وەزارەتی دارایی هەرێم لەبارەی تۆماركردنی فەرمانبەران لە پرۆژەی هەژماری من، نوسراوێكی ئاراستەی هەموو فەرمانگە و وەزارەتەكان كردووە و تیایدا هاتووە، لە دواین كۆبوونەوەی هاوبەشی نێوان وەفدی هەرێم و حكومەتی عیراق، بڕیاردراوە بە دانانی دوا مۆڵەت بۆ تەواوكردنی رێكارەكانی تۆماركردنی سەرجەم سودمەندانی هەرێم لە چوارچێوەی پرۆژەی هەژماری من.

ئاماژە بەوەشكراوە، بەپێ بڕیاری حكومەتی عیراق، هەر فەرمانبەرێك تا 31ی ئابی ئەمساڵ خۆی تۆمار نەكردبێت و كارتی بانكییەكەی وەرنەگرتبێتەوە، شایستەی درایی و موچەكەی لەلایەن بەغدادەوە رادەگیرێت و نانێردرێت بۆ حكومەتی هەرێمی كوردستان.

وەزارەتی دارایی دەشڵێت، دروستكردنی كارتی بانكی لە كاتی خۆتۆماركردنەوە نزیكەی مانگێك دەخایەنێت، لەبەر ئەوە دەبێت رێكاری پێویست و بە پەلە بگیرێتەبەر بۆ دڵنیابوون كە تەواوی سودمەندان خۆیان تۆماركردووە.

 

وەزارەتی دەرەوەی ئێران، ئەمڕۆ سێشەممە، رایگەیاند کە ئازادە لە بەکارهێنانی ئەو داراییە بلۆککراوانەی کە بڕیارە ئازاد بکرێن، و جەختی لەوە کردەوە کە هیچ کۆتوبەندێک لەسەر شێوازی خەرجکردن یان میکانیزمەکانی بەکارهێنانیان لەئارادا نییە.

ئیسماعیل بەقائی، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران لە لێدوانێکدا رایگەیاند: ئەو داراییە بلۆککراوانەی ئێران کە ئازاد دەکرێن، لەژێر کۆنترۆڵی تەواوەتی خۆماندا دەبن و هیچ سنووردارکردنێک لەو بارەیەوە بوونی نییە، ئەمەش وەک ئاماژەیەک بۆ پێشهاتەکانی دۆسیەی دارایی سەر بە رێککەوتنە نێودەوڵەتییەکان.

وتەبێژەکەی وەزارەتی دەرەوەی ئێران وتیشی: تێگەیشتنەکان لەسەر بنەمای رێزگرتن و پابەندبوون بە واقیعەکان داڕێژراون، و هەر قسەکردنێکی خۆبەزلزانانە دەبێتە هۆی تێکدانی رێڕەوی رێککەوتنەکە.

هەروەها ئاماژەی بەوەش کرد کە هیچ دیدارێکیان لەگەڵ بەڕێوەبەری ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆم لە سویسرا ئەنجام نەداوە، و هیچ پلانێکیش لەئارادا نییە بۆ پشکنینی ئەو دامەزراوە ئەتۆمییانەی کە پێشتر بۆردومان کراون.

ئەم لێدوانانەی تاران لە کاتێکدا دێن کە ناوچەکە و جیهان شاهیدی جموجۆڵێکی دیپلۆماسی خێران لەسەر چەندین دۆسیەی دارایی و سیاسی، لە کاتێکدا چاوەڕوانییەکان بۆ چۆنیەتی جێبەجێکردنی پرۆسەی ئازادکردنی سەرمایە بلۆککراوەکانی ئێران و لێکەوتە ئابوورییەکانی بەردەوامن.

لە عیراق هۆشداری دەدرێت لە پیسبوونی ئاوی روباری دیجلە و فورات و هاووڵاتیان ئاگادار دەكرێنەوە كە ئاوی ئەو دوو روبارە بۆ بەكارهێنانی مرۆڤ و تەنانەت راوەماسی شیاو نەماون.

روانگەی عیراقی سەوز لە راپۆرتێكدا بڵاویكردووەتەوە، ئاستی ئاوی روباری فورات بۆ نزمترین ئاست لە ماوەی دەیەیەكدا دابەزیوە، بەهۆیەوە پیسبوونی ئاوەكە زیادی كردووە و بووەتە هەڕەشە بۆ سیستمی ئاو و ژینگە.

