وەزارەتی کارەبا رایگەیاند، بەهۆی ئەنجامدانی کاری چاککردنەوە و نۆژەنکردنەوەی تۆڕەکانی کارەبا، لە چەند مانگی داهاتوودا هاووڵاتیان روبەڕوی پچڕانی کاتیی کارەبا دەبنەوە.

وەزارەتەکە لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوە کردووە، وەک بەشێک لە کارەکانی "پرۆژەی روناکی"، تیمەکانیان بەردەوام دەبن لە چاککردنەوەی تۆڕی کارەبای نیشتمانی بۆ باشترکردنی خزمەتگوزارییەکان، لە کاتی کارکردنی تیمەکانیشدا ئەگەری هەیە بۆ ماوەیەکی کاتی کارەبا لەسەر هاووڵاتیان ببڕێت.

وەزارەتی کارەبا هاووڵاتیان دڵنیا دەکاتەوە کە لەکاتی هەر پچڕانێکدا، خزمەتگوزارییە سەرەکییەکان و ژێرخانە گرنگەکان بەردەوام دەبن لە کارکردن و هەوڵدەدرێت بە زووترین کات کارەبا بگەڕێنرێتەوە، بۆیە داوای "پشودرێژی" لە هاووڵاتیان دەکەن.

جێی ئاماژەیە، لەکاتی بونی هەر بەرنامەیەکی پێشوەختە بۆ پچڕانی کارەبا، هاووڵاتیان ئاگادار دەکرێنەوە، بۆ ئەو مەبەستەش وەزارەت هانی هاووڵاتیان دەدات خۆیان لە "پرۆژەی روناکی" تۆمار بکەن بۆ ئەوەی لە رێگەی کورتەنامەوە ئاگادارییەکان پێیان بگات.

عەلی ئەکبەر ویلایەتی، راوێژکاری رێبەری ئێران بۆ کاروباری نێودەوڵەتی رایگەیاند، لەم دۆخەی ئێستادا بونی حیزبوڵڵا بۆ لوبنان "لە نانی رۆژانە و ئاو گرنگترە" و داماڵینی چەکەکەی ئەنجامی کارەساتباری دەبێت.

ویلایەتی لە لێدوانێکدا ئاماژەی بەوەکردووە، ئیسرائیل پابەندی بەڵێنەکانی نەبووە لە چوارچێوەی رێککەوتنی ئاگربەستدا و بەردەوامە لە پێشێلکردنی یاسا نێودەوڵەتییەکان، تیرۆرکردنی هەیسەم تەبتەبایی، یەکێک لە سەرکردە دیارەکانی حیزبوڵڵاش لە رۆژانی رابردوودا بە "پێشێلکردنی سەروەریی لوبنان" و هەوڵێک بۆ بڵاوکردنەوەی ترس لەنێو لوبنانییەکان وەسف کرد.

راوێژکارەکەی خامنەیی جەختی لەوە کردەوە، پێشێلکارییە بەردەوامەکانی ئیسرائیل ئەوەیان دەرخستووە کە "داماڵینی چەکی حیزبوڵڵا ئەنجامی کارەساتباری بۆ لوبنان دەبێت"، بۆیە ئێران بەردەوام دەبێت لە پشتیوانیکردنی ئەو حزبە.

ئەم لێدوانانە دوای ئەوە دێن کە ییسرائیل کاتس، وەزیری بەرگریی ئیسرائیل هۆشداریدا لەوەی ئەگەر ئاسایشی ئیسرائیل پارێزراو نەبێت و حیزبوڵڵا چەکەکەی رادەست نەکات، لوبنان ئارامی بەخۆیەوە نابینێت و سوربوونی وڵاتەکەی لەسەر داماڵینی چەکی حیزبوڵڵا دوپاتکردەوە.

جێی ئاماژەیە، مانگی رابردوو (تشرینی دووەمی 2024) رێککەوتنی ئاگربەست بە نێوەندگیریی ئەمریکا و فەرەنسا کرا کە بەپێی رێککەوتنەکە دەبێت سوپای لوبنان لە باشور بڵاوببێتەوە و چەکدارانی حیزبوڵڵا بۆ باکوری روباری لیتانی بکشێنەوە، بەڵام ئیسرائیل بەردەوامە لە بۆردومانەکان و رەتیدەکاتەوە لە چەند ناوچەیەکی باشوری لوبنان بکشێتەوە.

سەرۆکی کۆمیسیۆنی ئەوروپا رایگەیاند، هەر رێککەوتنێک بۆ ئۆکراین بکرێت دەبێت ئاشتییەکی دادپەروەرانەی لێبکەوێتەوە و گۆڕینی سنور بە زەبری هێز رەتدەکەنەوە، هاوکات مۆسکۆ ئاشکرایکرد نوسخەی نوێی پلانی ئاشتیی ئەمریکایان بەدەستگەیشتووە.

ئەمڕۆ چوارشەممە، لە دانیشتنێکی ئەوروپی لە ستراسبۆرگ، ئۆرسۆلا ڤۆن دێر لاین، سەرۆکی کۆمیسیۆنی ئەوروپا رایگەیاند، ئەوروپا بە هیچ شێوەیەک قبوڵی نییە سنورەکانی ئۆکراین بە زەبری هێز دەستکاری بکرێن.

