هەواڵەکان
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، سارا باکسترۆم، پسپۆڕی پاسەوانی نیشتمانی تەمەن 20 ساڵ کە رۆژی چوارشەممە لە واشنتۆن دی سی تەقەی لێکرا، گیانی لەدەستدا.
ترەمپ باکسترۆمی بە کەسێکی " لێهاتو، گەنج و شایستە" وەسفکرد کە و ئاماژەی بەوەکرد بە شێوەیەکی دڕندانە هێرشی کراوەتە سەر، ترەمپ لەگەڵ راگەیاندنی گیان لەدەستدانی ئەو خانمە ئەمریکییە، داواشی کردووە نزا بۆ برینداری دووەم بکەن کە ناوی ئەندرۆ وۆڵفە.
باکسترۆم خەڵکی ویرجینیای رۆژئاوا بووە و لە مانگی حوزەیرانی 2023ەوە لە سوپای ئەمریکادا خزمەت دەکات، ئەو و وۆڵف لە مانگی ئابەوە لە پایتەخت جێگیر بوون.
دەسەڵاتدارانی ئەمریکا رەحمانوڵڵا لاکنۆو تەمەن 29 ساڵ کە بە رەچەڵەک ئەفغانیە وەک تۆمەتباری تەقەکردنەکە دەستنیشان کردوە و دەستبەسەریان کردووە.
کۆشکی سپی ئەو روداوەی ئیدانە کرد و ئیدارەی بایدنی تۆمەتبار کرد بەوەی لە رێگەی پرۆگرامی "ئۆپەراسیۆنی پێشوازیکردن لە هاوپەیمانان" رێگەی بە لاکنۆوە داوە بچێتە ئەمریکاوە.
باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە عیراق، رایگەیاندوە بە توندی ئیدانەی هێرشەکەی سەر کۆرمۆر دەکەن و داواش دەکات هەنگاوی خێرا بگیرێتەبەر بۆ لێپرسینەوە لە ئەنجامدەرانی ئەم هێرشە تیرۆریسـتییە، ئامادەی خۆشیان دەربریوە پیشکەشکردنی پشتیوانی بۆ پاراستنی ئەو ژێرخانە گرنگە.
باڵیۆزخانەی ئەمریکا راگەیەندراوێکی لەسەر هێرشەکەی کێڵگەی غازی کۆرمۆر بڵاویکردوەتەوەو تێیدا هاتووە؛ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بە توندی ئیدانەی هێرشی تیرۆرستی بۆ سەر کێڵگەی غازی کۆرمۆر لە پارێزگای سلێمانی دەکات.
ئەوەشیان خستوەتەڕوو؛ پێکەوە لەگەڵ حکومەتی هەرێمی کوردستان و هاوبەشانی تری عیراقی داوای هەنگاوی کرداریی دەستبەجێ لە حکومەتی عیراق دەکەن بۆ لێپرسینەوە لە ئەنجامدەرانی ئەم هێرشە تیرۆرستیە.
ئاماژەیان بەوەشکردوە، ئەم هێرشە تیرۆرستییە کە بریتیە لە دواهەمینی ئەو زنجیرە هەوڵانەی خراپەکاران ئەنجامیانداوە بۆ لاوازکردنی سەقامگیریی عیراق و بەئامانجگرتنی وەبەرهێنانی ئەمریکی لە هەرێمی کوردستان.
جەختیشیان کردوەتەوە؛ ئامادەن پشتیوانی پێشکەش بکەن بۆ هەوڵەکانی پاراستنی ئەم ژێرخانە گرنگە و بەردەوام دەبن لە جەختکردنەوە لە گرنگیی ئەوەی عیراق سەروەریی خۆی بچەسپێنێت لە بەرانبەر ئەو هەوڵانەی ئەنجام دەدرێن بۆ لاوازکردنی و دڵنیایی بدات لەوەی گشت جۆرەکانی چەک، بە تایبەت درۆن و موشەک و رۆکێت دەهێنرێنە ژێر کۆنتڕۆڵی دەوڵەتەوە.
وەزارەتی ناوخۆی هەرێم رایگەیاندوە؛ لە نێوان 15ی حوزەیرانی 2025 و 25ی تەمموزی 2025 دا، کێڵگە نەوتییەکان و دامەزراوە نەوتییەکان، لەگەڵ چەندین دامەزراوەی گرنگ لە هەرێم کرانە ئامانج، دوای دوو مانگ هیچ لێپرسینەوەیەک لەگەڵ بکەرانیدا ئەنجام نەدرا.