هۆكاری سەرەكیش دەگەڕێندرێتەوە بۆ فڕێدانی راستەوخۆی پاشماوەی پزیشكی و تەندروستی بۆ ناو روبارەكە و هەروەها ئۆكسجینی تواوە لە ئاوەكەدا كەمبووەتەوە و هەڕەشە لە ژیانی ماسی و زیندەوەرە ئاوییەكان دەكات، ئەوە سەرباری تێكەڵبووی بڕێكی زۆر لە ئاوی كشتوكاڵی كە پەینی كیمیایی و خوێی تێدایە. 

روانگەكە هۆشداری دەدات لەوەی ئەو كارەساتە ژینگەییە كۆچی ناوخۆیی لە ناوچەی زۆنگاوەكان و گوندەكان زیاد دەكات، چونكە سامانی ماسی و ئاژەڵ لەناودەچێت، بە تایبەت كە لە ساڵانی رابردوودا زیاتر لە 500 سەر گامێش لەناوچووە و 70%ی زەوییە كشتوكاڵییەكانیش بێبەرهەم بوون.

هاوكات ئەنجومەنی پارێزگای بەغداد رایگەیاندووە، 90%ی ئاوی روباری دیجلە بۆ بەكارهێنانی مرۆڤ شیاو نەماوە، ئەوەش هەڕەشەیە بۆ نزیكەی دە ملیۆن دانیشتووی بەغداد كە ئاوی روبارەكە بەكاردەهێنن، بە تایبەت بۆ خواردنەوە.

 

کەشناسی هەرێم، پێشبینییەکانی بۆ 48 سەعاتی داهاتوو بڵاوکردەوە و ئاشکرایدەکات، لە سبەینێوە شەپۆلێکی خۆڵبارین بەشێک لە ناوچەکانی هەرێم دەگرێتەوە.

بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی و بوومەلەرزەزانی هەرێم رایگەیاند، ئەمڕۆ کەشوهەوا بە گشتی ساماڵ و پەڵە هەور دەبێت، پلەکانی گەرما بەراورد بە دوێنێ یەک تا سێ پلە بەرز دەبنەوە.

ئاماژەی بەوەشکرد، سبەینێ ئاسمان بە گشتی ساماڵ دەبێت، بەڵام خێرایی با چالاک دەبێت و دەگاتە زیاتر لە 25 کم لە سەعاتێکدا، هەروەها شەپۆلێکی تۆز و خۆڵ بەشێک لە ناوچەکانی هەرێمی کوردستان دەگرێتەوە و دەبێتە هۆی کەمبوونەوەی مەودای بینین.

کەشناسی هەرێم تێبینییەکی گرنگی بۆ هاووڵاتیان بڵاوکردووەتەوە و ئاماژەی بەوە کردووە، لە سبەینێوە پلەکانی گەرما بە ڕێژەیەکی بەرچاو و بە چوار تا شەش   پلەی سیلیزی نزم دەبنەوە.

کەشناسی دڵنیایی دەدات، ئەم دابەزین و جێگیربوونەی پلەکانی گەرما بۆ ماوەی زیاتر لە هەفتەیەک بەردەوام دەبێت و لە زۆربەی ناوچەکان لە ژێر یان نزیکەی 40 پلەی سیلیزیدا دەبێت، هاوکات دووپاتیشی دەکاتەوە کە لەم ماوەیەدا هیچ شەپۆلێکی گەرما روو لە هەرێمی کوردستان ناکات.

بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی

هەولێر: 38 پلەی سیلیزی

پیرمام: 36 پلەی سیلیزی

سلێمانی: 37 پلەی سیلیزی

هەڵەبجە:39 پلەی سیلیزی

چەمچەماڵ: 39 پلەی سیلیزی

دهۆک: 37 پلەی سیلیزی

زاخۆ: 37 پلەی سیلیزی

ئاکرێ:38 پلەی سیلیزی

گەرمیان:40 پلەی سیلیزی

حاجی ئۆمەران:24 پلەی سیلیزی

شارەوانییەکانی سلێمانی دەستپێکردنی قۆناغی چوارەمی دابەشکردنی زەوی لە ناحیەی عەربەت رادەگەیەنێت، کە تێیدا 235 پارچە زەوی لە رێگەی تیروپشک و خاڵبەندییەوە بەسەر فەرمانبەران و خانەنشیناندا دابەش دەکرێت.

