و بەهۆی لەناوبردنی سەرکردایەتییانەوە، لە ئێستادا کەس نازانێت کێ رێبەرایەتی ئێران دەکات.

 سەرۆکی ئەمریکا باسیلەوەشکردوە، لە روی ئابوورییەوە ئێران لە رەوشێکی خراپدایە و رێژەی هەڵئاوسان گەیشتووەتە 300٪ و تەنانەت موچەی سوپاکەشیان نادەن.

دۆناڵذ ترەمپ دەڵێت؛ ئەگەر ئێران چەکی ئەتۆمی هەبوایە، بەرانبەر ئیسرائیل و تەواوی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەکاری دەهێنا.

لە ماوەی كەمتر لە دە ساڵدا قەبارەی قەرزی گشتیی ئەمریكا دوو هێندە زیادی كردووە و بۆ یەكەمجار لە مێژوودا 40 تریلیۆن دۆلاری تێپەڕاند.

وەزارەتی گەنجینەی ئەمریكا ئاشكرای كرد، كۆی قەرزی گشتیی وڵاتەكە گەیشتووەتە 40 تریلیۆن و 47 ملیار دۆلار و بەپێی ئامارەكان قەرزی گشتیی ئەمریكا لە كەمتر لەماوەی دە ساڵدا زیاتر لە دوو هێندە بوو زیادیكردووە.

رونیشیكردوەتەوە، نزیكەی یەك لەسەر سێی قەرزەكەی ئێستای ئەمریكا لە سەردەمی پەتای كۆرۆنادا بووە و بەشێكی تریشی بەهۆی كەمبوونەوەی داهاتەوە بووە كە دۆناڵد ترەمپ بڕیاری لێخۆشبوونی باجی داوە.

شارەزایان و چاودێرانی بودجە لە ئەمریكا هۆشداری توند دەدەن و رایدەگەیەنن زۆربوونی قەرزەكە كاریگەریی ڕاستەوخۆی لەسەر هەڵاوسان و بژێویی هاووڵاتییان لە ئەمریكا دەبێت.

 

چین دیزاینی فڕۆکەیەکی سەرنشینهەڵگری نوێی ئاشکراکرد، کە شێوەکەی لە بۆمبهاوێژی B-2ـی ئەمریکی دەچێت و توانای هەڵگرتنی زیاتر لە 800 سەرنشینی هەیە.

سەنتەری توێژینەوە و پەرەپێدانی داینامیکی هەوای چین دیزاینی فڕۆکەیەکی سەرنشینهەڵگری جۆری "باڵی فڕیو"ـی ئاشکرا کرد، کە شێوەکەی لە بۆمبهاوێژی ستراتیژیی  B-2 Spiritـی ئەمریکی دەچێت و توانای هەڵگرتنی زیاتر لە 800 سەرنشینی هەیە.

بەپێی راپۆرتێکی رۆژنامەی سۆس چاینا مۆڕنینگ پۆست، فڕۆکەکە بە تەواوی بۆ مەبەستی مەدەنی دیزاین کراوە، جیاواز لە فڕۆکە نەریتییەکان، ئەم دیزاینە لاشە، باڵ و کلکی لێک جیا نەکراوەتەوە، بەڵکو هەمووی لە چوارچێوەی یەک پەیکەری پان و یەکگرتوودا کۆکراوەتەوە، ئەمەش بەرهەمداریی داینامیکی هەوا باشتر دەکات و رووبەری ناوەوەی فڕۆکەکە بە شێوەیەکی بە بەرچاو زیاتر دەکات.

تایبەتمەندی و قەبارەی فڕۆکەکە؛

قەبارەی فڕۆکەکە درێژییەکەی 43 مەتر و پانییەکەی 85 مەترە، هەروەها پانایی باڵەکانی 1.6 بەرانبەری بۆمبهاوێژی  B-2ی ئەمریکییە.

فڕۆکەکە دەتوانێت زیاتر لە 800 سەرنشین هەڵگرێت، کە نزیکەی 250 سەرنشین لە فڕۆکەی ئەیربەس A380 زیاترە.

