کوردستان
شێخ ئیبراھیم بەرزنجی بەڕێوەبەری ئیرشادی ئاینیی و ناوەندەکانی فێرکردنی قورئان لە وەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئاینی بە کوردسات نیوزی راگەیاند، ھیچ بەڵگەیەک نییە بیسەلمێنێت لە ناوەندەکانی قورئانخوێندن لە ھەرێمی کوردستان دەستدرێژی سێکسیی کرابێتە سەر ھیچ ژن و منداڵێک.
شێخ ئیبراھیم بەرزنجی ئاماژەی بەوەشکرد، بەپێی قسەی چەند دایک و باوک و کەسێک کە سەردانی وەزارەتی ئەوقافیان کردووە، لەھەندێک شوێن ھەندێک کەس بە ناوی فێرکردنی قورئانەوە ژن و منداڵیان بۆ کاری نەشیاو بەکارھێناوە لەوانەش پارە وەرگرتن و سیحر و جادوو و فێرکردنی بیری توندڕەوی.
وتیشی، ئەو شوێنانەی ئەم کارانەی تێدا ئەنجامدراوە مۆڵەتیان لە وەزارەتەکەیان وەرنەگرتووە و بەبێ مۆڵەت کاریانکردووە.
لەبارەی بوونی بەڵگە و دەستگیرکردنی تۆمەتبارانەوە، شێخ ئیبراھیم بەرزنجی وتی، بەڵگە و ڤیدیۆیان لەبەردەستدا نییە و تەنھا سکاڵای ھاووڵاتیانیان لایە، ھەر بۆیە تائێستا ھیچ کەسێک دەستگیرنەکراوە.
ئەم قسانەی شێخ ئیبراھیم بەرزنجی دوای ئەوە ھات بەپێی نووسراوێکی وەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئایینی کە رێککەوتی نۆی ئەیلولی لەسەرە و ئاراستەی وەزارەتی ناوخۆ کراوە داواکراوە، بەمەبەستی ئاگاداربوون و کۆنترۆڵکردنی کاری ئەو رێکخراوانەی ھەڵدەستن بە ئەنجامدانی چالاکی ئاینیی، پێویستە ئەو شوێنانە مۆڵەتی وەزارەتەکەیان ھەبێت و ھەرکەسێکیش سەرپێچی بکات سزا دەدرێت.
لە وبارەیەوە نەبەز ئیسماعیل وتەبێژی وەزارەتی ئەوقاف و کارووباری ئایینی بە کوردسات نیوزی راگەیاند، نووسراوەکەی وەزارەتی ئەوقاف بۆ رێکخستنەوەی کاری ئەو شوێنانەیە کە چالاکی ئاینیی ئەنجامدەدەن و پێویستە مۆڵەتی وەزارەتەکەیان ھەبێت و لەگەڵ وەزارەتەکەیان ھەماھەنگییان ھەبێت.
دوای قسەکانی شێخ ئیبراھیم بەرزنجی، وەزارەتی ئەوقاف و کارووباری ئایینی لە رونکردنەوەیەکدا رایگەیاند، لەماوەی رابردوو لە ھەندێ شوێن و ماڵان و جێگەی نافەرمی کەسی نەشارەزا لەژێر گوتنەوەی قورئانی پیرۆزو وانەی ئایینی ئەم بابەتە پیرۆزەیان بۆ مەبەستی کەسی و سیاسی بەکارھێناوە، ئەمەش بەرپرسیاریەتی وەزارەتەکەیانە وەک لایەنی پەیوەندیدار و لەپێناو بەرژەوەندی گشتی ئەم بابەتە بەشێوەیەکی یاسایی و شەرعی رێکبخەن.
لە رۆژی جیھانی گەشتیارییدا، دەستەی گەشتوگوزاری ھەرێم راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا باسی لەوەکردووە، ھەموو ھەوڵێکی خۆیان خستووەتەگەڕ بۆ ئەوەی کەرتی گەشتوگوزار بکەنە یەکێک لە سەرچاوە ھەرە سەرەکیەکانی داھات لە ھەرێمی کوردستان و زۆرترین ھەلی کار بڕەخسێنێت.
راشیگەیاندووە، لە ساڵی ٢٠٢٢دا توانیویانە چەند رێنماییەکی گەشتیاری ئامادە بکەن و ھەندێکیش ھەموار بکەنەوە بۆ ئەوەی ببنە فاکتەری ئاسانکاری لە کاروباری تایبەت بە کەرتی گەشتیاری.
