لە شەوی رابردووەوە کۆمپانیا ئاسمانییەکانی ئێران سەرجەم گەشتەکانیان بۆ ئیمارات راگرتووە.

لە هەمان کاتدا، مەجید ئەخوان، وتەبێژی رێکخراوی فڕۆکەوانیی مەدەنی ئێران رایگەیاند: تورکمانستان مۆڵەتی تێپەڕبوونی بە ئاسمانی وڵاتەکەیدا بە کۆمپانیا ئێرانییەکان نەداوە، بەو هۆیەوە گەشتی تاران - دووشەنبە ناچار بووە بگەڕێتەوە بۆ فرۆکەخانەی ئیمام خومەینی لە تاران.

ناوبراو داوای لە گەشتیاران کرد پێش گەشتکردن زانیاریی پێویست لە لایەنە پەیوەندیدارەکان وەربگرن.

سەرەڕای کۆتاییهاتنی مۆڵەتەکەی واشنتۆن بۆ راگرتنی مامەڵەکردن لەگەڵ کۆمپانیا ئاسمانییەکانی ئێران، هێشتا ژمارەیەک گەشتی نێودەوڵەتی بەرەو چین، تایلەند و ئەفغانستان بەردەوامن، لە کاتێکدا زانیارییەکان دەربارەی گەشتەکان بۆ تورکیا دژ بەیەکن.

ئاژانسی بلۆمبێرگ بە پشتبەستن بە داتاکانی ماڵپەڕی "FlightRadar24" ئاشکرای کردووە کە گەشتە ئاسمانییەکان لە ئێرانەوە بۆ چەند ناوچەیەک لەوانە بانکۆک و پوکێت لە تایلەند، شانگهای لە چین، و کابول لە ئەفغانستان ئەنجام دراون.

شارەزایەکی بواری ئابوری ئاشکرای کرد کە لە سەرژمێریی گشتیی دواییدا دەرکەوتووە نزیکەی 11 هەزار فەرمانبەری حکومی "نەخوێندەوارن" و توانای خوێندنەوە و نووسینیان نییە، کە بەسەر فەرمانگە و دامەزراوە جیاوازەکانی دەوڵەتدا دابەش بوون.

نەبیل مەرسومی، شارەزای ئابووری ئاماژەی بەوەش کردووە: بەپێی راپۆرتی ساڵانەی وەزارەتی ئەرک و کارەبا بۆ ساڵی 2025، لە کۆی 187 هەزار فەرمانبەری میلاکی هەمیشەیی، 23 هەزار فەرمانبەر بەبێ هیچ بڕوانامەیەکی خوێندن کار دەکەن، کە ئەوەش نزیکەی 12٪ی تەواوی کادێرەکانی ئەو وەزارەتە پێکدەهێنێت.

ئەم ئامارانە لە کاتێکدا بڵاودەبنەوە کە حکومەتی فیدراڵی هەوڵی بەدیجیتاڵکردن، پەرەپێدانی ئیدارە و سیستەمی ئەلیکترۆنی دەدات، کە پرۆسەیەکە پێویستی بە ئەلفوبێی خوێندنەوە و نووسین و مامەڵەکردن لەگەڵ تەکنەلۆجیادا هەیە.

ئەنجومەنی پیرانی ئیتالیا پڕۆژەیاسایەكی پەسەند كرد كە رێگە بە دووبارە پەرەپێدانی وزەی ئەتۆمی دەدات لە وڵاتەكەدا، ئەمەش دوای تێپەڕبوونی نزیكەی 40 ساڵ بەسەر دەستبەرداربوونی تەواوەتی لەو جۆرە وزەیە.

ئەنجومەنی پیرانی ئیتالیا بە 81 دەنگی ئەرێ لە بەرانبەر 51 دەنگی نەخێر، یاسایەكی نوێی پەسەند كرد كە دەبێتە بنەمایەكی یاسایی بۆ دەستپێكردنەوەی پڕۆژەكانی وزەی ئەتۆمی لە ئایننەدا. 