تایبەتمەندییە تەکنیکییەکانی ئەم فڕۆکەیە لەوەدایە رووبەری باڵەکانی 1395 مەتر چوارگۆشەیە و خێراییەکەی دەگاتە 0.8 ماخ، کە دەکاتە 980 کیلۆمەتر لە سەعاتێکدا.

تیمەکەی دیزاینەکە ئاماژەیان بەوەکردووە ئەم پڕۆژەیە هێشتا نەبووەتە فڕۆکەیەکی ئامادە بۆ بەرهەمهێنانی بازرگانی، بەڵکو تەنها وەک مۆدێلێکی توێژینەوە لە تاقیگەکانی فڕین و بەرگەهەوادا بەکاردێت.

ئەم هەنگاوەش بەشێکە لە بەرنامەی بەرفراوانی چین بۆ پەرەپێدانی پیشەسازیی فڕۆکەوانیی مەدەنی، کە هاوکات کار لەسەر پڕۆژەکانی وەک C929 بۆ گەشتی دوورومەودا و فڕۆکەی C949ی سەروو خێرایی دەنگ دەکات، کە چاوەڕوان دەکرێت لە ساڵی 2030 یەکەم تاقیکردنەوە و فڕینی ئەو فڕۆکانە ئەنجام بدرێت.

ماڵپەڕێكی ئەمریكی ئاشكرایدەكات، بە ئامانجی بەهێزكردنەوەی توانای بەرگری ئێران، روسیا لە رێگەی دەریای قەزوێنەوە كەرەستەی بەرگری و پارچەی درۆن رەوانەی تاران دەكات.

كەناڵی ئێن بی سی نیوز لە چەند سەرچاوەیەكی هەواڵگرییەوە ئاشكرایكردووە، شیكردنەوەی وێنە مانگە دەستكردەكان دەریانخستووە كە زیاتر لە 20 كەشتی روسی باری سەربازییان گەیاندووەتە بەندەری ئەمیر ئابادی ئێران.

ئاماژەی بەوەش كردووە، ئەم بارانە كەرەستەی درۆن و ماددەی تی ئێن تی لەخۆدەگرن كە بۆ دروستكردنی كڵاوەی موشەكی بالیستی بەكاردێن. 

دەشڵێت، واشنتۆن پێشتر سزای بەسەر كۆمپانیای گواستنەوەی ئەو كەشتییانەدا سەپاندووە كە بۆ رێگریكردن لە چاودێرییەكان، سیستمی ناسینەوەی ئۆتۆماتیكی لەناو دەریا دەكوژێننەوە تاوەكو وڵاتانی تر هەستی پێ نەكەن.

 

 

وەزارەتی جەنگی ئەمریکا (پێنتاگۆن)، ئەمڕۆ پێنجشەممە، رایگەیاند، لە شەڕی دژی ئێراندا 18سەربازی ئەمریکی کوژراون و 757ی تریش بریندار بوون.

بەپێی راگەیەندراوێکی وەزارەتەکە: بنکەدراوەی شەڕ لە پێنتاگۆن تۆمارکردنی زیاتر لە 50 برینداری تریش نیشان داوە، بەمەش کۆی گشتیی برینداران لە دەستپێکی ئۆپراسیۆنەکانەوە لە 28ی شوباتدا گەیشتووەتە 757کەس"

وەزارەتەکە مانگی رابردوو بڕگەیەکی نوێی بە ناوی "ئۆپراسیۆنەکانی دەرەوە" هێنابووە ئاراوە بۆ تۆمارکردنی قوربانی و بریندارانی ئەو ئۆپراسیۆنانەی لە 7ی تەمووزەوە دەستیان پێکردووە، بێ ئەوەی وردەکاریی زیاتر لەسەر سروشتی ئەم ئۆپراسیۆنانە یان شوێنی برینداربوونەکان بدات.

ئەم بەروارە هاوکاتە لەگەڵ ئاگادارکردنەوەی کۆنگرێس لەلایەن ئیدارەی سەرۆک دۆناڵد ترەمپەوە سەبارەت بە دەستپێکردنی ململانێیەکی نوێ لەگەڵ ئێراندا بەپێی یاسای دەسەڵاتەکانی شەڕ.