دەستەی گەشتوگوزاری ھەرێم ئاماژەی بەوەشکردووە، ژمارەی گەشتیاران ساڵانە روو لە زیادبوونە و لە ساڵی ٢٠٢١ ژمارەی گەشتیارانی ھەرێم ٤ ملیۆن و ١٨٩ ھەزار و ٥٦٩ گەشتیار بووە، بەڵام ئامانجیان ئەوەیە کە ئەم ژمارەیە بۆ ساڵی ٢٠٢٢ بەڕێژەی ٥٠% بەرز بکەنەوە و ژمارەی گەشتیاران بگەیەنێتە زیاتر لە ٦ ملیۆن گەشتیار.
"عوسمان عەبدولکەریم" وتەبێژی ئاسایشی گەرمیان رایگەیاند، بە دوو قۆناغ ئەو ١٠ کەسەیان دەستگیرکردووە و لە ھەڵمەتەکەشدا ١٥٠ گرام ماددەی ھۆشبەر دەستیبەسەردا گیراوە.
وتیشی، تۆمەتبارەکان خەڵکی سنوری کەلار و دەوروبەرین.
فەرمانگەی میدیا و زانیاری حکومەتی ھەرێم بڵاویکردەوە، بۆ ھێنانەدی دادپەروەری لە رێکخستنی ریزەکانی ھێزی پێشمەرگە، پەیوەست بە بابەتی بەرزکردنەوەی پلەی سەربازی و خانەنشینکردنی ھێزەکانی پێشمەرگەی کوردستان، لە چوارچێوەی جێبەجێکردنی یاسای چاکسازی، ئەنجومەنی وەزیرانی ھەرێم بڕیاردراوە بە خانەنشین کردنی ٢ ھەزار و ٦١ ئەفسەر و پلەداری فەرماندەیی ھێزەکانی ٨٠ ی سەر بەوەزارەتی کاروباری پێشمەرگە.
لە بەشێکی تری راگەیەنراوەکەدا ھاتووە، حکومەتی ھەرێم کار دەکات بۆ رێکخستنەوەی تەواوی ھێزەکان لە چوارچێوەی ھێزێکی تۆکمە و رێکخراو لە پێناو پاراستنی سەقامگیری و ئاسایشی ھەرێمی کوردستان و بەرگری کردن لەو دەستکەوتانەی کە بە خوێنی شەھیدان بە دەستھاتوون.
ڕاشیگەیاند، لە ڕێوڕەسمێکدا، بەدەنگەوە ھاتنی سەرۆکی ھەرێمی کوردستان و دابین کردنی پێداویستی و تۆکمە کردنی سەنگەرەکانی پێشمەرگە بەرز نرخێندرا و جەخت کرایەوە ئەو ھەنگاوە کاریگەریی بەرچاوی لە پاراستنی گیانی پێشمەرگە و توانای بەرگرییان ھەبووە.
ڕوونیشیکردەوە، پێداویستیە سەربازییەکان جگە لە کەرستەی بەرگری، پڕۆسەی سەنگەرسازی و بیناکردنی جێی حەوانەوە و خۆپارێزی دەگرێتەوە، کە بێ جیاوازی و بە پێی پێویست دەخرێنە خزمەت سەرجەم میحوەر و سەنگەرەکانی پێشمەرگەوە.
لە دیدارەکەدا کە ئاسۆ شێرکۆ جێگری بەڕێوەبەری گشتیی شارەوانییەکانی سلێمانی ئامادەی بوو، شاناز ئیبراھیم ئەحمەد پیرۆزبایی لێکردن بە بۆنەی دەستبەکاربوونیان لە ئەرکە نوێیەکەیان لە شارەوانییەکانی سنووری سلێمانی.
داواشی لێکردن ئەوپەڕی ھەوڵی خۆیان بدەن بۆ باشتر خزمەتکردنی کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان. بەوپێیەی ئەرکەکانیان پەیوەندییەکی راستەوخۆی بەھاووڵاتیانەوە ھەیە، پێویستە کاروبارەکان زیاتر رێک بخەنەوە و پڕۆژەی نوێی خزمەتگوزاری پێشکەش بکەن. ھاوکات بەپێی یاسا و رێنماییەکان کاروبارەکانیان و مامەڵەی ھاووڵاتیان ڕایی بکەن و "بەھیچ شێوەیەک جیاوازی نەکرێت".