بەڕێوەبەرایەتی گشتی شارەوانییەکانی سلێمانی رایگەیاند، سبەینێ چوارشەممە پرۆسەی دابەشکردنی زەوی لە ناحیەی عەربەت پێ دەنێتە قۆناغێکی نوێوە و 235 پارچە زەوی تر بەسەر فەرمانبەران و خانەنشیناندا دابەش دەکرێت.

ئاماژەی بەوەشکرد، سەرۆکایەتی شارەوانی عەربەت دەست بە قۆناغی چوارەمی دابەشکردنی زەوی دەکات، پرۆسەکەش لە رێگەی تیروپشک و بەپێی سیستمی خاڵبەندی بەڕێوەدەچێت.

شارەوانییەکانی سلێمانی ئەوەشی خستەڕوو، دابەشکردنی زەوییەکان بە شێوازێکی شەفاف و بە ئامادەبوونی لێپرسراوانی حکومی ناوچەکە و نوێنەری یاسایی بەڕێوەبەرایەتیی گشتی شارەوانییەکانی سلێمانی ئەنجام دەدرێت.

لێپرسراوانی باڵای ئیسرائیل دەڵێن، سوپای وڵاتەكەیان ناوچەی ئەمنی لە باشوری لوبنان بەجێناهێڵێت و ئامادەن بۆ روبەڕوبوونەوەی هەر هەڕەشەیەك.

سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل و وەزیری بەرگری و فەرماندەی سوپای ئەو وڵاتە لە راگەیەندراوێكی هاوبەشدا دوای كۆبوونەوەیەكی ئەمنی بڵاویانكردەوە، هێزەكانی ئیسرائیل بەردەوام دەبن لە بەرەنگاربوونەوەی ئەو هەڕەشە و مەترسییانەی روبەڕووی سەرباز و خەڵكی وڵاتەكەیان دەبنەوە و لەپێناو پاراستنی ناوچەی ئەمنیش لە باشوری لوبنان، ژێرخانی گروپە چەكدارەكان لەناو دەبن.

ئاماژەیان بەوەشكردووە، ئاسایشی خەڵكی ئیسرائیل و سوپاكەی لەپێشینەیە و هیچ سازشی لەسەر ناكەن، هیزەكانیشیان لە باشوری لوبنان ئازادی تەواویان هەیە بۆ جوڵەكردن دژی هەر هەڕەشەیەكی راستەوخۆ و نەخوازراو.

جەدعون ساعر وەزیری دەرەوەی ئیسرائیلیش رایگەیاند، رێز لە ئاگربەست لە لوبنان دەگرن، بەو مەرجەی حزبوڵا ئاگربەستەكە پێشێل نەكات.

بۆ دووەمجار شەپۆلێكی بەهێزی گەرما ئەوروپای گرتووەتەوە و بەهۆیەوە لە فەرەنسا 15 كەس گیانیان لەدەستداوە كە دوانیان منداڵن.

لەماوەی كەمتر لە یەك مانگدا دووەم شەپۆلی بەهێزی گەرمای بەشێك لە وڵاتانی ئەوروپای گرتووەتەوە و لە زۆرینەی وڵاتانی رۆژئاوای ئەوروپاش پلەكانی گەرما گەیشتوونەتە زیاتر لە 43 پلە و بەهۆی بەرزی رێژەی شێ ئەو پلەیە بۆ وڵاتانی ئەوروپا بە مەترسیدار و بكوژ ناودەبرێت.

لە فەرەنساش بەهۆی بەرزی پلەكانی گەرماوە باری مەترسی لە 94 هەرێمدا راگەیەنراوە و تائێستاش 15 كەس گیانیان لەدەستداوە كە دوانیان منداڵ و لەناو ئۆتۆمبێلدا گیانیان لەدەستداوە.

میدیاكانیش بڵاویانكردووەتەوە، لەسەر ئاستی وڵاتانی ئەوروپاش باری لەناكاو راگەیەنراوە و بە هەزاران ناوەندی پەروەردەیی و خوێندنگە داخراون و كاتی دەوامیش لە زۆرینەی دامەزراوەكان كەمكراوەتەوە و بەشێك لەو كارانەشی لەسەر شەقام ئەنجام دەدرێن راگیراون.

