ئابوری
وەزارەتی نەوتی عێراق لە ڕاگەیەندراوێکدا ئاشکرایکرد، کۆمپانیای سۆمۆ لە مانگی ڕابردوودا ٩٢ ملیۆن و ٤٢٢ ھەزار و ٤٨٥ بەرمیل نەوتی ھەناردەی وڵاتانی جیھان کردووە و تێکڕای نرخی فرشتنی یەک بەرمیل نەوت ٧٣.٣ دۆلار بووە، کۆی داھاتەکەشی لەو مانگەدا ٦ ملیار و ٧٧٧ ملیۆن و ١٣٤ ھەزار دۆلار بووە.
ئەمڕۆ نرخی نەوتی برێنت بە ڕێژەی ١.٣١٪ بەرزبووەتەوە و نرخی بەرمیلێک گەیشتووەتە ٨٥ دۆلار و ٧٢ سەنت، ھەروەھا نرخی نەوتی ئەمریکی بەرزبووەتەوە و بەھای بەرمیلێک نەوتی تەکساس گەیشتووەتە ٨٣ دۆلار و ٩٨ سەنت کە بەراورد بە ڕۆژی شەممە بە ڕێژەی ١.٧٩٪ بەرزبووەتەوە.
لە ھەفتەی ڕابردووەوە نرخی نەوت بەردەوام لە بەرزیدایە و ڕۆژی پێنجشەممەی ڕابردوو نرخی بەرمیلێک نەوتی برنت گەیشتە بەرزترین ئاست و ٨٦ دۆلاری تێپەڕاند.
حەمید نایف، وتەبێژی وەزارەتی كشتوكاڵی عێراق داوای لە سەرجەم دەروازە سنورییەكان كردووە چیتر رێگە بە هاوردەكردنی پەتاتە نەدەن بۆ ناوخۆی عێراق، چونكە وڵاتەكەی لە بەرهەمهێنانی پەتاتە گەیشتە ئاستی خود بژێوی و دەتوانێت هەناردەی دەرەوەی بكات.
وتەبێژی وەزارەتی كشتوكاڵی عێراق باسی لەوەشكردووە ، ئەو پەتاتەیەی بەرهەمدەهێنرێت بەشی بەكاربردنی ژیانی رۆژانەی هاووڵاتیان دەكات جگە لەوەش وەزارەتی كشتوكاڵ پلانی دارشتووە بەهاوكاری چەند وەبەرهێنەرێك پەتاتە رەوانەی وڵاتانی كەنداو بكەن.
گەورە شارەزایانی ئابووری لە بانکی نێودەوڵەتی ئاماژەیان بۆ ئەوە کردووە، ھەڵکشانی خێرای نرخی نەوت، ھەڕەشە بۆ سەرھەڵدانی ھەڵاوسان لەسەر ئاستی جیھان دروست دەکات و ئەگەر بەو شێوەیەش بەردەوام بێت کاریگەریی لەسەر گەشەی ئابووری ئەو وڵاتە دروست دەکات کە وزە ھاوردە دەکەن.
ئەوەش لە کاتێکدایە پێشبینی کرابوو تا کۆتایی ئەم ساڵ نرخی یەک بەرمیل نەوتی خاو بگاتە ٧٠ دۆلار، بەڵام تا ئێستا گەیشتووەتە، نزیکەی ٨٦ دۆلار.
نرخی نەوتی تەکساسیش ١.٤٪ بەرزبوونەوەی تۆمارکرد و گەیشتە ٨٤ دۆلار و ٤٠ سەنت، کە ئەوەش بەرزترین ئاستە لە مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠١٤ەوە.
لێکۆڵەران لە بانکی ئەی ئێن زێتیش دەڵێن، کەمکردنەوەی کۆت و بەندەکانی کۆرۆنا ھاوکار دەبێت لەسەر زیادبوونی داواکاری لەسەر سوتەمەنی، بە تایبەتی کە ئەمریکا بە نیازە لە مانگی داھاتووەوە سنورەکانی بەڕووی گەشتیارانی بیانی کە ڤاکسینیان وەرگرتووە بکاتەوە.
لەگەڵ کرانەوەی بۆرسەی تورکیدا، بەھای دۆلارێک گەیشتە ٩.٢٧ لیرە، بەم جۆرەش بەھای لیرەی تورکی بەرامبەر دۆلار گەیشتە کەمترین ئاست لە مێژووی خۆیدا.
دابەزینی بەھای لیرەی تورکی بۆ ئەم ئاستە کەمە، دوای ئەوە دێت کە ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆک کۆماری تورکیا بە مەبەستی ڕێگریکردن لە زیاتر دابەزینی بەھای لیرە، لە نیوەشەوێکی ھەفتەی ڕابردوو سێ بەڕێوەبەری لە بانکی ناوەندی گۆڕی.
لەگەڵ ئەوەی چەند ساڵێکە سەرۆک کۆماری تورکیا بەڵێن دەدات ڕێگری لە دابەزینی بەھای دراوی وڵاتەکەی بکات، بەڵام ڕۆژ بە ڕۆژ بەھای لیرە زیاتر دادەبەزێت و ئۆپۆزسیۆنیش دەڵێت دەستوەردانەکانی سەرۆک کۆمار و حکومەت لە کاروباری بانکی ناوەندی ھۆکاری سەرەکی دابەزینی بەھای لیرەن.