راگەیەندراوێکی لەسەر هێرشەکەی کۆرمۆر بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە؛ هێرشەکەی سەر کێڵگەی کۆرمۆر درێژکاروەی هێرشەکانی رابردوون، کە هیچ لێپرسینەوەیەک لەگەڵ بکەرانیدا ئەنجامنەدرا.
ئاماژەیان بەوەکردوە؛ لە سەر هێرشيەکانی رابردوو بۆسەر کێڵگە نەوتییەکانی هەرێم دوای پێکهێنانی لیژنە و دەستنیشانکردنی بکەرانی هێرشەکان، سەرەڕای تێپەڕبوونی زیاتر لە دوو مانگ بەسەر پێشکەشکردنی راپۆرتەکەدا، کە بکەرانی دیاریکراون و راپۆرتەکە لەژێر دەستی سەرۆک وەزیرانیشدایە و دەزانێت کێن ئەانەی هێرش دەکەنە سەر هەرێم، بەڵام حکومەتی فیدراڵی هیچ رێوشوێنێکی یاسایی و ئەمنی بەرامبەر بە تاوانباران نەگرتۆتەتەبەر.
دەقی راگەیەندراوەکە
راگەیەندراوێک سەبارەت بە هێرشەکان بۆ سەر کێڵگە نەوتییەکان و دامەزراوەکانی هەرێمی کوردستان
لە نێوان 15ی حوزەیرانی 2025 و 25ی تەمموزی 2025 دا، کێڵگە نەوتییەکان و دامەزراوە نەوتییەکان، لەگەڵ چەندین دامەزراوەی گرنگ لە هەرێمی کوردستان، دووچاری هێرشی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان بوون و لە ئەنجامدا زیانی ماددی و ئابووریی بەرچاویان پێگەیشتووە. بۆ لێکۆڵینەوە لەو هێرشە مەترسیدارانە و دەستنیشانکردنی ئەنجامدەرەکان و بە سزا گەیاندنیان، سەرۆکی حکومەتی فیدراڵ بڕیاری پێکهێنانی لیژنەیەکی هاوبەشی دەرکرد، بە سەرۆکایەتی ڕاوێژکاری ئاسایشی نیشتمانیی عێراق، بە ئەندامیەتی دەزگا ئەمنی و هەواڵگری و سەربازییەکانی فیدراڵ و هەرێمی کوردستان.
لیژنە هاوبەشەکە دەستی بە کارەکانی کرد و لە 28ی تەمموزی 2025 سەردانی هەرێمی کوردستان کرد و زنجیرەیەک کۆبوونەوەی مەیدانیان کرد و پشکنینی تەکنیکیان بۆ شوێنە پەلاماردراوەکان کرد بە پشتبەستن بە ئەنجامی پشکنینی تەکنیکی پاشماوەی فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکان کە لەم هێرشانەدا بەکارهێنراون، دەرکەوت کە ڕێڕەوی هەڵدانیان لە ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی هێزە فیدراڵییەکانەوە سەرچاوەی گرتووە، کە هاوسنووری هەرێمی کوردستانە.
هەروەها دەزگا ئەمنیی و هەواڵگرییەکانی هەرێم دانپێدانانی یاسایی بەڵگەداری ئەو کەسانەیان خستەڕوو کە ئاشکرا دەبێ سەر بە کام رێکخستنن.
لەگەڵ تەواوبوونی لێکۆڵینەوەکان، لیژنەی باڵای لێکۆڵینەوە، کە بە بڕیارێکی سەرۆک وەزیرانی فیدراڵ پێکهێنرا، لە بارەگای ڕاوێژکاری ئاسایشی نیشتمانی کۆبووەوە و ڕاپۆرتی کۆتایی خۆی داڕشت، کە ڕادەستی سەرۆک وەزیرانی فیدراڵ کرا بۆ گرتنەبەری ڕێکاری یاسایی بەرامبەر لایەن و کەسانی تێوەگلاو لە هێرشەکان.