ئەم ئامارانە دوای ئاراستەکردنی رەخنە دێن لە پێنتاگۆن بەهۆی سڕینەوەی کاتیی چوار حاڵەتی گیانلەدەستدان و دەیان بریندار لە بنکەدراوەکەدا پێش گەڕاندنەوەیان، کە وەزارەتەکە هۆکاری گۆڕانکارییەکانی بۆ "پەککەوتنی کاتیی بنکەدراوەکان" گەڕاندەوە.

کۆریای باشور هەڵسەنگاندنێکی نوێی بۆ ژمارەی چەکە ئەتۆمییەکانی کۆریای باکور راگەیاند، کە پێچەوانەی ئەو ئامارەیە پێشتر دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا ئاشکرای کردبوو.

ئاهن گیۆ بێک، وەزیری بەرگریی کۆریای باشور رایگەیاند، بەپێی خەمڵاندنەکانی وڵاتەکەی، کۆریای باکور خاوەنی 80 بۆ 120 کڵاوەی ئەتۆمییە، ئەمەش لە کاتێکدایە ترەمپ لە لێدوانێکدا رایگەیاندبوو پیۆنگیانگ خاوەنی "57 چەکی ئەتۆمییە."

لێدوانەکەی ترەمپ لە کاتێکدایە کە رایگەیاندبوو، بەنیازە لەمساڵدا چاوی بە کیم جۆنگ ئۆن، سەرۆکی کۆریای باکور بکەوێت، بەپێی چاودێران، پێدەچێت کۆبوونەوەکە لە مانگی تشرینی دووەمی داهاتوودا لە پەراوێزی لووتکەی ئاپیک لە چین بەڕێوەبچێت.

ئەم جموجۆڵە دیپلۆماسییانە دوای ئەوە دێن ترەمپ لە بڕیارێکی چاوەڕوان نەکراودا رایگەیاند، مانۆڕە سەربازییە هاوبەشەکانی لەگەڵ کۆریای باشور کەمدەکاتەوە.

سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت، واشنتۆن دەستپێکردنی جەنگێکی ئابوری و سەپاندنی گۆشەگیرییەکی بێپێشینەی بەسەر ئێراندا دەستپێکردووە، ئاماژەی بەوەشکرد، تاران دەرفەتی گەیشتن بە رێککەوتنی لەگەڵ وڵاتەکەی لەدەستداوە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا تۆڕی کۆمەڵایەتی سۆشیاڵ تروس نووسیویەتی، دەرفەتێکی گەورەی بەخشیوە بە ئێران بۆ ئەوەی بگەنە رێککەوتن، بەڵام تاران سودی لەو دەرفەتە وەرنەگرت، وتشی: "ئەمڕۆ توندترین رێکاری ئابوری لە مێژوودا ڕادەگەیەنم کە تا ئێستا دژی هیچ وڵاتێک نەگیراوەتەبەر."

سەرۆکی ئەمریکا جەختیشی کردەوە، ئەو رێکارە نوێیانە بریتیین لە جەنگێکی ئابوری و سەپاندنی گۆشەگیری لەسەر ئاستێک کە پێشتر وێنەی نەبووە، ئاماژەی بەوەشکرد توانا سەربازییەکانی ئێران بەر زەبری گەورە کەوتوون و ئابوری وڵاتەکەش لە بارودۆخێکی سەختدایە.

هاوکات ترەمپ هۆشداری توندی دایە ئەو وڵاتانەی هاوکاری تاران دەکەن و رایگەیاند، هەر وڵاتێک رێگە ببات دامەزراوە داراییەکانی، کۆمپانیاکانی، فڕۆکەخانەکانی یان لایەنە حکومییەکانی هاوکاریی خزمەتگوزاری بۆ ئێران دابین بکەن، رووبەڕووی لێکەوتەی ئابوری زۆر قورس دەبنەوە.

واشنتۆن بەنیازە بەشێك لە هێزەكانیەتی لە كەنداو بكشێنێتەوە و سەرلەنوێ دارشتنەوەی نەخشەی بڵاوبوونەوەیان دارێژێتەوە.