ڤۆن دێر لاین وتیشی: "دیاریکردنی ژمارەی هێزەکانی ئۆکراین و سنوردارکردنیان (کە لە پلانە پێشنیارکراوەکاندا هەیە)، وادەکات ئەو وڵاتە لە داهاتوودا روبەڕوی مەترسی هێرشکردنە سەر ببێتەوە، ئەمەش لای ئەوروپییەکان قبوڵکراو نییە." جەختیشی کردەوە لەوەی هەر رێککەوتنێک دەبێت گرەنتیی ئەمنیی راستەقینە بۆ ئۆکراین و ئەوروپاش لەخۆبگرێت و پشتیوانیی تەواوی یەکێتییەکەشی بۆ بە ئەندامبوونی ئۆکراین دوپاتکردەوە.

جوڵە دیپلۆماسییەکانی روسیا و ئەمریکا:

لەلایەکی دیکەوە، یوری ئوشاکۆڤ، راوێژکاری سیاسەتی دەرەوەی ڤلادیمێر پوتن رایگەیاند، مۆسکۆ نوێترین نوسخەی پلانی ئاشتیی ئەمریکای بەدەستگەیشتووە و "هەندێک لە بەندەکانی پلانەکە پێویستی بە شیکردنەوەی ورد و جدی هەیە".

ئوشاکۆڤ ئاشکرایکرد، دوێنێ لە ئەبوزەبی، نێردەی ئەمریکا لەگەڵ نوێنەرانی ئۆکراین و بەشێوەیەکی چاوەڕواننەکراو لەگەڵ نوێنەری روسیا کۆبوەتەوە، هەروەها نوێنەرانی هەواڵگریی روسیا و ئۆکراین پرسە هەستیارەکانی وەک "دیلەکان"یان تاوتوێ کردووە. بڕیاریشە هەفتەی داهاتوو ستیڤ ویتکۆف، نێردەی ئەمریکا سەردانی مۆسکۆ بکات.

پێشتر کۆپی یەکەمی پلانە ئەمریکییەکە پێشنیاری دەستبەرداربوونی کیێڤ لە نیمچە دورگەی قرم و ناوچەی دۆنباس، چەکداماڵینی خێرسۆن و زاپۆریژیا، دەستبەرداربوون لە ئەندامێتی ناتۆ و کەمکردنەوەی ژمارەی سوپای ئۆکراینی دەکرد، هەروەها نابێت هیچ هێزێکی بیانی لەسەر خاکی ئۆکراین بن، کە ئەمانە داواکاریی روسیا بوون. ڤۆلۆدیمێر زێلێنسکی، سەرۆکی ئۆکراین رایگەیاندووە گۆڕانکاریی باش لە پلانەکەدا کراوە، بەڵام هێشتا پرسە هەستیارەکان ماون گفتوگۆیان لەسەر بکرێت.

 

ئاسیاسێڵ، لەگەڵ کۆمپانیای سیسکۆ و گوگڵ درایڤ چەند گرێبەستێکی ئیمزاکرد بە مەبەستی ناساندنی تەکنیکەکانی ژیریی دەستکرد لە چاودێریکردن و باشترکردنی کارایی و ئەدای تۆڕدا، کە دەبێتە هۆی بەرەوپێشبردنی کواڵێتیی و متمانەپێکراوی لە خزمەتکردنی بەشداربوواندا.

کۆمپانیای ئاسیاسێل، راگەیەندراوێکی بڵاوکردوەتەوە  و تێیدا هاتوە ؛ ئاسیاسێڵ هاوبەشی لەگەڵ کۆمپانیای سیسکۆ دەکات بۆ دابینکردنی دڵنیایی تۆڕی پاڵپشتیکراو بە ژیریی دەستکرد و بەهێزکردنی متمانەی پەیوەندیکردنی تۆڕەکەی لە عیراق.

ئاسیاسێڵ و سیسکۆ

ئاسیاسێڵ هاوبەشی لەگەڵ کۆمپانیای سیسکۆ دەکات بۆ دابینکردنی دڵنیایی تۆڕی پاڵپشتیکراو بە ژیریی دەستکرد و بەهێزکردنی متمانەی پەیوەندیکردنی تۆڕەکەی لە عیراق.

ئاسیاسێڵ چارەسەری (Provider Connectivity Assurance (PCAـی پاڵپشتیکراو بە ژیریی دەستکردی کۆمپانیای سیسکۆی هەڵبژارد لە پێناو بەهێزکردنی تۆڕەکەی لە عیراق لە رێگای توانا پێشکەوتووەکانی ژیریی تۆڕ و متمانەپێکراوییەوە، هەروەها ئەم دەستپێشخەرییە یەکێکە لە یەکەمین نموونەکانی لەخۆگرتنی چارەسەری دڵنیایی تۆڕ، کە پشتبەستووە بە ژیریی دەستکرد لە عیراق و دەبێتە هۆی گۆڕینی شێوازی بەڕێوەبردنی تۆڕ لە شێوازی ئینتەراکتیڤ "کارلێککاری"یەوە بۆ پێشبینیکردن، ئەم تەکنەلۆژیایە وا دەکات ئاسیاسێڵ بتوانێت ئەزموونێکی دیجیتاڵیی متمانەپێکراوتر، بەردەوامتر و بە کواڵیتییەکی بەرزتر پێشکەش بە 19.7 ملیۆن بەشداربووەکەی بکات، کە ئەمەش پڕۆسەی وەرچەرخانی دیجیتاڵی لە عیراق خێراتر دەکات.

