لە هەرێمی كوردستان زیاتر لە دوو هەزار و 700 كەس بە تۆمەتی بەكارهێنان  و بازرگانیكردن بە ماددەی هۆشبەر راگیراون و لێكۆڵینەوەیان لەگەڵ دەكرێت.

دیندار زێباری رێكخەری راسپاردە نێودەوڵەتییەكان لە هەرێمی كوردستان، لە چالاكییەكدا كە بە بۆنەی رۆژی جیهانی روبەروبونەوەی ماددەی هۆشبەر لە هەولێر رێكخرابوو رایگەیاند، لە هەرێمی كوردستان هیچ دەرفەتێك نییە بۆ دەربازبونی بەكارهێنەران و بازرگانانی ماددەی هۆشبەر لە لێكۆڵینەوە و سزا .

ئاشكراشیكرد، بەپێی ئامارەكان لە هەرێم نزیكەی دوو هەزار بەكارهێنەر و بازرگانی ماددەی هۆشبەر سزا دراون و لە گرتوخانەكاندان و زیاتر لە دوو هەزار و 700 كەسیش بە تۆمەتی بەكارهێنان و بازرگانیكردن بە ماددەی هۆشبەر راگیراون و لەلایەن دەزگا ئەمنییەكانەوە لێكۆڵینەوەیان لەگەڵ دەكرێت .

بەپێی راپرسییەك 50٪ی ئەمریكییەكان دژ بە شەڕی ئێرانن و 63٪یشیان متمانەیان بە سەركەوتنی ئەم رێككەوتنەكەی ئێستا نییە.

ئاژانسی هەواڵیی رۆیتەرز و كۆمپانیای ئیپسۆسی فەرەنسی بۆ راپرسی و لێكۆڵینەوە، راپرسییەكیان تایبەت بە شەڕی ئێران ئەنجامداوە و بەپێی ئەنجامی راپرسییەكە، 50٪ی ئەمریكییەكان دژ بە شەڕی ئێرانن و پێیانوایە شایەنی ئەو بودجە خەیاڵی و تێچووە زۆرە و ئەو زیانە گیانیە نەبووە، لەكاتێكدا تەنها 24٪ی ئەمریكییەكان بەرگرییان لە شەڕەكە كردووە، هاوكات 26٪یان هیچ ڕایەكیان دەرنەبڕیوە.

هەربەپێی راپرسییەكە، 63٪ی هاووڵاتیانی ئەمریكی پێیانوایە ئەو رێككەوتنەی نێوان ئەمریكا و ئێران ناتوانێت ئاشتی و سەقامگیرییەكی درێژخایەن بەرهەم بهێنێت. 

لەلایەكی ترەوە، 35٪ی بەشداربووانی توێژینەوەكە پێیان وایە پێگەی ئەمریكا بەرامبەر بە ئێران لاوازتر بووە بە بەراورد بە پێش شەڕەكە.

 

میدیای ئیسرائیل رایگەیاند، ئەمریكا دەستیكردووە بە كەمكردنەوەی ژمارەی فرۆكە و پشتیوانی لۆجستی خۆی لە فرۆكەخانەی بنگۆریۆنی ئیسرائیل.

كەناڵی ئای 24 نیوزی ئیسرائیل لە زاری دوو سەرچاوەی ئاگادارەوە بڵاویكردەوە، بە مەبەستی كەمكردنەوەی قەرەباڵغی فڕۆكەخانەكە و دابینكردنی شوێنی زیاتر بۆ فڕۆكەكان و زیادبوونی گەشتەكان لە وەرزی هاویندا، ئەمریكا فرۆكە و پشتیوانی لۆجستی لە فرۆكەخانەی بنگۆریۆنی ئیسرائیل كەمدەكاتەوە.

رۆژنامەی هارتسی ئیسرائیل بڵاویكردەوە، 75 فرۆكەی ئەمریكا لە فرۆكەخانەكەی ئیسرائیل و قەرەباڵغییان دروستكردووە و ئەمە زیان بە فرۆكەخانەكە دەگەیەنێت.