باسیلەوەشکرد کە ئامانجی یەکێتی لەئاڵوگۆڕی پۆستەکان، بەبەرداکردنی بەرگێکی نوێیە بۆ خزمەتکردن بەشێوەیەکی باشتر.
لای خۆیانەوە، بەڕێوەبەری شارەوانییەکانی گاپێڵۆن، پیرەمەگروون، خەلەکان، گۆپاڵە، و تووەسپی سوپاسی پشتیوانی شاناز ئیبراھیم ئەحمەدیان کرد و ئاماژەیان بەو پلانانەشدا کە کاری لەسەر دەکەن و دەچێتە خزمەتی ھاووڵاتیان و سنوری کارکردنیانەوە.
ئاژانسی رەسمی "سانا" لە وەزارەتی تەندروستی سوریاوە بڵاویکردەوە، ژمارەی تووشبووان بە کۆلێرا لە ناوچەکانی سوریا و رۆژئاوای کوردستان لە بەرزبوونەوەدایە.
لە حەلەب ٢٣٠ تووشبوو، لە دێرەزوور ٥٥ و لە حەسەکە ٢٥ و لە لازقیە ٢٥ کەس و لە حومس ٥ و لە دیمەشق ٤ تووشبوو تۆمارکراوە، ھاوکات حاڵەتەکانی گیان لەدەستدان لە حەلەب و دێرەزوور و حەسەکە تۆمارکراون، کە ٢٥یان لە حەلەبن.
بەڕێوەبەرایەتی پارێزگای دەرعاش بڵاویکردەوە، تائێستا ھیچ حاڵەتێک لە پارێزگاکەیان تۆمارنەکراوە.
تائێستاش رێکخراوی تەندروستی جیھانی، دوو فڕۆکە ھاوکاری تەندروستی گەیاندووەتە سوریا و ناوچەکانی رۆژئاوای کوردستان، بۆ کۆنترۆڵکردنی نەخۆشییەکە.
پەیامنێری کوردسات نیوز لەسنوری قەزای ئامێدی رایگەیاند، بەرەبەیانی ئەمڕۆ بەرزاییەکانی گوندی سگێرێ لە سنوری قەزای ئامێدی لەلایەن فڕۆکە جەنگییەکانی تورکیاوە بۆردوومانکرا، وتیشی، درەنگانی شەوی رابردووش سنوری چیای گارە لەلایەن تورکیاوە بۆردوومانکراوە.
زیاتر لە چوار مانگە ئۆپراسیۆنی سوپای تورکیا لە سنوری قەزای ئامێدی بەردەوامە و رۆژانەش ناوچە جیاجیاکانی ئەو سنورە بۆردوومان دەکات.
بۆردوومانەکانی تورکیا لە کاتێکدایە کە دوێنێش تۆپخانەکانی ئێران بەچڕی ناوچەکانی سەقەر و ھۆڕنێ و بەڕەشکین و گرت خێوەت و بەردە سپیان و ممبەر و بەربزین و چیای بۆڵی-یان لە سنوری برادۆست تۆپباران کرد و ھاوکات فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی ئەو وڵاتەش بە ئاسمانی ناوچەکەدا سوڕاوەتەوە.
رێکخراوی مافی مرۆڤی ئێران سەبارەت بە ئاماری کوژراوانی خۆپیشاندانەکان ئەوەی خستەڕوو، لەسەرەتای سەرھەڵدانی خۆپیشاندانەکان دژی گیانلەدەستدانی ژینا ئەمینی تائێستا، ٥٧ کەس گیانیان لەدەستداوە.
رێکخراوی ھەنگاویش بۆ مافی مرۆڤ، ناسنامەی ١٧ خۆپیشاندەری کوردی بڵاوکردەوە کە لە ماوەی ھەفتەی رابردوودا کوژراون، لەو ژمارەیەش یەکێکیان ژنە و سیانیان تەمەنیان لە خوار ١٨ ساڵەوەیە.
ھاوکات "جۆزێب بۆریل" لێپرسراوی سیاسەتەکانی دەرەوەی یەکێتی ئەوروپا رایگەیاند، بەکارھێنانی ھێز دژی خۆپیشاندەرانی ئێران رەتدەکەنەوە و ھیچ پاساوێکی نییە. ئیدانەی بڕیارەکەی لێپرسراوانی ئێرانیشی کرد سەبارەت بە دانانی کۆت و بەند لەسەر ھێڵەکانی ئینتەرنێت کە پێشێلکارییەکی روونە بۆ ئازادی رادەربڕین.
