هەواڵەکان
هاوکات لەگەڵ بەردەوامبوونی گفتوگۆ تەکنیکییەکان لە سویسرا، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی سۆشیاڵ تروس نووسیویەتی، ئێران رازی دەبێت بە ئەنجامدانی پشکنینی سەرەکی و بەرفراوان بۆ چەکەکانی، ئەمەش بە مەبەستی دەستەبەرکردنی "شەفافییەتی ئەتۆمی" بۆ ماوەیەکی درێژخایەن.
ئەم لێدوانەی ترەمپ دوای چەند سەعاتێک دێت لە لێدوانێکی جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا کە تێیدا ئاشکرای کردبوو؛ تاران رازی بووە بە گەڕانەوەی پشکنەرانی ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆمی، و پێشبینیشی کرد گفتوگۆکانی تایبەت بە پشکنینە ئەتۆمییەکان لە چەند رۆژی داهاتوودا یان لە سەرەتای ئەم هەفتەیەوە دەستپێبکەن.
لەلایەکی ترەوە و لە وەڵامی ئەم لێدوانانەی لێپرسراوانی واشنتۆندا، ئیسماعیل بەقائی، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران رایگەیاند؛ هاوکارییەکانی تاران لەگەڵ ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆمی لە چوارچێوەی یاسا و رێککەوتنە بنەڕەتییەکاندا بەردەوامە.
بەقائی جەختیشی کردەوە، هەر بڕیارێک لەم دۆسیەیەدا، بەندە بە مەرجی رەزامەندیی پەرلەمانی ئێران و ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانیی وڵاتەکەوە.
دوای جێبەجێکردنی مەرجەکانی رێکخراوی نێودەوڵەتی بۆ بەرەنگاربوونەوەی سپیکردنەوەی پارە، بانکی ناوەندیی عیراق قۆناغی کۆتایی لابردنی سزای دۆلاری لەسەر ژمارەیەک بانکی ناوخۆیی راگەیاند.
بانکی ناوەندیی عێراق لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، سەرجەم رێکار و پێداویستییە تایبەتەکانی بە گەڕانەوە و تێکەڵکردنەوەی ئەو بانکانە تەواو کردووە کە پێشتر قەدەغەکردنی مامەڵەکردنیان بە دۆلاری ئەمریکی لەسەر بوو لە پرۆسەی حەواڵەی دەرەکی و دراوە بیانییەکاندا.
ئاماژەی بەوە کردووە، ئەم هەنگاوە لە چوارچێوەی بەرنامەی چاکسازیی بانکەکەدایە بە هەماهەنگی لەگەڵ دامەزراوە نێودەوڵەتییەکان، بۆ بەهێزکردنی سەقامگیریی نەقدی و دارایی و بەرزکردنەوەی ئاستی تێکەڵبوونی کەرتی بانکیی عیراق لەگەڵ سیستمی دارایی جیهانی.
بانکی ناوەندی جەختیشیکردەوە، دۆسیەکە گەیشتووەتە قۆناغی کۆتایی بۆ گەڕانەوەی قۆناغ بە قۆناغ و رێکخراوی ئەو بانکانە، ئەمەش دوای ئەوەی سەرجەم مەرجەکانی پابەندبوون بە بەرەنگاربوونەوەی سپیکردنەوەی پارە و دارایی تیرۆریان جێبەجێ کردووە.
لە راگەیەنراوەکەدا ئەوەش هاتووە، سەرجەم پێداویستییە تەکنیکی و رێکارییەکان بۆ بەرزکردنەوەی کارتی پارەدانی ئەلیکترۆنی تایبەت بە کۆمپانیا تۆمارکراوەکان و بازرگانان تەواو کراون، بە ئامانجی فراوانکردنی خزمەتگوزارییە داراییە دیجیتاڵییەکان و دابینکردنی پێداویستیی بازاڕ.