باسی لەوەشكردووە، بەپێی خەمڵاندنەكان، زیانی مانەوەی فرۆكەكانی ئەمریكا نزیكەی 190 ملیۆن دۆلارە و ئەگەر رەوشەكە تا كۆتایی ساڵ بەردەوام بێت بەشێك لە كۆمپانیاكانی فڕۆكەوانی ئیسرائیل ناچار دەبن بەشێك لە فڕۆكەكانیان بۆ ئەوروپا بگوازنەوە.

 

ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان، ئەمڕۆ چوارشەممە، بە سەرپەرشتیی مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەت و بە ئامادەبوونی قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆکوەزیران، کۆبوونەوەی ئاسایی خۆی ئەنجام دەدات بۆ تاووتوێکردنی دوو دۆسیەی سەرەکی کە پەیوەستن بە سیستمی گومرگی و شایستەی دارایی کرێکاران.

لە بڕگەی یەکەمی کۆبوونەوەکەدا، پوختەی کۆنووسی هاوبەشی نێوان دەستەی گومرگی فیدراڵی و گومرگی هەرێمی کوردستان سەبارەت بە جێبەجێکردنی سیستمی ئەلیکترۆنیی "ئەسیکۆدا" (ASYCUDA) تاووتوێ کرا، کە هەفتەی ڕابردوو لە بەغدا واژۆ کرابوو.

هاوکات لە بڕگەی دووەمدا، ئەنجومەنەکە پرسی چاکسازی لە بواری خانەنشینی و دەستەبەری کۆمەڵایەتیی کرێکاران و میکانیزمی دیاریکردنی کەمترین موچەی مانگانەی خانەنشینی بۆ کرێکارانی کەرتی تایبەت خستە بەرباس.

سەرۆکی ئەمریکا دۆناڵد ترەمپ، ڕۆژی چوارشەممە، رایگەیاند کە وەزارەتی داد لە وڵاتەکەی راسپاردووە بۆ لێکۆڵینەوەیەک، ئەمەش دوای ئەوەی بانگەشەی ئەوەی کرد کە کۆمپانیاکانی نەوت نرخی بەنزینیان دانەبەزاندووە بەو شێوەیەی کە لەگەڵ دابەزینی نرخی نەوتدا بگونجێت.

سەرۆکی ئەمریکا لە سەر سەکۆی "ترووس سۆشیاڵ" نووسیویەتی: کۆمپانیا گەورەکانی نەوت لە وێستگەکانی سووتەمەنیدا نرخەکان دانابەزێنن بەو شێوەیەی کە لەگەڵ دابەزینی توندی نرخی ئەو نەوتەدا بگونجێت کە دەیکڕن... منیش فەرمانم بە وەزارەتی داد کردووە دەستبەجێ لێکۆڵینەوە لەم بابەتەدا بکات.

ترەمپ دوێنێ سێشەممە رایگەیاندبوو کە ویلایەتە یەکگرتووەکان گەروی هورمز بە کراوەیی دەهێڵێتەوە و کۆتایی بە گەمارۆدانی دەریایی دەهێنێت.

 

ماركۆ روبیو، وەزیری دەرەوەی ئەمریكا، لە لێدوانێكی نوێدا سەبارەت بە گرژییەكانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و رۆڵی ئێران، چەند پەیامێكی توند ئاراستەی تاران دەكات رایگەیاند، مەحاڵە كۆتایی بە شەڕ و ململانێكان لە ناوچەكەدا بهێنرێت، تا ئەو كاتەی گروپە چەكدارەكان ئێران بەردەوام بن لە هاوێشتنی مووشەك و درۆن لە خاكی عیراقەوە، یاخود بەشداری بكەن لە كارە تیرۆریستییەكاندا، هاوشێوەی ئەوەی حەماس و حزبوڵا ئەنجامیاندا.

لە بەشێكی تری قسەكانیدا، وەزیری دەرەوەی ئەمریكا تیشكی خستە سەر پرسی ئاسایشی ئاوە نێودەوڵەتییەكان و رایگەیاند، هیچ وڵاتێك مافی ئەوەی نییە باج بەسەر ڕێڕەوە ئاوییە نێودەوڵەتییەكاندا بسەپێنێت، ئەمەش وەك ئاماژەیەك بۆ گەروی هورمز.