رۆژنامەی واشنتۆن پۆست لە زاری هەشت لێپرسراوی و كەسی ئاگادار لە دانوستانەكان، ئاشكرایكردووە،  وەزارەتی جەنگی ئەمریكا تاوتوێی كەمكردنەوەی ئامادەیی سەربازیی لە ناوچەی كەنداو دەكات، ئەوەش  لەچوارچێوەی سەرلەنوێ دارشتنەوەی شێوازی بڵاوبوونەوەی سەربازیی ئەمریكا لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا.

ئەو سەرچاوانە ئاماژەیان بەوەشكردوە، پنتاگۆن و سێنتكۆم و  لە ئێستادا هەڵسەنگاندن بۆ ئەوە دەكات ئایا پێویستە بەشێك لە هێزە جێگیركراوەكانی لە كەنداو بكشێنێتەوە یان نا، بەتایبەت لە دوای ئەو زیانە گەورانەی بەر پێگە سەربازییەكانی ئەمریكا كەوتوون بەهۆی هێرشەكانی ئێرانەوە 
هاوكات ئاماژەكان بۆ ئەوە دەچن ڕەنگە وەزارەتەكە ئەو دامەزراوانە بە هەمان شێوەی پێش هەڵگیرسانی ئاڵۆزییەكان دروست نەكاتەوە.

ئەمە لە كاتێكدایە، ئەمریكا بە شێوەیەكی ئاسایی نزیكەی 40 هەزار سەربازی لە كەنداو بڵاوكردووەتەوە.

 

تەندروستیی جیهانی هۆشداریی دەدات لەوەی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی ئیبۆلا لە كۆنگۆ لەژێر كۆنتڕۆڵ دەرچووە و تا ئێستا بووەتە هۆی گیانلەدەستدانی زیاتر لە دوو هەزار و 300 كەس.

تێدرۆس ئەدهانۆم بەڕێوەبەری گشتیی رێكخراوی تەندروستیی جیهانی رایگەیاند، تەشەنەسەندنی ڤایرۆسی ئیبۆلا لە كۆماری كۆنگۆی دیموكرات هێشتا زۆر دوورە لەوەی كۆنتڕۆڵ بكرێت، رۆژ  لە دوای رۆژیش بڵاوبوونەوەكەی خێراتر دەبێت و هەوڵەكانی رێگریكردن لێی بۆ ئەوەی نەگوازرێتەوە بۆ وڵاتانی تر نەگەیشتوونەتە ئامانج.

داواشیكرد، كۆبوونەوەیەكی نائاسایی دەربارەی تەشەنەسەندنی نەخۆشییەكە بكرێت بۆ ئەوەی رێكاری بەپەلە و كاریگەر بۆ رووبەڕووبوونەوەی راستەوخۆی رەوشەكە بگیرێتەبەر.

ئەوەشی خستەڕوو، ڤایرۆسەكە لە شەش هەرێمی وڵاتەكە بڵاوبووەتەوە و لانی كەم دوو هەزار و 325 كەس بەهۆیەوە گیانیان لەدەستداوە.

لە ئەگەری هەڵگیرسانەوەی جارێكی تری جەنگی دژی ئێران، ئەمریكا تەنها هەزار و 105 موشەكی بەدەستەوە ماوە بۆ بەرپەرچدانەوەی هێرشە ئاسمانییەكانی ئێران.

ناوەندی توێژینەوەی ستراتیژی و نێودەوڵەتی " سی ئێس ئای ئێس" بڵاویكردووەتەوە، بەهۆی جەنگی دژی ئێرانەوە، موشەكە كۆگاكراوەكانی ئەمریكا كە موشەكی بەرگریكارن بەشێوەیەكی بەرچاو كەمبوونەوەتەوە، بەجۆرێك پێش جەنگ نزیكەی 2200 موشەكی پاتریۆت و 452 موشەكی تاد هەبوو، بەڵام ئێستا كەمتر لە 827 موشەكی پاتریۆت و 278 مووشەكی تادی ماوە.

ئەوەشی خستووەتەڕوو، تێچووی هەر موشەكێك لەو دوو موشەكە بەرگریكارە ملیۆنان دۆلارە.

ئەو ناوەندە دەشڵێت، كەمبوونەوەی بەرچاوی موشەكە كۆگاكراوەكانی ئەمریكا، ترس و دڵەڕاوكێی لەلای هاوپەیمانانی ئەو وڵاتە دروستكردووە، كە بەهۆی كەمی ژمارەی موشەكەكانییەوە نەتوانێت وەك پێویست پارێزگارییان لێبكات.