بانکی ناوەندیی عێراق پابەندبوونی خۆی دووپاتکردەوە بە دابینکردنی داواکاری لەسەر دۆلاری ئەمریکی بۆ کەرتی گشتی و تایبەت بەپێی پێوەرە پەسندکراوەکان، بە پشتبەستن بە یەدەگێکی بەهێزی دراوی بیانی و سیاسەتێکی نەقدی کە ئامانجی پاراستنی سەقامگیریی نرخی دینار و سەلامەتی کەناڵە داراییەکانە بۆ ماوەیەکی درێژخایەن.
وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا مۆڵەتێکی گشتیی سەبارەت بە ئێران دەرکرد کە رێگە بە بەرهەمهێنان، گەیاندن، فرۆشتنی نەوتی خاو و بەرهەمە پترۆکیمیاییەکان و بەرهەمە نەوتییەکانی ئێرانی دەدات، مۆڵەتەکەش تا 21ـی ئابی داهاتوو بەردەوام دەبێت.
وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا رایگەیاند، بەپێی ئەو رێککەتنەی لەنێوان واشنتن و تاراندا ئیمزا کرا، ئەمریکا رەزامەندی نیشاندا لەسەر بەخشینی مۆڵەتی لێخۆشبوون بۆ هەناردەکردنی نەوتی خاوی ئێران، بەرهەمە پترۆڵیۆمییەکان و سەرجەم ئەو خزمەتگوزارییانەی پەیوەستن پێیانەوە، لەوانەش مامەڵە بانکییەکان، دڵنیایی و گواستنەوە.
ئاماژەی بەوەشکردووە، ئەو مامەڵانەی کە لەژێر مۆڵەتە گشتییە نوێیەکەی ئەمریکادا رێگەیان پێدراوە، هاوردەکردنی نەوتی خاو، بەرهەمە پترۆکیمیاییەکان و بەرهەمە نەوتییەکان بۆ ناو ئەمریکا دەگرێتەوە.
پێشتر ئاژانسی "تەسنیم"ی ئێرانی رایگەیاندبوو، ئێران و ئەمریکا لە میانی دانوستانەکانیاندا لە سویسرا، تاوتوێی هەڵگرتنی ئەو سزایانەی کردووە کە بەسەر هەناردەکردنی نەوتی ئێراندا سەپێنراون.
سوپای پاسدارانی ئێران ئاشکرایدەکات؛ موجتەبا خامنەیی، دوای دیاریکردنی مەرجەکانی تاران، مۆڵەتی دەستپێکردنی دانوستانی لەگەڵ لایەنی ئەمریکی بەخشیوە.
یەدوڵڵا جەوانی، یاریدەدەری کاروباری سیاسی لە سوپای پاسدارانی ئێران رایگەیاند؛ پەیامی ئەم دواییەی موجتەبا خامنەیی رابەری باڵای ئێران بە واتای دژایەتیکردنی پرۆسەی دانوستان لەگەڵ واشنتۆن نایەت، بەڵکو هەندێک کەس بەپێی ئارەزووی خۆیان لێکدانەوەیان بۆ پەیامەکە کردووە و بە بەڵگەی رەتکردنەوەی بنەمای گفتوگۆیان داناوە؛ لە کاتێکدا ئێران هەمیشە لە ناو پرۆسەی دانوستاندا بووە.
هاوکات لەگەڵ ئەم پێشهاتە سیاسییەدا، ناوەندە نێودەوڵەتییەکان کۆتاییهاتنی خولی یەکەمی گفتوگۆکانی نێوان لێپرسراوانی باڵای ئەمریکا و ئێرانیان لە سویسرا راگرت؛ ئەمەش دوای سەرەتایەکی ئاڵۆز کاتێک تاران هەڕەشەی داخستنی گەروی هورمزی کرد و دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکاش هەڕەشەی دەستپێکردنەوەی هێرشەکانی بۆ سەر ئێران کردەوە.
لەلایەکی ترەوە، هەردوو وڵاتی نێوەندگیر (قەتەر و پاکستان) لە راگەیەنراوێکی هاوبەشدا ئاشکرایان کرد، ئەمریکا و ئێران لەسەر نەخشە رێگەیەک رێککەوتوون بۆ گەیشتن بە رێککەوتنی کۆتایی لە ماوەی 60 رۆژدا، بڕیاریشە گفتوگۆ تەکنیکییەکان لەم هەفتەیەدا لە هاوینەهواری "بۆرگنشتاک" لە سویسرا بەردەوام بن.