بەپێی راپۆرتە میدیاییەكان، یاساكە لەسەر دەستپێشخەری و سیاسەتی جۆرجیا میلۆنی سەرۆك وەزیرانی ئیتالیا ئامادەكراوە، بە مەبەستی پاراستنی ئابووریی وڵات لە بەرزبوونەوەی بەردەوامی نرخەكانی وزە و كەمكردنەوەی پشتبەستنی ئیتالیا بە سەرچاوە دەرەكییەكان. هەروەها ئاماژە بەوە كراوە كە یاساكە راستەوخۆ مۆڵەتی دروستكردنی كۆمەڵگە و وێستگەی نوێ نادات، بەڵكو تەنها رێ خۆش دەكات بۆ دارشتنی پڕۆژەكانی داهاتوو، لە كاتێكدا پارتی ئۆپۆزسیۆنەكانی ئیتالیا دژایەتیی خۆیان بۆ بڕیارەكە راگەیاندووە. 

ئیتالیا لە ساڵی 1987 دا و دوای كارەساتی چێرنۆبڵ لە رێگەی راپرسییەوە كۆتایی بە بەكارهێنانی وزەی ئەتۆمی هێنابوو وە لە ساڵی 1990 دا دوا وێستگەی ئەتۆمیی خۆی داخست.

لە هەنگاوێکدا بۆ رەخساندنی دەرفەتی کار و پڕکردنەوەی پێداویستیی دامەزراوەکانی دەوڵەت، سەرۆک وەزیرانی عیراق رەزامەندیی رەسمی دەربڕی لەسەر تەرخانکردنی 150 هەزار پلەی وەزیفی لە چوارچێوەی بودجەی گشتیدا، کە بڕیارە تەواوی پرۆسەی پێشکەشکردن و رێکخستنی لە رێگەی ئەنجومەنی خزمەتی گشتیی فیدراڵییەوە جێبەجێ بکرێت.

شیماء فەتلاوی، ئەندامی پەرلەمانی عیراق رایگەیاند: سەرۆکوەزیران رەزامەندی رەسمی لەسەر تەرخانکردنی ئەو 150 هەزار پلە وەزیفییە دەربڕیوە، هەروەها هەماهەنگی لەگەڵ وەزارەتی پەروەردەدا دەستپێکردووە بۆ دەرکردنی ئاگادارییەکی بەپەلە بۆ بەڕێوەبەرایەتییە گشتییەکان لە بەغداد و پارێزگاکان، بە مەبەستی دیاریکردنی پێداویستییە راستەقینەکانیان لە کادێری پەروەردەیی.

ئاماژەی بەوەش کرد کە بەشێکی سەرەکیی ئەم ئامانجە بۆ داپۆشینی کەمیی میلاک لە دامەزراوە پەروەردەیییەکان تەرخان دەکرێت.

لە لایەکی ترەوە، عەزیز شەریف میاحی، ئەندامی پەرلەمان ئاشکرای کرد کە ئاڕاستەی حکومەت و پەرلەمان بەرەو ئەوەیە ئەم دامەزراندنانە هەموویان لەسەر میلاکی هەمیشەیی دەوڵەت بن.

جەختیشی کردەوە کە سپاردنی ئەم دۆسیەیە بە ئەنجومەنی خزمەتی فیدراڵی بەهۆی بوونی سیستەمی ئەلیکترۆنی و پێوەرە روونەکانیەتی کەتێیدا دادپەروەری لەنێوان داواکاراندا دەستەبەر دەکات.

میاحی زانیاری ئەوەشی دا کە پەرلەمان لە ماوەیەکی نزیکدا میوانداریی سەرۆکی ئەنجومەنی خزمەتی گشتیی فیدراڵی دەکات بۆ تاوتوێکردنی وردەکارییەکانی دۆسیەکە و داڕشتنی ئالیەتێکی دیاریکراو و ئەمن بۆ دابەشکردنی پلە وەزیفییەکان.