ئەوەش لەدوای ئەوەدێت، بەمدواییانە پنتاگۆن گرێبەستێكی ملیارەها دۆلاری لەگەڵ كۆمپانیاكانی پیشەسازی بەرگریی ئیمزاكرد، بۆ بەرزتركردنەوەی ئاستی بەرهەمهێنانی موشەك و سەرجەم كەرستە بەرگرییەكانی تر.

سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت، گەروی هورمز کراوەیە و لە ئێستادا هیچ دانوستانێکیان لەگەڵ ئێراندا نییە.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی سۆشیاڵ تروس نووسیویەتی، هیچ جۆرە گفتوگۆ یان دانوستانێک لەگەڵ ئێران لە ئارادا نییە و بۆ داهاتووش هیچ پلانێکیان بۆ ئەو مەبەستە دانەناوە.

ئاماژەی بەوەشکرد، گەروی هورمز کراوەیە و هەموو مینە دەریاییەکانیش لەناوبراون، جەختیشیکردوە، هێزەکانیان کۆنترۆڵی رەوشەکەیان کردووە.

ترەمپ ئەوەشی خستەڕوو، گەمارۆدانی دەریایی لەسەر بەندەرەکانی ئێران بە بڕیارێکی کارا و بەهێزەوە بەردەوامی دەبێت.

ئەم لێدوانەی ترەمپ دوای ئەوە هات کە محەمەد باقر قاليباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران رایگەیاندبوو، گەرووی هورمز ناکرێتەوە تا ئەمریکا پابەندبوونی خۆی بە لێکتێگەیشتنە کاتییەکان جێبەجێ نەکات، کە بریتیین لە هەڵگرتنی گەمارۆکان، ئازادکردنی داراییە بلۆکراوەکان، لابردنی سزاکانی سەر نەوت و راگرتنی هەڕەشە و ئۆپراسیۆنە سەربازییەکان.

فەرەنسا لەڕێگەی 36 ملیار یۆرۆی ترەوە پڕچەککردنی سوپاکەی خێراتر دەکات و ئێمانوێل ماکرۆن بودجەی بەرگریی وڵاتەکەی بۆ 436 ملیار یۆرۆ بەرزدەکاتەوە.

حکومەتی فەرەنسا بڕیاریدا 36 ملیار یۆرۆی تر بۆ هێزە چەکدارەکانی وڵاتەکەی بۆ نێوان ساڵانی 2026 بۆ 2030 تەرخان بکات، ئەم بڕیارەش لە چوارچێوەی نوێکردنەوەی یاسای دارایی سەربازیدایە، بە ئامانجی خێراکردنی پرۆسەی پڕچەککردنەوە و بەهێزکردنی توانا بەرگریییەکان، هاوکات لەگەڵ راگەیاندنی خزمەتی سەربازیی خۆبەخشانە بۆ گەنجان.

ئێمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەرەنسا یاساکەی پەسەند کرد و ئەمڕۆ سێشەممە لە رۆژنامەی رەسمیی وڵاتەکەدا بڵاوکرایەوە، بەپێی یاسا نوێکە، کۆی گشتیی بودجەی بەرگریی بۆ ساڵانی 2024 بۆ 2030 بەرز دەبێتەوە بۆ نزیکەی 436 ملیار یۆرۆ، لە کاتێکدا لە پلانی پێشوودا 400 ملیار یۆرۆ بوو.

بڕیاریشە تا ساڵی 2030 خەرجییە بەرگرییەکانی فەرەنسا ساڵانە بگاتە 75.7 ملیار یۆرۆ، کە ئەمەش هاوتا دەبێت لەگەڵ لانیکەم %2.5ی کۆی بەرهەمی ناوخۆیی وڵاتەکە.

وەبەرهێنانە نوێیەکان لە 14 بواری سەرەکیدا چڕ دەکرێنەوە؛ لەوانەش: بەرپەرچدانەوەی ئەتۆمی، تەقەمەنی، فڕۆکەی بێفڕۆکەوان (دڕۆن)، بەرگریی ئاسمانی و رووبەڕووبوونەوەی دڕۆنەکان، سەرەڕای جەنگی ئەلیکترۆنی، بوارەکانی بۆشایی ئاسمان و لێدانی دوورمەودا.