ئیتامار بن غەفیر، وەزیری ئاسایشی نەتەوەیی ئیسرائیل رایگەیاند، ئەگەر ئیسرائیل ئارام و پارێزراو نەبێت، ئەوا دەبێت شاری بەیروت هاوشێوەی شارۆچکەی وێرانکراوی "بێت حانوون"ی کەرتی غەززەی لێ بێت.
بن غەفیر لە لێدوانێکدا جەختی لەوە کردەوە کە: هاوکێشەی ئاسایش دەبێت سادە و زۆر روون بێت، ئەویش ئەوەیە کە دەبێت دەوڵەتی ئیسرائیل بە هەر نرخێک بێت ئارام بێت"، ئاماژەی بەوەش کرد کە "ئیسرائیل دەبێت بەپێی بنەمایەکی ڕوون کار بکات".
ناوبراو رێزی خۆی بۆ هاوڕێکانی و دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا دەربڕی، بەڵام جەختی کردەوە کە: کار لەپێشینەی هەرە سەرەکی بۆ سەربازان، شەڕڤانان و دانیشتووانی ئیسرائیلە، و پێویستە دەستبەرداری سیاسەتی ئاگربەستی 'لاواز' بین.
ئەو وەزیرە ئیسرائیلییە زیادیکرد کە ئیسرائیل لە رۆژانی رابردوودا باجێکی قورسی داوە و ژمارەیەک شەڕڤانی لەدەستداوە، کە هەر لایەکیان خێزان، خەون و چیرۆکێکی ژیانیان هەبووە کە بەردەوام نابێت، و پێی وابوو بەدیاریکراوی لە ناخی ئەم ئازار و بەرپرسیارێتییەوە دەبێت بە راشکاوی بوترێت کە سیاسەتی 'کات بەڕێکردن' و دواخستن شکستیکێناوە.
بن غەفیر وتی، چەندین ساڵ لە وەڵامدانەوەی حیساببۆکراو، هاوکێشەی وەهمی و هەوڵدان بۆ کڕینی هێمنییەکی کاتی، ئاسایشی بۆ ئیسرائیل بەدی نەهێناوە، بەڵکو دوژمنان ئەمەیان وەک لاوازی لێکداوەتەوە، جەختیشی کردەوە: هەرکەسێک تەقە لە ئیسرائیل بکات یان هەڕەشەی لێ بکات، دەبێت بزانێت کە باجەکەی بۆ ئەو تاقەتپڕووکێن دەبێت.
ئاماژەی بەوەش کرد: ئێستا کۆمەڵگە نیشتەجێبووەکانی ئیسرائیل لە باکوور زیاتر ئامادەن، بەهۆی بوونی تیمەکانی دەستێوەردانی ناوخۆیی لە تەواوی ناوچەکەدا، و پڕچەککردنی ناوچەگەلێکی فراوان، و بوونی پاسەوانی نیشتیمانی و هێزێکی گەورەی پۆلیس، وێڕای سوپایەکی بەهێز و مەزن.
له کۆتاییدا وەزیرە ئیسرائیلییەکە جەختی لەسەر پێویستیی هێرشبردنی ئیسرائیل کردەوە، و هۆشداریی دایە لوبنان کە: ئەگەر رێگە بدات خاکەکەی ببێتە بنکەیەکی تیرۆر دژی ئیسرائیل، ئەوا دەبێت بەیروت ئەوە تێبگات کە ناتوانێت وەک هەمیشە و بە شێوەیەکی ئاسایی بەردەوام بێت لە ژیان.
ئەنجومەنی باڵای دادوەریی عیراق، ئەمڕۆ دووشەممە، رایگەیاند کە کۆی گشتیی ئەو پارانەی لە دۆسیەی بریکاری دەستبەسەرکراوی وەزارەتی نەوت بۆ کاروباری پاڵاوتن (عەدنان ئەلجومەیلی) دەستیان بەسەردا گیراوە، بۆ 10ملیۆن دۆلار و 31 ملیار دینار بەرزبووەتەوە.