لەكۆتاییدا، وەزیری دەرەوەی ئەمریكا جەختی لەسەر سەروەری خاكی لوبنان كردەوە و رایگەیاند، داهاتووی لوبنان تەنها موڵكی گەلی لوبنانە، پێویستە ئەو داهاتووە لە رێگەی حكومەتە شەرعی و هەڵبژێردراوەكەی خۆیانەوە دیاری بكرێت.

 

كەنەكە نامەیەكی كراوە ئاڕاستەی ناتۆ دەكات و داوای پشتیوانیی پڕۆسەی ئاشتی دەكات و تێیدا نیگەرانیی خۆشی لە بەردەوامیی گۆشەگیریی سەر عەبدوڵا ئۆجەلان دەربڕیوە.

ئەنجوومەنی بەڕێوەبەریی كۆنگرەی نەتەوەیی كوردستان-كەنەكە، پێش بەڕێوەچوونی لوتكەی رێكخراوی پەیمانی باكوری ئەتڵەسی-ناتۆ لە حەوت و هەشتی تەموز لە ئەنقەرە، لە نامەیەكی كراوەدا داوای لە وڵاتانی ئەندامی ئەو رێکخراوە كرد كار بۆ سەرخستنی پڕۆسەی ئاشتی لە باكوری كوردستان و توركیا بكەن.

كەنەكە لە نامەكەدا جەختی لەوە كردووەتەوە، چارەسەری دیموكراتیانەی پرسی كورد پەرە بە سەقامگیریی ناوچەكە دەدات و فشاری كۆچبەران بۆ سەر ئەوروپا كەم دەكاتەوە.

كەنەكە، نیگەرانیی خۆشی لە بەردەوامیی گۆشەگیریی سەر عەبدوڵا ئۆجەلان دەربڕیوە و رایگەیاندووە، ئەو رەوشە لەگەڵ پرۆسەی ئاشتیدا ناگونجێت.

داواشیكرد، چاودێری پرۆسەی دیالۆگ بكرێت و چوارچێوەیەكی یاسایی بۆ ناساندنی مافەكانی گەلی كورد دابنرێت تاكو سەقامگیرییەكی هەمیشەیی دەست بەسەر ناوچەكەدا بگرێت.

دەست بەسەر زیاتر لە 67 ملیار دینار و یەك ملیۆن دۆلاری تر لە دۆسیەی بریكاری وەزارەتی نەوتی عیراق گیرا.

ئەنجومەنی باڵای دادوەریی عیراق رایگەیاند، لە بەردەوامی لێكۆڵینەوەكانی دۆسیەی عەدنان جومەیلی، بریكاری وەزارەتی نەوتی عیراق، دەست بەسەر بڕی 67 ملیار دینار و یەك ملیۆن دۆلاری تردا گیراوە.

ئاماژەی بەوەش كرد، بەشێك لەو پارانە لە ماڵی چەند كەسێكدا و بەشەكەی تری لە قووڵایی چوار مەتر لە ژێر زەویدا شاردرابوونەوە، كە بە ئامێری تایبەت دۆزراونەتەوە.

راشیگەیاند،  لەسەر بنەمای دانپێدانانەكانی جومەیلی، پارێزگاری پێشووتری سەڵاحەدین و بەڕێوەبەری ئێستای تەندروستی پارێزگاكە دەستگیركراون.

 تا ئێستاش كۆی گشتی ئەو پارانەی لەو دۆسیەیەدا دەستیان بەسەردا گیراوە، گەیشتووەتە زیاتر لە 98 ملیار دینار و 11 ملیۆن دۆلاری ئەمریكی.

قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیران بە ئامادەبوونی ساسان عەونی، وەزیری شارەوانی و گەشتوگوزار و ژوان سابیر، سەرۆکی دەستەی گەشتوگوزار لەگەڵ ستافی بەڕێوەبەری دەستەی گەشتوگوزاری هەرێم کۆبووەوە.