ئاسیاسێڵ، کۆمپانیای پێشەنگ لە کارپێکردنی تۆڕی پەیوەندییەکانی مۆبایل لە عیراق، ئەمڕۆ هاوبەشی خۆی لەگەڵ کۆمپانیای سیسکۆ راگەیاند، کە کۆمپایایەکی پێشەنگی جیهانییە لە بواری تۆڕ و ئاسایشی ئەلیکترۆنییدا، بە ئامانجی بڵاوکردنەوەی پلاتفۆڕمی (Provider Connectivity Assurance (PCAـی پاڵپشتیکراو بە ژیریی دەستکرد لە سەرانسەری تۆڕەکەیدا. ئەم پلاتفۆڕمە پێشکەوتووە کە تایبەتمەندە لە ئۆتۆماندن و دڵنیایی تۆڕدا، دەبێتە هۆی بەرزکردنەوەی ئاستی ژیری و متمانەپێکراویی تۆڕی ئاسیاسێڵ، ئەمەش بە مەبەستی دابینکردنی ئەزموونێکی دیجیتاڵیی هەرە پێشکەوتوو لە هەر 19 پارێزگاکەی عیراقدا.

ئاسیاسێڵ سوود لەم پلاتفۆڕمە بە ژیریی دەستکرد پاڵپشتکراوەی کۆمپانیای سیسکۆ وەردەگرێت بۆ چاودێریکردن و شیکردنەوە و باشترکردنی پێشوەختە 'proactive'ـی ئەدای تۆڕەکەی. ئەم تەکنەلۆژیایە تێڕوانینی پێشوەختەی دەستبەجێ (تێڕوانینی پێشبینیکارانەی دەستبەجێ و راستەوخۆ) بەردەست دەخات لە سەرجەم ئاستەکانی پەیوەندی و خزمەتگوزارییەکانی تۆڕی ئاسیاسێڵدا، هاوتەریب لەگەڵ دابینکردنی توانای دۆزینەوەی ئاماژەکانی حاڵەتی ناسروشتی بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی، و دەستنیشانکردنی هۆکارە بنەڕەتییەکان و خێراترکردنی پرۆسەی چارەسەرکردنی گرفتەکان پێش ئەوەی کاریگەری لەسەر 19.7 ملیۆن بەشداربووەکەی کۆمپانیا دروست بکەن. ئەم دەستپێشخەرییە رێگە بە تیمەکانی کارپێکردنی چالاکییەکانی تۆڕەکانی تایبەت بە خزمەتگوزاریی کۆمپانیاکان و مۆبایل لە ئاسیاسێڵ دەدات بۆ دابینکردنی تواناگەلێکی تۆڕی پاڵپشتکراو بە ژیریی دەستکرد کە توانای خۆچاککردنەوەی ئۆتۆماتیکییان هەیە، بە جۆرێک کە باشترکردنی کواڵیتی ئەو خزمەتگوزارییەی پێشکەشی بەشداربووەکانی دەکات مسۆگەر بکات.

حەسەن شامی، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری تەکنەلۆژیای زانیاری و داهێنان لە ئاسیاسێڵ رایگەیاند: "لە ڕێگەی پلاتفۆڕمی Provider Connectivity Assuranceـی پاڵپشتکراو بە ژیریی دەستکردی کۆمپانیای سیسکۆوە، هەنگاوێکی گەورە دەنێین بە ئاڕاستەی کارپێکردنی تۆڕێکی ژیر و خۆکار "ئۆتۆمێنراو". ئەنجامی ئەم پڕۆژەیەش هێنانە کایەی تۆڕێکی گونجاوتر دەبێت، کە توانای خۆباشترکردنی دەبێت، و لە هەمان کاتیشدا هاوتەریب دەبێت لەگەڵ خواستەکانی خزمەتگوزارییە دیجیتاڵییەکان و پەرەپێدانی تەکنەلۆژیاکانی 5Gـدا. ئەم تەکنەلۆژییایە توانای پێشبینیکردن و ڕێگریکردن لە گرفتەکانی خزمەتگوزاریی هەیە پێش ئەوەی ڕووبدەن، ئەمەش وەرچەرخانێک لە شێوازی خزمەتکردنی کڕیارانمان دەهێنێتە ئاراوە. ئەم پڕۆژەیە ڕەنگدانەوەی پابەندبوونمانە بە پێشەنگبوونمان لە بواری تەکنەلۆژیادا و پێشکەشکردنی متمانەپێکراوترین ئەزموونی دیجیتاڵی لە عێراقدا."