لێپرسراوانی ئەوروپاش داوایان لە لایەنە پەیوەندیدارەكان كردووە، رێكاری بەپەلە بگرنەبەر و كاری پێویست بكەن بۆ كەمكردنەوەی كاریگەرییەكانی شەپۆلی گەرما لەسەر هاووڵاتیان.

گفتوگۆكان لەسەر تەواوكردنی كابینەی حكومەتی عیراق بەردەوامە و پێشبینی دەكرێت لە دوای 10ی مانگی موحەرەمەوە پێكهاتەی وزاری حكومەت تەواو بكرێت. 

سەرچاوەیەكی نزیك لە چوارچێوەی هەماهەنگی شیعەكان بە رۆژنامەی سەباحی راگەیاند، چوارچێوەی هەماهەنگی لە كۆبوونەوەكانیاندا پرسی دەنگدان بە تەواوی كابینەی نوێی حكومەت تاوتوێ دەكەن، بە مەرجێك لەسەر بنەمای لێكتێگەیشتنی سیاسی و دیدگای هاوبەشی حكومەت بێت. 

ئەو سەرچاوەیە راشیگەیاندووە، پێشبینی دەكرێت لە دوای 10ی موحەرەمەوە پێكهاتەی وزاری حكومەتی نوێی عیراق تەواو بكرێت و دەشڵێت، دیاریكردنی وەزیرە ئەمنییەكان لە دەسەڵاتی عەلی زەیدی سەرۆك وەزیران دەبێت.

هاوكات سەڵاح دلیمی ئەندامی هاوپەیمانی عەزم ئەوەی پشتڕاستكردووەتەوە كە، دانوستانەكان لەنێوان هێزە سیاسییەكان بۆ تەواوكردنی كابینەی وزاریی حكومەت بەردەوامە.

 

تۆڕی هەواڵی CNN بڵاوی کردەوە کە بەڕێوەبەری بەوەکالەتی هەواڵگریی نیشتمانیی ئەمریکا، بیڵ بۆڵتی، دەستی بە جێبەجێکردنی پلانێکی فرەوان کردووە بۆ کەمکردنەوەی ژمارەی فەرمانبەرانی دەزگاکە، ئەمەش لە چوارچێوەی هەوڵەکان بۆ دووبارە رێکخستنەوەی پێکهاتەی دامەزراوەی هەواڵگرییدا.

ئەم هەنگاوە لە چوارچێوەی هەوڵەکانی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکادایە بۆ دووبارە رێکخستنەوەی دامەزراوە ئەمنی و هەواڵگرییەکان و کەمکردنەوەی خەرجییەکانی حکومەت، ئەمەش لە ناوەڕاستی مشتومڕێکی بەردەوامدا سەبارەت بە رۆڵ و هەژموونی ئاژانسە فیدراڵییەکان لەناو دەوڵەتی ئەمریکادا.

تۆڕی ناوبراو لە زاری سەرچاوەیەکی ئاگادارەوە گواستوویەتییەوە کە پرۆسەی دەرکردنی فەرمانبەران لە ئێستاوە دەستی پێکردووە، ئاماژەی بەوەش کردووە کە پرۆسەکە ئەو کەسانە دەکاتە ئامانج کە وەک "توخمەکانی دەوڵەتی قووڵ" لەناو دەزگاکەدا وەسف دەکرێن، ئەمەش وەک ئاماژەیەک بۆ ئەو فەرمانبەرانەی کە پێدەچێت نوێنەرایەتی رەوتە بیرۆکراتییە دژبەرەکانی ئاڕاستەکانی ئیدارەی ئێستا بکەن.

بەپێی ڕاپۆرتەکە، ترەمپ ڕاستەوخۆ دوای دەستنیشانکردنی بۆڵتی لەسەرۆکایەتی هەواڵگریی نیشتمانی بەوەکالەت، رایسپاردووە بۆ جێبەجێکردنی پلانێک بە مەبەستی کەمکردنەوەی ژمارەی کارمەندان لەو دامەزراوەیەی کە سەرپەرشتی 18 ئاژانس و دەستەی هەواڵگریی ئەمریکی دەکات.

تۆڕی CNN ئاماژەی بەوەش کردووە، بۆڵتی یەک ڕۆژ پێش وادەی چاوەڕوانکراو دەستبەکاربووە، و دەستبەجێ دوای گەیشتنی، داوای لیستی تەواوی ناوی هەموو فەرمانبەرانی کردووە، وەک ئامادەکارییەک بۆ دەستپێکردنی پرۆسەی دووبارە رێکخستنەوەی پێکهاتەکە.