بەڵام سەرەڕای تێپەڕبوونی زیاتر لە دوو مانگ بەسەر پێشکەشکردنی ڕاپۆرتەکەدا، حکومەتی فیدراڵی هیچ ڕێوشوێنێکی یاسایی و ئەمنی بەرامبەر بە تاوانباران نەگرتۆتەتەبەر.
لەبەر ڕۆشنایی ئەم ڕاستییانە، دەمانەوێت بۆ ڕای گشتی ڕوونبکەینەوە کە لە ڕاپۆرتی کۆتاییدا، کە ئێستا لە بەردەستی سەرۆک وەزیرانی فیدراڵە، بە ڕوونی ئەو لایەنانەی بەرپرسن لە هێرشە تیرۆریستییەکان، دەستنیشان دەکات، کە لە ڕێگەی بەکارهێنانی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانەوە زیانی بەرچاو و مەترسیداریان بە ژێرخانی وزەی هەرێمی کوردستان گەیاندووە. ڕاپۆرتەکە چەندین ڕاسپاردەی لەخۆ گرتووە، دیارترینیان ئەنجامدانی کۆبوونەوەی ئەنجومەنی ئاسایشی نیشتمانی بوو بۆ تاوتوێکردنی ڕاپۆرتەکە و گرتنەبەری ڕێوشوێنی یاسایی پێویست لەدژی لایەنی بەرپرسیار. بەڵام تا ئێستا هیچ کام لەم ڕاسپاردانە جێبەجێ نەکراون.
حکومەتی هەرێمی کوردستان، داوا دەکات حکومەتی فیدراڵ، ئەرکە دەستووری و یاسایی و ئەمنییەکانی خۆی جێبەجێ بکات و ڕێکاری خێرا لە بەرامبەر تاوانباران و ئەوانەی لە پشتیانەوەن بگرێتەبەر، بۆ ئەوەی دڵنیابین لەوەی ئەو جۆرە کردەوە و دەستدرێژییانە، کە هەڕەشە لە ئاسایشی نیشتمانی و بەرژەوەندییە ئابوورییەکانی هەرێمی کوردستان و عێراق بە گشتی دەکەن، دووبارە نابنەوە.
هەرێمی کوردستان جەخت دەکاتەوە کە بەردەوامبوونی بێهەڵوێستی بەرامبەر ئەو کەسانەی تێوەگلاون، پێشێلکردنی بەرپرسیارێتی دەستووری و ئەمنییە و ئەم کەمتەرخەمییە تەنیا هانی ئەو ڕێکخراوانە دەدات بۆ درێژەدان بە کردەوەکانیان.
هێرشەکەی دوێنێ شەو بۆ سەر کێڵگەی گازی کۆرمۆر دەرئەنجامی ڕاستەوخۆی نەبوونی ڕێوشوێنی توندە بەرامبەر بە ئەنجامدەرانی هێرشەکانی پێشوو. بۆیە حکومەتی هەرێمی کوردستان مافی خۆیەتی هەموو ڕێوشوێنێکی پێویست بگرێتەبەر بۆ پاراستنی بەرژەوەندییە ئەمنی و ئابوورییەکانی، لە چوارچێوەی دەستوور و یاسادا.
وەزارەتی ناوخۆی حکومەتی هەرێمی کوردستان
وەزارەتی دەرەوەی تورکیا لە رێگەی ئۆنجو کەچەلی، وتەبێژی وەزارەتەکەوە رایگەیاندوە؛ هێرش بۆ سەر کێڵگەی غازی کۆرمۆر لە پارێزگای سلێمانی لە رووی سەقامگیری و خۆشگوزەرانی خەڵکەوە جێی نیگەرانییە، ئاماژەی بەوەشکردوە هەرچەشنە هێرشێک کە ژێرخانی مەدەنی ئەو وڵاتە بە ئامانج بگرێت ئیدانە دەکەن.
وتەبێژەکەی تورکیا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئێکس پەیامێکی بڵاوکردوەتەوە نوسیویەتی؛ نیگەرانن لە هێرشی شەوی رابردووی سەر کێڵگەی غازی سروشتی کۆرمۆر لە سنوری پارێزگای سلێمانی لە عیراق.
ئاماژەی بەوەشکردوە؛ ئیدانەی هەر هەوڵێکی تێکدانین، کە سەقامگیری و خۆشگوزەرانی ئەو وڵاتە تێکبدات و هەرچەشنە هێرشێک کە ژێرخانی مەدەنی ئەو وڵاتە بە ئامانج بگرێت، ئیدانە دەکەن.
وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی تورکیا، ئۆنجو کەچەلی راشیگەیاندووە، کە کۆنسوڵخانەی وڵاتەکەی لە هەولێر رێکاری پێویستیان بۆ پاراستنی گیانی ئەو هاووڵاتییە تورکانە گرتووەتە بەر کە لە کێڵگەکەدا کار دەکەن.
وەزارەتی رۆشنبیری ئاگاداری میدیا بینراو، بیستراو، پۆرتاڵ و رایەڵە ئەلیكترۆنییەکان دەکاتەوە، كە خۆیان بەدووربگرن لە بڵاوکردنەوەی هەر بابەت و هەواڵێکی بێ بنەما، ئاماژەی بەوەشکردوە پێوستە بەرپرسیارانە مامەڵە بکەن و نەبنە هۆی دروستکردنی ترس و گومان و تێکدانی ئاشتی كۆمەڵایەتی.
وەزارەتی ڕۆشنبیری و لاوان ئاگاداریینامەیەکی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە؛ ئاگاداری گشت میدیا بینراو و بیستراو و پۆرتاڵ رایەڵە ئەلیكترۆنییەکانیان دەکەینەوە، كە خۆیان بەدووربگرن لە بڵاوکردنەوەی هەر بابەت و هەواڵێکی بێ بنەما وە پێوستە بەرپرسیارانە مامەڵە بکەن و نەبنە هۆی دروستکردنی ترس و گومان و تێکدانی ئاشتی كۆمەڵەیەتی،.
ئاماژەیان بەوەشکردوە؛ بڵاوکردنەوەی ئەم بابەتانە ناچنە چوارچێوەی ئازادی رادەربڕینەوە بەتایبەتیش لە باری هەستیاری ئێستادا كە هەرێمی كوردستان وەكو قەوارەیەك لەلایەن نەیارانیەوە رووبەڕووی چەندین شێوازی دوژمنكاریانەی پڕ مەترسی بۆتەوە.
وەزارەتی رۆشنبیری جەختیشدەکاتەوە لەوەی لەم کاتەدا ئەم هەڵسوکەوتە نابەرپرسانە لەلایەن هەر دەزگا و رایەڵێكی میدیاییەوە بكرێت دوورە لەیاسا و لۆژیک و پێچەوانەی ماددەی سێیەم/ بڕگەی سێیەمە لە (رێنمایی رێکخستنی فریکوینسی سپەیس لەهەرێمی کوردستان).
نەخۆشخانەی لە دایکبوون و منداڵانی سۆران بڵاویکردەوە، دوای ماوەیەکی زۆر لە نەبونی منداڵ، ژنێکی تەمەن 28 ساڵ بە سکێک چوار منداڵی بوو، کە سیانیان کوڕن.
ئەمرۆ پێنجشەممە، نەخۆشخانەی لە دایکبوون و منداڵانی سۆران بڵاویکردەوە، دوای ئەوەی ژنێکی تەمەن 28 ساڵان ماوەیەکی زۆر بێبەش بوو لە هەبوونی منداڵ، بە سکێک بووە خاوەنی چوار منداڵ، سێ کوڕ و کچێک.
نەخۆشخانەکە ئاماژەیان بەوەشکردوە؛ منداڵەکان بە رێگەی سروشتی و پێشوادەی خۆیان لە دایکبوونو لە ئێستادا لەژێر چاودێریدان.
ئەوەشیان خستوەتەروو، دایکی منداڵەکان پێشتر چارەسەری نەزۆکی لەلایەن دکتۆری نەخۆشخانەکەیانەوە وەرگرتووە.
دوای ئەوەی هاووڵاتییەکی ئەفغانستان تەقەی لە دوو پاسەوانی نیشتمانی کرد، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند ئەفغانستان دۆزەخی سەر زەوییە، هاتنی ئەو تۆمەتبارەی بۆ ئەمریکاش لە دوای رووخانی رژێمی کۆماری لە ئەفغانستان بەستەوە بە سیاسەتەکانی ئیدارەی جۆ بایدنەوە لە بواری کۆچبەری.