هەروەها زەیان سادق، بەڕێوەبەری گشتیی دابینکارانی خزمەتگوزارییەکانی کۆمپانیای سیسکۆ لە ناوچەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئەفریقا (MEA) رایگەیاند: "ئێمە لە سیسکۆ درک بەوە دەکەین کە بەدەستهێنانی دەرەنجامی باڵا لە بزنسدا لە دیمەنی دیجیتاڵی ئەمڕۆدا، پێویستی بە پێشکەشکردنی ئەزموونی دیجیتاڵیی بێوێنە هەیە بە شێوەیەکی بەردەوام بە هەموو بەکارهێنەران، لە هەموو شوێنێک و لە هەموو کاتێکدا. ئەم هاوبەشییە وەبەرهێنانی ستراتیژییانەی سیسکۆ بەرجەستە دەکات لە بەرەوپێشبردنی ڕەوتی وەرچەرخانی دیجیتاڵی و داهێنان لە بواری ژیریی دەستکرددا لەسەر ئاستی ناوچەکە، لە ڕێگەی جێگیرکردنی ژیریی دەستکردەوە بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ لەناو تۆڕی ئاسیاسێڵدا، تا ئەم کۆمپانیا پێشەنگەی مۆبایل لە عێراق ئەزموونێکی پێشوەختەی چالاکانە و بێگرفت پێشکەش بە ملیۆنان بەشداربوو بکات."

ئاسیاسێڵ و Google Cloud

لەلایەکی دیکەوە ئاسیاسێڵ هاوبەشی لەگەڵ Google Cloud رادەگەیەنێت بۆ دابینکردنی ئامرازەکانی بەرهەمهێنانی پاڵپشتیکراو بە ژیریی دەستکرد لە عیراق و لەنێویشیاندا Google Workspace.

کۆمپانیای ئاسیاسێڵ، ئەمڕۆ ئیمزاکردنی رێککەوتننامەی هاوبەشی لەگەڵ Google Cloud راگەیاند، بە مەبەستی دابینکردنی Google Workspace و ئامرازەکانی دیکەی هاوکاریکردنی پاڵپشتیکراو بە ژیریی دەستکرد بۆ کەرتەکانی بزنس و دامەزراوە پەروەردەییەکان لە سەرانسەری عیراقدا.

ئەم هاوبەشییە پێگەی ئاسیاسێڵ پتەوتر دەکات وەک یەکەمین کارپێکەری پەیوەندییەکان لە عیراقدا، کە ئامرازەکانی چارەسەریی بەرهەمهێنان و هاوکاریکردن لە Google Cloudـەوە دابین دەکات، ئەمەش پاڵپشتیی گەشەی ئابووریی دیجیتاڵیی وڵات و هەوڵەکانی بەمۆدێرنکردنی کەرتی بزنس و کارسازی دەکات.

لە ژێر رۆشنایی ئەم هاوبەشییەدا، ئاسیاسێڵ هەڵدەستێت بە دابینکردنی هەر یەکە لە ئامرازەکانی Gemini Enterprise و Google Workspace و Google Workspace for Education، لەگەڵ ئامرازەکانی دیکەی پاڵپشتیکراو بە ژیریی دەستکرد، لەوانەش Google NotebookLM، بۆ ئەوەی دامەزراوەکان بەشێوەیەکی کاراتر پەیوەندی و هاوکارییەکانیان ئەنجام بدەن و داهێنان بکەن.

عامر سوناع، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری ئاسیاسێڵ رایگەیاند: "ئەم هاوبەشییە لەگەڵ Google Cloud وامان لێدەکات کە چارەسەری بەرهەمهێنانی متمانەپێکراو و پارێزراو و ئامادە بۆ داهاتوو بۆ کەرتی بزنس و دامەزراوە پەروەردەییەکان لە عیراقدا دابین بکەین. ئەم هەنگاوە وێستگەیەکی گرنگە لە گەشتەکەماندا بۆ خێراکردنی پرۆسەی وەرچەرخانی دیجیتاڵی لە عیراق لە رێگای هاوبەشیکردن لەگەڵ پێشەنگە جیهانییەکانی دابینکردنی تەکنەلۆژیا."لەلای خۆیەوە غەسان کۆستا، بەڕێوەبەری گشتیی هەرێمی لە کۆمپانیای Google Cloud رایگەیاند: "پێکهێنانی ئەم هاوبەشییە لەگەڵ ئاسیاسێڵ هەنگاوێکی گرنگە بۆ بەرەوپێشچوونی دامەزراوەکان لە سەرتاسەری عیراقدا بە سوودوەرگرتن لە توانا ناوازەکانی Google Workspace و ئامرازە پێشکەوتووەکانی بەرهەمهێنانی پاڵپشتیکراو بە ژیریی دەستکرد. لە رێگای ئاوێتەکردنی تێگەیشتنی قووڵی ئاسیاسێڵ بۆ بازاڕی ناوخۆیی و پەخش و ئامادەیی بەرفراوانی لە سەرتاسەری وڵاتدا لە لایەکەوە، لەگەڵ چارەسەرە داهێنەرەکانی Googleـدا لە لایەکی ترەوە، ئێمە پابەندین بە پاڵپشتیکردنی گەشتی وەرچەرخانی دیجیتاڵی و بەرەوپێشبردنی کۆمپانیا و دامەزراوە پەروەردەییەکان بۆ گەشەکردن لە سەردەمی دیجیتاڵدا."