وەزارەتی پەروەردەی عیراق فراوانکردنی دەرفەتی وەرگرتنی دەرچووانی خوێندنی پیشەیی لە زانکۆ و پەیمانگا تایبەتمەندەکان بۆ ساڵی خوێندنی ئێستا راگەیاند، بە ئامانجی رەخساندنی دەروازەی ئەکادیمی بەرفراوانتر بۆ خوێندکاران بەپێی پسپۆڕییەکانیان.

سەلام جەزائیری، بەڕێوەبەری گشتیی خوێندنی پیشەیی لە وەزارەت رایگەیاند، دەرچووانی خوێندنگە پیشەیییەکان لە بەغداد و پارێزگاکان رێژەی وەرگرتنیان لە زانکۆ تەکنیکییەکان، پەیمانگاکانی نەوت، بەشەکانی هونەرە جوانەکان و شوێنەوار زیادی کردووە.

ئاماژەی بەوەش کرد، 6،645 قوتابی لە یەکەمەکانی بەشە پیشەیییەکان لە زانکۆ تەکنیکییەکان و پەیمانگاکانی نەوت لە بەشە هاوشێوەکانیان وەرگیراون.

هەروەها جەختی کردەوە لە بوونی دانوستان بۆ وەرگرتنی دەرچووانی تری خوێندنی پیشەیی لە خوێندنی ئێواران لە کۆلێژە تەکنیکی و ئەهلییەکان.

جەزائیری ئاشکراشی کرد کە ژمارەی یەکەمەکان لە چاو ساڵانی رابردوو زیادی کردووە، رێژەی وەرگرتنی دەرچووانی خولی یەکەم و دووەمی ساڵی خوێندنی 2025-2026 لە پەیمانگاکانی نەوت بە رێژەی 30٪ بەرزکراوەتەوە، بە ئامانجی پاڵپشتیکردنی کەرتی نەوت لە رێگەی کادێری پسپۆڕەوە.

سوپای ئیسرائیل و دەزگای ئاسایشی گشتی "شاباک" رایانگەیاند کە دوێنێ چوارشەممە لێدانێکیان لە ناوچەی خان یونس لە باشوری کەرتی غەززە ئەنجامداوە، کە بووەتە هۆی کوژرانی محەممەد ئەبو عەلوان، بەرپرسی بەشی دارایی لە بزووتنەوەی "حەماس".

بەپێی راگەیەندراوە هاوبەشەکە، "ئەبو عەلوان زیاتر لە دەیەیەک لەمەوبەر دەستی بە چالاکییەکانی کردووە و بەرپرس بووە لە ئامادەکردنی بودجەی سەرجەم قۆڵەکانی حەماس، لە کاتی جەنگدا رێنمایی دابوو بۆ گواستنەوەی زیاتر لە ملیارێک شێکڵ بۆ تەمویلکردنی چالاکییە تەقینەوەیی و سەربازییەکان، ئەوەش کردییە کەسایەتییەکی سەرەکی لە پاراستنی دەسەڵاتی رێکخراوەکە و مانەوەیدا، دەستبەجێش کاری کردووە بۆ گەڕاندنەوەی تواناکانی رێکخراوەکە لە رێگەی پێشێلکردنی سیستماتیکی ئاگربەست، ئەوەش وایکرد لە رێگەی ئاسمانییەوە بکرێتە ئامانج بۆ نەهێشتنی ئەو مەترسییەی دروستی کردبوو.

لە راگەیەندراوەکەدا جەخت کراوەتەوە کە سوپا و شاباک بەردەوامن لە چڕکردنەوەی هەوڵەکانیان بۆ "لەناوبردنی توانای دارایی حەماس و رێگریکردن لە گەڕاندنەوەی ژێرخانی ئابووری و سەربازییەکەی، لەوانەش لەناوبردنی چەکداران و بەئامانجگرتنی تۆڕەکانی صەڕاف و نێوەندگیرەکانی تێوەگلاو لە گواستنەوەی سەدان ملیۆن دۆلار.