دۆناڵد ترەمپ رایگەیاندوە؛ جۆ بایدن بەرپرسە لە هاتنی ژمارەیەک هاووڵاتی ئەفغانی بۆ ئەمریکا و جەختیشی لەوە کردەوە کە ئەم سیاسەتانە "مەترسی ئەمنیی جددی" بۆ ئەمریکا دروست کردووە.
ترەمپ رەخنەی لە هاتنە ناوەوەی 20 ملیۆن بیانی نەناسراو گرتووە بە هۆی سیاسەتەکانی جۆ بایدنەوە و بە زیانێکی گەورە و مەترسیدار وێنای کردوە.
دوێنێشەو بە کاتی هەرێم، لە نزیک کۆشکی سپی لە واشنتۆن تەقە لە دوو پاسەوانی نیشتمانی کراو و بەهۆیەوە بە سەختی برینداربوون، و لێکۆڵینەوەکان لە کوشتنی ئەندامانی پاسەوانی نیشتمانی بەردەوامە .
ئەو لێدوانە توندەی ترەمپ لە کاتێکدایە کە رەحمانوڵڵا لەکنوالی ئەفغانی کە تەمەن 29 ساڵە، دوای رووخانی کۆمارەکە پەنای بۆ ئەمەریکا برد، لە واشنتۆن تەقەی لە دوو سەربازی پاسەوانی نیشتمانی ئەمریکا کرد.
دوای رووخانی دەسەڵاتی کابول و گۆڕانکارییە سیاسییەکانی ئەفغانستان و هاتنە سەر حوکمی تاڵیبان، هەزاران ئەفغانی داوای مافی پەنابەرییان لە ئەمریکا کردووە، تا ئێستا بەشێکی زۆریان کەیسەکانیان یەکلای نەبوەتەوە و پرۆسەی پێداچوونەوە بە کەیسەکانیاندا کاتێکی زۆری دەوێت.
قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیران پێشوازیکرد لە ئەحمەد حەسەن ئەلشەحی، کونسوڵی گشتیی ئیمارات لە هەرێمی کوردستان و پێکەوە گفتوگۆیان کرد لەبارەی روداوی هێرشکردنەسەر کۆرمۆر و پرسی پەیوەندیی ئابووری و بازرگانی نێوان ئیمارات و هەرێمی کوردستان.
ئەمڕۆ پێنج شەممە، قوباد تاڵەبانی لەگەڵ کونسوڵی گشتیی ئیمارات کۆبووەوە، هەردوولا بە توندی ئیدانەی هێرشکردنەسەر سەر کێڵگەی غازی کۆرمۆریان کرد.
جێگری سەرۆک وەزیران هێرشەکەی بە هێرشێکی تیرۆریستی ناوبرد کە ژێرخانی وزە و ئابووری کوردستان و عیراقی کردووەتە ئامانج و دەبێت حکومەتی فیدراڵی بەبێ هیچ جۆرە خەمساردییەک و بە زووترین کات بکەران و ئەوانەشی لە پشتی ئەو هێرشەوەن بۆ رای گشتی ئاشکرا بکات و رووبەڕووی سزای یاساییان بکاتەوە.
قوباد تاڵەبانی ئاماژەی بەوەشدا دەبێت یەکەم هەنگاوی حکومەتی داهاتووی عیراق کۆتاییهێنان بێت بەو گروپ و هێزە چەکدارانەی دەرەوەی دەوڵەت کە ئاسایش و سەقامگیریی سیاسی و ئابوورییان خستووەتە مەترسییەوە.
لە بەشێکی دیکەی کۆبوونەوەکەدا باس لە پەیوەندیی ئابووری و بازرگانی نێوان ئیمارات و هەرێمی کوردستان کرا و
قوباد تاڵەبانی خۆشحاڵی خۆی دەربڕی کە ئیمارات گرنگی بە وەبەرهێنان لە هەرێمی کوردستان دەدات.
راشیگەیاند لە هەرێمی کوردستان دەرفەتی گەورە هەیە بۆ گەشەسەندن لە کەرتە جیاوازەکاندا و حکومەتی هەرێمیش هەموو جۆرە کارئاسانییەک پێشکەشی کۆمپانیا و وەبەرهێنەرانی ئیمارات دەکات.