وەفدێکی یەکێتی و یەکگرتوو لە شاری سلێمانی کۆبونەوە و دەستپێشخەرییەکەی یەکگرتوو بۆ کۆبونەوەی لایەنە براوەکانی هەڵبژاردنی پەرلەمانی عیراق تەوەری سەرەکی کۆبونەوەکە بوو، جیا لەوەش گفتوگۆ لەبارەی دوایین پێشهات و گۆڕانکارییە سیاسییەکانی سەر گۆڕەپانی هەرێمی کوردستان و عیراق کرا. 

ئەمڕۆ چوارشەممە، لە بارەگای مەکتەبی سیاسیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە شاری سلێمانی،هەڤاڵان سەرکەوت زەکی و دکتۆر یوسف گۆران، ئەندامانی مەکتەبی سیاسیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، پێشوازیان لە وەفدێکی باڵای یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان کرد کە پێکهاتبوو  لە بەرێزان مستەفا عەبدوڵڵا و سەمیر سەلیم، ئەندامانی مەکتەبی سیاسیی یەکگرتوو

تەوەرەی سەرەکی کۆبوونەوەکە، پێشکەشکردنی دەستپێشخەرییەکی یەکگرتووی ئیسلامی بوو بۆ کۆبونەوەی مەکتەبی سیاسی لایەنە براوەکانی هەڵبژاردنی عیراق،.

هەروەها ، گفتوگۆ لەبارەی دوایین پێشهات و گۆڕانکارییە سیاسییەکانی سەر گۆڕەپانی هەرێمی کوردستان و عێراق کرا. هەردوولا جەختیان لە گرنگیی یەکڕیزی و هەڵوێستی هاوبەشی لایەنە کوردستانییەکان کردەوە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئاڵنگارییەکان و پاراستنی دەستکەوتەکان.

وەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئاینیی هەرێم رایگەیاند، لە پێناو بەرژەوەندی گشتی و خزمەتی زیاتری ئەو کەسانەی کە ناویان بۆ فەریزەی حەج دەرچووە، بڕیاریدا، بەدرێژکردنەوەی ماوەی رایی کردنی مامەڵەکانیان و رادەستکردنی تێچووی حەج بۆ ماوەی هەفتەیەک.

ئەمڕۆ چوارشەممە، وەزارەتی ئەوقافی هەرێم راگەیەندراوێکی بڵاوکردوەتەوە و ئاماژەیان بەوەکردوە؛ بۆ ماوەی هەفتەیەک وادەی مامەڵەکردن بۆ ئەنجامدانی پرۆسەی حەجی ئەمساڵ درێژکراوەتەوە.

ئەوەشیان خستوەتەڕوو بڕیارەکە لەپێناو هاوکاری و خزمەت گەیاندنی زیاتر بەو کەسانەی، کە دواکەوتوون لە راییکردنی مامەڵەکانیان دراوە، تاوەکو لەو ماوەیەدا بتوانن مامەڵەکانیان رایی بکەن و مافی گەشتکردنیان بۆ فەریزەی حەج نەفەوتێت.

 پێشتر وەزارەتی ئەوقاف، (27-11-2025)ـی وەک کۆتا وادە دانابوو بۆ تەواوکردنی مامەڵەکان، بەڵام بە گوێرەی ئەم راگەیەندراوە، رۆژی پێنجشەممە، (4-12- 2025) کۆتا وادەیە بۆ ئەنجامدانی مامەڵەکانیان و بۆ ئەم مەبەستەش نووسینگەکانی حەج و عومرە لەسەرجەم شار و ئیدارە سەربەخۆکان لە سەعات 8:30ی بەیانی مامەڵەی حەجخوازان رایی دەکەن تاوەکو سەعات چواریی ئێوارە.

لێپرسراوانی ئێران بڵاویانکردوەتەوە، شارەوانی تاران شکستی هێناوە لە بەرەنگاربونەوەی مشکدا، ئاماژەیان بەوەشکردوە تا شێوازی کۆکردنەوەی زبڵ و خاشاک باشتر نەکرێت، بودجەی ئەوان بۆ کۆنتڕۆڵکردنی مێرووەکان و ئاژەڵەکان بەفیڕۆ دەچێت.

قەیرانەکان، بەرۆکی تاران بەرنادەن، وشکەساڵی تەنگی بە شارەکە هەڵچنیوە، ئەندامێکی ئەنجومەنی شارەکەش رایگەیاندوە، شارەوانی شکستی هێناوە لە روبەڕوبونەوەی مشکدا. 

ئەندامی ئەنجومەنی پارێزگای تاران رایگەیاندوە؛ پرسی مێروو بەتایبەتی مشک لەو شارەدا پرسێکە کە ساڵانێکە بوونی هەیە، بەڵام لەم قۆناغەدا، بە هۆی گرنگی نەدان بە پرسی کۆکردنەوەی زبڵ و خاشاک، ئەوان شاهیدی بوونی زیاتری ئەو ئاژەڵانە بە تایبەت مشکەکان.

سوودە نەجەفی، ئەندامی ئەنجومەنی پارێزگای تاران وتویەتی؛ "گۆڕینی بەردەوامی بەڕێوەبەران" بووەتە هۆی شکستی تاران لە بەرەنگاربوونەوەی مشکدا.