لە دەستپێکی کۆبوونەوەکەدا کە رۆژی سێشەممە (23/6/2026) بەڕێوەچوو، جێگری سەرۆک وەزیران سوپاسی ئەمەل جەلال، سەرۆکی پێشووی دەستەی گەشتوگوزاری کرد کە خاوەنی دیدگا و رۆئیایەکی روون بووە و لەماوەی ئەرکەکەیدا هەنگاوی زۆر گرنگی ناوە بۆ پێشخستنی کەرتی گەشتوگوزاری هەرێم. پیرۆزبایی دەستبەکاربوونیشی لە ژوان سابیر، سەرۆکی نوێی دەستەکە کرد و هیوای سەرکەوتنی بۆ خواست و ئامادەیی خۆی بۆ هەموو جۆرە پشتیوانی و هاوکارییەک دەبڕی بۆ گەشەپێدانی زیاتری کەرتی گەشتوگوزاری هەرێم.

لە کۆبوونەوەکەدا باس لە رەوشی کەرتی گەشتوگوزاری هەرێم کرا، قوباد تاڵەبانی ئاماژەی بەوەدا لە هەرێم دەرفەتی زۆر گەورە هەیە بۆ گەشەپێدانی ئەم کەرتە و رایگەیاند: لە چوارچێوەی سیاسەتی فرەچەشنکردنی سەرچاوەکانی داهات، حکومەتی هەرێم ئامانجییەتی بە هاوبەشی لەگەڵ کەرتی تایبەت، کەرتی گەشتوگوزار ببێتە یەکێک لە سەرچاوە سەرەکییەکانی داهات.

جێگری سەرۆک وەزیران داواشیکرد میکانیزمێکی گونجاو دابنرێت بۆ ئەوەی وەزارەتی شارەوانی و دەستەی گەشوگوزار و کەرتی تایبەت و هەموو لایەنە پەیوەندیدارەکان پێکەوە هاوکار و هەماهەنگ بن بۆ پێشخستنی ئەم کەرتە و هانی کەرتی تایبەت بدرێت بۆ وەبەرهێنانی زیاتر لە کەرتی گەشتوگوزاردا و کارئاسانی تەواویان پێشکەش بکرێت.

سارا مەولود ناوی ئەو ژنەی شاری سەردەشتی رۆژهەڵاتی کوردستانە کە لە ئاوی کونەماسیدا خنکا و تیمەکانی بەرگری شارستانی و غەواسی دوکان توانیان تەرمەکەی بدۆزنەوە. 

ئەندامێکی تیمی غەواسی دوکانیش لەبارەی روداوەکەوە بە کوردسات نیوزی راگەیاند، سارا مەولود زانیویەتی مەلە بکات و لە کاتی رزگارکردنی کەسێکی دیکەدا، توانیویەتی کەسەکە بەسەرکەوتوویی رزگار بکات بەڵام خۆی نەیتوانیوە بگەڕێتەوە دەرەوەی ئاوەکە و خنکاوە.

ئارام عەلی وتەبێژی بەرگریی شارستانیی سلێمانی رایگەیاند، تیمەکانیان و تیمی غەواسی دوکان دوای بیستنی هەواڵەکە گەشتنە شوێنی روداوەکە و دوای کەمێک گەڕان، تەرمی ژنەکەیان دۆزیوەتەوە کە خۆی سەرئاو کەوتبوو.

 

قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیران، پێشوازیکرد لە ئێلبروس کوتراشێڤ، باڵیۆزی  روسیا لە عیراق و لە کۆبوونەوەی نێوانیاندا لەسەر چەند پرسێکی جێی بایەخی هەردوولا ئاڵوگۆڕی بیروڕا کرا.

لە کۆبوونەوەکەدا کە رۆژی سێشەممە (23/6/2026) بە ئامادەبوونی ماکسیم رۆبین، کونسوڵی گشتیی روسیا لە هەرێم بەڕێوەچوو، باس لە دواین پێشهاتەکانی ناوچەکە کرا، هەردوولا هیوایان خواست لێکتێگەیشتنی نێوان ئەمریکا و ئێران دەرەنجامێکی دڵخوازی بۆ هەردوولا و ناوچەکەی لێ بکەوێتەوە.