د.لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق پێشوازیکرد لە رەیان کلدانی سکرتێری گشتی بزوتنەوەی بابلیون، لە دیدارەکەدا باسیان لە دوایین پێشهاتی سیاسیی وڵات و ئەنجامی هەڵبژاردنەکان و قۆناغەکانی پێکهێنانی حکومەتی داهاتوو کرد
ئەمڕۆ پێنجشەممە، د.لەتیف رەشید لە بەغدا پێشوازیکرد لە رەیان کلدانی، لەسەرەتای دیدارەکەدا سکرتێری گشتی بزوتنەوەی بابلیون سەرەخۆشی گەیاند بە سەرۆک کۆمار بۆ کۆچی دوایی شەماڵ جەمال رەشیدی برای.
لە بەشێکی دیکەی دیدارەکەدا، باس لە دوایین پێشهاتی سیاسیی وڵات و ئەنجامی هەڵبژاردنەکانی ئەم دواییە و قۆناغەکانی پێکهێنانی حکومەتی داهاتوو کرا.
سەرۆک کۆمار جەختیکردەوە لە پێویستی بەهێزکردنی سەقامگیری سیاسی و پاراستنی پەیوەندی و هەماهەنگی لە نێوان لایەنە سیاسییە جیاوازەکان و پشتیوانیکردن لە هەوڵەکان بە ئامانجی پێکهێنانی حکومەتێک کە توانای ڕروبەڕووبوونەوەی ئاستەنگەکانی ئێستای هەبێت و بە شێوەیەکی کاریگەر پێداویستییەکانی بەڕێوەبردنی دەوڵەت جێبەجێ بکات.
لای خۆیەوە رەیان کلدانی پابەندبوونی بزووتنەوەکەی بە بەشداری کارا لە پڕۆسەی سیاسی و پەسەندکردنی دیالۆگ و لێکتێگەیشتنی هاوبەش بۆ دەستەبەرکردنی بەردەوامیی پڕۆسەی سیاسی و چارەسەرکردنی مەسەلە نیشتمانییەکان دووپاتکردەوە.
مارک ساڤایای نێردەی تایبەتی دۆناڵد ترەمپ، رایگەیاندوە گروپە چەکدارەکان کە بە شێوەیەکی نایاسایی لە عیراق چالاکییان هەیە و جێبەجێکاری ئەجیندای بیانین، هێرشەکەی سەر کۆرمۆریان ئەنجام داوە.
مارک ساڤایا لەسەر هێرشەکەی شەوی رابردووی کێڵگەی غازی کۆرمۆر، پەیامێکی لە هەژماری پلاتفۆڕمی کۆمەڵایەتی ئێکس بڵاوکردەوە و تێیدا ئیدانەی هێرشەکە دەکات.
ئاماژەی بەوەشکردوە؛ گروپە چەکدارەکان هێرشەکەیان ئەنجامداوە و داوای لە حکومەتی عیراق کردووە کە بیاندۆزێتەوە و روبەڕووی یاسایان بکاتەوە.
لە بەشێکی دیکەی پەیامەکەدا نوسیویەتی؛ "با رونبێت و بە ئاشکرا دەڵێم لە عیراقێکی تەواو سەروەریدا هیچ شوێنێک بۆ ئەم گرووپانە نابێت".
مارک ساڤایا پشتیوانی خۆشی بۆ هەرێمی کوردستان لە چوارچێوەی عیراقی یەکگرتوودا دووپات کردووەتەوە و رایگەیاندوە؛ بەغداد و هەولێر هان دەدەن بۆ ئەوەی هاوکارییەکانیان لە بواری ئاسایشیدا قوڵتر بکەنەوە و لە نزیکەوە لەگەڵ یەکتر کار بکەن بۆ پاراستنی ژێرخانی ئابووری و وزە.
د. لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق، لە بەغداد پێشوازی لە هەڵۆ عەسکەری وەزیری ژینگە کرد و گفتوگۆیان لەبارەی دۆخی ژینگەی وڵاتە کرا، سەرۆک کۆمار جەختی کردەوە لەسەر پێویستیی گرتنەبەری رێوشوێنی خێرا بۆ کەمکردنەوەی ئاستی پیسبوون و دەستەبەرکردنی ژینگەیەکی تەندروست و سەلامەت بۆ هاووڵاتییان.