راگەیاندنی ئەنجومەنی باڵای دادوەری لە بەیاننامەیەکدا رایگەیاند: لە ئەنجامی بەدواداچوونی ورد بۆ دەستبەسەرداگرتنی ئەو داهاتە داراییانەی کە لە ئەنجامی بەفیڕۆدانی سامانی گشتی لەو پڕۆژانەی لەلایەن تۆمەتبار و لایەنەکانی دیکەی دۆسیەکەوە جێبەجێ کراون، کۆی گشتیی بڕی پارە دەستبەسەرداگیراوەکان بەرزبووەتەوە بۆ (10) ملیۆن دۆلاری ئەمریکی و (31) ملیار دیناری عیراقی.
بەیاننامەکە ئاماژەی بەوەش کردووە، کە: هەوڵە بەردەوامەکانی دادگا، دوێنێ یەکشەممە بووە هۆی دەستبەسەرداگرتنی نزیکەی 20 ملیار دیناری عیراقی کە لە ناو کێڵگەیەکدا حەشاردرابوو، وێڕای سەرنەکەوتنی هەوڵێک بۆ قاچاخکردنی پێنج ملیار دیناری عیراقی لە یەکێک لە پارێزگاکاندا.
لەکۆتاییدا هاتووە: رێکارە یاساییەکان دەستبەسەرداگرتن و بلۆککردنی 70 خانووبەرە و 21 ئۆتۆمبێلی مۆدێل بەرز، لەگەڵ زێڕ و خشڵ بە کێشی نزیکەی سێ کیلۆگرام گرتووەتەوە، جەختیشی کردەوە کە لێکۆڵینەوەکان و راوەدووڕانی تێوەگلاوانی دیکەی دۆسیەکە تا تەواوبوونی سەرجەم رێکارە یاساییەکان بەردەوام دەبێت.
روانگەی عیراقی سەوز لە راپۆرتێکی نوێدا ئامارێکی مەترسیداری لەسەر قەبارەی پیسبوونی خاکی عیراق بەهۆی پاشماوەکانی جەنگەوە بڵاوکردەوە، و رایگەیاند کە چوار هەزار و 800 کیلۆمەتر چوارگۆشە لە خاکی وڵات بە مین و تەقەمەنی نەتەقیوەوە پیسبووە.
بەپێی راپۆرتەکە، عیراق پێویستی بە 10 بۆ 15ساڵ هەیە بۆ ئەوەی بتوانێت بە تەواوی لەو پاشماوە مەترسیدارانە رزگاری بێت، بەڵام جەختکراوەتەوە کە ئەمەش پێویستی بە تەرخانکردنی بودجەیەکی زەبەلاح و بەردەوامیی هاوکاری و پشتیوانییە نێودەوڵەتییەکان هەیە.
لەسەر ئاستی مرۆیی، رێکخراوەکە ئاشکرای کردووە کە قەبارەی کارەساتەکە زۆر گەورەیە، بەوپێیەی ژمارەی قوربانیانی مین و پاشماوەکانی جەنگ لە عیراق بە 50 هەزار کوژراو و بریندار دەخەمڵێندرێت، ئاماژە بەوەش کراوە کە زۆربەی هەرە زۆری قوربانییەکان منداڵان و ئاژەڵدارانن (شوانکارەکان).
ئەنجامی پشكنینی دی ئێن ئەی ئەو منداڵەی لە سنووری ئیدارەی سەربەخۆی راپەڕین ون ببوو پشتڕاستی كردووەتەوە ئەو ئێسك و پرووسكەی دۆزراونەتەوە ئێسك و پرووسكی یاد سەربازە.
دوای 26رۆژ بەسەر رووداوی ونبوونی یاد سەرباز و دۆزینەوەی پاشماوەی تەرمەكەی لە گوندی كۆیلێ، ئەمرۆ ، ئەنجامی پشكنینە پزیشكییەكان ئاشكرا كران.