 لە کاتێکدا هاووڵاتیان بەرکەوتەی نەخۆشییە ئەگەرییەکان دەبن بەهۆی مشکەوە، ناوبراو ئاماژەی بەوەکردوە، تا شێوازی کۆکردنەوەی زبڵ و خاشاک باشتر نەکرێت، بودجەی ئێمە بۆ کۆنترۆڵکردنی مێرووەکان بەفیڕۆ دەچێت و ئەوەشیخستوەتەڕوو، لە ئێستادا دوو شێوازی فیزیایی و کیمیایی بۆ کۆنترۆڵکردن و کەمکردنەوەی مشک لە تاران بەکاردێت.

ئەندامەکەی ئەنجومەنی تاران وتوشیەتی؛ شارەوانی لە بری باشترکردنی شێواز و سیاسەتەکان، تەنها بەڕێوەبەری گۆڕیوە و شکستی هێناوە لە روبەڕوبونەوەی مشک و ئاژەڵەکە بەردەوام زیاد دەکات.

رۆژی پێنجشەممەی داهاتوو جێگری وەزیری دەرەوەی ئەمریكا بۆ كارگێڕی و سەرچاوەكان گەشتێك بۆ وڵاتانی عیراق و توركیا و ئیسرائیل ئەنجامدەدات و لە سەردانەكەشی بۆ عیراق، كونسوڵخانەی نوێی ئەمریكا لە هەولێر دەكاتەوە.

وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا بڵاویكردەوە، رۆژی پێنجشەممەی داهاتوو مایكڵ ریگاس جێگری وەزیری دەرەوەی ئەمریكا گەشتێك بۆ وڵاتانی عیراق و توركیا و ئیسرائیل ئەنجامدەدات، گەشتەكەش تاكو رۆژی 5ی مانگی داهاتوو دەخایەنێت.

ئەوەشی خستووەتەڕو، ئامانج لە گەشتەكەی مایكڵ ریگاس بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، جەختكردنەوەیە لە پابەندبوونی ئەمریكا بۆ پێشخستنی سەقامگیری و ئاسایش و ئازادی ئایینی و خۆشگوزەرانی لە ناوچەكە.

وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا راشیگەیاندووە، مایكڵ ریگاس لە پەراوێزی سەردانەكەی بۆ عیراق، زنجیرەیەك كۆبوونەوە لەگەڵ لێپرسراوانی حكومەتی عیراق ئەنجامدەدات و دامەزراوە دیپلۆماسییەكانی ئەمریكاش لە عیراق بەسەردەكاتەوە، هەروەها كونسوڵخانەی نوێی ئەمریكا لە هەولێر دەكاتەوە.

کەشناسی هەرێم کەشی پێشبینیکراوی بۆ 48 سەعاتی داهاتوو بڵاوکردوەتەوە  و بە گوێرەی پێشبینیەکانیش کەش ناجێگیر دەبێت و لە چەند ناوچەیەکی هەرێم نمەباران دەستپێدەکات و پلەکانی گەرماش بەراورد بە دوێنێ دادەبەزن.

ئەمڕۆ چوارشەممە، بەڕێوەبەرایەی گشتی کەشناسی  بومەلەرزەزانی  هەرێم بڵاویکردوەتەوە، کەش ناجێگیر دەبێت و لە پارێزگای سلێمانی و بەشێک لە ئیدارەی راپەڕین و ناوچە سنووریە شاخاوییەکان ئەگەری بارینی نمەباران هەیە و ناسەقامگیری کەشوهەواش تا کاتەکانی شەو بەردەامی دەبێت.

کەشناسی ئاماژەی بەوەشکردوە؛ بەراورد بە تۆمارکراوەکانی دوێنێ، پلەکانی گەرما نزمدەبنەوە

لەبارەی کەشی سبەینێشەوە ئاماژەی بەوەکردوە؛ ئاسمان پەڵە هەور و ناوچە شاخاوییەکان نیمچە هەور دەبێت و پلەکانی گەرماش بەراورد بە تۆمارکراوەکانی ئەمرۆ زیاتر نزمدەبێتەوە.

 

بەگوێرەی کەشناسی بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی بەمشیوەیە دەبێت؛

هەولێر : 22 پلەی سیلیزی

سلێمانی : 18 پلەی سیلیزی

دهۆک : 20 پلەی سیلیزی

زاخۆ : 20 پلەی سیلیزی

کەرکوک : 23 پلەی سیلیزی

هەڵەبجە : 18 پلەی سیلیزی

گەرمیان : 24 پلەی سیلیزی

ئیدارەی خۆسەری باکور و رۆژهەڵاتی سوریا رایگەیاندوە؛  نیگەرانن لە  پەرەسەندنی شەپۆلی گرژییەکانی سوریا، بەتایبەتی لە ناوچەی کەناراوەكان و سوەیدا،  هۆشداریشیانداوە لەوەی  بەئامانجگرتنی هاووڵاتیانی مەدەنی و خۆپیشاندانی ئاشتیانە، وڵات بەرەو گەڕێكی نوێی توندوتیژی دەبات. 