ئەمڕۆ پێنجشەممە، لە بەغداد سەرۆک کۆمار پێشوازی لە هەڵۆ عەسکەری، وەزیری ژینگە کرد لە بەغداد و لە سەرەتای دیدارەکەشدا وەزیری ژینگە پرسە و سەرەخۆشیی قووڵی خۆی ئاراستەی سەرۆک کۆمار کرد بەبۆنەی کۆچی دوایی کاک (شەماڵ جەمال ڕەشید)ـی برایەوە.
هەروەها گفتوگۆ لەبارەی دۆخی ژینگەی وڵات کرا و سەرۆک کۆمار جەختی کردەوە لەسەر پێویستیی گرتنەبەری رێوشوێنی خێرا بۆ کەمکردنەوەی ئاستی پیسبوون و بەرزکردنەوەی کارایی هەوڵە چاودێرییەکان، بە مەبەستی دەستەبەرکردنی ژینگەیەکی تەندروست و سەلامەت بۆ هاووڵاتییان.
سەرۆک کۆمار جەختیکردەوە لەسەر گرنگیی پشتیوانیکردنی پلانەکانی وەزارەتی ژینگە لە چاودێریکردنی سەرچاوەکانی پیسبوون و دەردراوەکان، و چڕکردنەوەی هەماهەنگی لە نێوان لایەن و دامەزراوە حکومییەکاندا بۆ دڵنیابوون لە بەدەستهێنانی ئەنجامی بەرجەستە بە کردەیی.
لە لای خۆیەوە، وەزیر ئەو هەوڵانەی خستەڕوو کە وەزارەت دەیدات بۆ چارەسەرکردنی پیسبوون و باشترکردنی دۆخی ژینگەیی، و پابەندبوونی وەزارەتیشی دووپاتکردەوە بە جێبەجێکردنی ئەو پلان و پڕۆژانەی ئامانجیان پاراستنی ژینگە و پەرەپێدانی هۆشیاریی ژینگەییە، هەروەها ستایشی پشتیوانی و گرنگیدانی سەرۆک کۆماری کرد بەم دۆسیە گرنگ و زیندووە.
سەرۆکایەتی کۆمار رایگەیاندوە بە توندی ئیدانەی هێرشە قێزەونەکەی سەر کێڵگەی گازی سروشتی کۆرمۆر لە سنوری پارێزگای سلێمانی دەکات کە لە ئەنجامدا زیان بە دابینکردنی وزە لە هەرێمی کوردستان و شارەکانی دیکەی سەرتاسەری وڵات کەوتووە.
سەرۆکایەتی کۆمار راگەیەندراوێکی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە، ئیدانەی ئەو هێرشە قێزەونە دەکەین کە کراوەتە سەر کێڵگەی گازی سورشتی کۆرمۆر و ئاماژەی بەوەشکردوە، ئەم تاوانە نەفرەتییە هەوڵێکی نائومێدانەیە بۆ بەئامانجگرتنی ئەو ئاسایش و سەقامگیرییەی کە لە وڵاتدا بەدەست هاتووە و تێکدانی ئابووری نیشتمانی و هاندانی ئاژاوەگێڕییە.
جەختیشیکردوەتەوە لەم پێوەندییەدا جەخت لەسەر پێویستی دەستپێکردنی لێکۆڵینەوەیەکی هەمەلایەنە و ورد بۆ ئەم هێرشە و ئاشکراکردنی هەلومەرجەکانی دەکەنەوە.
داواش لە هەموو هێزە سیاسییەکان دەکەن یەکبگرن و پێکەوە کار بۆ بەرژەوەندی باڵای وڵات بکەن و هەر هەوڵێک بۆ هاندانی توندوتیژی و ئاژاوە پووچەڵ بکەنەوە.
د.لەتیف ڕەشید، سەرۆک کۆماری عیراق پێشوازیکرد لە موسەنا سامەڕائی، سەرۆکی هاوپەیمانی ئەلعەزم کە بەبۆنەی کۆچی دوایی خوالێخۆشبوو، شەماڵ جەمال ڕەشیدی برایەوە، سەرەخۆشی لە بەڕێزیان کرد.
لەدیدارەکەدا باس لەدوایین پێشهاتەکانی وڵات و ئەو دیالۆگە چڕانەی لە نێوان هێزە سیاسییەکاندا بەڕێوەدەچن بۆ لێکنزیکردنەوەی بیروڕاکان و گەیشتن بە کۆدەنگی یەک لەبارەی پێشینەکان بۆ قۆناغی داهاتوو.