بەڕێوەبەرایەتی گشتی پەروەردەی سلێمانی لە بڕیارێکی رەسمیدا ئاگاداری سەرجەم قوتابخانە و خوێندنگەکانی سنوورەکەی کردەوە کە هیچ کەناڵێکی راگەیاندن ناتوانێت بچێتە ناو ناوەندەکانی خوێندن بەبێ وەرگرتنی رەزامەندی و رێگەپێدانی پێشوەختە لە بەڕێوەبەرایەتی گشتی.

لە بڕیارەکەی پەروەردەی سلێمانیدا جەخت کراوەتەوە کە هەر سەرپێچییەک روبدات، سەرپێچیکاران رووبەڕووی لێپرسینەوەی یاسایی جدی دەبنەوە.

سەرۆكی چین لە كاتی گەیشنی بۆ ئەمریكا رایگەیاند، چین و ئەمریكا دەبێت هاوپەیمان بن نەك ركابەر.

شی جین پینگ، سەرۆكی چین بەرەبەیانی ئەمرۆ گەیشتە واشنتۆنی پایتەختی ئەمریكا و لەلایەن دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكاوە لە بنكەیەكی سەربازی تایبەت پێشوازی لێكرا.

بەپێی راگەیەندراوێك سەرۆكی چین داوای لە ئەمریكا كردووە، هاوكارییەكانی نێوانیان بەهێزتر بكات و جەختی لەوەش كردەوە كە پەكین و واشنتۆن دەبێت هاوپەیمان بن نەك ركابەری یەكتر.

شی راشیگەیاند: گەلی چین و ئەمریكا مێژوویەكی درێژخایەنیان لە ئاڵوگۆڕی دۆستانەكاندا هەیە و بەرژەوەندییەكانیان بەقوڵی بەیەكەوە بەستراونەتەوە.

ئەم لێدوانەی سەرۆكی چین چەند سەعاتێك دوای گەیشتنی هات بۆ ئەمریكا لە سەردانێكی رەسمیدا كە سێ ڕۆژ دەخایەنێت و بریارە هەر ئەمرۆش لەگەڵ دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا كۆبونەوەی لوتكە ئەنجام بدات.

پاکستان رایگەیاند کە بە فڕۆکەی جەنگی و بێفڕۆکەوان، هێرشی کردووەتە سەر 10 پێگە لە ناوخۆی ئەفغانستان، بەو تۆمەتەی کە وڵاتەکە بووەتە پەناگە بۆ گرووپە چەکدارەکان.

عەتاوڵڵا تارار، وەزیری زانیاریی پاکستان لە تۆڕی کۆمەڵایەتی (ئێکس) بڵاوی کردەوە: پاکستان هێرشی وردی بە فڕۆکەی جەنگی و بێفڕۆکەوان بۆ سەر 10 پێگە لە ئەفغانستان ئەنجام داوە.

ئاماژەی بەوەش کرد، هێرشەکان بە شێوازێکی بڕیارلیادراو، ورد، ئەژمارکراو و هاوسەنگ کراونەتە سەر ئامانجی سەربازیی دیاریکراو کە ڕاستەوخۆ پەیوەندییان بە هەوڵەکان بۆ ئەنجامدانی هێرش لە دژی پاکستان هەبووە.

تۆم باراک، نێردەی سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند کە رێککەوتنی ئەنکەرە و بەغداد بۆ رادەستکردنەوەی بنکەی سەربازیی زلێکان بەپێی خشتەیەکی دیاریکراو، دەستپێکی قۆناغێکی نوێیە بۆ بەهێزکردنی سەروەریی خاکی عیراق و دابینکردنی ئاسایشی سنوورەکانی تورکیا

باراک لە پەیامێکدا لە سەر تۆڕی (ئێکس) ئاماژەی بەوە کرد: گۆڕانکارییە مێژوییەکان زۆرجار بە هێمنی روودەدەن، و گەڕاندنەوەی ئەم سەربازگەیەش یەکێکە لەو هەنگاوانەی کە بەرژەوەندی و ئاسایشی هەردوو وڵات دەپارێزێت.