پارێزگاری سنە ڕایگەیاند، لە نیوەی یەکەمی ئەمسال، لە دەروازەی نێودەوڵەتی باشماخەوە، (یەک) ملیۆن و ٧١١ ھەزار و ١٥٤ تۆن کاڵا لە نێوان ئێران و ھەرێمی کوردستان، کە بەھاکەی زیاتر لە سێ ملیار و ٧٢٦ ملیۆن دۆلارە ھەناردە و ھاوردە کراوە.
وتیشی، بەراورد بە ساڵی ڕابردوو، قەبارەی ئاڵۆگۆڕی بازرگانی لە نێوان ئێران و ھەرێم، لە دەروازەی نێودەوڵەتی باشماخ بە ڕێژەی ١٦٧٪ زیادیکردووە.
بەرزبوونەوەی نرخی نەوت لە بازاڕەکانی جیھان بەردەوامە و یەک بەرمیل نرخی نەوتی برێنت ٥٠ سەنتی تر بەرزبووەوە و گەیشتە ٨٤ دۆلار و ٨٢ سەنت.
لە چەند رۆژی رابردوودا نرخی نەوت بە شێوەیەکی بەرچاو بەرزبووەوە و تەنھا لە ماوەی ھەفتەی رابردوودا نرخەکەی ٢٪ بەرزبووەتەوە.
چاودێرانی ئابووریش ھۆکاری بەرزبوونەوەی نرخی نەوت بۆ کەمبوونەوەی بڕەکەی دەگەڕێننەوە لە کۆگاکانی ناوچەی ھاوکاری ئابووری و گەشە.
رێکخراوی ئۆپیک کە ١٣ دەوڵەتی بەرھەمھێنەری نەوت لە خۆ دەگرێت لە راپۆرتێکدا ئاشکرایکردوە ، لە مانگی رابردوودا ئاستی بەرھەمھێنانی نەوتی وڵاتانی ئەندام رۆژانە نزیکەی ٤٨٦ ھەزار بەرمیل زیادیکردوە و ئاستی بەرھەمھێنان گەیشتوەتە ٢٧ ملیۆن و ٣٢٨ ھەزار بەرمیل نەوت لە رۆژێکدا، ھەریەک لە عێراق و سعودیە و نەیجیریاش لەو مانگەدا زۆرترین نەوتیان بەرھەمھێناوە .
بەپێی راپۆرتەکەی ئۆپیک لە مانگی ئەیلولدا، عێراق رۆژانە بە بری ٨٤ ھەزار بەرمیل نەوت ئاستی بەرھەمھێنانی زیادکردوە و رۆژانە چوار ملیۆن و ١٣٩ ھەزار بەرمیل نەوتی بەرھەمھێناوە.
ھۆکاری بەرزبوونەوەی نرخی نەوت دەگەڕێتەوە بۆ وەرگرتنی رێژەیەکی زۆری ڤاکسین و بوژانەوەی چالاکی ئابوری لە جیھاندا، بەو ھۆیەشەوە نرخی نەوتی برێنت ٥ ھەفتەیە لە بەرزبوونەوەدایە و نەوتی خاوی ئەمریکاش ٧ ھەفتەیە بەرز دەبێتەوە.
نرخی نەوت بەردەوامە لە بەرزبوونەوە
دوای کۆبوونەوەی وڵاتانی ئۆپیک پڵەس و پابەندبوونی ئەندامەکانی ڕێکخراوەکە بە زیادکردنی ٤٠٠ ھەزار بەرمیل نەوتی خاو، نرخی بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەکانی جیھان، بۆ سەروو ٨١ دۆلار بەرزبووەوە، ئەوەش بەرزترین نرخی نەوتە لە ساڵی ٢٠١٩وە تا ئێستا.
مانگی تەمووزی ئەمساڵ، وڵاتانی ئۆپیک پڵەس ڕێککەووتن لەسەر زیادکردنی ڕۆژانەی ٤٠٠ ھەزار بەرمیل نەوت تاکو مانگی نیسانی ساڵی داھاتوو.
نرخی یەک بەرمیل نەوتی خاوی برێنت، لە بازاڕی جیھانی بە ٧٩ دۆلار و ٢٨ سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت، ئەمەش لە کاتێکدایە، بەرزترین ئاستی بەھای نەوتی خاوی برێنت لە ساڵی ٢٠١٨ تۆمارکرا کە ٧٦ دۆلار و ٤١ سەنت بوو.
وەزیرانی نەوتیش لە ڕێکخراوی ئۆپیک داوایانکردووە، پارێزگاری لە ئاستی ھەناردەکردنی نەوت بکرێت بۆ بازاڕەکانی جیھان.
ئەمڕۆ نرخی یەک بەرمیل نەوتی برێنت ١ دۆلار و ١٤ سەنت بەرزبوەتەوە و گەیشتوەتە ٧٩ دۆلار و ٢٣ سەنت، ئەوەش سێیەمین ھەفتەیە نرخی نەوت بەرز بونەوە تۆمار دەکات.
ھۆکاری بەرزبونەوەی نرخی نەوتیش بۆ کەمکردنەوەی رێکارەکانی روبەڕوبونەوەی کۆرۆنا و زیادبونی داواکاری لەسەری لە چەند وڵاتێک دەگەڕێتەوە.