بنەماڵەی یاد سەرباز رایانگەیاند، لە لایەن دادگا، ئاسایش و دامودەزگا رەسمییەكانی سنوری ئیدارەی سەربەخۆی راپەڕینەوە بە رەسمی ئاگادار كراونەتەوە كە ئەنجامی پشكنینی دی ئێن ئەی پۆزەتیڤ بووە.
ئەم دەرەنجامە دوای 10 رۆژ لە وەرگرتنی سامپڵی ئێسكە دۆزراوەكان و خوێنی دایك و باوكی منداڵەكە راگەیەندرا، كە تێیدا پشكنینەكان سەلماندیان پاشماوەی ئەو ئێسك و پروسكە هی یاد سەرباز عەلی-یە.
روداوی ونبوونی ئەو منداڵە لە ماوەی رابردودا دەنگدانەوەیەكی زۆری لە ناوخۆی هەرێمی كوردستاندا هەبوو و هێزە ئەمنییەكانی ناوچەكەش لێكۆڵینەوەكانیان بۆ ئاشكراكردنی تەواوی وردەكارییەكانی روداوەكە بەردەوامە.
رۆژنامەیەكی توركی لە ڕاپۆرتێكدا ئاشكرای كردووە كە نزیكەی ٪٨٥ی قۆناغەكانی پڕۆسەی ئاشتی كۆتایی هاتووە.
رۆژنامەی حوڕیەتی توركی بڵاویكردەوە، یاساكانی تایبەت بە پڕۆسەی چارەسەری پێش پشووی پەرلەمان پەسەند دەكرێن.
بەپێی ئەو زانیارییانەی لەلایەن سەرچاوە ئاگادارەكانەوە بەو رۆژنامە توركییە دراون چاوەڕوان دەكرێت دوای دەرچوونی بەیاننامەی رەسمی لە ئیمراڵییەوە، قۆناغی چەكدانانی پەكەكە خێرا ببێت دواتریش لەسەر بنەمای راپۆرتی دەزگا ئەمنی و هەواڵگرییەكانی توركیا ، یاسایەكی كاتی كە ماوەكەی نێوان ٦ بۆ ٨ مانگ دەبێت بۆ چارەسەركردنی دۆخی ئەندامانی پارتەكە دەربچێت.
ئەو رۆژنامەیە ئاشكراشیكردوە، لە قۆناغی كۆتاییدا ، پەرلەمانی توركیا یاساكانی پەیوەست بە قۆناغی نوێی دوای چەكدانان پەسند دەكات، ئەمەش وەك هەنگاوێكی یاسایی بۆ جێگیركردنی پڕۆسەی ئاشتی و گواستنەوەی ململانێكان بۆ سەر مێزی گفتوگۆی سیاسی.
جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا جەختی لەسەر بەدەستهێنانی پێشکەوتنی بنەڕەتی لە کۆمەڵێک دۆسیەی هەرێمایەتی و نێودەوڵەتیدا کردەوە لە میانی دانوستانە بەردەوامەکانی شاری "بێرگنشتۆک"دا، ئاماژەی بەوەش کرد کە ئیدارەی ئەمریکا کار بۆ دارشتنی بنەمایەکی پتەو دەکات بە مەبەستی گەیشتن بە ڕێککەوتنی کۆتایی و چارەسەری هەمیشەیی.
سەبارەت بە دۆسیەی ئەتۆمی، ڤانس پێشکەوتنی دانوستانەکانی راگەیاند و رونی کردەوە کە گفتوگۆ تەکنیکییەکان لە ماوەی هەفتەکەدا بەردەوام دەبن، و گفتوگۆکان لەگەڵ پشکێنەرانی ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆمی لە ئەمڕۆوە لە "بێرگنشتۆک" دەستیان پێکردووە.
هەروەها ڕەزامەندیی لایەنی ئێرانی بۆ بانگهێشتکردنی پشکێنەرە نێودەوڵەتییەکان بۆ وڵاتەکەی بە "هەنگاوێکی زۆر گرنگ" وەسف کرد.