بەڕێزیان جەختی لەگرنگی یەکخستنی هەڵوێستەکان و هەماهەنگی هەوڵەکان کردەوە بۆ گەیشتن بەو لێکتێگەیشتنانەی کەڕێگە خۆشکەرن بۆ تەواوکردنی بنەما دەستورییەکان و پاڵپشتی لە پێکهێنانی حکومەتێکی کاریگەر بکات کەتوانای بەڕێوەبردنی ئاڵنگارییەکانی ئەم قۆناغە و بەدیهێنانی خواستەکانی گەلی عێراقی هەبێت.
لەلای خۆیەوە بەڕێز ئەلسەمەڕائی، پابەندبوونی هاوپەیمانی ئەلعەزمی دووپاتکردەوە بۆ پشتیوانیکردن لەو هەوڵانەی کەدەدرێن بۆ بەدیهێنانی کۆدەنگی لەنێوان لایەنە سیاسییەکان و بەشداریکردن لەتەواوکردنی دانوستانەکانی پێکهێنانی حکومەت بەگوێرەی ماوە دەستورییە دیاریکراوەکان.
قوباد تاڵەبانی رایگەیاندوە؛ بە توندی ئیدانەی شێوازی روماڵکردنی کەناڵەکان و هەندێک سۆشیال میدیای ئاراستەکراو و نزیک لە پارتی دەکات کە چەواشەکارانە لەلایەکەوە باس لە یەکڕیزی و یەکگوتاریی کورد دەکەن و لە لایەکی دیکەشەوە رێک بە نەفەسی سەردەمی شەڕی نەگریسی ناوخۆ کار بۆ تێکدانی ئاشتەوایی کۆمەڵایەتی و سیاسی دەکەن.
قوباد تاڵەبانی لەسەر هێرشەکەی سەر کۆرمۆر و شێوازی وماڵکردنی ژمارەیک میدا راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە وتێیدا ئیدانەی ئەو سێوازە روماڵە دەکات.
لە راگەیەندراوکەدا قوباد تاڵەبڤانی رایگەیاندوە؛ بە توندی ئیدانەی شێوازی روماڵکردنی کەناڵەکان و هەندێک سۆشیال میدیای ئاراستەکراو و نزیک لە پارتی دەکات و داواش لە سپۆنسەر و خاوەنەکانیان دەکات لەپێناو بەرژەوەندیی گشتی و نیشتمانیدا کۆتایی بەم شێواز و گوتارە میدیاییە مەترسیدارە بهێنن و سنوورێکیان بۆ دابنێن.
قوباد تاڵەبانی وتوشیەتی؛ دڵنیابن رەنگە چەواشەکاری و میدیای پروپاگەندە بۆ ماوەیەک راستییەکان لێڵ بکات، بەڵام دواجار راستی وەک خۆری درەوشاوە خۆی نیشانی هەمووان دەدات.
بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتی ئیدانی هێرشکردنە سەر کێڵگەی غازی کۆرمۆر دەکات و دەڵێت: وەڵامدانەوەمان بۆ ئەم هێرشە یەکلاکەرەوە و تووند دەبێت.
بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لەبارەی هێرشەکەی سەر کێڵگەی کۆرمۆر راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و رایگەیاند، هێرشە تیرۆریستییەکەی سەر کێڵگەی غازی کۆرمۆر جێگای قبوڵ نییە و بە توندترین شێوە ئیدانەی دەکەین، ئامانجی هێرشەکە زیانگەیاندنە بە گوزەرانی هاونیشتمانیانمان لە هەرێمی کوردستان و عیراق و تێکدانی سەقامگیری وڵاتەکەمان.
ئاماژەی بەوەشکرد، وەڵامدانەوەمان بۆ ئەم هێرشە یەکلاکەرەوە و تووند دەبێت و هەموو رێکارێکی پێویست بۆ پاراستنی گیانی هاونیشتمانیانمان دەگرینەبەر.
سەرۆکی یەکێتی ئەوەشی خستەڕوو، چەک تەنها دەبێت بەدەست دەوڵەتەوە بێت. ئەو میلیشیایانە کە لە دەرەوەی سەروەری یاسا کاردەکەن یان دەبێت هەڵبوەشێندرێنەوە یان لەناوببرێن.