هەروەها جەختی لەوە کردەوە: بارودۆخی ناوچەکە رووی لە رێکخستنەوە و سەقامگیرییە.

بەڕێوەبەری پەیوەندییەکانی پارتى "فيدس"ى هەنگاری بيرتالان هاڤاسی رایگەیاند, پێتر ماگیار سەرۆک وەزیرانی ئێستای هەنگاریا، لەوانەیە ببێتە یەکەم سەرۆکی حکومەت لە جیهاندا کە بە دزینی مۆبایلێک سزا بدرێت.

هاڤاسی لە لێدوانێکیدا بۆ ماڵپەڕی هەواڵی "ئۆریگۆ" وتی: "پێتر ماگیار زۆر تووڕە بووە کاتێک دادگاییکردنی و دۆسیەی دزیکردنەکەی بووە بە راستیی. بەوپێیە پێتر ماگیار یەکەم سەرۆک وەزیرانە لە جیهاندا کە بە دزینی مۆبایل تۆمەتبار دەکرێت.

لە بەرانبەر داواکارییەکەی دادگای گشتیدا ماگیار رایگەیاند، هیچ لارییەکی نییە بۆ هەڵگرتنی پارێزبەندی لەسەری، و ئەو دۆسیەیەی کە دژی کراوە بە "دەستکرد" وەسفی کرد.

هاوکات داوای لە پەرلەمان کرد کۆبوونەوەیەکی بەپەلە ئەنجام بدات بۆ تاوتوێکردنی ئەم بابەتە، تاوەکو هاوکات لەگەڵ دۆسیەکەی خۆیدا، سەیری پرسی هەڵگرتنی پارێزبەندی لەسەر دوو وەزیری حکومەتی پێشوویش بكرێت کە تۆمەتبارن بە گەندەڵی.

شایەنی باسە، سەرەتای ئەم دۆسیەیە دەگەڕێتەوە بۆ مانگی حوزەیرانی 2024، کاتێک ماگیار تۆمەتبارکرا بەوەی مۆبایلێکی لە دەستی کەسێک بردووە کە خەریکی وێنەگرتنی بووە لە ناو یانەیەکی شەوانە لە شاری بودابێست، پاشان مۆبایلەکەی فڕێداوەتە ناو رووباری دانووبەوە.

بەڕێزان/کەسوکار و خانەوادەی خاتوو ئافتاو عەلی

 بۆ کۆچی دوایی خاتوو ئافتاو عەلی هاوژینی کۆچکردوو کاک حەمە خورشید قادر باوەگێڵدی لە هۆزی عوزێری ،دایکی  پارێزەر ژینۆ، دکتۆر فوئاد و کاک فریاد ، لەناخی دڵەوە پرسە و ماتەمی خۆمان ئاڕاستەی کەسوکار و خانەوادە بەڕێزەکەتان دەکەین و لەیەزدانی مەزن داواکارین کۆچکردوو بە بەهەشتی بەرینی خۆی شاد بکات و ئارامی بە خێزان و کەسوکاری کۆچکردوو ببەخشێت .

انا للە وانا الیەراجعون

مەکتەبی سیاسی
یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان

لێپرسراوێكی باڵای ئێران هۆشداری دەداتە وڵاتانی ناوچەكە و دەڵێت، داخستنی ئاسمانیی هەر وڵاتێك بەڕووی فڕۆكەكانی ئێران، لەكارخستنی فڕۆكەخانەكانی ئەو وڵاتەیە.

موحسین رەزایی، راوێژکاری موجتەبا خامنەیی رایگەیاند، داواكارن لە سەرجەم وڵاتانی ناوچەكە، نەبنە بەشێك لە جەنگی ناوچەكە و ئامرازێك بۆ جێبەجێكردنی سزاكانی ئەمریكا لە دژی ئێران.