ھاوکات "ئەنالینا بیربوک" وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا لە نیویۆرکەوە رایگەیاند، ئەڵمانیا دەیەوێت دۆسیەی گیانلەدەستدانی ژینا ئەمینی بخاتە بەردەم ئەنجومەنی مافی مرۆڤی نەتەوە یەکگرتووەکان، چونکە ئەگەر ژنان پارێزراو نەبن ھیچ کەسێک لە کۆمەڵگەدا پارێزراو نابێت.
بەڕێوەبەرایەتی کەشناسی و بومەلەرزەزانی سلێمانی رایگەیاند، خێرایی ئەو بایەی کە پارێزگاکەی گرتووەتەوە لە نێوان ٣٥ بۆ ٤٥ کیلۆمەترە لە کاتژمێرێکدا و تا سبەینێ سێ شەممە بەردەوامی دەبێت، بەڵام خێراییەکەی کەمتر دەبێتەوە.
کەشناسی سلێمانی ئاماژەی بەوەشکردووە، ئاراستەی بایەکەش لە باکوری رۆژھەڵاتە بەرەو رۆژھەڵات دەبێت و تا سبەینێ ئێوارە بە چالاکی دەمێنێتەوە و لە ئێوارەدا تا رادەیەک کەم دەبێتەوە.
ھاوکات بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوەکردووە، ئەمڕۆ و سبەی ئاسمان بە گشتی لە تەواوی ھەرێم ئاسمان بەگشتی ساماڵ دەبێت و پلەکانی گەرما نزیک دەبێتەوە لە تۆمارکراوەکانی رۆژی پێشوو لەسەر نەخشە ئاماژەیان پێدراوە.
بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی :
ھەولێر: ٣٢ پلەی سیلیزی
سلێمانی: ٣١ پلەی سیلیزی
دھۆک: ٣٢ پلەی سیلیزی
کەرکوک: ٣٦ پلەی سیلیزی
ھەڵەبجە: ٣٣ پلەی سیلیزی
زاخۆ: ٣٣ پلەی سیلیزی
سۆران: ٣٣ پلەی سیلیزی
گەرمیان: ٣٩ پلەی سیلیزی
رۆژی ٢٢ ی ئەم مانگە رووداوێکی ھاتووچۆ لەنێوان بارھەڵگرێک و پیکابێکی تۆیۆتا لەسەر رێگەی ناحیەی خەلەکان روویدا و بەھۆیەوە پێنج کەس گیانیانلەدەستدا کە چوار کەسیان ئەندامی یەک خێزان بوون و خەڵکی رۆژھەڵاتی کوردستان بوون، ھەروەھا دوو کەسی دیکەش برینداربوون.
پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، یەکێک لە بریندارەکانی رووداوی ھاتووچۆکەی خەلەکان بە ناوی "عەبدوڵا ئەحمەد" گیانی لەدەستدا کە ماوەی سێ رۆژ بوو لە نەخۆشانە بوو.
وتیشی، ئەو کەسە تەمەنی "٤٥" ساڵە و باوکی پێنج منداڵە و لەکاتی رووداوەکەدا شۆفێری پیکابەکە بووە.
فەرمانگەی میدیا و زانیاری حکومەتی ھەرێم بڵاویکردەوە، لە ماوەی سێ مانگی یەکەمی ئەمساڵدا حکومەتی ھەرێم ٢٠٦ ملیۆن و ١٠٤ ھەزار و ٦٢٦ دۆلار و لە سێ مانگی دووەمی ئەمساڵیشدا ٤٢٢ ملیۆن و ٤٦٥ ھەزار و ٥٧٦ دۆلاری قەرزی ساڵانی پێشووی کۆمپانیاکانی نەوتی داوەتەوە.
کۆمپانیای دیلۆیت لە دواین راپۆرتی خۆیدا ئاماژەی بەوەکردبوو، کۆی بەھای نەوتی فرۆشراو لە چارەکی دووەمی ئەمساڵ زیاتر لە سێ ملیار و ٧٨٩ ملیۆن دۆلار بووە و زیاتر لە ٢ ملیار و ٢١٧ ملیۆن دۆلار بۆ دانەوەی قەرز و خەرجییەکانی بەرھەمھێنان و فرۆشتنی نەوت خەرجکراوە، تیکڕای پوختەی داھاتیش کە گەڕاوەتەوە بۆ خەزێنەی حکومەت زیاتر لە یەک ملیار و ٥٧١ ملیۆن دۆلار بووە و بۆ مووچەی فەرمانبەران و جێبەجیکردنی پڕۆژەکان تەرخاندەکرێت.