 

سەرۆک کۆماری ئێران پێشکەوتنی پرۆسەی گفتوگۆکان بە پابەندبوونی کرداریی لایەنەکان دەبەستێتەوە و هۆشداریش دەدات لەوەی هەر لێدوانێک لە دەرەوەی دەقی رێککەوتنەکان بێت، زیان بە ئاڕاستەی دانوستانەکان دەگەیەنێت.

سەرۆک کۆماری ئێران رایگەیاند، کاریگەری و سەرکەوتنی دانوستانەکان تەنیا بە پابەندبوونی تەواو و جێبەجێکردنی وردی ئەو بەڵێنانەوە بەندە کە لەسەری رێککەوتوون.

مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران لە پەیامێکدا سەبارەت بە بەڕێوەچوونی دانوستانەکان رایگەیاند: "پێشکەوتن لەم رێڕەوەدا، تەنها لە رێگەی پابەندبوونی کردارییەوە بە بەرپرسیارێتییە پەسەندکراوەکان دەپێورێت."

پزیشکیان هۆشداریشیدا لە تێکدانی رەوشی گفتوگۆکان و ئەوەی خستەڕوو، "هەر لێدوانێک لە دەرەوەی دەقی رێککەوتنەکە بێت، هیچ خزمەتێک بە پێشخستنی پرۆسەی دانوستانەکان ناکات."

کۆشکی سپی ئاشکرایکرد، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا بە هیچ شێوەیەک ئامادە نییە ئیمزا لەسەر رێککەوتنێک لەگەڵ ئێراندا بکات کە خزمەت بە بەرژەوەندییەکانی واشنتۆن نەکات، هاوکات ترەمپیش هۆشداریدەداتە تاران لە پابەند نەبوون بە بەڵێنەکانی.

کارۆلین لیڤیت، وتەبێژی کۆشکی سپی لە لێدوانێکدا بۆ کەناڵی "فۆکس نیوز" رایگەیاند: "ترەمپ هەمیشە بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا دەخاتە پێشینەی کارەکانی، بۆیە هەرگیز ئیمزا لەسەر رێککەوتنێک ناکات کە لە خزمەت ئاسایشی نەتەوەیی و بەرژەوەندییەکانی وڵاتەکەماندا نەبێت."

ئاماژەی بەوەشکرد، "سەیرە کەسێک پێشبینی ئەوە بکات ترەمپ رێککەوتنێک ئیمزا بکات کە هاوشێوەی رێککەوتننامە ئەتۆمییە کارەساتبارەکەی سەردەمی باراک ئۆباما بێت، بەڵکو پێویستە هەر رێککەوتنێکی نوێ، لە بەرژەوەندی گەلی ئەمریکا و ئاسایشی نەتەوەیی وڵاتەکەدا بێت."

لەلایەکی ترەوە، دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا لە لێدوانێکدا بۆ رۆژنامەنووسان هۆشداری توندی دایە تاران و رایگەیاند: "ئەگەر ئێران پابەندی رێککەوتنەکەی نەبێت و بە شێوازێکی گونجاو رەفتار نەکات، ئەوا ئەوەی پێویست بێت لە دژی ئەنجامی دەدەم." وتیشی: "تا ئەو کاتەی ئێران رێزمان لێبگرێت، هیچ کێشەیەکمان نابێت."

ترەمپ ستایشی تیمی دانوستانکاری وڵاتەکەی کرد بە سەرۆکایەتی (جەی دی ڤانس) و رایگەیاند کە کارێکی باشیان کردووە، ئەوەشی خستەڕوو "ئێمە بەشێکی زۆری توانای سەربازی ئێرانمان لەناوبردووە و هێڵەکانی ئاستی یەکەم، دووەم و سێیەمی سەرکردایەتی ئەو وڵاتەمان سڕیوەتەوە."

ئەمڕۆ سێشەممە، گەڕێکی نوێی دانوستانەکانی نێوان لوبنان و ئیسرائیل بە نێوەندگیریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە واشنتۆنی پایتەخت دەست پێ دەکات، بە مەبەستی تاوتێکردنی چەند دۆسیەیەکی ئەمنی و سیاسی گرنگ بۆ کۆتاییهێنان بە ململانێکانی نێوانیان.