لە چوارچێوەی ئاسایشی وزە و دەریاوانیدا، جێگری سەرۆکی ئەمریکا دووپاتی کردەوە کە ئیدارەی وڵاتەکەی میکانیزمێکی داناوە بە ئامانجی کراوە هێشتنەوەی گەرووی هورمز، وێڕای میکانیزمێک بۆ رێگریگرتن لە پەرەسەندنی گرژییەکان و تەقەکردن.
ڤانس ئەوەشی خستەڕوو کە کارەکان بەردەوامن بۆ داڕشتنی میکانیزمێکی پسپۆڕانە بە مەبەستی پاککردنەوەی گەرووەکە لە مین.
سەبارەت بە دۆسیەی لوبنانیش، ڤانس ئاشکرای کرد کە میکانیزمێک بۆ رێگریکردن لە پێکدادان و کەمکردنەوەی ئاڵۆزییەکان لە لوبنان داندراوە.
جەختیشی کردەوە کە ئیسرائیل مافی خۆپاراستنی هەیە، بەڵام بەپێی میکانیزمێک کە گەرەنتی ئەوە بکات بارودۆخەکە لە کۆنترۆڵ دەرنەچێت، هاوکات جەختی لەسەر هەوڵەکانی واشنتۆن کردەوە بۆ پاراستنی ئاسایشی ئیسرائیل و سەروەریی لوبنان لە یەک کاتدا، ڤانس داواشی لە لایەنی ئێرانی کرد کە پێویستە "حیزبوڵا کۆنترۆڵ بکات".
ڤانس لێدوانەکانی کۆتایی پێهێنا بە ئاماژەکردن بەوەی کە لە دۆسیەی لوبناندا، لە میانی دانوستانەکانی "بێرگنشتۆک"دا، پێشکەوتنێکی بەرچاو بەراورد بە 24 سەعاتی رابردوو بەدەست هاتووە، جەختیشی لەسەر بەردەوامیی گفتوگۆکان کردەوە سەرەڕای هەبوونی هەندێک گڵەیی، ئاماژەی بەوەش کرد کە لە ئێستادا ئیدارەی ئەمریکا سەرنجی لەسەر ئاهەنگگێڕانە بەبۆنەی ئەو پێشکەوتنانەی بەدەست هاتوون، لەگەڵ دانپێدانان بەوەی کە هێشتا کارێکی زۆر ماوە بکرێت بۆ گەیشتن بە ڕێککەوتنی کۆتایی و چارەسەری هەمیشەیی.
قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیران سەردانی بەڕێوەبەرایەتیی ژینگەی سلێمانی کرد و لەگەڵ بەڕێوەبەر و بەرپرسانی بەڕێوەبەرایەتییەکە کۆبووەوە.
لە سەرەتای کۆبوونەوەکەدا کە رۆژی دووشەمە (22/6/2026) بەڕێوەچوو، قوباد تاڵەبانی دەستخۆشی کرد لە بەڕێوەبەران و کارمەندانی بەڕێوەبەرایەتییەکە کە بە شێوەیەکی رێکوپێک کاروباری هاووڵاتییان جێبەجێ دەکەن و داوای لێکردن بۆ لەمەودواش هەوڵ بدەن ئاسانکاری زیاتر بکەن بۆ راییکردنی مامەڵە و کاروباری هاووڵاتییان.
لە تەوەری سەرەکی کۆبوونەوەکەدا باس لە کێشەی تانجەرۆ کرا، قوباد تاڵەبانی لەمبارەیەوە رایگەیاند: کێشەی تانجەڕۆ کارەساتێکی ژینگەییە نەک تەنها بۆ سلێمانی بەڵکو بۆ هەموو عیراق، چونکە لە رێگەی پیسبوونی ئاوی رووبارەکانەوە زیانی تەندروستی بۆ دانیشتووانی زۆرێک لە ناوچەکانی دیکەی عیراقیش هەیە، هەربۆیە پرسێکی نیشتمانییە و دەبێت حکومەتی عیراق بەشداربێت لە چارەسەرکردنی ئەم کێشەیەدا.