وتیشی، وڵاتانی ناوچەكە دۆستی ئێرانن و نابێت لەگەڵ ئەمریكادا لە دژی ئێران بوەستنەوە، چونكە بەرژوەندی و خاڵی هاوبەشی زۆریان هەیە.

موحسین رەزایی هۆشداریشیدا و وتی، هەر وڵاتێك ئاسمانەكەی بەڕووی فڕۆكەكانی ئێراندا دابخات، سەرجەم فڕۆكەخانەكانی ئەو وڵاتە لەكاردەكەون.

ئەوەش لەدوای ئەوەدێت، ئەمریكا تەواوی هێڵی ئاسمانیی ئێرانی خستە لیستی سزاكانییەوە، هۆشداریشدا هەر وڵاتێك لەگەڵ كۆمپانیا فڕۆكەوانییەكانی ئێراندا كاربكات، سزا دەدرێت.

وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران مەرجەکانی تاران بۆ زەمینەسازکردنەوەی دانوستان لەگەڵ ئەمریکا ئاشکرا دەکات و رایدەگەیەنێت، هەڵگرتنی گەمارۆی دەریایی و سزادانی ئابوری لە مەرجە سەرەکییەکانیانن.

ئیسماعیل بەقائی، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران لە تۆڕی کۆمەڵایەتی 'ئێکس' نووسیویەتی؛ لە پەراوێزی کۆبوونەوەکانی نەتەوەیەکگرتووەکان، خولێکی تری ئاڵوگۆڕی پەیام لەنێوان ئێران و ئەمریکا بە نێوەندگیریی قەتەر بەڕێوەچوو.

ئاماژەی بەوەشدا، پرۆسەی ئاڵوگۆڕی پەیامەکان نزیکەی دوو سەعاتی خایاندووە و تێیدا هەڵوێست و مەرجەکانی تاران بۆ دەستپێکردنەوەی پرۆسەی دیپلۆماسی بە شێوازێکی روون بڵاوکراونەتەوە، بە جۆرێک رێگە لە هەر بیانوویەک لەلایەن دەسەڵاتدارانی واشنتۆنەوە دەگرێت.

وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران جەختیشی کردەوە، مەرجەکانی تاران تەواو روونن، لەوانەش راگرتنی "کردەوە دوژمنکارییەکان"ـی ئەمریکا و هەڵگرتنی گەمارۆی دەریایی و سزادانی ئابوری، کۆتاییهێنان بە شەڕ لە تەواوی بەرەکان و ئازادکردنی سەرمایە بلۆککراوەکانی ئێران و دابینکردنی ئاسایشی رێڕەوە کەشتیوانییەکان.

مەسعود پزیشكیان، سەرۆك كۆماری ئێران، لە بارەگای نەتەوە یەكگرتووەكان لە نیویۆرک وتارێکی پێشکەشکرد و رایگەیاند: دەمانەوێت بۆ دەستەبەركردنی ئاسایش هاوكاری بكەین، ئەمریكا تاوانی دژ بە مەدەنییەكان لە ئێران ئەنجام داوە.

پزیشکیان دەشڵێت: ئێران پێویستی بە وزەی ئەتۆمییە، نەك بۆمبی ئەتۆمی، هەوڵ بۆ بەدەستهێنانی وزە دەدەین لەپێناو پێشكەوتن لە بواری زانستیدا، هەروەها هەوڵ بۆ بەدەستهێنانی هێز دەدەین بۆ رێگریكردن لە هەر هەڕەشەیەك لەسەر ئاسایشمان، بەڵام هەوڵ بۆ بەدەستهێنانی چەكی ئەتۆمی نادەین.

راشیگەیاند، ئەمریكا كۆسپ لەبەردەم تواناكانیان بۆ دەستگەیشتن بە رێڕەوە دەریایییەكان دروست دەكات.

سەرۆک کۆماری ئێران لە بە شێکی وتارەکەیدا ئاماژەی بەوەکرد، "ترەمپ بە تیرۆریست وەسفی کردین، بەڵام خۆمان بووینە قوربانی تیرۆر".