وەزارەتی تەندروستی حکومەتی ھەرێمی کوردستان لە راگەیەندراوێکدا بڵاویکردووەتەوە، بەپێی بڕیارەکانی وەزارەتی تەندروستی حکومەتی ھەرێمی کوردستان، لەپێناو بەرژەوەندی و تەندروستی گشتی ھاوڵاتیان، وەرگرتنی ڤاکسین بۆ تەمەنی سەرو پێنج ساڵان زیادکرا.
وەزارەتی تەندروستی دەشڵێت، "ژەمی چوارەمی پاڵپشتیکار بە خوازیاری دەتواندرێت وەربگیرێت."
کامەران حەسەن قائیمقامی ماوەت بە کوردسات نیوزی راگەیاند، لە سەعات ٣:١٥ خولەکی دوانیوەرۆی ئەمرۆ فڕۆکە جەنگییەکان بە چڕی شوێنی ترشەکە، دۆڵی کڵاوە و کوێرەکانی و باسکی قەلێیان لە نێوان ھەردوو گوندی گەڵاڵە و سەفرە و شاخی ئاسۆسیان بۆردومانکردووەو تا ئێستا ھیچ زیانێکی گیانی لێنەکەوتۆتەوە.
وتیشی، بۆردمانەکە ترس و دڵە راوکێی لەلای دانیشتوانی گوندەکان دروستکردووەو بۆردومانی ئەمجارە بەراورد بە بۆردومانەکانی رابردوو زۆر چڕ بووە.
دەقی پرسەنامەکە...
بەڕێزان بنەماڵەی سەربەرز، ھاوخەبات و ھەڤاڵانی تێکۆشەری دێرین (مەلا رەحیم مەلا رەشید سەرقەڵا)
بەداخێکی زۆرەوە ھەواڵی کۆچی دوایی پێشمەرگەی دێرین (مەلا رەحیم مەلا رەشید سەرقەڵا)، پارتیزان و سکرتێری پێشووی سەرۆک مام جەلال بۆ کاروباری پارتیزانەکانی گەرمیانمان پێگەیشت.
ھەڤاڵ مەلا رەحیم یەکێک بوو لە تێکۆشەرە قارەمانەکانی رێگای خەبات و کوردایەتی، نموونەی بەرزی قوربانیدان و گیانفیدایی بوو لەپێناو خاکی کوردستان و ھەمیشە لەبەرەی گەلەکەیدا بوو. ئەوکاتەش کە قایمقامی کفری بوو، چەندین ساڵ دڵسۆزانە و لێبڕاوانە خزمەتی کرد.
لەدەستدانی جوامێرێکی وەک مەلا رەحیم لەدڵەوە نیگەرانی کردین و پرسە و ھاوخەمی قووڵی خۆمان ئاڕاستەی کەسوکار و بنەماڵە تێکۆشەرەکەی، ھاوڕێ و ھەڤاڵانی دەکەین.
لەخوای گەورە داواکارین رۆحی کۆچکردوو شاد بکات و سەبووری بەھەموولایەک ببەخشێت.
دڵسۆزتان
بافڵ جەلال تاڵەبانی
سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٢
ھاوڵاتییەکی گوندی کورتکا بە کوردسات نیوزی راگەیاند، نزیک سەعات ١١ی شەوی رابردوو فڕۆکە جەنگییەکانی تورکیا گوندی کورتکا و میرگەڕێشیان لە قەزای ئاکرێی سەر بە پارێزگای دھۆک بۆردومان کرد و لە سنوری قەزای ئامێدیش زنجیرە چیای مەتینایان بۆردومان کرد.
بەپێی زانیارییەکان، بۆردومانەکانی تورکیا زیانی گیانی نەبووە، بەڵام لە بەشێک لەو ناوچانە ئاگرکەوتەوە.
بەھۆی بۆردومانی سوپای تورکیا بۆسەر گوندەکانی پارێزگای دھۆک، تا ئێستا ٢٤ گوند لە سنوری ناحیەی دینارتەی سەر بە قەزای ئاکرێ چۆڵکراون و دانیشتووانەکەی بە ناچاری ماڵ و ڕەز و باخ و مەڕوماڵاتیان جێھێشتووە.