لەم چوارچێوەیەدا جێگری سەرۆک وەزیران ئاماژەی بەوەدا، لە ماوەیەکی نزیکدا بۆ چارەسەرکردنی ریشەیی ئەم کێشەیە لەگەڵ بەرپرسانی باڵای عیراق گفتوگۆ دەکات و هەوڵ دەدرێت بودجەی پێویستی بۆ دابین بکرێت.
لە بەشێکی دیکەی کۆبوونەوەکەدا گفتوگۆکرا لەبارەی چارەسەرە خێرا و بەپەلەکان. لەمبارەیەوە بڕیاردرا لەسەر پێکهێنانی لیژنەیەکی تایبەتمەند لە لایەنە پەیوەندیدارەکانی پارێزگای سلێمانی و لیژنەکەش راسپێردرا لە ماوەیەکی دیاریکراودا هەندێک لە چارەسەرە خێراکان بخەنە بواری جێبەجێکردنەوە.
وەزارەتی بازرگانیی عیراق، ئەمڕۆ دووشەممە، رایگەیاند کە خزمەتگوزاریی جیاکردنەوەی خێزانەکان لە لقی بەشەخۆراکی پارێزگاکانی (نەینەوا، کەرکووک، سلێمانی، هەولێر، هەڵەبجە، بەسڕە، زیقار، میسان، دیوانییە، موسەنا، سەڵاحەدین، ئەنبار، بەلەد، کەربەلای پیرۆز، و نەجەفی ئەشرەف) لە رێگەی بەرنامەی ئەلیکترۆنیی کارتی بەشەخۆراکەوە کارا کراوە.
لە بەیاننامەیەکی نووسینگەی راگەیاندنی وەزارەتەکەدا، لە سەر زاری بەڕێز تاڵیب حەسەن نیعنەع، بەڕێوەبەری گشتیی فەرمانگەی پلان دانان و بەدواداچوون هاتووە، کە: ئەم هەنگاوە لە چوارچێوەی هەوڵەکانی وەزارەتدا دێت بۆ پەرەپێدانی خزمەتگوزارییەکانی بەشەخۆراک و ئاسانکارییکردن لە رێکارەکان بۆ هاووڵاتییان، بە بەکارهێنانی سیستمە ئەلیکترۆنییە هاوچەرخەکان.
بەیاننامەکە ئاماژەی بەوەش کردووە، کە پێشتر ئەم خزمەتگوزارییە لە سەرجەم لقەکانی بەغدا و لقەکانی بەشەخۆراکی پارێزگاکانی (واست، دهۆک، بابل، و دیالە) کارا کرابوو، بەمەش لە ئێستادا خزمەتگوزارییەکە بۆ سەرجەم هاووڵاتییان لە تەواوی لقەکانی بەشەخۆراکی وڵاتدا بەردەستە.
کییەر ستارمەر سەرۆک وەزیرانی بەڕیتانیا لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، دەستلەکارکێشاوەنەوەی خۆی رادەستی پادشای وڵاتەکەی کردووە.
وتیشی، پێشتر پارتی کرێکارانی بەریتانیا لە رەوشێکی خراپدا بووە و لە سەردەمی ئەودا حیزبەکە بەرەوپێشچوونێکی بەرچاوی بەخۆیەوەبینیوە.
ئاماژەی بەوەشدا، ئابوریی بەریتانیا لە کابینەی پێش ئەودا ئابورییەکی داڕوخاو بووە، بەڵام خۆی کاری لەپێشینەی چاککردن و باشترکردنی ئەو ئابورییە داڕوخاوە بووە.
سیناتۆری دیاری كۆمارییەكان پلانێكی ئەمریكای ئاشكرا كرد و رایگەیاند، واشنتۆن ئامادەیە بە هێزی سەربازی دەست بەسەر گەروی هورمزدا بگرێت ئەگەر تاران ملكەچی مەرجەكانی رێككەوتنەكە نەبێت.