لە تەوەرێکی دیکەدا باس لە پەیوەندییەکانی نێوان هەرێم و بەغداد کرا، لەمبارەیەوە جێگری سەرۆک وەزیران بە ئاماژەدان بە پێکهێنانی حکومەتی نوێی عیراق، جەختی کردەوە قۆناغێکی نوێ لە عیراق هاتووەتە ئاراوە و پێویستە هەردوو حکومەتی هەرێم و بەغداد لەم قۆناغەدا هاوکات لەگەڵ چارەسەرکردنی کێشەکانی نێوانیان، پێکەوە هاوکار و هەماهەنگ بن بۆ گەشەپێدانی ئابووری عیراق و باشترکردنی رەوشی ژیان و گوزەرانی هاووڵاتییان.

قوباد تاڵەبانی روونیشیکردەوە، لەم قۆناغەدا عیراق هەنگاوی باشی ناوە بەرەو سەربەخۆیی سیاسی و پێویستە هەموو لایەنەکان پشتگیری ئەم حکومەتە نوێیە بکەن بۆ ئەوەی باشتر بتوانێت عیراق لە ململانێ ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکان بپارێزێت.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا ئەمرۆ سێشەممە، رایگەیاند کە ئێران بە تەواوەتی و بە شێوەیەکی گشتگیر بە بەرزترین ئاستی پرۆسەکانی پشکنینی ئەتۆمی رازی بووە.

ترەمپ لە وتارێکدا رایگەیاند: ئێران بە تەواوەتی و بۆ ماوەیەکی درێژخایەن لە داهاتوودا، بە بەرزترین ئاستی پرۆسەکانی پشکنینی ئەتۆمی رازی بووە، ئاماژەی بەوەش کرد: ئەگەر ئێران بەو پشکنینانە رازی نەبووایە، هیچ دانوستانێکی تر نەدەبوو.

سەرۆکی ئەمریکا وتیشی: هەموو کەشتییەکان لە شوێنەکانی خۆیان دەهێڵمەوە بۆ دووبارە سەپاندنەوەی گەمارۆکان ئەگەر پێویست بکات، رونیشی کردەوە کە: ئەم هەنگاوە دەستەبەری پاکژی و دروستیی دۆسیە ئەتۆمییەکە دەکات، ئەگەر ئێرانیش بەمە رازی نەبووایە، هیچ گفتوگۆیەکی تر نەدەبوو.

ترەمپ لە درێژەی قسەکانیدا وتی: دووبارە سەپاندنەوەی گەمارۆکان بەسەر ئێراندا لەم قۆناغەدا ئەگەرێکی زۆر کەمە، رونیشی کردەوە کە: ئەو پارانەی وەزارەتی خەزێنەی ئەمریکا لە بەرژەوەندیی ئێران ئازادیان دەکات، دەچنە ناو ژمێریارییەکی دەستەبەرییەوە کە لەژێر کۆنترۆڵی واشنتۆندایە.

لە کۆتاییدا ئاماژەی بەوە کرد: ئەو پارانەی کە ئازادیان دەکەین، بۆ کڕینی ماددە خۆراکی و پزیشکییەکان لە ئەمریکا بەکار دەهێنرێن، وەک گەنمەشامی، گەنم و فاسۆلیای سۆیا، جەختیشی کردەوە: گفتوگۆکان لەگەڵ ئێران بە باشی بەڕێوە دەچن.

بڕیارە مانگی داهاتوو لوتكەی ناتۆ لە ئەنقەرە بەڕێوەبچێت، پارێزگاری ئەنقەرەش لە 28ی ئەم مانگەوە هەموو جۆرە چالاكی گردبوونەوە و خۆپیشاندانێكی قەدەغەكرد.

لە چوارچێوەی ئامادەكارییەكان بۆ بەڕێوەچوونی 36مین لوتكەی ناتۆ لە ئەنقەرە و پاراستنی ئاسایشی كۆبوونەوەكە، كە بڕیارە رۆژانی 7 و 8ی تەمموزی داهاتوو بەڕێوەبچێت، پارێزگاری ئەنقەرە لە یەكشەممەی داهاتووەوە كە دەكاتە 28ی حوزەیران، تا 10ی تەمموزی داهاتوو هەموو جۆرە چالاكی و خۆپیشاندان و گردبوونەوە و رێپێوانێكی لە ئەنقەرە قەدەغەكرد.