وەفدی لوبنانی لە دوو تیمی ئەمنی و سیاسی پێکهاتووە و باڵیۆز "نەدا مەعوەز" نوێنەرایەتی دەکات و ئیمزا لەسەر بڕیارەکان دەکات، لە بەرانبەردا باڵیۆز "یەحیێل لیتەر" سەرۆکایەتیی وەفدی ئیسرائیلی دەکات، هه‌روه‌ها "مارکۆ روبیۆ" وەزیری دەرەوەی ئەمریکا بە شێوەیەکی راستەوخۆ سەرپەرشتیی بەڕێوەچوونی دانوستانەکان دەکات.

به‌پێی زانیارییه‌كان، رێڕەوی ئەمنی دانوستانەکە تیشک دەخاتە سەر جێگیرکردنی ئاگربەست و میکانیزمی کشانەوەی هێزەکانی ئیسرائیل لە ناوچەی "زۆتەر" و رادەستکردنی بە سوپای لوبنان. لایەنی لوبنانی هەوڵ دەدات ئەم هەنگاوە فرەوانتر بکات بۆ خێراکردنی کشانەوەی تەواوەتی، لە کاتێکدا ئیسرائیل پێداگری لەسەر هێشتنەوەی ئەوە دەکات کە پێی دەڵێت "هێڵی زەرد" وەک ناوچەیەکی ئەمنیی دابڕاو.

لە لایەکی ترەوە، میکانیزمی چاودێریی مەیدانی وەک خاڵی سەرەکیی ناكۆكییەكان لە نێوان هەردوولادا دەمێنێتەوە؛ چونکە لوبنان داوای چاودێرییەک دەکات کە ئەمریکا سەرکردایەتی بکات یان لە رێگەی هێزەکانی یونیفێل (UNIFIL)ـەوە بێت، بەڵام ئیسرائیل داوای پێکهێنانی لیژنەیەکی ئەمنیی هاوبەش دەکات کە لە لایەن لوبنانەوە رەت دەکرێتەوە.

سەبارەت بە رێڕەوی سیاسی، گفتوگۆکان لەسەر داڕشتنی "راگەیاندنی نیازپاکی هاوبەش" دەبن، کە تێیدا رێزگرتن لە سەروەری و سنوورەکانی یەکتر بچەسپێنرێت، لەگەڵ دیاریکردنی ملامح و سروشتی پەیوەندییەکانی نێوان هەردوو وڵات لە قۆناغی دوای کۆتاییهاتنی جەنگدا.

 

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایدەگەیەنێت: پێشکەوتنی باش لە دانوستانەکانیاندا لەگەڵ تاران بەدیهاتووە و گەروی هورمز بە تەواوی کراوەیە، هاوکات سەرۆکی پەرلەمانی ئێرانیش ئاشکرایکرد، لە سویسرا لەسەر ئازادکردنی 12 ملیار دۆلاری بلۆکەکراوی وڵاتەکەی رێککەوتوون.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە لێدوانێکی نوێدا پەرەسەندنی ئەرێنی لە دۆسیەی دانوستانەکانی لەگەڵ تاران ئاشکرا کرد و رایگەیاند؛ پێشکەوتنی زۆر باش لە پرۆسەی گفتوگۆکاندا بەدیهاتووە بۆ گەیشتن بە رێککەوتنێکی دادپەروەرانە و ژیرانە لەگەڵ ئێران.

سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەشکرد، لە ئێستادا گەروی هورمز بە تەواوی کراوەیە و توانراوە بڕێکی زیاتری نەوت بەراورد بە رابردوو بگوازرێتەوە، جەختیشی کردەوە، ئێران لەبارەی ئاسایشی گەروی هورمزەوە "کارێکی زۆر باش دەکات" و "هەرگیزیش نابێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی".

سەبارەت بە دۆسیەی داراییە بلۆکەکراوەکانی تاران، ترەمپ مەرجێکی نوێی ئاشکرا کرد و رایگەیاند؛ ئەو پارە سڕکراوانەی ئێران کە بڕیارە ئازاد بکرێن، بە شێوەیەکی بەدەرکراو و تەنها بۆ کڕینی مادەی خۆراکی لە جووتیارانی ئەمریکی بەکاردەهێنرێن.

ترەمپ راشیگەیاند، ئەگەر ئێران رەفتاری خراپ بکات ئەوا چی پێویست بێت ئەنجامی دەدەم.