ئیدارەی خۆسەر، لەسەر گرژییەکانی ناوچەکانی عەلەوی لە سوریا بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هێرشکردنە سەر هاووڵاتیان و خۆپیشاندەران کە داوای مافە رەواکانیان دەکەن، لەگەڵ بڵاوەپێکردنی گروپە چەکدارەکان لەژێر ناوەکانی کۆکردنەوەی خێڵەکی و هێزە خێڵەکییەکان، نمایندەی هەڵسوكەوتێكە هەڕەشە لە ئاشتی مەدەنی دەکەن و ناتەبایی لەنێوان سورییەکاندا پەرەپێدەدات.

ئیدارەی خۆسە، ئاماژەی بەوەشکردوە؛ پشتیوانی خواستەکانی گەلی سوریا و مافی ناڕەزایی ئاشتیانەیان بۆ ئازادی و دادپەروەری و یەکسانی دووپاتکردووەتەوەو پێداگریشی كردووە لەوەی، گفتوگۆی سیاسی تاکە رێگایە بۆ تێپەڕاندنی قۆناغی ئێستاو دوورکەوتنەوە لە ئاژاوەگێڕی.

هەروەها داواش دەکات لە حکومەتی کاتی سوریا، رێز لە ئیرادەی گەل بگرێت و توندوتیژی بەرامبەر بە خەڵکی مەدەنی رابگرێت، هۆشداریشیداوە لەوەی پەرەسەندنەكانی ناوچەی کەناراوەكان و سوەیدا و حومس، لێكەوتەی مەترسیداری دەبێت لەسەر داهاتووی وڵات و هەنگاونانی بەرەو بونیادنانی دەوڵەتێکی دیموکراسی و نا ناوەندی.

ئەمە لە کاتێکدایە لە ناوچە عەلەوییەکانی سوریا گرژی و ئاڵۆزی بەردەوامە و داوای سەربەخۆی وجیابونەوە لە حکومەتی سوریا دەکەن.

سەرۆكی ئەمریكا رایگەیاند لە راگرتنی جەنگ لە ئۆكراین نزیك بوەتەوە و نوێنەرەكەشی رەوانەی روسیا دەكات بۆ كۆبونەوە لەگەڵ سەرۆكی ئەو وڵاتە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكا رایگەیاند؛ ستیڤ ویتكۆف، وەك نوێنەری خۆی رەوانەی مۆسكۆ دەكات بۆ كۆبونەوە لە ڤلادیمێر پوتن سەرۆكی روسیا ئەوەش بە ئامانجی بۆ كۆتاییهێنان بە جەنگی ئۆكرانیا.

ترەمپ لە تۆڕی كۆمەڵایەتی ئێكس بڵاویكردوەتەوە، روسیاو ئۆكراین  لە رێككەوتن نزیك بونەتەوە و  تەنها چەند خاڵێكی ناكۆكی ماوەتەوە بۆئەوەی بگەنە بریاری راگرتنی ئەو جەنگە، لە كاتێكدا سەركردەكانی ئەوروپا گومانیان هەیە و هێرشەكانی روسیاش تا ئێستا بەردەوامە.

سەرۆكی ئەمریكا هیوای خواستوە كە بەمزوانە لەگەڵ پوتن و ڤۆلۆدیمیر زیلینسكی كۆببێتە بە مەبەستی رێككەوتنی ئاشتیی نێوان مۆسكۆ و كیێڤ.
ئاژانسی هەواڵی فرانس پرێس بڵاویكردوەتەوە هاوكات لەگەڵ پەیامەكەی ترەمپ بۆ ئاگربەست هێرشەكانی روستا بۆ سەر چەند ناوچەیەكی ئۆكراین چڕتر بوەتەوە و دانیشتوانی ئەو ناوچانەش رویان لە پەناگا و میترۆكان كردوە.

 

بەڵگەنامەیەک کە ئیمزای فلادمیر پوتنی لەسەرە بڵاوکراوەتەوە و داوای "چەسپاندنی زمان و ناسنامەی روسی" دەکات لە بەشێک لە ئۆکراین، کە مۆسکۆ لە دوای  دەستپێکردنی جەنگی نێوانیان داگیری کردوە و لە ئێشتادا لکانونی بە خاکی وڵاتەکەیەوە، بە گویرەی بەڵگەنامەکە پوتن داوادەکات رێوشوێنی پێویست جێبەجێبکرێت تا 2036 لەسەدا 95ی دانیشتوانی ئۆکراین روسی بن.

ڤلادیمێر پوتن، سەرۆکی روسیا بەڵگەنامەیەکی  ئیمزاکردوە و فەرمانی بە دەسەڵاتدارانی وڵاتەکەی کردووە زمان و ناسنامەی رووسی لە ناوچە داگیرکراوەکانی ئۆکراین بەهێزتر بکەن و بەرەوپێشی ببەن.

ئاژانسی رۆیتەرز ئەمڕۆ چوارشەممە، بڵاویکردەوەتەوە بەڵگەنامەکە بەناونیشانی "ستراتیژی سیاسەتی نیشتمانی رووسیا تا ساڵی 2036" لە شێوەی فەرمانی سەرۆکایەتیدا بڵاوکراوەتەوە.

بەگوێرەی زانیارییەکان، بەڵگەنامەکە داوای رێوشوێنی پێویست دەکات بۆ دڵنیابوون لەوەی تا ساڵی 2036 نزیکەی لەسەدا 95ی دانیشتوانی وڵاتەکە خۆیان وەک روسی بناسێنن.