راشیگەیاندووە، ئەو شوێنەی كۆبوونەوەكەی تێدا بەڕێوەدەچێت، لەگەڵ هەموو ئەو شوێنانەی وەفدەكانی لێدەمێننەوە، رێوشوێنە ئەمنییەكان توندتر دەكرێن.

كەسایەتییەكی نزیك لە ئاكەپە ئاشكرای دەكات، لە وەرزی پاییزی داهاتوودا سەڵاحەدین دەمیرتاش ئازاد دەكرێت.

ماڵپەڕی جمهوریەت بڵاویكردووەتەوە، فاتیح عاتیك كەسایەتی نزیك لە پارتی داد و گەشەپێدان "ئاكەپە" رایگەیاندووە، یەكێك لەو بابەتانەی ئێستا لە توركیا بە گەرمی گفتوگۆی لەسەر دەكرێت، ئازادكردنی سەڵاحەدین دەمیرتاش هاوسەرۆكی پێشووی پارتی دیموكراتی گەلان "هەدەپە"یە و چاوەڕوان دەكرێت لە وەرزی پاییزی داهاتوودا ئازاد بكرێت.

رۆژی هەینی رابردووش نەجدەت ساراش ئەندامی تیمی رۆژنامەوانی كەمال كڵیچدارئۆغڵو سەرۆكی گشتیی پارتی گەلی كۆماریی "جەهەپە" ئاشكرایكرد، بەمنزیكانەی كڵیچدارئۆغڵو سەردانی سەڵاحەدین دەمیرتاش هاوسەرۆكی پێشووی هەدەپە دەكات لە زیندانی ئەدیرنە.

دەمیرتاش لە چواری تشرینی دووەمی ساڵی 2016ەوە زیندانیكراوە، دادگای مافی مرۆڤی ئەوروپاش چەندین جار بڕیاری ئازادكردنی داوە، بەڵام توركیا تائێستا بڕیارەكەی جێبەجێ نەكردووە.

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە سلێمانی سەردانی مامۆستا سه‌ڵاحه‌دین محەممەد به‌هائه‌دین، ئەمیندارى گشتیی یه‌كگرتووى ئیسلامى كوردستانی کرد و سەرەخۆشی لێکرد بەهۆی کۆچی دوایی براکەیەوە.

لە کۆبوونەوەیەکدا کە شاڵاو کۆسرەت رەسوڵ و سالار لالە سەرحەد، لێپرسراوی بۆردی پەیوەندییە کوردستانییەکانی یەکێتی ئامادەیبوون، دوایین پەرەسەندنە سیاسییەکانی هەرێمی کوردستان و عیراق تاوتوێ کران.

سەرۆک بافڵ پێزانینی بۆ رۆڵی کاریگەری مامۆستا سه‌ڵاحه‌دین محەممەد به‌هائه‌دین هەبوو لە هەوڵەکانی بۆ نزیککردنەوەی بۆچوونە جیاوازەکان و هەردوولا لە بەهێزترکردنی پەیوەندییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان هاوڕابوون.

قوباد تاڵەبانی سەردانی عومەری سەید عەلی کردووە و رایگەیاندووە، ئەوەی لە دەستی هات دڵسۆزانە و ئازایانە پێشکەشی کرد.

قوباد تاڵەبانی، رایگەیاندووە: زۆر خۆشحاڵ بووم لە بەسەرکردنەوەی کاک عومەری سەید عەلی، هیوای لەشساغی و تەمەندرێژی بۆ دەخوازم، رێزگرتن لە سەرکردە و تێکۆشەرە دێرینەکانمان ئەرکی سەرشانمانە.

ئاماژەی بەوەشداوە: سەرکردە و تێکۆشەری دێرینی یەکێتی و رێکخەری پێشووی بزووتنەوەی گۆڕان، سیاسییەکی دەستپاک، دڵسۆز و خاوەن ئەزموون. بە گەنجێتی و لە رۆژە سەختەکاندا درێخی نەکرد لە قوربانیدان بۆ گەلەکەی و ئەوەی لە دەستی هات دڵسۆزانە و ئازایانە پێشکەشی کرد.