پلانەکە زیاتربوونی بەرچاوی بەرهەمهێنان و دابینکردنی موشەک و تەقەمەنییەکان دەگرێتەوە، لەگەڵ فراوانکردنی بەکارهێنانی فڕۆکە و هۆکارەکانی گواستنەوەی بێفڕۆکەوان لە ئاسمان، وشکانی، دەریا و ژێر دەریادا تا ساڵی 2030.

لەلایەکی ترەوە، یاساکە بڕیاری دامەزراندنی خزمەتی سەربازیی خۆبەخشانەی داوە بۆ ئەو کوڕ و کچانەی تەمەنیان لەنێوان 18 بۆ 25 ساڵدایە، بۆ ماوەی 10 مانگ، پرۆسەکە لەمساڵدا بە وەرگرتنی سێ هەزار خۆبەخش دەست پێدەکات و تا ساڵی 2030 ژمارەکە بەپێی پلانەکە ساڵانە بۆ 10 هەزار خۆبەخش بەرز دەبێتەوە.

وەزارەتی جەنگی ئەمریكا ئاشكرایكرد، چەندین گرێبەستی سەربازیی نوێیان ئیمزاكردووە كە بواری ئەندازیاریی و تەكنیكی لە خۆدەگرێت، گرێبەستەكانیش لەگەڵ توركیا، ئیمارات، میسر، ئیسرائیل، بەحرەین و ئوردن ئیمزاكراون. 

هەربەپێی راگەیەندراوەكە، كۆمپانیای لوكهیید مارتن بە بڕی 31 ملیۆن دۆلار راوێژكاری ئەندازیاریی و تەكنیكی رەوانەی توركیا، میسر، بەحرەین و ئوردن دەكات.

ئاماژە بەوەشكراوە، كۆمپانیای ئایرۆن ماونتەن سۆلیۆشنز بە بڕی 19 ملیۆن دۆلار گۆڕانكاری لە گرێبەستەكەیدا كراوە بۆ پاڵپشتیكردنی پرۆژەی هەلیكۆپتەرە فرە مەبەستەكانی سوپای ئەمریكا لە رووی تەكنیكییەوە، بەو شێوەیە كۆی گشتی بەهای گرێبەستەكە گەیشتووەتە نزیكەی 200 ملیۆن دۆلار.

لە تازەترین ئاماری رەسمیی قوربانییانی ئەو دوو بوومەلەرزە یەک لەدوای یەکانەی مانگی حوزەیرانی رابردوو لە فێنزویلا، ژمارەی گیانلەدەستدان بۆ 6,438 کەس بەرزبووەوە.

خۆرحێ رۆدریگەز، سەرۆکی کۆمەڵەی نیشتمانیی فێنزویلا رایگەیاند: ژمارەی گیانلەدەستدان بەراورد بە ئاماری هەفتەی رابردوو کە 6,301 کەس بوو، رووی لە بەرزبوونەوە کردووە.

ئەمەش لە کاتێکدایە دوای تێپەڕبوونی نزیکەی دوو مانگ بەسەر کارەساتەکەدا، کەسوکاری قوربانییان و تیمەکانی رزگارکردن لەناو کەلاوەکاندا هێشتا بەردەوامن لە گەڕان بەدوای بێسەروشوێنبوواندا.

هەردوو بوومەلەرزەکە کە گوڕەکەیان 7.2 و 7.5 پلە بوو بە پێوەری رێختەر، لە 24ی حوزەیرانی رابردوودا ناوچەکانی نزیک ساوحلی فێنزویلایان هەژاند و بوونە هۆی رووخانی لانی کەم 190 باڵەخانە.

بەپێی ئامارەکانی دەسەڵاتداران، زیاتر لە 60 هەزار خانوو بە پلەی جیاواز زیانیان بەرکەوتووە و 24 هەزار خانووش بە تەواوی لەکەڵک کەوتوون و شیاوی نیشتەجێبوون نین.