لیندسی گراهام، سیناتۆری كۆمارییەكان لە چاوپێكەوتنێكدا لەگەڵ ئاژانسی سی بی ئێسی ئەمریكی رایگەیاند، كە رۆژی هەینی رابردوو بۆ ماوەی چوار سەعات و نیو لەگەڵ دۆناڵد ترەمپ كۆبووەتەوە و تاوتوێی ئاییندەی دانوستانەكانیان لەگەڵ ئێران كردووە و ئاشكرای كرد، ترەمپ بڕیاری داوە كە ئەگەر رێككەوتنی ئێستا شكست بهێنێت، ئەوا ئەمریكا بە هێزی سەربازی گەروی هورمز كۆنتڕۆڵ دەكات.
ئاماژەی بەوەشكرد، واشنتۆن لەو بارودۆخەدا باج بەسەر هەموو ئەو كەشتییانەدا دەسەپێنێت كە بە گەرووەكەدا تێپەڕ دەبن تاوەكو تێچووی ئۆپراسیۆنە سەربازییەكە دابین بكات.
هۆشدارییەكی توندیشی ئاراستەی تاران كرد و وتی، ئەگەر ئێران بیەوێت كێبڕكێی ئەمریكا بكات لەسەر كۆنتڕۆڵكردنی گەروی هورمز، ئەوا وێران دەكرێن.
دوای 18 سەعات لە گفتوگۆ و دانوستان، وەفدی ئێران لە سویسراوە دەگەڕێنەوە تاران.
ئاژانسی "ئێرنا"ی رەسمی ئێران بڵاویكردەوە، ئەو وەفدەی ئێران كە بۆ گفتوگۆ و دانوستان لە سویسرا بوون، بەیانی ئەمڕۆ ئەو باڵەخانەیەی سویسرایان بەجێهێشتووە كە گفتوگۆكانی تێدا ئەنجامدەدرا و دەگەڕێنەوە تاران.
راشیگەیاند، وەفدەكە بە سەرۆكایەتی محەمەد باقر قالیباف سەرۆكی ئەنجومەنی شورا بووە و عەباس عراقچی وەزیری دەرەوەی ئێرانی تێدا بووە و دوای 18 سەعات لە دانوستانی چڕ سویسرایان بەجێهێشتووە.
ئاژانسەكە ئاماژەی بەوەشداوە، دانوستانە تەكنیكییەكان بە درێژایی هەفتە لە سویسرا بەردەوام دەبن.
ئیسماعیل بەقایی، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران، ئەمڕۆ دووشەممە، رایگەیاند کە میکانیزمێکی نوێ بە بەشداریی نێوەندگیرەکان بۆ سەرپەرشتیکردنی کۆتاییهێنان بە جەنگ لە لوبنان دامەزراوە.
بەقایی لە لێدوانێکدا وتی: میکانیزمێکی نوێ بە بەشداریی نێوەندگیرەکان بۆ چاودێریکردنی کۆتاییهێنان بە جەنگی لوبنان پێکهێنراوە، ئاماژەی بەوەش کرد کە: پێشکەوتنی باشمان بەدەستهێناوە لە پرسی دەرکردنی مۆڵەت بۆ فرۆشتنی نەوت و ئازادکردنی داراییە بلۆککراوەکان.
ناوبراو لە درێژەی قسەکانیدا وتی: لە سویسرا لەسەر هەنگاوی گرنگ بۆ دەستپێکردنی دانوستانەکانی گەیشتن بە رێککەوتنی کۆتایی رێککەوتووین، وتیشی: "پێویستە رێگە بە هەناردەکردنی نەوت و ئازادکردنی داراییە بلۆککراوەکانمان بدرێت بۆ ئەوەی بچینە ناو دانوستانەکانی رێککەوتنی کۆتاییەوە.
لەکۆتاییدا ئاماژەی بەوە کرد کە: کاری تیمەکانی دانوستان لەم قۆناغەدا کۆتایی هاتووە، بەڵام تیمە تەکنیکییەکان بەردەوام دەبن لە کارەکانیان.