ئەم هەنگاوەی روسیا لە کاتێکدایە، پەیوەندییە درێژخایەنەکانی نێوان روسیا و ئۆکراین، تەنانەت پێش سەردەمی سۆڤیەت، بە شێوەیەکی نەریتی وایکرد بوو، هەندێک لە ئۆکراینییەکان لایەنگری زمانی روسی بن و زۆربەیان بە هەردوو زمانەکە قسە دەکەن، بەڵام لەدوای لەشکرکێشی روسیا بۆ سەر ئۆکراین، ئەم جۆرە پەسەندکردنانە کەمبوونەتەوە و راپرسییەکان دەریدەخەن، کە بەکارهێنانی زمانی روسی بەشێوەیەکی بەرچاو دابەزینی بەخۆیەوە بینیوە.

هەرچەندە مۆسکۆ کۆنتڕۆڵی سەربازی تەواوی بەسەریاندا نییە، بەڵام لە ئێستادا ناوچەکانی دۆنێتسک، لوهانسک، خێرسۆن و زاپۆریژیا لەلایەن روسیاوە لکێنراون بە خاکەکەیەوە و لە ئۆکراین دابڕێندراون.

قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیران پێشوازیکرد لە جۆشوا هاریس، هەڵسووڕێنەری کاروباری باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە عیراق و پێکەوە تاوتوێی رەوشی سیاسیی عیراق و چەند پرسێکی جێی بایەخی هەردوولایان کرد.

لە تەوەرێکی کۆبوونەوەکەدا کە ئەمڕۆ بە ئامادەبوونی گویندەلن گرین، کونسوڵی گشتیی ئەمریکا لە هەرێم بەڕێوەچوو، باس لە پرۆسەی سیاسیی عیراق لە دوای هەڵبژاردنەکانی ئەنجومەنی نوێنەران کرا، لەمبارەیەوە قوباد تاڵەبانی ئاماژەی بەوەدا عیراق پێویستیی بە پێکهێنانی حکومەتێکی بەهێز و کارایە کە بتوانێت سەروەری و سەربەخۆیی عیراق بپارێزێت و هاوکات بە هاوکاری و هەماهەنگی لەگەڵ هەرێم کێشەکانی نێوان هەرێم و بەغداد بەپێی دەستور بەشێوەیەکی بنەڕەتی چارەسەر بکات.

هەر لەم چوارچێوەیەدا جێگری سەرۆک وەزیران روونیشی کردەوە، عیراقێکی بە‌هێز هەڕەشە نییە بۆسەر هەرێم، بەڵکو بە پێچەوانەوە کورد دەبێت بەشێک بێت لە عیراقێکی بەهێز بۆ ئەوەی پێگەی هەرێمیش بەهێزبێت.

لە بەشێکی دیکەی کۆبوونەوەکەدا گفتوگۆ کرا لەبارەی پرۆسەی گەشەپێدانی عیراق و هەرێمی کوردستان. لەمبارەیەشەوە قوباد تاڵەبانی باسی لەوەکرد، کە ئەرکی حکومەتی داهاتووی عیراقە زەمینەی گونجاو بۆ پرۆسەی گەشەپێدان بڕەخسێنێت و ئاسانکاری تەواوبکات، بۆ وەبەرهێنەرانی بیانی و بە تایبەتیش وەبەرهێنەرانی ئەمریکی بۆ ئەوەی لە عیراق و هەرێمی کوردستان لە بوارە جۆراوجۆرەکاندا وەبەرهێنان بکەن و یارمەتیدەربن لە گەشەپێدانی ئابوری عیراق و کوردستان.

خانمی یەکەمی عیراق لە رۆژی جیهانی بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی دژی ژنان پەیامێکی بڵاوکردەوە و دەڵێت: با ژنانمان بپارێزین لەڕێی ئەو سستمانەی بە راستیی پارێزگارییان لێ دەکات.

 

دەقی پەیامەکەی شاناز ئیبراهیم ئەحمەد خانمی یەکەمی عیراق، لە رۆژی جیهانی بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی دژی ژنان....

 

گوێم لەو ژنانە گرت کە رزگاربووی توندوتیژی بوون، هێز و بوێرییان سەرسامی کردووم، بەڵام ئەمە بەس نییە و دەبێ توندوتیژی کۆتایی بێت.

لەرۆژی جیهانی بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی دژی ژنان، پشتیوانی هەموو ئەو ژنانەی عیراق و جیهان دەکەم کەنەهامەتییان پشتگوێ دەخرێت و فەرامۆش و بێدەنگ دەکرێن.

هێشتا میراتی کێشمەکێش لە عیراق هاندەری زیادبوونی توندوتیژی خێزانییە. ساڵانە دەیان هەزار حاڵەت تۆماردەکرێت و هێشتا ژمارەیەکی بێشووماریش ماوەتەوە کە باس ناکرێت.

دەبێت هۆشیاری ببێتە پارێزگاری کردن و پارێزگاریکردنیش ببێتە یاسا و خزمەت و کردار.

با ژنانمان بپارێزین لەڕێی ئەو سستمانەی بە راستیی پارێزگارییان لێ دەکات.