ئێستا هەزاران خێزانی لێقەوماو لە کەمپە کاتییەکاندا لە دۆخێکی ژیانی زۆر سەختدا دەژین. لە کاراکاسی پایتەختیش، بارانی بەخوڕی کۆتایی هەفتە دۆخەکەی ئاڵۆزتر کرد و بووە هۆی ڕاماڵینی بەشێک لە خێوەتی لێقەوماوان. تا ئێستا حکومەتی فێنزویلا تەنها 335 خانووی بۆ لێقەوماوان دابینکردووە، لە کۆی ئەو 4,000 خانووەی کە بەڵێنی دابوو تا کۆتایی ئەمساڵ ڕادەستیان بکات.

سەرۆكی ئەمریكا رایدەگەیەنێت، ئێران دەیەوێت رێككەوتن بكات، بەڵام لە ئاستی چاوەڕوانییەكانی ئەمریكادا نییە، هەربۆیە واشنتۆن هەوڵ نادات وادەی یاداشتی لێكتێگەیشتنەكە درێژ بكەنەوە.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا ڕایگەیاند، ئێران دەیەوێت بگاتە ڕێككەوتن، بەڵام ئەو ڕێككەوتنە ناكات كە ئەوان بە پێویستی دەزانێت، هەربۆیە هەوڵ نادەن بۆ درێژكردنەوەی یاداشتی لێكتێگەیشتن لەگەڵ تاران.

ترەمپ وتیشی، تاكە هۆكاری جەنگەكە ڕێگریكردنە لە ئێران كە چەكی ئەتۆمی بەدەستبهێنێت و بەهۆی ئۆپراسیۆنەكانیشیانەوە ئێران توانای پەرەپێدانی بە بەرنامە ئەتۆمییەكەی نەماوە.

سەرۆكی ئەمریكا ئاماژەی بەوەش كرد، لە ڕێگەی گەمارۆی دەریاییەوە گەرووی هورمزیان بە تەواوی كۆنترۆڵ كردووە و حەز بە بیرۆكەی ئەوە دەكات گەرووەكە وەك ناوچەیەكی سەر بە ئەمریكا رابگەیەنێت .

هەروەها وتیشی، هەفتانە ملیۆنان بەرمیل نەوت لە ڕێگەی گەرووەكەوە تێدەپەڕێت و نرخی نەوت ڕووی لە دابەزین كردووە، لە كاتێكدا ئێران بەهۆی هەڵاوسانی ئابوورییەوە بە رێژەی لە 300٪ توانای بەخێوكردنی سوپاكەی نەماوە.

ترەمپ دەڵێت، لە پرسی ئێراندا هیچ پەلەیەکیان نییە و دەبێت تاران ئاڵای خۆبەدەستەوەدان بەرز بکاتەوە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە لێدوانێکیدا بۆ کەناڵی "فوکس نیوز" رایگەیاند، لە پرسی ئێراندا هیچ پەلەیەکی نییە و ئاماژەی بە بوونی "کەناڵی پەیوەندیی پشتی پەردە" کرد لەگەڵ لێپرسراوانی سوپای پاسدارانی ئێران.

ترەمپ وتی: "ئێمە راستەوخۆ لەگەڵ بەرپرسانی سوپای پاسداران لە ناو ئێراندا قسە دەکەین."

سەرۆکی ئەمریکا جەختی کردەوە،  "دەبێت ئێران ئاڵای خۆبەدەستەوەدان بەرز بکاتەوە،" و ئاماژەی بەوەش کرد کە گەمارۆ دەریاییەکانی ئەمریکا بەردەوامن لە دروستکردنی فشاری ئابوری نوێ لەسەر رژێمی ئێران.

ئەوەشی خستەڕوو، "ئێران لە قوماردا لێهاتوون، بەڵام دوا هەناسەکانیان دەدەن."

پێشتریش سەرۆکی ئەمریکا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "سۆشیاڵ تروس" جەختی کردبوەوە کە "ئێران بە هیچ جۆرێک ناتوانێت ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی،" و ڕایگەیاندبوو: "ئامانجی یەکەممان، کە هەمیشەش وەک خۆی دەمێنێتەوە، رێگریکردنە لە دەستگەیشتنی ئێران بە چەکی ئەتۆمی."