لە درێژەی لێدوانەکانیدا سەبارەت بە نەخشە رێگەی نوێی نێوان واشنتۆن و تاران وتی؛ پێویستە و لەسەر بنەمای رێککەوتنەکە وایە کە ئێران داهاتەکانی نەوت بۆ بونیاتنانەوە و بەهێزکردنەوەی سوپاکەی بەکارنەهێنێت.

سەرۆکی ئەمریکا جەختیشی کردەوە، دەبێت تاران ئەو پارە و داهاتانە تەنها بۆ کڕینی پێداویستیی کتوپڕ و دابینکردنی خۆراک بۆ گەلەکەی بەکاربهێنێت.

لە بەرانبەردا محەمەد باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران لە لێدوانێکی گرنگدا لە مەسقەتی پایتەختی عومان، ئەنجامی دانوستانەکانی سویسرای ئاشکرا کرد و رایگەیاند؛ لە چوارچێوەی گفتوگۆکاندا لەگەڵ لایەنی ئەمریکی، رێککەوتن کراوە لەسەر ئازادکردنی دارایی و پشکی بلۆکەکراوی ئێران بە بەهای 12 ملیار دۆلار.

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان سەردانی کەنیسەی ماریوسفی کرد لە سلێمانی و لەلایەن پاتریارک مارپۆڵسی سێیەم نۆنا، سەرۆکی کەنیسەی کلدانی لە عیراق و جیهان و مەتران دکتۆر یوسف تۆما، مەترانی ئەساقیفەی کەرکوک و سلێمانی بۆ کڵێسای کلدان پێشوازی لێکرا.

لە دیدارێکدا مەحموود سەنگاوی، جەلال شێخ ناجی، سەرۆکی ئاژانسی پاراستن و زانیاری/ زانیاری، جەزا سەید مەجید لێپرسراوی بۆردی کۆمەڵایەتی و پۆڵا شەهید سیروان، ئەندامی سەرکردایەتی ئامادەبوون، سەرۆک بافڵ پیرۆزبایی گەرمی لە پاتریارک مارپۆڵسی سێیەم نۆنا کرد، بەبۆنەی دەستبەکاربوونی وەک سەرۆکی نوێی کەنیسەی کلدانی لە عیراق و جیهان و بەخێرهاتنی کرد بۆ سلێمانی و وتی، هەرێمی کوردستان هەمیشە بەشێکە لە لانکەی پێکەوەژیان و جەخت لە قووڵکردنەوەی گیانی برایەتی نێوان هەموو ئایین و نەتەوە جیاوازەکان دەکەینەوە.

هەر لە دیدارەکەدا بافڵ جەلال تاڵەبانی ئامادەیی تەواوی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانی دەربڕی بۆ پشتیوانیکردن و سەرخستنی ئەرکەکانی پاتریارک مارپۆڵسی سێیەم نۆنا.

هاوکات لەگەڵ بەردەوامبوونی گفتوگۆ تەکنیکییەکان لە سویسرا، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی سۆشیاڵ تروس نووسیویەتی، ئێران رازی دەبێت بە ئەنجامدانی پشکنینی سەرەکی و بەرفراوان بۆ چەکەکانی، ئەمەش بە مەبەستی دەستەبەرکردنی "شەفافییەتی ئەتۆمی" بۆ ماوەیەکی درێژخایەن.

ئەم لێدوانەی ترەمپ دوای چەند سەعاتێک دێت لە لێدوانێکی جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا کە تێیدا ئاشکرای کردبوو؛ تاران رازی بووە بە گەڕانەوەی پشکنەرانی ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆمی، و پێشبینیشی کرد گفتوگۆکانی تایبەت بە پشکنینە ئەتۆمییەکان لە چەند رۆژی داهاتوودا یان لە سەرەتای ئەم هەفتەیەوە دەستپێبکەن.

لەلایەکی ترەوە و لە وەڵامی ئەم لێدوانانەی لێپرسراوانی واشنتۆندا، ئیسماعیل بەقائی، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران رایگەیاند؛ هاوکارییەکانی تاران لەگەڵ ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆمی لە چوارچێوەی یاسا و رێککەوتنە بنەڕەتییەکاندا بەردەوامە.

بەقائی جەختیشی کردەوە، هەر بڕیارێک لەم دۆسیەیەدا، بەندە بە مەرجی رەزامەندیی پەرلەمانی ئێران و ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانیی وڵاتەکەوە.